Study Notes SS2

 

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം II
 അധ്യായം 1: കാലാവസ്ഥയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും

  • നിർവചനങ്ങൾ
    • കാലാവസ്ഥ (Weather): ഒരു ചെറിയ സമയത്തേക്കുള്ള അന്തരീക്ഷ സാഹചര്യങ്ങൾ (താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്, ഈർപ്പം, മഴ).
    • ദീർഘകാല കാലാവസ്ഥ (Climate): ഒരു വലിയ പ്രദേശത്ത് ദീർഘകാലത്തേക്ക് (ഏകദേശം 35 മുതൽ 40 വർഷം വരെ) അനുഭവപ്പെടുന്ന ശരാശരി കാലാവസ്ഥാ അവസ്ഥ.
    • കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങൾ സസ്യജന്തുജാലങ്ങളെയും മനുഷ്യജീവിതത്തെയും (ഭക്ഷണ ശീലങ്ങൾ, വസ്ത്രധാരണം, വാസസ്ഥലം, തൊഴിൽ, ശാരീരിക/മാനസിക അവസ്ഥകൾ പോലും) കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു.
  • ഇന്ത്യൻ മെറ്റീരിയോളജിക്കൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് (IMD)
    • ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ ഭൗമശാസ്ത്ര മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള പ്രധാന ഏജൻസിയാണ്, കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കും പ്രവചനങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളത്.
    • ഡൽഹിയിലാണ് ആസ്ഥാനം, ഇന്ത്യയിലും അന്റാർട്ടിക്കയിലും നൂറുകണക്കിന് നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട്.
  • കാലാവസ്ഥയുടെയും ദീർഘകാല കാലാവസ്ഥയുടെയും ഘടകങ്ങൾ
    • സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ അളവിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്, ഈർപ്പം, മഴ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.

അന്തരീക്ഷ താപനില

  • ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സ്: ഭൂമിക്ക് ഊർജ്ജം നൽകുന്ന ഏക സ്രോതസ്സ് സൂര്യനാണ്, ഇത് ന്യൂക്ലിയർ ഫ്യൂഷൻ വഴി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
  • സൂര്യതാപം (Insolation): ഹ്രസ്വ തരംഗങ്ങളായി ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്ന സൂര്യരശ്മികളുടെ അളവ്.
    • സൂര്യതാപത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മേഘങ്ങൾ, പൊടിപടലങ്ങൾ പോലുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലെ കണികകളാൽ പ്രതിഫലിക്കുകയോ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു.
    • ഹ്രസ്വ തരംഗങ്ങൾ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ അന്തരീക്ഷത്തെ കാര്യമായി ചൂടാക്കുന്നില്ല.
  • താപ കൈമാറ്റ പ്രക്രിയകൾ: സൂര്യതാപത്താൽ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ചൂടാക്കിയ ശേഷം, താപം അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് താഴെ പറയുന്നവയിലൂടെയാണ്:
    • ചാലനം (Conduction): ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലവുമായി നേരിട്ട് സമ്പർക്കത്തിലുള്ള താഴത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് താപം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
    • സംവഹനം (Convection): ചൂടാക്കിയ വായു വികസിച്ച് ഉയരങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു, താപം ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
    • അഡ്വെക്ഷൻ (Advection): കാറ്റിലൂടെ താപം തിരശ്ചീനമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
    • വികിരണം (Radiation): ചൂടാക്കിയ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ദീർഘ തരംഗങ്ങളായി ഊർജ്ജം പുറന്തള്ളുന്നത്.
  • ഭൗമ വികിരണം (Terrestrial Radiation): ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ദീർഘ തരംഗങ്ങളായി ഊർജ്ജം പുറത്തേക്ക് പ്രസരിക്കുന്നത്.
  • ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം (Greenhouse Effect): അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങൾ (കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് പോലുള്ളവ) ഭൗമ വികിരണത്തെ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നത് അന്തരീക്ഷത്തെ ചൂടാക്കുന്നു.
  • ഭൂമിയുടെ താപ ബഡ്ജറ്റ് (Heat Budget of the Earth): സൂര്യതാപമായി ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഊർജ്ജവും ദിവസവും തിരികെ വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയ, ഇത് ഉപരിതല താപനില സന്തുലിതമാക്കുകയും അമിത ചൂടോ തണുപ്പോ തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭൂമിയിൽ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നതിന് ഇത് നിർണ്ണായകമാണ്.
  • ദൈനംദിന താപനില വ്യതിയാനം:
    • സൂര്യോദയം മുതൽ ഉപരിതല താപനില വർദ്ധിക്കുന്നു, ഉച്ചയ്ക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ എത്തുന്നു.
    • അന്തരീക്ഷം ചൂടാകാൻ കൂടുതൽ സമയമെടുക്കുന്നതിനാൽ ഏകദേശം ഉച്ചയ്ക്ക് 2 മണിയോടെയാണ് പരമാവധി അന്തരീക്ഷ താപനില രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.
    • സൂര്യതാപവും ഭൗമ വികിരണവും കുറയുന്നതിനാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം താപനില കുറയുന്നു.
    • രാത്രിയിൽ ഭൗമ വികിരണം വഴി ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനാൽ സൂര്യോദയത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പാണ് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.
  • താപനില അളക്കൽ:
    • തെർമോമീറ്റർ: അന്തരീക്ഷ താപനില അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • പരമാവധി-കുറഞ്ഞ തെർമോമീറ്റർ: ദൈനംദിന പരമാവധി, കുറഞ്ഞ താപനിലകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രത്യേക U-ആകൃതിയിലുള്ള ഉപകരണം.
    • യൂണിറ്റുകൾ: ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് (°C), ഡിഗ്രി ഫാരൻഹീറ്റ് (°F).
    • താപനിലയുടെ ദൈനംദിന പരിധി (Diurnal Range of Temperature): ഒരു ദിവസത്തെ പരമാവധി, കുറഞ്ഞ താപനിലകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
    • ദൈനംദിന ശരാശരി താപനില (Daily Mean Temperature): ഒരു ദിവസത്തെ ശരാശരി താപനില.
  • ചൂടും താപനിലയും (Heat vs. Temperature): ചൂട് തന്മാത്രാ ചലനം മൂലമുള്ള മൊത്തം ഊർജ്ജമാണ് (ജൂളിൽ അളക്കുന്നു), അതേസമയം താപനില ചൂടിന്റെ അളവാണ് (°C, °F, കെൽവിൻ എന്നിവയിൽ അളക്കുന്നു).
  • സമതാപ രേഖകൾ (Isotherms): തുല്യ താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖകൾ, ആഗോളതലത്തിൽ താപനില വിതരണം വിശകലനം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗപ്രദമാണ്.
    • സാധാരണയായി ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് താപനില കുറയുന്നു.
    • കര-കടൽ അതിർത്തികളിൽ സമതാപ രേഖകൾക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വളവുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.

താപനില വിതരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ

  • അക്ഷാംശം (Latitude):
    • ഭൂമിയുടെ ഗോളാകൃതി കാരണം സൂര്യരശ്മികൾ ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ ചരിഞ്ഞാണ് പതിക്കുന്നത്, ഇത് ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുമ്പോൾ താപനില കുറയാൻ കാരണമാകുന്നു.
    • ഓരോ രേഖാംശത്തിലും ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശരാശരി വാർഷിക താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാങ്കൽപ്പിക രേഖയാണ് താപ ഭൂമധ്യരേഖ (Thermal Equator).
    • ഇത് വ്യക്തമായ താപനില മേഖലകൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു: ഉഷ്ണമേഖലാ (ഭൂമധ്യരേഖ), വടക്ക്/തെക്ക് മിതശീതോഷ്ണ, വടക്ക്/തെക്ക് ശീതമേഖലാ (ധ്രുവീയ).
  • ഉയരം (Altitude):
    • അന്തരീക്ഷ താപനില ഉയരം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഓരോ കിലോമീറ്ററിന് 6.4°C എന്ന നിരക്കിൽ ക്രമേണ കുറയുന്നു, ഇത് സാധാരണ താപനില വ്യതിയാനം (Normal Lapse Rate) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
    • ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ (ഉദാ: ഊട്ടി, മൂന്നാർ) താപനില കുറവായിരിക്കും.
  • കരയുടെയും കടലിന്റെയും വ്യത്യസ്ത താപനം (Differential Heating of Land and Sea):
    • കര കടലിനെക്കാൾ വേഗത്തിൽ ചൂടാകുകയും തണുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് കടലിനെ അപേക്ഷിച്ച് കരയിൽ വേനൽക്കാലത്ത് ഉയർന്ന താപനിലയും ശൈത്യകാലത്ത് കുറഞ്ഞ താപനിലയും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
  • കടലിൽ നിന്നുള്ള ദൂരം (Distance from the Sea):
    • തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കരയിൽ നിന്നും കടലിൽ നിന്നുമുള്ള കാറ്റുകളുടെ മിതമായ സ്വാധീനം കാരണം മിതമായ താപനില അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • കടൽ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ പകൽ വളരെ ഉയർന്ന താപനിലയും രാത്രിയിൽ കുറഞ്ഞ താപനിലയും ഉണ്ടാകുന്നു.
  • സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ (Ocean Currents):
    • ഊഷ്മള സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, തണുത്ത പ്രവാഹങ്ങൾ അവയെ കുറയ്ക്കുന്നു.
    • ഉദാഹരണത്തിന്, വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രവാഹം പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളെ കടുത്ത തണുപ്പിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു, അതേസമയം ലാബ്രഡോർ തണുത്ത പ്രവാഹം വടക്ക് കിഴക്കൻ കാനഡയിൽ കടുത്ത തണുപ്പിന് കാരണമാകുന്നു.
  • ഭൂപ്രകൃതി (Relief):
    • സൂര്യന് അഭിമുഖമായുള്ള പർവത ചരിവുകൾക്ക് കൂടുതൽ സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുകയും ഉയർന്ന താപനില അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, എതിർ ചരിവുകളിൽ താപനില കുറവായിരിക്കും.

അന്തരീക്ഷ മർദ്ദവും കാറ്റുകളും

  • അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം (Atmospheric Pressure): ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അന്തരീക്ഷ വായു ചെലുത്തുന്ന ഭാരം.
  • അന്തരീക്ഷ മർദ്ദത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
    • താപനില (Temperature): ചൂടാക്കിയ വായു വികസിച്ച് ഉയരുന്നു (കുറഞ്ഞ മർദ്ദം); തണുപ്പിച്ച വായു ചുരുങ്ങി താഴേക്ക് വരുന്നു (ഉയർന്ന മർദ്ദം).
    • ഉയരം (Altitude): അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത കുറയുന്നതിനാൽ ഉയരം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം കുറയുന്നു (ഓരോ 10 മീറ്ററിനും ഏകദേശം 1mb).
    • ഈർപ്പം (Humidity): ഈർപ്പമുള്ള വായു വരണ്ട വായുവിനെക്കാൾ ഭാരം കുറഞ്ഞതാണ് (ജല തന്മാത്രകൾ ഭാരമുള്ള വാതകങ്ങളെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടമാക്കുന്നു), ഇത് കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
  • അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം അളക്കൽ:
    • ബാരോമീറ്റർ (ഉദാ: മെർക്കുറി ബാരോമീറ്റർ, അനറോയിഡ് ബാരോമീറ്റർ) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • ശരാശരി അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം 1013.2mb അല്ലെങ്കിൽ hpa ആണ്.
  • സമമർദ്ദ രേഖകൾ (Isobars): ഭൂപടങ്ങളിൽ തുല്യ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദമുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖകൾ.
  • ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകൾ (Global Pressure Belts): ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രത്യേക അക്ഷാംശ മേഖലകളിലെ വ്യക്തമായ മർദ്ദ സാഹചര്യങ്ങൾ.
    • ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല (Equatorial Low Pressure Belt - Doldrum): ഉയർന്ന താപനില കാരണം ഉയരുന്ന, വികസിക്കുന്ന വായു രൂപപ്പെടുത്തുന്നു, കാറ്റില്ലാത്ത മേഖല.
    • ധ്രുവീയ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകൾ (Polar High Pressure Belts): ചുരുങ്ങുന്ന, താഴേക്ക് വരുന്ന തണുത്ത വായു രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
    • ഉഷ്ണമേഖലാ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകൾ (Sub Tropical High Pressure Belts - ഏകദേശം 30° വടക്ക്/തെക്ക്): ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ചൂടുള്ള വായു തണുത്ത് താഴേക്ക് വരുന്നതിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നു.
    • ഉപധ്രുവീയ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖലകൾ (Sub Polar Low Pressure Belts - ഏകദേശം 60° വടക്ക്/തെക്ക്): താപനില കുറവാണെങ്കിലും ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം കാരണം വായു തുടർച്ചയായി മുകളിലേക്ക് പോകുന്നത് മൂലം രൂപപ്പെടുന്നു.
  • മർദ്ദ മേഖലകളുടെ സ്ഥാനമാറ്റം (Shifting of Pressure Belts): ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകൾ വേനൽക്കാലത്ത് ഏകദേശം 5°-10° വടക്കോട്ടും ശൈത്യകാലത്ത് തെക്കോട്ടും മാറുന്നു, ഇത് ആഗോള കാലാവസ്ഥയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു.
  • വായു ചലനങ്ങൾ:
    • വായു പ്രവാഹങ്ങൾ (Air Currents): വായുവിന്റെ ലംബമായ ചലനങ്ങൾ.
    • കാറ്റുകൾ (Winds): ഉയർന്ന മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് കുറഞ്ഞ മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വായുവിന്റെ തിരശ്ചീനമായ ചലനങ്ങൾ. അവയുടെ ഉത്ഭവ ദിശ അനുസരിച്ചാണ് പേരുകൾ നൽകുന്നത് (ഉദാ: തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ കാറ്റുകൾ).
  • കോറിയോലിസ് ശക്തി (Coriolis Force): ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം കാരണം കാറ്റുകൾ ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ വലത്തോട്ടും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും വ്യതിചലിക്കുന്നു.
  • കാറ്റിന്റെ വേഗത/തീവ്രതയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
    • മർദ്ദ ചരിവ് ശക്തി (Pressure Gradient Force): ഒരു തിരശ്ചീന ദൂരത്തിലെ മർദ്ദത്തിലെ മാറ്റം; ഉയർന്ന ചരിവ് ശക്തമായ കാറ്റുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
    • ഘർഷണ ശക്തി (Frictional Force): കുന്നുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വനങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ എന്നിവ കാറ്റിന്റെ ഒഴുക്കിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. ഘർഷണം കുറവായതിനാൽ സമുദ്രങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ കാറ്റുകൾക്ക് ശക്തി കൂടുതലായിരിക്കും.
  • കാറ്റ് അളക്കൽ:
    • അനിമോമീറ്റർ: കാറ്റിന്റെ വേഗത അളക്കുന്നു.
    • കാറ്റ് ദിശാസൂചി (Wind Vane): കാറ്റിന്റെ ദിശ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

കാറ്റുകളുടെ തരങ്ങൾ

  • സ്ഥിര കാറ്റുകൾ (Permanent Winds - Prevailing/Planetary Winds): ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകൾക്കിടയിൽ വർഷം മുഴുവൻ ഒരു പ്രത്യേക ദിശയിൽ നിരന്തരം വീശുന്നു.
    • വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ (Trade Winds): ഉപോഷ്ണമേഖലാ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകളിൽ നിന്ന് ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖലയിലേക്ക് വീശുന്നു (വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ വടക്ക് കിഴക്ക്, തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ തെക്ക് കിഴക്ക്).
    • പടിഞ്ഞാറൻ കാറ്റുകൾ (Westerlies): ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ താരതമ്യേന ശക്തമാണ്.
    • ധ്രുവീയ കാറ്റുകൾ (Polar Winds).
    • അന്തർ ഉഷ്ണമേഖലാ സംയോജന മേഖല (Inter Tropical Convergence Zone - ITCZ): രണ്ട് അർദ്ധഗോളങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ കൂടിച്ചേരുന്ന ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല, സൂര്യന്റെ അയനത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നു.
  • ആവർത്തന കാറ്റുകൾ (Periodic Winds): ഇടയ്ക്കിടെ ദിശ മാറ്റുന്ന കാറ്റുകൾ.
    • ദൈനംദിന കാറ്റുകൾ (Diurnal Winds): കരക്കാറ്റ് (രാത്രി, കടലിനെക്കാൾ വേഗത്തിൽ കര തണുക്കുന്നു), കടൽക്കാറ്റ് (പകൽ, കടലിനെക്കാൾ സാവധാനത്തിൽ കടൽ ചൂടാകുന്നു) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
    • പർവത കാറ്റുകൾ (Mountain Breezes): രാത്രിയിൽ, തണുത്ത വായു ചരിവുകളിലൂടെ താഴേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
    • താഴ്വര കാറ്റുകൾ (Valley Breezes): പകൽ സമയത്ത്, താഴ്വരയിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള വായു ചരിവുകളിലൂടെ മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
    • മൺസൂൺ കാറ്റുകൾ (Monsoon Winds): കാറ്റിന്റെ പാറ്റേണുകളുടെ കാലാനുസൃതമായ മാറ്റം.
      • തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ (വേനൽ): ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് അതിശക്തമായി ചൂടായ തെക്ക് ഏഷ്യൻ കരഭാഗത്തേക്ക് (ന്യൂനമർദ്ദം) കാറ്റുകൾ വീശുന്നു, ഇത് വ്യാപകമായ മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
      • വടക്ക് കിഴക്കൻ മൺസൂൺ (ശൈത്യം): അതിശക്തമായി തണുത്ത വടക്കൻ കരഭാഗത്ത് നിന്ന് (ഉച്ചമർദ്ദം) ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക് കാറ്റുകൾ വീശുന്നു, സാധാരണയായി വരണ്ടതാണ്.
  • പ്രാദേശിക കാറ്റുകൾ (Local Winds): പ്രാദേശിക താപനിലയും മർദ്ദ വ്യത്യാസങ്ങളും കാരണം രൂപപ്പെടുന്ന കാറ്റുകൾ, പലപ്പോഴും ആവർത്തന സ്വഭാവമുള്ളവയും പ്രാദേശിക പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവയുമാണ്.
    • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ലൂ (വടക്കേ ഇന്ത്യൻ സമതലങ്ങളിലെ ചൂടുകാറ്റ്), ചിനൂക്ക് (റോക്കി പർവതങ്ങളിലെ വരണ്ട ചൂടുകാറ്റ്), ഫോൺ (ആൽപ്സ് പർവതങ്ങളിലെ വരണ്ട ചൂടുകാറ്റ്), ഹർമത്താൻ (സഹാറയിലെ ചൂടിൽ നിന്ന് ആശ്വാസം നൽകുന്നു).
  • മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന കാറ്റുകൾ (Variable Winds): പ്രവചിക്കാൻ കഴിയാത്ത തീവ്രതയോ ദിശയോ ഉള്ള ഹ്രസ്വകാല കാറ്റുകൾ.
    • ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ (Cyclones): കാറ്റുകൾ ഉള്ളിലേക്ക് കറങ്ങുന്ന ന്യൂനമർദ്ദ സംവിധാനങ്ങൾ.
      • ഉഷ്ണമേഖലാ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ (Tropical Cyclones): വ്യാസം കുറഞ്ഞതും വിനാശകരവും ഉഷ്ണമേഖലാ സമുദ്രങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ ഉത്ഭവിക്കുകയും കരയിൽ ദുർബലമാവുകയും ചെയ്യുന്നവ, കനത്ത മഴയ്ക്കും ചുഴലിക്കാറ്റുകൾക്കും കാരണമാകുന്നു (ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ, ടൈഫൂണുകൾ, വില്ലി വില്ലികൾ, ടൊർണാഡോകൾ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു).
      • മിതശീതോഷ്ണ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ (Temperate Cyclones): വ്യാസം കൂടിയതും കുറഞ്ഞ വിനാശകരവുമാണ്, ചൂടുള്ളതും തണുത്തതുമായ വായു പിണ്ഡങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുന്ന മിതശീതോഷ്ണ മേഖലകളിൽ രൂപപ്പെടുന്നു, കരയിലൂടെ നീങ്ങാൻ കഴിയും.
      • ദിശ: വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ അപ്രദക്ഷിണ ദിശയിലും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ പ്രദക്ഷിണ ദിശയിലും.
    • പ്രതിചുഴലിക്കാറ്റുകൾ (Anticyclones): കാറ്റുകൾ പുറത്തേക്ക് കറങ്ങുന്ന ഉച്ചമർദ്ദ സംവിധാനങ്ങൾ, സാധാരണയായി അന്തരീക്ഷ അസ്വസ്ഥതകൾക്ക് കാരണമാകുന്നില്ല.
      • ദിശ: വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ പ്രദക്ഷിണ ദിശയിലും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ അപ്രദക്ഷിണ ദിശയിലും.

അന്തരീക്ഷ ഈർപ്പം

  • ഈർപ്പം (Humidity): സൂര്യപ്രകാശം കാരണം ജലസ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് ബാഷ്പീകരണം വഴി അന്തരീക്ഷത്തിൽ കാണുന്ന അദൃശ്യമായ ജലാംശം (ജലബാഷ്പം).
  • സമ്പൂർണ്ണ ഈർപ്പം (Absolute Humidity): അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ഒരു യൂണിറ്റ് വ്യാപ്തിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ജലബാഷ്പത്തിന്റെ അളവ്.
  • ആപേക്ഷിക ഈർപ്പം (Relative Humidity): ഒരു പ്രത്യേക താപനിലയിലും സമയത്തും യഥാർത്ഥ ജലബാഷ്പവും അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ മൊത്തം ജലം ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ശേഷിയും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം (ശതമാനത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു).
  • പൂരിതാവസ്ഥ (Saturation Level): അന്തരീക്ഷം ജലബാഷ്പം കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി നിറയുന്ന അവസ്ഥ; ഈ തലത്തിൽ ആപേക്ഷിക ഈർപ്പം 100% ആയിരിക്കും.
  • പൂരിത ബിന്ദു (Saturation Point): പൂരിതാവസ്ഥയിൽ എത്തുന്ന താപനില.
  • ഘനീഭവിക്കൽ (Condensation): ജലബാഷ്പം ഘനീഭവിച്ച് ചെറിയ ജലകണികകൾ രൂപപ്പെടുന്നത്, ഇത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഈർപ്പത്തെ ദൃശ്യമാക്കുന്നു.
    • ഘനീഭവിക്കലിന്റെ രൂപങ്ങൾ:
      • മഞ്ഞ് (Dew): രാത്രിയിൽ ഭൂമിക്കടുത്തുള്ള അന്തരീക്ഷം തണുക്കുമ്പോൾ പ്രതലങ്ങളിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന ചെറിയ ജലകണികകൾ.
      • ഹിമം (Frost): രാത്രിയിൽ അന്തരീക്ഷ താപനില 0°C-ന് താഴെയാകുമ്പോൾ രൂപപ്പെടുന്ന ചെറിയ ഐസ് ക്രിസ്റ്റലുകൾ.
      • കോടയും മൂടൽമഞ്ഞും (Mist and Fog): പൊടിപടലങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഘനീഭവിക്കൽ കാരണം താഴത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന ചെറിയ ജലകണികകൾ.
      • മേഘങ്ങൾ (Clouds): ചെറിയ പൊടിപടലങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഘനീഭവിക്കൽ കാരണം രൂപപ്പെടുന്നവ, തങ്ങിനിൽക്കുന്ന ജലകണികകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
        • മേഘ വർഗ്ഗീകരണം: സിറസ് (നേർത്ത, ഉയർന്ന ഉയരത്തിൽ), സ്ട്രാറ്റസ് (കട്ടിയുള്ള പാളികളുള്ള, താഴത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ), ക്യുമുലസ് (പരുത്തിക്കൂട്ടം പോലെ, തീവ്രമായ സംവഹനം), നിംബസ് (ഇരുണ്ട, മഴ നൽകുന്ന, താഴത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ).

മഴ (Precipitation)

  • മേഘങ്ങളിലെ ജലകണികകൾ വലുതാകുകയും ഭൂമിയിലേക്ക് വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പതിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയ.
  • മഴയുടെ രൂപങ്ങൾ:
    • മഴ (Rainfall): ജലകണികകൾ, ഏറ്റവും സാധാരണമായ രൂപം.
    • ഹിമപാതം (Snowfall): ചെറിയ ഐസ് ക്രിസ്റ്റലുകൾ, തണുത്ത കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളിലോ മിതശീതോഷ്ണ മേഖലകളിലോ ശൈത്യകാലത്ത് താപനില 0°C-ന് താഴെയാകുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നു.
    • ആലിപ്പഴം (Hailstones): അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ ജലകണികകൾ ആവർത്തിച്ച് ഘനീഭവിക്കുന്നത് മൂലം രൂപപ്പെടുന്ന പാളികളുള്ള ഐസ് പെല്ലറ്റുകൾ.
  • മഴയുടെ തരങ്ങൾ:
    • ഓറോഗ്രാഫിക് മഴ (പർവത മഴ) (Orographic Rainfall - Relief Rainfall): ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ കാറ്റുകൾ പർവത ചരിവുകളിലൂടെ ഉയർന്നുപോകുമ്പോൾ ഘനീഭവിക്കലിനും മഴമേഘങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു, ഇത് കാറ്റിന്റെ ദിശയിലുള്ള ഭാഗത്ത് മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. കാറ്റിന്റെ മറുവശം, മഴനിഴൽ പ്രദേശം (Rain Shadow Region) എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവിടെ വളരെ കുറഞ്ഞ മഴയോ മഴയില്ലാത്ത അവസ്ഥയോ ആയിരിക്കും.
    • സംവഹന മഴ (Convectional Rainfall): സംവഹനം കാരണം (ചൂടാക്കിയ വായു ഉയരുന്നത്) സംഭവിക്കുന്നു, വേനൽക്കാലത്ത് ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള മഴയായി സാധാരണമാണ്, ഭൂമധ്യരേഖാ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒരു ദൈനംദിന പ്രതിഭാസമാണ് ("4 മണി മഴ").
    • ചുഴലിക്കാറ്റ് മഴ (ഫ്രണ്ടൽ മഴ) (Cyclonic Rainfall - Frontal Rainfall): ചുഴലിക്കാറ്റ് സംവിധാനങ്ങളിൽ ചൂടുള്ളതും തണുത്തതുമായ വായു പിണ്ഡങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നു, ഇത് ചൂടുള്ള വായു ഉയരുന്നതിനും ഘനീഭവിക്കുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു.
  • തോരാമഴ (Torrential Rain): ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്ത് തീവ്രമായ മഴ, ഇത് പെട്ടന്നുള്ള വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും മണ്ണിടിച്ചിലിനും കാരണമാകുന്നു.
  • മേഘവിസ്ഫോടനം (Cloud Burst): ഒരു മണിക്കൂറിൽ 10 cm-ൽ കൂടുതൽ മഴ, പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണ്, മണ്ണിടിച്ചിലിന് കാരണമാകാം.

അധ്യായം 2: കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും

  • കാലാവസ്ഥാ മേഖല (Climatic Region): സമാന കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകളുള്ള വിസ്തൃതമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശം.
  • താപനിലയുടെയും മഴയുടെയും വ്യതിയാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലോകത്തെ വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
  • ഓരോ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയ്ക്കും തനതായ കാലാവസ്ഥ, സസ്യജന്തുജാലങ്ങൾ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ട മനുഷ്യജീവിതം എന്നിവയുണ്ട്.
  • ലോകത്തിലെ പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ: ഭൂമധ്യരേഖാ, മൺസൂൺ, സവന്ന, ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾ, മിതശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകൾ, മെഡിറ്ററേനിയൻ, ടൈഗ, തുന്ദ്ര.

ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല

  • സ്ഥാനം: ഭൂമധ്യരേഖയുടെ 10° വടക്കും തെക്കുമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, ആമസോൺ തടം, മധ്യ ആഫ്രിക്ക, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • കാലാവസ്ഥ: വർഷം മുഴുവൻ ഉയർന്ന താപനിലയും ഉയർന്ന മഴയും.
    • വർഷം മുഴുവൻ ലംബമായ സൂര്യരശ്മികൾ ലഭിക്കുന്നു, ഇത് ഉയർന്ന വായു സംവഹനത്തിനും സംവഹന മഴയ്ക്കും (ദൈനംദിന ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള മഴ) കാരണമാകുന്നു.
  • സസ്യങ്ങൾ: സമൃദ്ധമായ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ.

മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥാ മേഖല

  • നിർവചനം: കാറ്റ് സംവിധാനത്തിന്റെ കാലാനുസൃതമായ മാറ്റം (മൺസൂൺ) സവിശേഷതയാണ്, വേനൽക്കാലത്ത് കടലിൽ നിന്ന് കരയിലേക്കും ശൈത്യകാലത്ത് കരയിൽ നിന്ന് കടലിലേക്കും കാറ്റുകൾ വീശുന്നു.
  • സ്ഥാനം: ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡവും സമാന സാഹചര്യങ്ങളുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • കാലാവസ്ഥ: ദൈർഘ്യമേറിയതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ വേനൽക്കാലം, ഹ്രസ്വവും വരണ്ടതുമായ ശൈത്യകാലം.
    • തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ താപനിലയുടെ ദൈനംദിന പരിധി കുറവാണ്, എന്നാൽ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ വളരെ കൂടുതലാണ്.
    • ഭൂപ്രകൃതി, കാറ്റിന്റെ ദിശ, തീരത്തുനിന്നുള്ള ദൂരം എന്നിവയനുസരിച്ച് മഴയുടെ വിതരണം കാര്യമായി വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സംവഹന മഴയും ഉണ്ടാകുന്നു.
  • സസ്യങ്ങൾ: നിത്യഹരിതവും കൂടുതലും ഇലപൊഴിക്കുന്നതുമായ മരങ്ങളുള്ള (ഉഷ്ണമേഖലാ ഇലപൊഴിയും കാടുകൾ) ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ, മഴയനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.
  • മനുഷ്യജീവിതം: ഏറ്റവും ജനസാന്ദ്രതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, കൃഷിയെ (നെല്ല്, കരിമ്പ്, ചണം, പരുത്തി, തേയില, കാപ്പി പോലുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ വിളകൾ) ആശ്രയിക്കുന്നു. തീവ്രമായ ഉപജീവന കൃഷി വ്യാപകമാണ്, ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാനം മാറ്റിക്കൊണ്ടുള്ള കൃഷിരീതിയും (shifting cultivation) ഉണ്ട്.

സവന്ന കാലാവസ്ഥാ മേഖല (ഉഷ്ണമേഖലാ പുൽമേടുകൾ)

  • സ്ഥാനം: രണ്ട് അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും 10° നും 30° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. സവന്ന (ആഫ്രിക്ക), കാമ്പോസ് (തെക്കൻ ബ്രസീൽ), ലാനോസ് (വെനസ്വേല) എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
  • കാലാവസ്ഥ: ചൂടേറിയതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ വേനൽക്കാലം, തണുത്തതും വരണ്ടതുമായ ശൈത്യകാലം. വാർഷിക ശരാശരി താപനില 21°C - 32°C, വാർഷിക മഴ 25 cm - 125 cm.
  • സസ്യങ്ങൾ: ഇലപൊഴിക്കുന്ന മരങ്ങളും ഉയരമുള്ള പുല്ലുകളും സാധാരണമാണ്, മരുഭൂമികൾക്ക് സമീപം ചെറിയ കുറ്റിക്കാടുകളും മുള്ളുള്ള കാടുകളും കാണപ്പെടുന്നു.
  • ജന്തുജാലങ്ങൾ: സസ്യഭുക്കുകൾക്കും (ജിറാഫ്, സീബ്ര) മാംസഭുക്കുകൾക്കും (സിംഹം, കടുവ) അനുയോജ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ.
  • മനുഷ്യജീവിതം: പൊതുവെ ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്. കുറഞ്ഞ മഴ കാരണം വരണ്ട കൃഷിരീതി (dry farming) സ്വീകരിക്കുന്നു. മൃഗസംരക്ഷണവും കൃഷിയുമാണ് പ്രധാന ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ (ഉദാ: മസായി ഇടയന്മാർ). മുൻ യൂറോപ്യൻ കോളനികളിൽ പരുത്തി (സുഡാൻ), കാപ്പി (ബ്രസീൽ) പോലുള്ള നാണ്യവിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.

ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾ

  • സ്ഥാനം: ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശത്ത്, 10° നും 30° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ, കൂടുതലും ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിരുകളിലാണ്. ഉദാഹരണങ്ങൾ: സഹാറ, അറേബ്യൻ, കലഹാരി, നമിബ്, ഓസ്ട്രേലിയൻ, അറ്റകാമ മരുഭൂമികൾ.
  • കാലാവസ്ഥ: ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ചൂടേറിയ പ്രദേശങ്ങൾ, ശരാശരി വാർഷിക താപനില 30°C ഉം വളരെ ഉയർന്ന ദൈനംദിന താപനില പരിധിയും.
    • വാർഷിക മഴ സാധാരണയായി 25 cm-ൽ കുറവാണ്, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വർഷങ്ങളോളം മഴ ലഭിക്കാറില്ല.
    • വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഈർപ്പം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ പടിഞ്ഞാറൻ അതിരുകളിലാണ് ഇവ രൂപപ്പെടുന്നത്.
  • സസ്യങ്ങൾ: കള്ളിമുൾച്ചെടികൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ, പനകൾ എന്നിവ പോലുള്ള കുറഞ്ഞ മഴയെ അതിജീവിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ. ജലസ്രോതസ്സുകൾ കാണുന്നിടത്ത് മരുപ്പച്ചകൾ (Oases) രൂപപ്പെടുന്നു.
  • മനുഷ്യജീവിതം: പ്രതികൂലമായ കാലാവസ്ഥ കാരണം ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്, എന്നാൽ തദ്ദേശീയ ഗോത്രവർഗ്ഗ സമൂഹങ്ങൾ (ഉദാ: ബുഷ്മെൻ) ഇതിനോട് പൊരുത്തപ്പെട്ടു ജീവിക്കുന്നു.
    • കൃഷിയും മൃഗസംരക്ഷണവുമാണ് പ്രധാന ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ.
    • സാമ്പത്തികമായി വിലയേറിയ ധാതുക്കളും (ഓസ്ട്രേലിയയിൽ സ്വർണ്ണം, അറ്റകാമയിൽ ചെമ്പ്) പെട്രോളിയം നിക്ഷേപങ്ങളും (സഹാറ, അറേബ്യൻ) മനുഷ്യജീവിതത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥാ മേഖല

  • സ്ഥാനം: മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും 30° നും 45° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിലുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളും.
  • കാലാവസ്ഥ: വരണ്ട വേനൽക്കാലവും ഈർപ്പമുള്ള ശൈത്യകാലവും സവിശേഷതയാണ്.
    • വേനൽക്കാല താപനില 20-25°C, ശൈത്യകാല താപനില 10-16°C.
    • പടിഞ്ഞാറൻ കാറ്റുകൾ കൊണ്ടുവരുന്ന ശൈത്യകാല മഴ (30-75 cm) ശൈത്യകാല വിളകൾക്ക് പ്രയോജനകരമാണ്.
  • സസ്യങ്ങൾ: കുറഞ്ഞ മഴ കാരണം ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ സാധാരണമല്ല. ഉയരമുള്ള നിത്യഹരിത മരങ്ങൾ (ഓക്ക്, സീക്വോയ), നിത്യഹരിത കോണിഫറുകൾ (പൈൻ, ഫിർ), കുറ്റിച്ചെടികൾ എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു.
  • ഉൽപ്പാദനം: പഴങ്ങളുടെയും പച്ചക്കറികളുടെയും പ്രധാന ഉൽപ്പാദകർ; ധാന്യങ്ങളും പയറുവർഗ്ഗങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
  • സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം: വൈനിന്റെ പ്രധാന ഉൽപ്പാദകരും സിട്രസ് പഴങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിയുടെ 70% വരും.

മിതശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകൾ

  • സ്ഥാനം: രണ്ട് അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും 40° നും 50° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ, ഉപോഷ്ണമേഖലാ മേഖലകളുടെ ഉൾഭാഗത്ത്, കുറഞ്ഞ സമുദ്ര സ്വാധീനത്തോടെ കാണപ്പെടുന്നു.
    • വ്യത്യസ്ത പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു: പ്രേരിസ് (വടക്കേ അമേരിക്ക), പാമ്പാസ് (തെക്കേ അമേരിക്ക), വെൽഡ് (ആഫ്രിക്ക), ഡൗൺസ് (ഓസ്ട്രേലിയ), സ്റ്റെപ്പസ് (യൂറേഷ്യ).
  • കാലാവസ്ഥ: ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവും.
    • ഉയർന്ന വേനൽക്കാല താപനില (ഉൾഭൂഖണ്ഡമായതിനാൽ), ശരാശരി ശൈത്യകാല താപനില 2°C - 13°C.
    • മഴ 25 cm - 60 cm വരെ.
  • സസ്യങ്ങൾ: കുറഞ്ഞ മരങ്ങൾ; വിവിധതരം പുല്ലുകൾ സാധാരണമാണ്.
  • മനുഷ്യജീവിതം: പരമ്പരാഗതമായി ഇടയന്മാർക്ക് പ്രകൃതിദത്ത മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ.
    • ഇപ്പോൾ വാണിജ്യ യന്ത്രവൽക്കരിച്ച ധാന്യ കൃഷിക്കും മൃഗസംരക്ഷണത്തിനുമായി വ്യാപകമായി കാർഷിക ഭൂമികളാക്കി മാറ്റി.
    • വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ പ്രേരി വലിയ തോതിലുള്ള ഗോതമ്പ് കൃഷി കാരണം "ലോകത്തിന്റെ ധാന്യപ്പുര" എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ടൈഗ മേഖല

  • സ്ഥാനം: വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ 55° നും 70° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിലെ തണുത്ത പ്രദേശം (ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ കരയുടെ കുറവ് കാരണം ഇത് ഇല്ലാ).
  • കാലാവസ്ഥ: ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവും.
    • വേനൽക്കാല താപനില 15°C - 20°C, ശൈത്യകാല താപനില -13°C മുതൽ -25°C വരെ കുറയുന്നു.
    • വാർഷിക മഴ 50 cm - 70 cm, ശൈത്യകാലത്ത് മഞ്ഞുവീഴ്ചയുടെ രൂപത്തിൽ മഴ ലഭിക്കുന്നു.
  • സസ്യങ്ങൾ: ഉപ-ആർട്ടിക് കോണിഫറസ് നിത്യഹരിത മരങ്ങൾ (പൈൻ, ഫിർ, സ്പ്രൂസ്) ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു. "ടൈഗ" എന്നത് റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ "കോണിഫറസ് മരങ്ങൾ" എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു.
  • മനുഷ്യജീവിതം: കാലാവസ്ഥ കാരണം കൃഷി വളരെ പരിമിതമാണ്.
    • മരപ്പണി വ്യവസായവും കമ്പിളി വ്യവസായവുമാണ് പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കനേഡിയൻ ടൈഗ മേഖലയിൽ ഇത് വളരെ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
  • ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ, സസ്യങ്ങൾ കുറയുന്നു, ശീതകാല സസ്യങ്ങൾ (കുറ്റിച്ചെടികൾ, പായലുകൾ) മാത്രമേ കാണൂ.

തുന്ദ്രാ മേഖല

  • സ്ഥാനം: അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യൂറോപ്പിന്റെയും ഏഷ്യയുടെയും ആർട്ടിക് തീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആർട്ടിക് സർക്കിളിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്തുള്ള അതിശക്തമായ തണുത്ത മേഖല.
  • കാലാവസ്ഥ: ശൈത്യകാല താപനില -25°C മുതൽ -40°C വരെയും വേനൽക്കാല താപനില 10°C വരെയും മാത്രമേ ഉയരൂ.
    • മഴ പ്രധാനമായും മഞ്ഞുവീഴ്ചയുടെ രൂപത്തിലാണ്.
  • സസ്യങ്ങൾ: കുറഞ്ഞ സസ്യങ്ങൾ മാത്രമേ അതിജീവിക്കൂ, പ്രധാനമായും ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലത്ത് മാത്രം വളരുന്ന ചെറിയ കുറ്റിച്ചെടികളും പായലുകളും.
  • മനുഷ്യജീവിതം: എസ്‌കിമോ, ലപ്പാസ് പോലുള്ള തദ്ദേശീയ ജനത അർദ്ധ നാടോടി ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ആർട്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിൽ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടൽ താരതമ്യേന കുറവാണ്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം

  • നിർവചനം: മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളോ സ്വാഭാവിക വ്യതിയാനങ്ങളോ കാരണം കാലാവസ്ഥാ പാറ്റേണുകളിലും താപനിലയിലും ഉണ്ടാകുന്ന ദീർഘകാല മാറ്റം, ഇത് ആവാസവ്യവസ്ഥകളെ കാര്യമായി ബാധിക്കുന്നു.
  • ഭൂമിയുടെ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ചാക്രിക മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട് (ഉദാ: ഹിമയുഗങ്ങൾ).
  • കാരണങ്ങൾ:
    • സ്വാഭാവികമായവ: അഗ്നിപർവത സ്ഫോടനങ്ങൾ, സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ. ഇവ മനുഷ്യന്റെ നിയന്ത്രണത്തിന് അതീതമാണ്.
    • മാനുഷികമായവ (Anthropogenic): വനനശീകരണം, എണ്ണ ഖനനം, വ്യവസായവൽക്കരണം, ഭൂവിനിയോഗ മാറ്റം, നഗരവൽക്കരണം. ഇവ പലപ്പോഴും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ രൂക്ഷമാക്കുന്നു.
  • പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ബഹുമുഖമായ ആഗോള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
    • ശരാശരി സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നു (പ്രതിവർഷം 10-20 mm).
    • ധ്രുവീയ മഞ്ഞുപാളികൾ ഉരുകുന്നു (ഉദാ: 1978-നും 2019-നും ഇടയിൽ ആർട്ടിക് മഞ്ഞുപാളി 7.5 ദശലക്ഷം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ നിന്ന് 3.74 ദശലക്ഷം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററായി ചുരുങ്ങി).
    • മരുഭൂവൽക്കരണ സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു (135 ദശലക്ഷം ആളുകളെ ബാധിക്കുന്നു).
    • ആഗോള ഉപരിതല താപനില വർദ്ധിക്കുന്നു (1850-1900 നെ അപേക്ഷിച്ച് 2011-2020-ൽ 1.1°C).
    • മൺസൂൺ മഴയുടെ പാറ്റേണുകൾ മാസങ്ങളിൽ നിന്ന് കുറച്ച് ദിവസത്തെ തോരാമഴയിലേക്ക് മാറുന്നു.
    • കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവവും ആഗോളതാപനവും:
    • ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ (ഉദാ: കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ്, നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ്) സൗരോർജ്ജത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നു, ഭൗമ വികിരണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തി അന്തരീക്ഷത്തെ ചൂടാക്കി നിർത്തുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയാണ് ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം.
    • ആഗോളതാപനം എന്നത് മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ (ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കൽ, വ്യാവസായിക മാലിന്യങ്ങൾ, ഖരമാലിന്യം) നിന്നുള്ള അമിത ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉൽപ്പാദനം കാരണം അന്തരീക്ഷ താപനില വർദ്ധിക്കുന്നതാണ്. ഇത് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു.
  • കാലാവസ്ഥയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംരംഭങ്ങൾ:
    • ലോക കാലാവസ്ഥാ സംഘടന (1950, ജനീവ): ലോക കാലാവസ്ഥാ സമ്മേളനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
    • സ്റ്റോക്ക്ഹോം സമ്മേളനം (1972, സ്റ്റോക്ക്ഹോം): പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിലും വികസനത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
    • ഭൂമി ഉച്ചകോടി (1992, റിയോ ഡി ജനീറോ): പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വികസനത്തിനായി UN അജണ്ട 21 തയ്യാറാക്കി.
    • ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1997, ക്യോട്ടോ): ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • മോൺട്രിയൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1987, മോൺട്രിയൽ): ഓസോൺ പാളിക്ക് ദോഷകരമായ വസ്തുക്കൾ കുറയ്ക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
    • പാരിസ് ഉടമ്പടി (2015, പാരിസ്): ആഗോളതാപനം കുറയ്ക്കാനും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ നേരിടാൻ രാജ്യങ്ങളെ സഹായിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • G20 ഉച്ചകോടി (2023, ന്യൂഡൽഹി): ഹരിത വികസനം, കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായം, മൊത്തത്തിലുള്ള വികസനം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
  • കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികൾ (Climate Refugees): കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദുരന്തങ്ങൾ (വരൾച്ച, വെള്ളപ്പൊക്കം, മരുഭൂവൽക്കരണം, സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നത്) കാരണം നിർബന്ധിതമായി മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കപ്പെട്ട ആളുകൾ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം 50 ദശലക്ഷം പേർ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
  • കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പൂർണ്ണമായി തടയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, സുസ്ഥിരമായ വിഭവ ഉപയോഗം, ഊർജ്ജ കാര്യക്ഷമത, വനസംരക്ഷണം, സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങൾ, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ ഉപയോഗം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ സംഭാവനകൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും.
  • സുസ്ഥിരമായ മനുഷ്യജീവിതത്തിനായി എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഒരു ആഗോള പ്രശ്നമാണിത്.

അധ്യായം 3: മഴക്കാടുകളിൽ നിന്ന് പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് പ്രദേശത്തേക്ക്

ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല

  • സ്ഥാനം: തെക്കേ അമേരിക്ക (ആമസോൺ തടം), പടിഞ്ഞാറൻ-മധ്യ ആഫ്രിക്ക (കോംഗോ തടം), തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ (ഇന്തോനേഷ്യ, മലായ് പെനിൻസുല, ന്യൂ ഗിനിയ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു, ഭൂമധ്യരേഖയുടെ 0° മുതൽ 10° വടക്കും തെക്കും വരെ.
  • കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ:
    • വർഷം മുഴുവൻ താപനില സ്ഥിരമായി ഉയർന്ന നിലയിൽ തുടരുന്നു, ശരാശരി പ്രതിമാസ/വാർഷിക താപനില ഏകദേശം 27°C, കാര്യമായ വ്യതിയാനമില്ല.
    • തുടർച്ചയായി ലംബമായ സൗരരശ്മികൾ കാരണം ശൈത്യകാലമില്ല.
    • തീവ്രമായ പകൽ ചൂടിന് ശേഷം ഉയർന്ന ബാഷ്പീകരണം കാരണം എല്ലാ ദിവസവും ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം കനത്ത സംവഹന മഴ ( "4 മണി മഴ") അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • വാർഷിക മഴ കനത്തതും നന്നായി വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടതുമാണ് (175 cm - 250 cm). പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ ഓറോഗ്രാഫിക് മഴ ഉണ്ടാകുന്നു, ഡോൾഡ്രംസിൽ നിന്ന് (ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല) ഇടയ്ക്കിടെ ചുഴലിക്കാറ്റ് മഴയും ലഭിക്കുന്നു.
    • മറ്റ് ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇതിന് പ്രത്യേക വരണ്ട കാലമില്ല.
    • ഉയർന്ന ഈർപ്പവും ചൂടുമുണ്ടായിട്ടും, കടൽക്കാറ്റ് കാരണം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ചില ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു, അവ കൂടുതൽ ജനസാന്ദ്രതയുള്ളവയാണ്.
    • കിളിമഞ്ചാരോ പർവതം, ഭൂമധ്യരേഖാ പ്രദേശത്തായിട്ടും, ഉയർന്ന ഉയരം കാരണം വർഷം മുഴുവൻ മഞ്ഞുമൂടിയതാണ്.
  • സ്വാഭാവിക സസ്യങ്ങൾ (ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ / ഭൂമധ്യരേഖാ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ):
    • വളർച്ചാ ചക്രങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക സീസൺ ഇല്ലാത്തതിനാൽ വർഷം മുഴുവൻ നിത്യഹരിതമായി നിലനിൽക്കുന്ന സമൃദ്ധമായ വനങ്ങൾ (ഉദാ: ആമസോൺ തടത്തിലെ സെൽവാസ്).
    • ഈന്തപ്പന, മഹാഗണി, സിങ്കോണ, റോസ്വുഡ് എന്നിവ പോലുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന നിത്യഹരിത മരങ്ങൾ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു.
    • ചെറിയ പനകൾ, കയറുന്ന സസ്യങ്ങൾ (ലായനകൾ), എപ്പിഫൈറ്റുകൾ (ഓർക്കിഡുകൾ), പരാന്നഭോജികളായ സസ്യങ്ങൾ, ഫേണുകൾ, ഉയരമുള്ള പുല്ലുകൾ (ലാലാങ്) എന്നിവയും കാണപ്പെടുന്നു.
    • ഉയർന്ന ജൈവവൈവിധ്യം, ഒന്നിലധികം ഇനം ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു (ഉദാ: മലേഷ്യൻ മഴക്കാടുകളിൽ ഒരു ഏക്കറിൽ 200 സസ്യ ഇനങ്ങൾ).
    • സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ ലഭ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് മരങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ഉയരങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ മേൽക്കൂര പാളികൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
    • വൻതോതിലുള്ള കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് ആഗിരണവും ഓക്സിജൻ ഉൽപ്പാദനവും കാരണം പലപ്പോഴും "ലോകത്തിന്റെ ശ്വാസകോശം" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
    • സ്ഥലം മാറ്റിക്കൊണ്ടുള്ള കൃഷിരീതി ഉപേക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം വളരുന്ന കുറഞ്ഞ സമൃദ്ധിയുള്ള ദ്വിതീയ വനങ്ങളെ ബെലുകാർ എന്ന് പറയുന്നു. തീരദേശ ചതുപ്പുകളിൽ കണ്ടൽക്കാടുകൾ തഴച്ചുവളരുന്നു.
  • ജന്തുജാലങ്ങൾ (വന്യജീവി):
    • സമ്പന്നമായ വൈവിധ്യം, കാലാവസ്ഥ കാരണം മിക്ക വന്യജീവികളും മരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളാണ് (അർബോറിയൽ മൃഗങ്ങൾ).
    • ഇടതൂർന്ന മേൽക്കൂരകൾ സൂര്യപ്രകാശത്തെ തടയുന്നതിനാൽ അടിഭാഗത്തെ സസ്യങ്ങൾ കുറവാണ്, അതിനാൽ സസ്യഭുക്കുകളും അവയെ തിന്നുന്ന മാംസഭുക്കുകളും കുറവാണ്.
    • ലെമൂറുകൾ, ചിമ്പാൻസികൾ, ഒറാങ്ഉട്ടാൻ, മരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ഉരഗങ്ങൾ, ഹിപ്പോപ്പൊട്ടാമസ്, മുതലകൾ, തത്തകൾ, ടൂക്കാനുകൾ പോലുള്ള വിവിധതരം പക്ഷികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • മനുഷ്യജീവിതം:
    • വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം സാധാരണയായി ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്.
    • ആഫ്രിക്കയിലെ പിഗ്മികൾ (കോംഗോ തടം), ആമസോൺ തടത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ, മലേഷ്യയിലെ ഒറാങ് അസ്ലി എന്നിവരാണ് തദ്ദേശീയ വിഭാഗങ്ങൾ.
    • പിഗ്മികൾക്ക് ഉയരം കുറവാണ്, വേട്ടയാടിയും ശേഖരിച്ചും മീൻ പിടിച്ചും ജീവിക്കുന്നു, താൽക്കാലിക കുടിലുകളിൽ നാടോടി ജീവിതം നയിക്കുന്നു, കൂട്ടായി തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നു.
    • പരമ്പരാഗത കൃഷിരീതി സ്ഥാനം മാറ്റിക്കൊണ്ടുള്ള കൃഷിരീതിയാണ് (slash-and-burn agriculture), മരച്ചീനി, ചേമ്പ്, ചോളം, വാഴപ്പഴം എന്നിവ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
    • പ്ലാന്റേഷൻ കൃഷി (യൂറോപ്യന്മാർ അവതരിപ്പിച്ചത്) റബ്ബർ (മലേഷ്യ, ഇന്തോനേഷ്യ പ്രധാന ഉൽപ്പാദകർ), കൊക്കോ, ഓയിൽ പാം, കാപ്പി, വാഴപ്പഴം എന്നിവ പോലുള്ള വ്യാവസായിക വിളകൾക്ക് പ്രധാനമാണ്.
    • തദ്ദേശവാസികൾ പലപ്പോഴും തടി, മുള എന്നിവ പോലുള്ള പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച വീടുകളിൽ (ഉദാ: ആമസോൺ തടത്തിലെ മലോക്കസ്, മലേഷ്യയിലെ കാമ്പോങ്സ്) ജീവിക്കുന്നു.
    • പ്രാകൃത ജീവിതം എന്ന പ്രതിച്ഛായ ഉണ്ടായിട്ടും, സിംഗപ്പൂർ, ക്വിറ്റോ, ബൊഗോട്ട, മനാവസ് എന്നിവ പോലുള്ള നിരവധി ആധുനിക നഗരങ്ങളും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്തുണ്ട്.
  • വെല്ലുവിളികൾ:
    • ചൂടുള്ളതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ കാലാവസ്ഥ പ്രാണികൾ, കീടങ്ങൾ, രോഗാണുക്കൾ, രോഗങ്ങൾ (ഉദാ: ത്സേ ത്സേ ഈച്ചകൾ പരത്തുന്ന ഉറക്ക രോഗം, കൊതുകുകൾ പരത്തുന്ന മഞ്ഞപ്പനി) എന്നിവയുടെ വ്യാപനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
    • അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവവും ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളും വികസനത്തിന് തടസ്സമാകുന്നു, റോഡ്/റെയിൽവേ നിർമ്മാണം ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും ചെലവേറിയതുമാക്കുന്നു.
    • ലാലാങ്ങിന്റെയും അടിഭാഗത്തെ സസ്യങ്ങളുടെയും വേഗതയേറിയ പുനർവളർച്ച കൃഷിയെ ബാധിക്കുന്നു.
    • വന്യജീവികൾ, പ്രാണികൾ, വിഷമുള്ള ജീവികൾ എന്നിവ നിർമ്മാണ തൊഴിലാളികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്.
    • വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ ആധുനിക ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ ഇല്ല, നദികളാണ് പ്രധാന ഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങൾ.
    • വന സാന്ദ്രത, ഗതാഗത ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, ഭാരമുള്ള മരങ്ങൾ ഒഴുകാത്തത് എന്നിവ കാരണം വാണിജ്യപരമായ മരപ്പണി വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണ്.
    • മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളുടെ അഭാവവും പ്രാണികളുടെ ആക്രമണങ്ങളും കാരണം കന്നുകാലി വളർത്തൽ പരിമിതമാണ്.
    • കൃഷി, നിർമ്മാണം, നഗരവൽക്കരണം, ഖനനം, വനതീവ്രം (ഉദാ: ആമസോണിൽ) എന്നിവ കാരണം വനനശീകരണം ഈ മഴക്കാടുകൾക്ക് കാര്യമായ ഭീഷണിയാണ്, ഇവ ആഗോള കാലാവസ്ഥാ സുസ്ഥിരതയ്ക്ക് നിർണ്ണായകമാണ്.

തുന്ദ്രാ മേഖല

  • സ്ഥാനം: അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യൂറോപ്പിന്റെയും ഏഷ്യയുടെയും ആർട്ടിക് തീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആർട്ടിക് സർക്കിളിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്തുള്ള അതിശക്തമായ തണുത്ത മേഖല.
    • ആർട്ടിക് തുന്ദ്ര (ടൈഗയുടെ വടക്ക്), ആൽപൈൻ തുന്ദ്ര (ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശങ്ങൾ) എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കാം.
    • സ്വാൾബാർഡ് ദ്വീപുകളിലെ (നോർവേയുടെ വടക്ക്) ലോങ്‌യീയർബൈൻ ഒരു വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള മനുഷ്യ വാസസ്ഥലമാണ്.
  • കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ (ആർട്ടിക്/ധ്രുവീയ കാലാവസ്ഥ):
    • ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവും സവിശേഷതയാണ്.
    • വളരെ കുറഞ്ഞ ശരാശരി വാർഷിക താപനില; ശൈത്യകാലത്ത് താപനില -25°C മുതൽ -35°C വരെ കുറയുന്നു (ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇതിലും കുറവ്). വേനൽക്കാലത്ത് കുറച്ച് ആഴ്ചകളിലേക്ക് താപനില 10°C വരെ മാത്രമേ ഉയരൂ.
    • ആർട്ടിക് സർക്കിളിനും ധ്രുവത്തിനും ഇടയിൽ ധ്രുവീയ രാത്രികൾ (സൂര്യപ്രകാശമില്ലാത്ത ആഴ്ചകൾ) ദൈർഘ്യമേറിയ പകലുകൾ (സൂര്യാസ്തമയമില്ലാത്ത ആഴ്ചകൾ) എന്നിവ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • ശൈത്യകാലത്ത് മഴ മഞ്ഞുവീഴ്ചയുടെ രൂപത്തിലാണ്. ശക്തമായ ചുഴലിക്കാറ്റുകളുള്ള തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്നു.
    • ബ്ലിസാർഡുകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ശക്തമായ മഞ്ഞുവീഴ്ചകൾ കനത്ത മഞ്ഞുവീഴ്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
  • സ്വാഭാവിക സസ്യങ്ങൾ:
    • സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ അപര്യാപ്തതയും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവും കാരണം സസ്യങ്ങൾ കുറവാണ്; സാധാരണയായി മരങ്ങളില്ല.
    • പ്രധാനമായും പായലുകൾ, ലൈക്കനുകൾ, സെഡ്ജുകൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ കുള്ളൻ വില്ലോകളും മുരടിച്ച ബിർച്ചുകളും അതിജീവിക്കുന്നു.
    • തീരദേശ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കടുപ്പമുള്ള പുല്ലുകൾ വളരുന്നു, ഇത് സസ്യഭുക്കുകൾക്ക് മേച്ചിൽപ്പുറം നൽകുന്നു.
  • ജന്തുജാലങ്ങൾ (വന്യജീവി):
    • വൈവിധ്യം കുറവാണ്.
    • റെയിൻഡിയർ പോലുള്ള സസ്യഭുക്കുകൾ ഈ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു.
    • ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലത്ത് പക്ഷികൾ പ്രാണികളെ വേട്ടയാടാൻ കുടിയേറുന്നു.
    • മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ ആർട്ടിക് കുറുക്കൻ, ചെന്നായ, ധ്രുവക്കരടി, മസ്ക്-ഓക്സൻ, ആർട്ടിക് മുയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • മനുഷ്യജീവിതം:
    • സ്ഥിരമായി മഞ്ഞുമൂടിയ പീഠഭൂമികളും പർവതങ്ങളും കാരണം മനുഷ്യജീവിതം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒരു ജനസാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ പ്രദേശം.
    • എസ്‌കിമോ/ഇന്നൂയിറ്റ് (ഗ്രീൻലാൻഡ്, വടക്കൻ കാനഡ, അലാസ്ക), ലപ്പാസ് (വടക്കൻ ഫിൻലാൻഡ്, സ്കാൻഡിനേവിയ), സമോയിഡ്സ് (സൈബീരിയ), യാകൂട്ട്സ് (ലീന തടം), കോറിയാക്സ്/ചുക്കി (വടക്ക്-കിഴക്കൻ ഏഷ്യ) പോലുള്ള നാടോടി ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ ഇവിടെ വസിക്കുന്നു.
    • ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾ: വേട്ടയാടൽ, മീൻപിടുത്തം (തിമിംഗലം, സീൽ, കാരിബൂ, മീൻ, പക്ഷികൾ, രോമം നൽകുന്ന മൃഗങ്ങൾ) എന്നിവ ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും ആയുധങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും നൽകുന്നു.
    • ധ്രുവീയ എസ്‌കിമോകൾ പ്രാകൃതമായ ജീവിതശൈലി നയിക്കുന്നു, ശൈത്യകാലത്ത് ഇഗ്ലൂകളിലും വേനൽക്കാലത്ത് മൃഗങ്ങളുടെ തോൽ കൊണ്ടുള്ള പോർട്ടബിൾ കൂടാരങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നു.
    • യൂറോപ്യന്മാരുമായുള്ള സമ്പർക്കം മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമായി: ആധുനിക വീടുകൾ, മീൻപിടുത്തത്തിനായി കയാക്കുകൾക്ക് പകരം സ്പീഡ് ബോട്ടുകൾ.
    • രോമം നൽകുന്ന മൃഗങ്ങളെ വാണിജ്യപരമായി വളർത്തുന്നത് സാധാരണമാണ്, സൈബീരിയൻ തുന്ദ്രയിൽ വലിയ ഫാമുകൾ ഉണ്ട്.
    • കാനഡയിലും അലാസ്കയിലും എസ്‌കിമോ കുട്ടികൾക്കായി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
    • നായകളെ ഉപയോഗിച്ച് വലിക്കുന്ന മഞ്ഞുവണ്ടികൾ (sledges) മഞ്ഞിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുതിയ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, ഹ്രസ്വ വളർച്ചാ കാലയളവുള്ള ധാന്യങ്ങൾ തെക്കൻ തുന്ദ്രയിലെ അനുയോജ്യമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
  • തുന്ദ്രയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും:
    • ആഗോളതാപനം തുന്ദ്രയെ കാര്യമായി ബാധിക്കുന്നു.
    • പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് (സ്ഥിരമായി തണുത്തുറഞ്ഞ നിലം) ഉരുകുന്നത് ഈ പ്രദേശത്തെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെയും കാര്യമായി ബാധിക്കുന്നു.

അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

  • ഉപഭോഗം (Consumption): ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയ.
  • ഉപഭോക്താവ് (Consumer): ഒരു വിലയ്ക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കരാറിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യക്തി.
  • ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തി (Consumer Satisfaction): സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ആത്മനിഷ്ഠവും അളക്കാൻ പ്രയാസവുമാണ്.
    • ഉപയോഗം (Utility): ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ആഗ്രഹം തൃപ്തിപ്പെടുത്താനുള്ള കഴിവ്.
    • കാർഡിനൽ യൂട്ടിലിറ്റി സിദ്ധാന്തം (Cardinal Utility Theory): ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തിയെ കാർഡിനൽ സംഖ്യകൾ (യൂട്ടിൽസ് എന്ന് വിളിക്കുന്ന യൂണിറ്റുകൾ) ഉപയോഗിച്ച് അളക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
    • മൊത്തം ഉപയോഗം (Total Utility - TU): ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ നിരവധി യൂണിറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മൊത്തം സംതൃപ്തി.
    • സീമാന്ത ഉപയോഗം (Marginal Utility - MU): ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഒരു അധിക യൂണിറ്റ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ മൊത്തം ഉപയോഗത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റം.
    • സീമാന്ത ഉപയോഗ നിയമം (Law of Diminishing Marginal Utility): ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഓരോ അധിക യൂണിറ്റ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും സീമാന്ത ഉപയോഗം കുറയുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു (മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ സ്ഥിരമാണെങ്കിൽ).
    • ഉപയോഗവും പ്രയോജനവും (Utility vs. Usefulness): എല്ലാ സാധനങ്ങൾക്കും ഉപയോഗമുണ്ട്, എന്നാൽ എല്ലാം പ്രയോജനകരമോ ആരോഗ്യകരമോ അല്ല (ഉദാ: സിഗരറ്റ്).
  • ഉപഭോക്താക്കൾ ന്യായമായ വിലയിലും കൃത്യമായ അളവിലും ഗുണമേന്മയുള്ള സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഇത് അവരുടെ അവകാശങ്ങളാണ്.

ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

  • സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും തരങ്ങൾ:
    • സൗജന്യ സാധനങ്ങൾ (Free goods): പ്രകൃതിയിൽ സമൃദ്ധം, സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്, പണമടയ്‌ക്കേണ്ടതില്ല (ഉദാ: സൂര്യപ്രകാശം, വായു).
    • സാമ്പത്തിക സാധനങ്ങൾ (Economic goods): ഒരു വിലയ്ക്ക് വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്, നിർമ്മിച്ചതോ ശേഖരിച്ചതോ ആകാം (ഉദാ: ഭക്ഷണം, വാഹനങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ).
    • ഉപഭോക്തൃ സാധനങ്ങൾ (Consumer goods): ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ ഉപഭോക്താക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന അന്തിമ സാധനങ്ങൾ, ഒരു വിലയ്ക്ക് വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്, കൂടുതൽ ഉൽപ്പാദനത്തിനല്ല.
    • മൂലധന സാധനങ്ങൾ (Capital goods): മറ്റ് സാധനങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭൗതിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയെ സഹായിക്കുന്നു.
    • സ്ഥായിയായ സാധനങ്ങൾ (Durable goods): വളരെക്കാലം നിലനിൽക്കുന്നവ, വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നവ (ഉദാ: വീട്, പാദരക്ഷകൾ).
    • സ്ഥായിയല്ലാത്ത സാധനങ്ങൾ (Non-Durable goods): ഒരു ചെറിയ കാലയളവിൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നവ (ഉദാ: പാൽ, പച്ചക്കറികൾ).
  • ഉപഭോക്തൃ ചൂഷണം (Consumer Exploitation): വില, ഗുണമേന്മ, വാറന്റി, സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള ഉൽപ്പന്ന പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ധാരണയില്ലാത്തപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നു.
  • ചരക്ക് സേവന നികുതി (Goods and Services Tax - GST):
    • "ഒരു രാജ്യം, ഒരു നികുതി" എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ സുതാര്യമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കായി 2017 ജൂലൈ 1-ന് (101-ആം ഭേദഗതി) ഇന്ത്യയിൽ നടപ്പിലാക്കി.
    • വിവിധ നിരക്കുകൾ (5%, 12%, 18%, 28%) ചില ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഒഴിവാക്കലുകളും.
    • ജിഎസ്ടിയുടെ 50% സംസ്ഥാനത്തിനും (SGST) 50% കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും (CGST) ലഭിക്കുന്നു.
    • വാർഷിക വിറ്റുവരവ് 20 ലക്ഷം രൂപയിൽ കൂടുതലുള്ള വ്യാപാരികൾക്ക് ജിഎസ്ടി രജിസ്ട്രേഷൻ നിർബന്ധമാണ്.
  • ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനം (Consumer Protection Movement):
    • 1966-ൽ മുംബൈയിൽ കൺസ്യൂമർ ഗൈഡൻസ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ രൂപീകരിച്ചതോടെ ഇന്ത്യയിൽ ആരംഭിച്ചു.
    • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളെയും ക്ഷേമത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനം, ഉപഭോക്താക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
    • അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, തട്ടിപ്പുകൾ തടയുക, ഉപഭോക്താക്കളെ ശാക്തീകരിക്കുക, നിയമനിർമ്മാണം നടത്തുക, പരസ്യങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുക, ഉപഭോക്തൃ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
  • ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 1986 (Consumer Protection Act 1986):
    • യുഎൻ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് 1986 ഡിസംബർ 24-ന് (ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നു) പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
    • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ നിർവചിക്കുകയും ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
  • ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 2019 (Consumer Protection Act 2019):
    • 1986-ലെ നിയമത്തിന് പകരമായി 2020 ജൂലൈ 20 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു, ഉപഭോക്താക്കളെ ശാക്തീകരിക്കാനും അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
    • പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
      • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും സെൻട്രൽ കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ അതോറിറ്റി (CCPA) സ്ഥാപിച്ചു.
      • ഇ-കൊമേഴ്സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ നടത്തുന്ന അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികൾ തടയുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
      • ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാരം ലളിതമാക്കുകയും മായം കലർന്ന/കള്ള സാധനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷ നൽകാനും വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.
      • തെറ്റിദ്ധാരണ പരത്തുന്ന പരസ്യങ്ങൾ നിരോധിക്കുകയും ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • മറ്റ് നിയമങ്ങൾ: ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ നിയമം, 2006, ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
  • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ (നിയമം ഉറപ്പാക്കിയത്):
    • സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള അവകാശം (Right to Safety): ജീവനും സ്വത്തിനും ഭീഷണിയാകുന്ന സാധനങ്ങളിൽ നിന്നും സേവനങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷണം.
    • തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം (Right to Choose): മത്സരപരമായ വിലകളിൽ സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ.
    • അറിയാനുള്ള അവകാശം (Right to Know): സാധനങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മ, അളവ്, ശുദ്ധത, വില എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ.
    • പരിഹാരം തേടാനുള്ള അവകാശം (Right to seek Redressal): അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികളിൽ നിന്നും ചൂഷണത്തിൽ നിന്നും പരിഹാരം തേടാൻ.
    • ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം (Right to Consumer Education): അറിവുള്ള ഒരു ഉപഭോക്താവാകാൻ അറിവും കഴിവുകളും നേടാൻ.
  • ഉപഭോക്തൃ കോടതികൾ (Consumer Courts):
    • 1986-ലെ നിയമത്തിന് ശേഷം സ്ഥാപിച്ചത്, പരാതികൾ വേഗത്തിൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ട്രിബ്യൂണലുകൾ സജ്ജമാക്കി.
    • മൂന്ന് തലങ്ങളിലുള്ള ഘടന:
      • ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (District Consumer Disputes Redressal Commission): 1 കോടി രൂപ വരെയുള്ള നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്.
      • സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (State Consumer Disputes Redressal Commission): 1 കോടി രൂപ മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെയുള്ള നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്.
      • ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (National Consumer Disputes Redressal Commission - NCDRC): അപ്പക്സ് ബോഡി, 10 കോടി രൂപയിൽ കൂടുതലുള്ള നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്.
    • ഉപഭോക്തൃ തർക്കങ്ങളിൽ നീതിയും പരിഹാരവും നൽകുന്നതിൽ ഈ കോടതികൾക്ക് നിർണ്ണായക പങ്കുണ്ട്.
  • ഉപദേശക സമിതികൾ (Advisory Committees): മൂന്ന് തലങ്ങളിലുള്ള സമിതികൾ (ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ കൗൺസിലുകൾ) ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് സർക്കാരുകൾക്ക് ഉപദേശം നൽകുന്നു.
  • പരാതികൾ എങ്ങനെ സമർപ്പിക്കാം: ബന്ധപ്പെട്ട ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കോടതിയിൽ നേരിട്ട് പേപ്പറിൽ വിശദമായ പരാതി സമർപ്പിക്കാം, സഹായക രേഖകളോടൊപ്പം (ഉദാ: ബില്ലുകൾ).
  • ഗുണമേന്മ ചിഹ്നങ്ങൾ (Quality Symbols): ഉൽപ്പന്ന ലേബലുകളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വിവരങ്ങൾ നൽകുകയും ഗുണമേന്മ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു:
    • ISI മാർക്ക്: ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ്സ് (BIS) വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കായി നൽകുന്നത്.
    • AGMARK: കാർഷിക, വന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • FSSAI: ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
  • ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസം (Consumer Education):
    • ഉപഭോക്താക്കളെ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ, ഉൽപ്പന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ, കമ്പോള വ്യത്യാസങ്ങൾ, ഉപഭോക്തൃ നിയമങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
    • ലക്ഷ്യങ്ങൾ: അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്തുക, ഓൺലൈൻ വ്യാപാരത്തിൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക, കമ്പോള ധാർമ്മികത തിരിച്ചറിയുക, നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക, ആരോഗ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക, ഉപഭോക്തൃ നീതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
    • അവബോധം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സ്വയം സംരക്ഷണ മൂല്യങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുകയും തട്ടിപ്പുകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
    • പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഓൺലൈൻ കോഴ്സുകളിലൂടെ ലഭ്യമാണ്, സ്കൂൾ കൺസ്യൂമർ ക്ലബ്ബുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
    • ആവശ്യമുള്ള സാധനങ്ങൾ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ സുസ്ഥിര ഉപഭോഗവും വികസനവും കൈവരിക്കാൻ കഴിയും.
  • സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ ഹെൽപ്പ് ലൈൻ: വെബ്സൈറ്റ്: consumeraffairs.kerala.in; കോൾ: 1800 425 1550, 1967, 1915.

അധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

  • പണം (Money): സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റത്തിനായി പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട എന്തും. ഇത് വേഗത്തിലുള്ള കൈമാറ്റം സുഗമമാക്കുകയും സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്തു.
  • പണം മനുഷ്യജീവിതത്തെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ (ഉപഭോക്താക്കൾ, ഉൽപ്പാദകർ, വിതരണക്കാർ) സ്വാധീനിക്കുന്നു.
  • പണമിടപാടുകൾ സുഗമമാക്കുന്നതിലും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും ബാങ്കുകൾക്ക് ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്.

പണത്തിന്റെ പൊതുവായ ധർമ്മങ്ങൾ

  • കൈമാറ്റ മാധ്യമം (Medium of Exchange): സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും പണത്തിന് വിൽക്കാനും ആ പണം ഉപയോഗിച്ച് മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾ വാങ്ങാനും അനുവദിക്കുന്നു, ഇത് എണ്ണമറ്റ ഇടപാടുകൾ സാധ്യമാക്കുന്നു.
  • മൂല്യം അളക്കാനുള്ള ഉപകരണം (Measure of Value): എല്ലാ സാധനങ്ങളുടെയും മൂല്യം പണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, ഇത് താരതമ്യം ലളിതമാക്കുന്നു (ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി). പണത്തിന്റെ മൂല്യം അതിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷിയാണ്, ഇത് വിലകൾ ഉയരുമ്പോൾ (പണപ്പെരുപ്പം) കുറയുകയും വിലകൾ കുറയുമ്പോൾ (പണച്ചുരുക്കം) വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • മൂല്യം സംഭരിക്കാനുള്ള ഉപകരണം (Store of Value): പണത്തിന്റെ പൊതുവായ സ്വീകാര്യത ഏത് സാധനത്തിന്റെയും (നശിച്ചുപോകുന്നവ ഉൾപ്പെടെ) മൂല്യം ഭാവിയിലെ ഉപയോഗത്തിനായി സംഭരിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു, ഇത് ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായത്തിൽ അസാധ്യമായിരുന്നു.
  • കാലതാമസം വരുത്തിയ പേയ്‌മെന്റുകളുടെ മാധ്യമം (Means of Deferred Payments): സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ പിന്നീട് തീർപ്പാക്കാൻ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് ആധുനിക ബിസിനസ്സുകൾക്ക് പണം സൗകര്യമൊരുക്കുന്നു, ഇത് ഹ്രസ്വകാല, ദീർഘകാല കടമെടുക്കലിനും കടം കൊടുക്കലിനും സഹായിക്കുന്നു.

പണത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ

  • പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടതും.
  • സ്ഥായിയായത്.

പണവും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനവും

  • പണം ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവ പോലുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും വേഗത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • കറൻസിയുടെ ഓരോ യൂണിറ്റും പ്രചാരത്തിൽ വരുന്നു, ആവർത്തിച്ച് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഇത് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ ഇടപാടുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
  • പണത്തിന്റെ പ്രചാര വേഗത (Velocity of Circulation of Money): ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ ഒരു യൂണിറ്റ് പണം എത്ര തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ എണ്ണം.
    • വർദ്ധനവ് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ത്വരിതപ്പെടുത്തലിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
    • കുറവ് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ മന്ദഗതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

പണവും സെൻട്രൽ ബാങ്കും (റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ - RBI)

  • റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) ഇന്ത്യയുടെ കേന്ദ്ര ബാങ്കാണ്, ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • 1934-ലെ RBI നിയമപ്രകാരം 1935 ഏപ്രിൽ 1-ന് കൊൽക്കത്തയിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ആസ്ഥാനം 1937-ൽ മുംബൈയിലേക്ക് മാറ്റി; 1949-ൽ ദേശസാൽക്കരിച്ചു.

റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ധർമ്മങ്ങൾ

  • 1. കറൻസി അച്ചടിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക:
    • നാണയങ്ങളും ഒരു രൂപ നോട്ടുകളും ഒഴികെ എല്ലാ കറൻസികളും അച്ചടിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് RBI-യുടെ പ്രത്യേക അവകാശമാണ്, ഇവ ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ ധനകാര്യ മന്ത്രാലയമാണ് അച്ചടിക്കുന്നത്/നിർമ്മിക്കുന്നത്.
    • കറൻസി രൂപകൽപ്പന, സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ, അച്ചടി, വിതരണം എന്നിവയ്ക്ക് RBI ഉത്തരവാദിയാണ്.
    • നാസിക്, ദേവാസ്, മൈസൂർ, സാൽബോനി എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രസ്സുകളിലാണ് കറൻസി നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നത്; മുംബൈ, ഹൈദരാബാദ്, കൊൽക്കത്ത, നോയിഡ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് നാണയങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.
    • സർക്കാർ നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ RBI-ക്ക് കറൻസി നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കാൻ കഴിയും (നോട്ട് നിരോധനം).
    • നോട്ട് നിരോധനം (Demonetization): ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവം 2016 നവംബർ 8-നാണ് നടന്നത്, അഴിമതി, കള്ളപ്പണം, തീവ്രവാദം, കള്ളനോട്ടുകൾ എന്നിവ തടയാൻ ഇത് ലക്ഷ്യമിട്ടു.
  • 2. ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്ക് (Bankers' Bank): വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് അടിയന്തര വായ്പകൾ നൽകുന്നു, അവരുടെ കരുതൽ ധനം സൂക്ഷിക്കുന്നു, ബാങ്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇടപാടുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നു.
  • 3. പണത്തിന്റെയും ക്രെഡിറ്റിന്റെയും വിതരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നു (Controls the Supply of Money and Credit):
    • പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുന്നു (സാധനങ്ങളെ/സേവനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അമിതമായ പണ വിതരണം കാരണം പൊതു വിലനിലവാരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്). ഇന്ത്യയിലെ പണപ്പെരുപ്പം ഉപഭോക്തൃ വില സൂചിക (CPI) ഉപയോഗിച്ചാണ് അളക്കുന്നത്.
    • നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത പണപ്പെരുപ്പം വാങ്ങൽ ശേഷി കുറയ്ക്കുകയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
    • ക്രെഡിറ്റ് നിയന്ത്രിക്കാൻ RBI അളവുകോലുകളും ഗുണപരമായ അളവുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • അളവുകോലുകൾ (Quantitative Measures) (ഉദാ: ബാങ്ക് നിരക്കുകൾ മാറ്റുക):
      • റെപ്പോ നിരക്ക് (Repo Rate): വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് RBI നൽകുന്ന വായ്പകൾക്ക് ഈടാക്കുന്ന പലിശ.
      • റിവേഴ്സ് റെപ്പോ നിരക്ക് (Reverse Repo Rate): വാണിജ്യ ബാങ്ക് നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് RBI നൽകുന്ന പലിശ.
      • ഈ നിരക്കുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ വായ്പാ ശേഷി കുറയ്ക്കുകയും, ഇത് കുറഞ്ഞ പണ വിതരണത്തിലേക്കും നിയന്ത്രിത പണപ്പെരുപ്പത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
    • പണമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട അനുപാതം (Cash Reserve Ratio - CRR): ബാങ്കുകൾക്ക് അവരുടെ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ നിന്ന് RBI-യിൽ കരുതൽ ധനമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട തുക. CRR മാറ്റുന്നത് ബാങ്കുകൾക്ക് വായ്പ നൽകാൻ ലഭ്യമായ പണത്തെ ബാധിക്കുന്നു, അതുവഴി സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ ക്രെഡിറ്റ് ലഭ്യതയെയും പണ വിതരണത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.
    • RBI പണ വിതരണത്തെ M1, M2 (നേർത്ത പണം), M3, M4 (വിശാലമായ പണം) എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കുന്നു.
  • 4. സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക് (Acts as the Government's Bank): സർക്കാർ അക്കൗണ്ടുകൾ പരിപാലിക്കുന്നു, ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു, ധനകാര്യ മാനേജ്മെന്റ് നടപ്പിലാക്കുന്നു, ധനനയത്തിലും (നികുതിയും സർക്കാർ ചെലവും) ധനനയത്തിലും (പണ വിതരണവും പലിശ നിരക്കുകളും) സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നു.
  • 5. വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ധനത്തിന്റെ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ (Custodian of Foreign Exchange Reserves): രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം വിദേശ കറൻസികളും സ്വർണ്ണ കരുതൽ ധനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
  • 6. റിപ്പോർട്ടുകളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം (Publication of Reports): ബാങ്കിംഗ് ട്രെൻഡ്സ് ഇൻ ഇന്ത്യ, മോണിറ്ററി പോളിസി റിപ്പോർട്ടുകൾ, കൺസ്യൂമർ സർവേകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

ബാങ്കുകളും ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും

  • ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ വ്യക്തികൾക്കും സംഘടനകൾക്കും ബിസിനസ്സുകൾക്കും ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
  • ബാങ്കുകൾ:
    • വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ (Commercial Banks): RBI ലൈസൻസ് ഉള്ളവയും ഓഹരി ഉടമകളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നവയും (ഉദാ: പൊതുമേഖലാ, സ്വകാര്യമേഖലാ, ചെറുകിട ധനകാര്യ, പേയ്‌മെന്റ്, പ്രാദേശിക ഗ്രാമീണ, വിദേശ ബാങ്കുകൾ). 1990-കൾക്ക് ശേഷമുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് ശേഷം പുതിയ തലമുറ ബാങ്കുകൾ ഉയർന്നുവന്നു (ഉദാ: ആക്സിസ് ബാങ്ക്, യെസ് ബാങ്ക്).
    • സഹകരണ ബാങ്കുകൾ (Cooperative Banks): സഹകരണ സംഘത്തിലെ അംഗങ്ങളിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിക്ഷിപ്തമാണ് (ഉദാ: കേരള ബാങ്ക്).
  • വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ:
    • പ്രധാന ധർമ്മങ്ങൾ: പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും വായ്പകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുക.
    • നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൽ (Accepting Deposits): വിവിധ അക്കൗണ്ടുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: സേവിംഗ്സ് ഡിപ്പോസിറ്റ് (സമ്പാദ്യത്തിനായി, പിൻവലിക്കലുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം, കുറഞ്ഞ പലിശ), കറന്റ് ഡിപ്പോസിറ്റ് (ബിസിനസ്സിനായി, പരിധിയില്ലാത്ത ഇടപാടുകൾ, പലിശയില്ല, ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം), ടേം/ഫിക്സഡ് ഡിപ്പോസിറ്റ് (ഒറ്റത്തവണ നിക്ഷേപം, ഉയർന്ന പലിശ, ദൈർഘ്യമേറിയ കാലാവധി), ആവർത്തന നിക്ഷേപങ്ങൾ (സ്ഥിരമായ തുക പതിവായി, മിതമായ പലിശ).
    • വായ്പകൾ നൽകൽ (Lending Loans): വ്യക്തികൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വിവിധ വായ്പകൾ നൽകുന്നു, ഇടനിലക്കാരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകുന്നതിനേക്കാൾ ഉയർന്ന പലിശ അവർ ഈടാക്കുന്നു; ഈ വ്യത്യാസത്തെ സ്പ്രെഡ് (ബാങ്കിന്റെ വരുമാനം) എന്ന് പറയുന്നു. വായ്പകൾക്ക് ഈടുകൾ ആവശ്യമാണ് (സ്വർണ്ണം, ഭൂമി, ശമ്പള സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ).
    • മറ്റ് ധർമ്മങ്ങൾ: ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ്, ഡെബിറ്റ് കാർഡ്, എടിഎം സേവനങ്ങൾ, ലോക്കർ സൗകര്യം പോലുള്ള സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
  • ബാങ്കുകളും സാങ്കേതികവിദ്യയും: സാങ്കേതികവിദ്യ ഇടപാടുകളുടെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിച്ചു, മൊബൈൽ ബാങ്കിംഗ്, ഓൺലൈൻ ബാങ്കിംഗ് എന്നിവ സേവനങ്ങളിലേക്ക് 24/7 പ്രവേശനം നൽകുന്നു.
    • പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ: നാഷണൽ ഇലക്ട്രോണിക് ഫണ്ട് ട്രാൻസ്ഫർ സിസ്റ്റം (NEFT), റിയൽ ടൈം ഗ്രോസ് സെറ്റിൽമെന്റ് (RTGS) എന്നിവ ഇന്റർ-ബാങ്ക് ഫണ്ട് കൈമാറ്റങ്ങൾ സുഗമമാക്കുന്നു. കോർ ബാങ്കിംഗ് ഏതെങ്കിലും ബ്രാഞ്ചിൽ നിന്ന് ഇടപാടുകൾ നടത്താൻ അനുവദിക്കുന്നു. യൂണിവേഴ്സൽ പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ് (UPI) മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകളിലൂടെ തത്സമയ പണം കൈമാറ്റങ്ങൾ സാധ്യമാക്കുന്നു (ഉദാ: ഗൂഗിൾ പേ, പേടിഎം).
    • സൈബർ സാങ്കേതികവിദ്യ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും ഉയർത്തുന്നു.
  • ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ (Non-banking Financial Institutions - NBFI):
    • ചില ബാങ്കിംഗ് ധർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു, എന്നാൽ പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് സേവിംഗ്സ്/നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനോ ചെക്ക് വഴി പിൻവലിക്കാൻ അനുവദിക്കാനോ കഴിയില്ല.
    • RBI, SEBI, IRDA, NHB എന്നിവയാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
    • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ (LIC, GIC), മ്യൂച്വൽ ഫണ്ട് കമ്പനികൾ (UTI), KSFE (കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്, സ്വർണ്ണ വായ്പകൾ, ചിട്ടികൾ തുടങ്ങിയവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു) പോലുള്ള പ്രത്യേക NBFIs.

ഇന്ത്യയിലെ ക്രെഡിറ്റ് സ്രോതസ്സുകൾ

  • പ്രധാനമായും സംരംഭകർക്ക് വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്നതിന് ക്രെഡിറ്റ് നിർണ്ണായകമാണ്.
  • ഔപചാരിക സ്രോതസ്സുകൾ (Formal Sources): സംഘടിതവും സ്ഥാപനവൽക്കരിച്ചതും നിയന്ത്രിതവുമായ സംവിധാനങ്ങൾ (ഉദാ: ബാങ്കുകൾ, NBFIs, സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങൾ, മൈക്രോഫിനാൻസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ).
  • അനൗപചാരിക സ്രോതസ്സുകൾ (Informal Sources): സംഘടിതമല്ലാത്തതും സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കാത്തതുമായ സംവിധാനങ്ങൾ (ഉദാ: പ്രാദേശിക പണമിടപാടുകാർ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ).
  • രണ്ടിന്റെയും പരസ്പര സഹവർത്തിത്വവും വിജയവും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമാണ്.
  • ക്രെഡിറ്റ് ഡിപ്പോസിറ്റ് അനുപാതം (Credit Deposit Ratio): ബാങ്കിന്റെ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ എത്രത്തോളം വായ്പകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് അളക്കുന്നു, ഇത് RBI നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളൽ (Financial Inclusion)

  • ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളുടെ പ്രയോജനങ്ങൾ സാധാരണക്കാരിലേക്കും ഗ്രാമീണ ജനങ്ങളിലേക്കും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരിലേക്കും എത്തിക്കുക, അതുവഴി എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ച ത്വരിതപ്പെടുത്തുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
  • സർക്കാർ നടപടികൾ:
    • ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം (Nationalisation of Banks): 1969-ൽ 14 ബാങ്കുകളും 1980-ൽ 6 ബാങ്കുകളും ദേശസാൽക്കരിച്ചു, ഗ്രാമീണ ബാങ്കിംഗ് വികസിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക, തുല്യ ക്രെഡിറ്റ് വിതരണം ഉറപ്പാക്കുക, സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ കേന്ദ്രീകരണം തടയുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ (Co-operative Banking Systems): ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, സഹകരണത്തിന്റെയും പരസ്പര സഹായത്തിന്റെയും തത്വങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ വായ്പകൾ നൽകുകയും സമ്പാദ്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കേരള ബാങ്ക് (ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകൾ ലയിപ്പിച്ച് രൂപീകരിച്ചത്) ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയ്ക്കും ഗ്രാമീണ വികസനത്തിനും ഊന്നൽ നൽകി സമഗ്രമായ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
    • മൈക്രോഫിനാൻസ് (Microfinance): പരമ്പരാഗത ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാത്ത കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള വ്യക്തികൾക്ക് ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സംരംഭകത്വം എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു, കൂടാതെ ഇടപാടുകളും സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളലും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

Social Science II

Chapter 1: Weather and Climate

• Definitions

  • Weather: Atmospheric conditions (temperature, pressure, wind, humidity, and precipitation) for a shorter period.
  • Climate: The average weather condition experienced for a longer period (about 35 to 40 years) over a larger area.
  • Climatic conditions profoundly influence flora, fauna, and human life, including food habits, dressing, settlement, occupation, and even physical/mental conditions.

• Indian Meteorological Department (IMD)

  • The principal agency under the Ministry of Earth Sciences, Government of India, responsible for weather observations and forecasts.
  • Headquartered in Delhi, with hundreds of observation stations across India and Antarctica.

• Elements of Weather and Climate

  • Temperature, pressure, wind, humidity, and precipitation are the main elements, influenced by the amount of sunlight.

Atmospheric Temperature

  • Source of Energy: The Sun is the sole source of energy for Earth, produced by nuclear fusion.
  • Insolation: The amount of Sun's rays reaching Earth's surface in the form of short waves.
    • A part of insolation is reflected or absorbed by atmospheric particles like clouds and dust.
    • Short waves do not heat the atmosphere considerably upon entry.
  • Heat Transfer Processes: After the Earth's surface is heated by insolation, heat is transferred to the atmosphere through:
    • Conduction: Heat transfer to the lower atmosphere in direct contact with the Earth's surface.
    • Convection: Heated air expands and rises, transferring heat to higher altitudes.
    • Advection: Heat transferred horizontally through wind.
    • Radiation: Emission of energy as long waves from the heated Earth's surface.
  • Terrestrial Radiation: The re-radiation of energy as long waves from the Earth's surface.
  • Greenhouse Effect: The absorption of terrestrial radiation by atmospheric gases (like carbon dioxide) which heats up the atmosphere.
  • Heat Budget of the Earth: The process where almost all energy received as insolation is radiated back daily, maintaining a balanced surface temperature and preventing extreme heat or cold. This is crucial for sustaining life on Earth.
  • Daily Temperature Variation:
    • Surface temperature increases from sunrise, reaching maximum around noon.
    • Maximum atmospheric temperature is recorded around 2 pm, as the atmosphere takes longer to heat.
    • Temperature decreases in the afternoon due to reduced insolation and terrestrial radiation.
    • Minimum temperature is recorded just before sunrise due to energy loss through terrestrial radiation at night.
  • Measuring Temperature:
    • Thermometer: Used for measuring atmospheric temperature.
    • Maximum-Minimum Thermometer: A special U-shaped instrument that records daily maximum and minimum temperatures.
    • Units: Degree Celsius (°C) and Degree Fahrenheit (°F).
    • Diurnal Range of Temperature: The difference between the maximum and minimum temperatures of a day.
    • Daily Mean Temperature: The average temperature of a day.
  • Heat vs. Temperature: Heat is the total energy due to molecular movement (measured in Joule), while temperature is the degree of hotness (measured in °C, °F, Kelvin).
  • Isotherms: Imaginary lines connecting places with equal temperature, useful for analysing temperature distribution globally.
    • Temperature generally decreases from the equator towards the poles.
    • Isotherms show noticeable bends along land-sea boundaries.

Factors Influencing Temperature Distribution

  • Latitude:
    • Due to Earth's spherical shape, sun's rays are more inclined towards the poles, causing temperature to decrease away from the equator.
    • The Thermal Equator is an imaginary line connecting places with the highest mean annual temperature along every longitude.
    • This forms distinct temperature zones: Torrid (equatorial), North/South Temperate, and North/South Frigid (polar).
  • Altitude:
    • Atmospheric temperature gradually decreases with increasing altitude at a rate of 6.4°C per kilometre, known as the Normal Lapse Rate.
    • Places at higher elevations (e.g., Ooty, Munnar) experience lower temperatures.
  • Differential Heating of Land and Sea:
    • Land heats and cools faster than the sea, leading to higher summer and lower winter temperatures over land compared to sea.
  • Distance from the Sea:
    • Coastal areas experience moderate temperatures due to the moderating influence of winds from land and sea.
    • Inland areas, away from maritime influence, have very high day temperatures and low night temperatures.
  • Ocean Currents:
    • Warm ocean currents raise coastal temperatures, while cold currents lower them.
    • For example, the North Atlantic Current keeps Western European countries from severe cold, while the Labrador cold current causes severe cold in Northeastern Canada.
  • Relief:
    • Mountain slopes facing the Sun receive more sunlight and experience higher temperatures, while opposite slopes experience lower temperatures.

Atmospheric Pressure and Winds

  • Atmospheric Pressure: The weight exerted by atmospheric air over the Earth's surface.
  • Factors Affecting Atmospheric Pressure:
    • Temperature: Heated air expands and rises (low pressure); cooled air contracts and subsides (high pressure).
    • Altitude: Atmospheric pressure decreases with increasing altitude (about 1mb per 10 metres) due to decreasing density of atmospheric gases.
    • Humidity: Humid air is lighter than dry air (water molecules displace heavier gases), resulting in lower atmospheric pressure.
  • Measuring Atmospheric Pressure:
    • Barometer (e.g., Mercury Barometer, Aneroid Barometer) is used.
    • Average atmospheric pressure is 1013.2mb or hpa.
  • Isobars: Imaginary lines connecting places with equal atmospheric pressure on maps.
  • Global Pressure Belts: Distinct pressure conditions along specific latitudinal zones, influenced by Earth's rotation.
    • Equatorial Low Pressure Belt (Doldrum): Formed by rising, expanding air due to high temperatures, a windless zone.
    • Polar High Pressure Belts: Formed by contracting, subsiding cold air.
    • Sub Tropical High Pressure Belts (approx. 30° N/S): Formed by poleward-moving warm air from the equator that cools and subsides.
    • Sub Polar Low Pressure Belts (approx. 60° N/S): Formed by the continuous throwing up of air due to Earth's rotation, despite lower temperatures.
  • Shifting of Pressure Belts: Global pressure belts shift about 5°-10° northwards in summer and southwards in winter, significantly influencing global climate.
  • Air Movements:
    • Air Currents: Vertical movements of air.
    • Winds: Horizontal movements of air from high-pressure to low-pressure areas. Named by their direction of origin (e.g., southwest winds).
  • Coriolis Force: Due to Earth's rotation, winds deflect to the right in the Northern Hemisphere and to the left in the Southern Hemisphere.
  • Factors Influencing Wind Speed/Intensity:
    • Pressure Gradient Force: The change in pressure over a horizontal distance; a high gradient indicates strong winds.
    • Frictional Force: Obstructions like hills, mountains, forests, and structures hinder wind flow. Winds are stronger over oceans due to less friction.
  • Measuring Wind:
    • Anemometer: Measures wind speed.
    • Wind Vane: Indicates wind direction.

Types of Winds

  • Permanent Winds (Prevailing/Planetary Winds): Blow constantly in a particular direction throughout the year between global pressure belts.
    • Trade Winds: Blow from subtropical high-pressure belts to the equatorial low-pressure belt (Northeast in N. Hemisphere, Southeast in S. Hemisphere).
    • Westerlies: Blow from subtropical high-pressure belts to sub-polar low-pressure belts. Comparatively stronger in the Southern Hemisphere.
    • Polar Winds: Blow from polar high-pressure belts to sub-polar low-pressure belts.
    • Inter Tropical Convergence Zone (ITCZ): The equatorial low-pressure region where trade winds from both hemispheres converge, shifting with the apparent movement of the sun.
  • Periodic Winds: Winds that reverse their direction periodically.
    • Diurnal Winds: Include land breezes (night, land cools faster than sea) and sea breezes (day, sea heats slower than land).
    • Mountain Breezes: At night, cool air moves downslope.
    • Valley Breezes: During the day, warm air rises upslope from the valley.
    • Monsoon Winds: Seasonal reversal of wind patterns.
      • Southwest Monsoon (Summer): Winds blow from the Indian Ocean to the intensely heated South Asian landmass (low pressure), causing widespread rainfall.
      • Northeast Monsoon (Winter): Winds blow from the severely cooled northern landmass (high pressure) towards the Indian Ocean, generally dry.
  • Local Winds: Formed by local temperature and pressure differences, often periodic, and known by regional names.
    • Examples: Loo (hot wind in North Indian Plains), Chinook (dry hot wind on Rocky Mountains), Foehn (dry hot wind on Alps), Harmattan (provides relief from heat in Sahara).
  • Variable Winds: Short-duration winds with unpredictable intensity or direction.
    • Cyclones: Low-pressure systems where winds whirl inwards.
      • Tropical Cyclones: Smaller diameter, devastating, originate over tropical oceans, dissipate on land, cause intense rainfall and whirlwinds (known as Hurricanes, Typhoons, Willy Willies, Tornadoes).
      • Temperate Cyclones: Larger diameter, less devastating, formed in temperate regions where warm and cold air masses meet, can move over land.
      • Direction: Anticlockwise in N. Hemisphere, Clockwise in S. Hemisphere.
    • Anticyclones: High-pressure systems where winds whirl outwards, generally not causing atmospheric disturbances.
      • Direction: Clockwise in N. Hemisphere, Anticlockwise in S. Hemisphere.

Atmospheric Humidity

  • Humidity: The invisible water content (water vapour) in the atmosphere, originating from evaporation of water sources due to sunlight.
  • Absolute Humidity: The actual amount of water vapour present per unit volume of atmosphere.
  • Relative Humidity: The ratio (expressed as a percentage) between the actual water vapour and the total water-holding capacity of the atmosphere at a specific temperature and time.
  • Saturation Level: The state where the atmosphere is fully saturated with water vapour; relative humidity is 100% at this level.
  • Saturation Point: The temperature at which the saturation level is attained.
  • Condensation: When water vapour condenses to form tiny droplets of water, making atmospheric moisture visible.
    • Forms of Condensation:
      • Dew: Tiny water droplets clinging to surfaces when the atmosphere near the ground cools at night.
      • Frost: Tiny ice crystals formed when atmospheric temperature falls below 0°C at night.
      • Mist and Fog: Tiny water droplets suspended in the lower atmosphere due to condensation around dust particles.
      • Clouds: Formed by condensation around tiny dust particles, creating water droplets that remain suspended.
        • Cloud Classification: Cirrus (thin, high-altitude), Stratus (thick-layered, lower atmosphere), Cumulus (cotton wool-like, intense convection), Nimbus (dark, rain-bearing, lower atmosphere).

Precipitation

  • The process where water droplets in clouds grow and are released, falling to Earth in various forms.
  • Forms of Precipitation:
    • Rainfall: Water droplets, the most common form.
    • Snowfall: Tiny ice crystals, occurring in cold climatic regions or temperate regions during winter when temperatures fall below 0°C.
    • Hailstones: Layered ice pellets formed by repeated condensation of water droplets at different atmospheric levels.
  • Types of Rainfall:
    • Orographic Rainfall (Relief Rainfall): Occurs when moisture-laden winds are forced to rise along mountain slopes, leading to condensation and rain clouds on the windward side. The leeward side, known as a Rain Shadow Region, receives little or no rain.
    • Convectional Rainfall: Occurs due to convection (rising of heated air), common as afternoon rains in summer, and a diurnal phenomenon in equatorial regions ("4 O’Clock rains").
    • Cyclonic Rainfall (Frontal Rainfall): Occurs in cyclonic systems where warm and cold air masses meet, causing warm air to rise and condense.
  • Torrential Rain: Intense rainfall in specific areas for a short duration, leading to flash floods and landslides.
  • Cloud Burst: Rainfall exceeding 10 cm per hour, most common in mountainous regions, can cause landslides.

Chapter 2: Climatic Regions and Climate Change

  • Climatic Region: An extensive geographical area characterised by similar climate characteristics.
  • The world is divided into different climatic regions based on temperature and precipitation fluctuations.
  • Each climatic region has unique climate, flora, fauna, and human life adapted to its geographical features.
  • Major Climatic Regions of the World: Equatorial, Monsoon, Savanna, Hot Deserts, Temperate Grasslands, Mediterranean, Taiga, and Tundra.

Equatorial Climatic Region

  • Location: Extends up to 10° North and South of the equator, encompassing areas like the Amazon Basin, Central Africa, and Southeast Asia.
  • Climate: Characterised by high temperatures and high rainfall throughout the year.
    • Receives vertical sun's rays year-round, leading to high air convection and convectional precipitation (daily afternoon rains).
  • Vegetation: Abundant evergreen forests.

Monsoon Climatic Region

  • Definition: Characterised by the seasonal reversal of wind system (monsoons), with winds blowing from sea to land in summer and land to sea in winter.
  • Location: Includes the Indian subcontinent and other regions with similar conditions.
  • Climate: Long and humid summers, short dry winters.
    • Diurnal range of temperature is low in coastal areas but very high in interiors.
    • Rainfall distribution varies significantly based on physiography, wind direction, and distance from the coast. Convectional rainfall also occurs.
  • Vegetation: Dense forests with evergreen and more commonly deciduous trees (tropical deciduous forests), varying with rainfall.
  • Human Life: One of the most densely populated areas, relying on agriculture (tropical crops like rice, sugarcane, jute, cotton, tea, coffee). Intensive subsistence agriculture is prevalent, with shifting cultivation in some areas.

Savanna Climatic Region (Tropical Grasslands)

  • Location: Found between 10° and 30° latitudes in both hemispheres. Known as Savanna (Africa), Campos (Southern Brazil), and Llanos (Venezuela).
  • Climate: Hot and humid summers, cool and dry winters. Annual average temperature is 21°C - 32°C, with annual rainfall of 25 cm - 125 cm.
  • Vegetation: Dominant deciduous trees and tall grasses, with short bushes and thorny forests closer to deserts.
  • Fauna: Favourable habitat for herbivores (giraffes, zebras) and carnivores (lion, tiger).
  • Human Life: Generally low population density. Dry farming is adopted due to low rainfall. Animal husbandry and agriculture are main livelihoods (e.g., Maasai pastoralists). Cash crops like cotton (Sudan) and coffee (Brazil) are cultivated in former European colonies.

Hot Deserts

  • Location: Mostly on the western margins of continents in the tropical region, between 10° and 30° latitudes. Examples: Sahara, Arabian, Kalahari, Namib, Australian, Atacama deserts.
  • Climate: Hottest regions on Earth, with an average annual temperature of 30°C and a very high diurnal range.
    • Annual rainfall is generally less than 25 cm, with some places experiencing no rain for years.
    • Formed on western margins because trade winds lose moisture as they travel across continents.
  • Vegetation: Plants adapted to low rainfall, such as cactus, shrubs, and palms. Oases are formed where water sources are found.
  • Human Life: Sparsely populated due to unfavourable climate, but indigenous tribal communities (e.g., Bushmen) have adapted.
    • Agriculture and animal husbandry are main livelihoods.
    • Economically valuable minerals (gold in Australia, copper in Atacama) and petroleum deposits (Sahara, Arabian) promote human life.

Mediterranean Climatic Region

  • Location: Areas around the Mediterranean Sea and other regions between 30° and 45° latitudes.
  • Climate: Characterised by dry summers and humid winters.
    • Summer temperatures are 20-25°C, winter temperatures are 10-16°C.
    • Winter rainfall (30-75 cm), brought by Westerlies, benefits winter crops.
  • Vegetation: Dense forests are not common due to low rainfall. Tall evergreen trees (oak, sequoia), evergreen conifers (pine, fir), and shrubs are found.
  • Produces: Major producers of fruits and vegetables; cereals and pulses also cultivated.
  • Economic Importance: Leading producers of wine and account for 70% of citrus fruit exports.

Temperate Grasslands

  • Location: Found in both hemispheres between 40° and 50° latitudes, in the interior of subtropical zones, with minimal maritime influence.
    • Known by different names: Prairies (North America), Pampas (South America), Veld (Africa), Downs (Australia), Steppes (Eurasia).
  • Climate: Short summers and long winters.
    • High summer temperatures (due to continental interiors), and average winter temperatures of 2°C - 13°C.
    • Rainfall ranges from 25 cm - 60 cm.
  • Vegetation: Few trees; varieties of grass are common.
  • Human Life: Traditionally natural grazing lands for shepherds.
    • Now widely converted into agricultural lands for commercial mechanised grain farming and animal husbandry.
    • The Prairie in North America is known as the "Granary of the World" due to large-scale wheat cultivation.

Taiga Region

  • Location: A cold region between 55° and 70° latitudes in the Northern Hemisphere (absent in the Southern Hemisphere due to less landmass).
  • Climate: Short summers and long winters.
    • Summer temperatures are 15°C - 20°C, while winter temperatures drop to -13°C to -25°C.
    • Annual rainfall is 50 cm - 70 cm, with precipitation in winter occurring as snowfall.
  • Vegetation: Dominated by sub-Arctic coniferous evergreen trees (pine, fir, spruce). The name "Taiga" is Russian for "coniferous trees".
  • Human Life: Cultivation is very limited due to the climate.
    • Lumbering and the wool industry are the main economic activities, particularly popular in the Canadian Taiga region.
  • Towards the polar region, vegetation becomes sparse, with only frigid vegetation (shrubs, mosses).

Tundra Region

  • Location: The extreme cold zone extending north of the Arctic Circle in Alaska, Canada, Greenland, and the Arctic coasts of Europe and Asia.
  • Climate: Winter temperatures range from -25°C to -40°C, and summer temperatures rise only up to 10°C.
    • Precipitation is mainly in the form of snowfall.
  • Vegetation: Few plants survive, mainly short shrubs and mosses that grow only in the short summer.
  • Human Life: Native people like Eskimo and Lappas lead a semi-nomadic life. Arctics are regions with relatively little human intervention.

Climate Change

  • Definition: A long-term shift in weather patterns and temperatures caused by human activity or natural variability, affecting ecosystems severely.
  • Earth's climate has always undergone cyclic changes (e.g., Ice Ages).
  • Causes:
    • Natural: Volcanic eruptions, ocean currents. These are beyond human control.
    • Anthropogenic (Human-induced): Deforestation, oil mining, industrialisation, land use change, urbanisation. These often aggravate climate change.
  • Impacts: Climate change creates multi-faceted global implications.
    • Average sea level rise (10-20 mm per year).
    • Melting of polar ice caps (e.g., Arctic ice cap shrunk from 7.5 to 3.74 million sq km between 1978 and 2019).
    • Increased risk of desertification (affecting 135 million people).
    • Global surface temperature rise (1.1°C between 2011-2020 compared to 1850-1900).
    • Shift in monsoon rain patterns from months to few days of torrential rain.
    • Destabilises climate zones and adversely affects ecological balance.
  • Greenhouse Effect and Global Warming:
    • Greenhouse Gases (e.g., carbon dioxide, nitrous oxide) trap solar energy, keeping the atmosphere warm by intercepting terrestrial radiation. This process is the Greenhouse Effect.
    • Global Warming is the increase in atmospheric temperature due to excess greenhouse gas production from human activities (burning fossil fuels, industrial effluents, solid waste). It accelerates climate change.
  • International Initiatives to Protect Climate and Environment:
    • World Meteorological Organisation (1950, Geneva): Organises world climate conferences.
    • Stockholm Conference (1972, Stockholm): Focused on environmental conservation and development.
    • Earth Summit (1992, Rio de Janeiro): Prepared UN Agenda 21 for environment-friendly development.
    • Kyoto Protocol (1997, Kyoto): Aimed to reduce Greenhouse gases.
    • Montreal Protocol (1987, Montreal): Focused on reducing ozone-depleting substances.
    • Paris Agreement (2015, Paris): Aimed to reduce global warming and help nations cope with its effects.
    • G20 Summit (2023, New Delhi): Focused on Green development, climate finance, and overall development.
  • Climate Refugees: People forcibly displaced by climate change-induced disasters (droughts, floods, desertification, sea-level rise), with UN figures indicating around 50 million displaced.
  • While climate change cannot be entirely prevented, human-induced contributions can be controlled through sustainable resource utilisation, energy efficiency, forest protection, technology changes, and non-conventional energy use.
  • It is a global problem requiring all nations to work together for sustainable human life.

Chapter 3: From The Rainy Forests to The Land of Permafrost

Equatorial Climatic Region

  • Location: Spreads across South America (Amazon Basin), West-Central Africa (Congo Basin), and Southeast Asia (Indonesia, Malay Peninsula, New Guinea), extending 0° to 10° North and South of the equator.
  • Climate Features:
    • Temperature remains consistently high throughout the year, with a mean monthly/annual temperature around 27°C, and no significant variation.
    • There is no winter due to consistently vertical solar rays.
    • Experiences heavy convectional rainfall daily in the afternoons ("4 O'Clock rains") due to high evaporation after intense daytime heating.
    • Annual rainfall is heavy and well-distributed (175 cm - 250 cm). Orographic rainfall occurs in mountainous areas, and occasional cyclonic rainfall from the Doldrums (equatorial low-pressure zone).
    • Unlike other tropical climates, it has no distinct dry season.
    • Despite high humidity and heat, coastal areas offer some relief due to sea winds and are more populated.
    • Mount Kilimanjaro, despite being in the equatorial region, is snow-covered year-round due to its high altitude.
  • Natural Vegetation (Tropical Rainforests / Equatorial Evergreen Forests):
    • Luxuriant forests (e.g., Selvas in the Amazon Basin) that remain evergreen year-round as there's no specific season for growth cycles.
    • Dominated by a wide variety of evergreen trees like ebony, mahogany, cinchona, and rosewood.
    • Also features smaller palms, climbing plants (lianas), epiphytes (orchids), parasitic plants, ferns, and tall grasses (lalang).
    • High biodiversity, with multiple species co-existing (e.g., 200 plant species per acre in Malaysian rainforests).
    • Trees form distinct canopy layers at varying heights, adapting to sunlight availability.
    • Often called the "Lungs of the World" due to massive carbon dioxide absorption and oxygen production.
    • Belukar refers to less luxuriant secondary forests that grow after clearings from shifting cultivation are abandoned. Mangrove forests thrive in coastal swamps.
  • Fauna (Wildlife):
    • Rich diversity, with most wildlife being arboreal animals (living in trees) due to the climate.
    • Undergrowth is sparse due to dense canopies blocking sunlight, so herbivores and carnivores feeding on them are less common.
    • Includes lemurs, chimpanzees, orangutans, tree-dwelling reptiles, hippopotamuses, alligators, and various birds like parrots and toucans.
  • Human Life:
    • Generally sparsely populated due to challenging physical conditions.
    • Indigenous groups include the Pygmies of Africa (Congo Basin), Indian tribes of the Amazon Basin, and Orang Asli of Malaysia.
    • Pygmies are short-statured, subsist by hunting, gathering, and fishing, live nomadically in temporary huts, and make collective decisions.
    • Traditional cultivation is shifting cultivation (slash-and-burn agriculture), growing crops like manioc, yam, maize, and bananas.
    • Plantation agriculture (introduced by Europeans) is significant for industrial crops like rubber (Malaysia, Indonesia leading producers), cocoa, oil palm, coffee, and bananas.
    • Natives often live in houses built with local resources like wood and bamboo (e.g., Malocas in Amazon Basin, Kampongs in Malaysia).
    • Despite the image of primitive life, the region has many modern cities and tourist destinations like Singapore, Quito, Bogotá, and Manaus.
  • Challenges:
    • The hot and wet climate promotes the spread of insects, pests, germs, and diseases (e.g., Sleeping Sickness by Tse Tse flies, Yellow Fever by mosquitoes).
    • Lack of basic amenities and thick forests hinder development, making road/railway construction difficult and expensive.
    • Rapid regrowth of lalang and undergrowth affects cultivation.
    • Wildlife, insects, and poisonous creatures pose threats to construction workers.
    • Remote areas lack modern communication systems, with rivers serving as the main transport routes.
    • Commercial lumbering is challenging due to forest density, transport difficulties, and heavy hardwoods not floating.
    • Livestock rearing is limited by absence of grazing land and insect attacks.
    • Deforestation from agriculture, construction, urbanisation, mining, and forest fires (e.g., in the Amazon) poses significant threats to these rainforests, which are crucial for global climate sustainability.

Tundra Region

  • Location: The extreme cold zone extending north of the Arctic Circle in Alaska, Canada, Greenland, and the Arctic coasts of Europe and Asia.
    • Can be categorised into Arctic Tundra (north of Taiga) and Alpine Tundra (high mountainous regions).
    • Longyearbyen in the Svalbard Islands (north of Norway) is a northernmost human settlement.
  • Climate Features (Arctic/Polar Climate):
    • Characterised by short summers and long winters.
    • Very low mean annual temperature; mid-winter temperatures fall to -25°C to -35°C (lower in interiors). Summer temperatures rise only up to 10°C for a few weeks.
    • Experiences polar nights (weeks without sunlight) and long days (weeks without sunset) between the Arctic Circle and the Pole.
    • Winter precipitation is in the form of snow. Coastal areas with strong cyclones receive heavier rainfall.
    • Strong snowstorms called blizzards cause heavier snowfall.
  • Natural Vegetation:
    • Scanty due to insufficient sunlight and long winters; trees are normally absent.
    • Mainly consists of mosses, lichens, sedges, and bushes. Dwarf willows and stunted birches survive in some places.
    • Hardy grasses grow in coastal lowlands, providing pasture for herbivores.
  • Fauna (Wildlife):
    • Diversity is scanty.
    • Herbivores like reindeer depend on these pastures.
    • Birds migrate during the brief summer to prey on insects.
    • Other animals include Arctic foxes, wolves, polar bears, musk-oxen, and arctic hares.
  • Human Life:
    • A sparsely populated region, with human life largely confined to the coast due to permanently snow-covered plateaus and mountains.
    • Inhabited by nomadic tribes like Eskimos/Inuit (Greenland, North Canada, Alaska), Lapps (North Finland, Scandinavia), Samoyeds (Siberia), Yakuts (Lena Basin), and Koryaks/Chuckchi (North-Eastern Asia).
    • Subsistence activities: Hunting and fishing (whales, seals, caribou, fish, birds, fur-bearing animals) provide food, clothing, weapons, and tools.
    • Polar Eskimos lead a primitive lifestyle, living in igloos during winter and portable animal skin tents in summer.
    • Contact with Europeans has led to changes: modern houses, speedboats instead of kayaks for fishing.
    • Commercial rearing of fur-bearing animals is common, with large farms in the Siberian Tundra.
    • Schools have been established for Eskimo children in Canada and Alaska.
    • Sledges, pulled by dogs, are used for transportation over snow.
    • Mining activities lead to new settlements, and cereals with short growing seasons are cultivated in favourable areas of the Southern Tundra.
  • The Tundra and Climate Change:
    • The Tundra is severely affected by global warming.
    • The melting of permafrost (permanently frozen ground) considerably impacts the ecosystem and environmental equilibrium of the region.

Chapter 4: Consumer: Rights and Protection

  • Consumption: The process of buying and using goods and services to fulfil needs.
  • Consumer: An individual who buys and uses goods and services for a price or under an agreement to buy them.
  • Consumer Satisfaction: The main objective of economic activities, though it is subjective and difficult to quantify.
    • Utility: The want-satisfying power of a commodity or good.
    • Cardinal Utility Theory: States that consumer satisfaction can be quantified using cardinal numbers (units called utils).
    • Total Utility (TU): The total satisfaction received from continuously consuming several units of a commodity.
    • Marginal Utility (MU): The change in total utility when one additional unit of a commodity is consumed.
    • Law of Diminishing Marginal Utility: States that marginal utility from consuming each additional unit of a commodity declines as its consumption increases (assuming other factors constant).
    • Utility vs. Usefulness: All goods have utility, but not all are useful or healthy (e.g., cigarettes).
  • Consumers desire quality goods/services at reasonable prices and accurate measurements, which are their rights.

Consumer Rights and Protection

  • Types of Goods and Services:
    • Free goods: Abundant in nature, freely available, no payment (e.g., sunlight, air).
    • Economic goods: Purchased and used for a price, can be manufactured or collected (e.g., food, vehicles, clothes).
    • Consumer goods: Final goods used by consumers to satisfy wants, bought/sold for a price, not for further production.
    • Capital goods: Physical products used in the production of other goods, assist in the production process.
    • Durable goods: Last for a long time, reusable (e.g., house, footwear).
    • Non-Durable goods: Items that can be used only for a short period (e.g., milk, vegetables).
  • Consumer Exploitation: Occurs when consumers lack understanding of product issues like price, quality, warranty, and safety standards.
  • Goods and Services Tax (GST):
    • Implemented in India on 1 July 2017 (101st Amendment), aiming for a transparent economy with "One Nation, One Tax".
    • Various rates (5%, 12%, 18%, 28%) and some exempted products.
    • 50% of GST goes to the state (SGST) and 50% to the Central Government (CGST).
    • GST registration is mandatory for traders with an annual turnover exceeding Rs 20 lakhs.
  • Consumer Protection Movement:
    • Began in India with the formation of the Consumer Guidance Society of India in Mumbai in 1966.
    • A social movement to protect consumer rights and welfare, working against firms that cheat consumers.
    • Objectives include protecting rights, preventing frauds, empowering consumers, legislating, ensuring advertisement credibility, and consumer representation.
  • Consumer Protection Act 1986:
    • Came into force on 24 December 1986 (observed as National Consumer Day), following UN guidelines.
    • Defined consumer rights and established a separate judicial system for consumer protection.
  • Consumer Protection Act 2019:
    • Replaced the 1986 Act, effective 20 July 2020, aiming to empower consumers and protect their rights.
    • Key Features:
      • Established the Central Consumer Protection Authority (CCPA) to protect and enforce consumer rights.
      • Covers rules to prevent unfair trade practices by e-commerce platforms.
      • Simplifies consumer dispute resolution and provides for punishment for adulterated/counterfeit goods.
      • Prohibits misleading advertisements and guarantees the right to consumer education.
  • Other Laws: The Food Safety Act, 2006, ensures the quality of food products.
  • Consumer Rights (Ensured by Law):
    • Right to Safety: Protection from goods/services that threaten life and property.
    • Right to Choose: To select goods/services at competitive prices.
    • Right to Know: To be informed about the quality, quantity, purity, and price of goods.
    • Right to seek Redressal: To seek remedies from unfair trade practices and exploitation.
    • Right to Consumer Education: To acquire knowledge and skills to be an informed consumer.
  • Consumer Courts:
    • Established after the 1986 Act, with tribunals for speedy resolution of complaints.
    • Three-tier structure:
      • District Consumer Disputes Redressal Commission: For compensation up to Rs. 1 crore.
      • State Consumer Disputes Redressal Commission: For compensation from Rs. 1 crore to Rs. 10 crore.
      • National Consumer Disputes Redressal Commission (NCDRC): The apex body, for compensation exceeding Rs. 10 crore.
    • These courts play a crucial role in providing justice and redressal in consumer disputes.
  • Advisory Committees: Three-tier committees (District, State, National Consumer Protection Councils) advise governments on consumer rights.
  • How to File Complaints: Consumers can file a detailed complaint on paper directly with the relevant consumer dispute redressal court, along with supporting documents (e.g., bills).
  • Quality Symbols: Symbols on product labels inform consumers and ensure quality:
    • ISI mark: Issued by the Bureau of Indian Standards (BIS) for industrial products.
    • AGMARK: Used for agricultural and forestry products.
    • FSSAI: Ensures food security.
  • Consumer Education:
    • Educates consumers about their rights, responsibilities, product choices, market differences, and consumer laws.
    • Objectives: Protect rights, raise awareness of responsibilities, ensure safety in online trade, identify market ethics, create awareness about laws, ensure health safety, and promote consumer justice.
    • Raises awareness, instills self-protection values, and protects from frauds.
    • Included in curriculum, available through online courses, and fostered by school consumer clubs.
    • Sustainable consumption and development can be achieved by developing a mindset of consuming only necessary goods.
  • State Consumer Helpline: Website: consumeraffairs.kerala.in; Call: 1800 425 1550, 1967, 1915.

Chapter 5: Money and Economy

  • Money: Anything generally accepted in the exchange of goods and services. It facilitated faster exchange and enabled specialisation.
  • Money influences human life at various levels (consumers, producers, suppliers).
  • Banks play a major role in facilitating money activities and regulating the economy.

General Functions of Money

  • Medium of Exchange: Allows goods and services to be sold for money, which can then be used to purchase other necessities, enabling countless transactions.
  • Measure of Value: The value of all goods can be expressed in monetary terms, simplifying comparison (unlike the barter system). The value of money is its purchasing power, which decreases with rising prices (inflation) and increases with falling prices (deflation).
  • Store of Value: Money's general acceptability allows for storing the value of any good (including perishable items) for future use, which was impossible in the barter system.
  • Means of Deferred Payments: Money facilitates modern business by allowing financial transactions to be settled at a later date, helping in short and long-term borrowing and lending.

Characteristics of Money

  • Generally recognised and accepted.
  • Durable.

Money and Economic Activity

  • Money stimulates and speeds up economic activities such as production, distribution, and consumption.
  • Each unit of currency circulates, changing hands repeatedly, increasing transactions in the economy.
  • Velocity of Circulation of Money: The number of times a unit of money is exchanged in a given period.
    • An increase indicates economic growth acceleration.
    • A decrease indicates economic growth slowdown.

Money and the Central Bank (Reserve Bank of India - RBI)

  • The Reserve Bank of India (RBI) is the central bank of India, regulating and coordinating financial institutions.
  • Established on 1 April 1935 in Kolkata under the RBI Act, 1934; headquarters shifted to Mumbai in 1937; nationalised in 1949.

Functions of the Reserve Bank of India

    1. Printing and Issuing Currency:
    • RBI exclusively prints and issues all currencies, except coins and one-rupee notes, which are printed/minted by the Ministry of Finance, Government of India.
    • RBI is responsible for currency design, security features, printing, and distribution.
    • Currency notes are printed at presses in Nasik, Dewas, Mysore, and Salboni; coins are minted in Mumbai, Hyderabad, Kolkata, and Noida.
    • RBI can withdraw currency notes from circulation (demonetization) based on government instructions.
    • Demonetization: The most recent instance in India was on 8 November 2016, aimed at preventing corruption, black money, terrorism, and counterfeit currencies.
    1. Bankers' Bank: Provides emergency loans to commercial banks, maintains their reserves, and settles transactions between banks.
    1. Controls the Supply of Money and Credit:
    • Manages inflation (an increase in the general price level caused by excessive money supply relative to goods/services). Inflation in India is measured using the Consumer Price Index (CPI).
    • Uncontrolled inflation reduces purchasing power and negatively affects economic growth.
    • RBI uses quantitative and qualitative measures to control credit.
    • Quantitative Measures (e.g., changing bank rates):
      • Repo Rate: Interest charged by RBI on loans to commercial banks.
      • Reverse Repo Rate: Interest given by RBI on commercial bank deposits.
      • Increasing these rates reduces commercial banks' lending capacity, leading to lower money supply and controlled inflation.
    • Cash Reserve Ratio (CRR): The amount of money banks must keep as reserves with the RBI from their deposits. Changing the CRR affects the money available for banks to lend, thereby influencing credit availability and money supply in the economy.
    • RBI classifies money supply into M1, M2 (narrow money), and M3, M4 (broad money).
    1. Acts as the Government's Bank: Maintains government accounts, provides banking services, implements financial management, and advises the government on fiscal policy (taxation and government spending) and monetary policy (money supply and interest rates).
    1. Custodian of Foreign Exchange Reserves: Manages the country's total foreign currencies and gold reserves.
    1. Publication of Reports: Publishes various reports, including Banking Trends in India, Monetary Policy Reports, and Consumer Surveys.

Banks and Non-Banking Financial Institutions

  • These institutions provide financial services to individuals, organisations, and businesses.
  • Banks:
    • Commercial Banks: Licensed by RBI, controlled by shareholders (e.g., public sector, private sector, small finance, payment, regional rural, foreign banks). New generation banks emerged after 1990s reforms (e.g., Axis Bank, Yes Bank).
    • Cooperative Banks: Ownership vested in cooperative society members (e.g., Kerala Bank).
  • Functions of Commercial Banks:
    • Main functions: Accepting deposits from the public and providing loans.
    • Accepting Deposits: Offer various accounts: Savings Deposit (for saving, restricted withdrawals, low interest), Current Deposit (for business, unlimited transactions, no interest, overdraft facility), Term/Fixed Deposit (for lump sum, higher interest, longer tenure), Recurring Deposits (fixed amount at regular intervals, moderate interest).
    • Lending Loans: Provide various loans to individuals and institutions, acting as intermediaries. They charge interest higher than paid to depositors; the difference is called the spread (bank's income). Loans require collateral (gold, land, salary certificates).
    • Other functions: Provide services like Credit Card, Debit Card, ATM Services, and Locker Facility.
  • Banks and Technology: Technology has increased transaction speed, with mobile banking and online banking providing 24/7 access to services.
    • Payment Systems: National Electronic Fund Transfer System (NEFT) and Real Time Gross Settlement (RTGS) facilitate inter-bank fund transfers. Core Banking allows transactions from any branch. Universal Payment Interface (UPI) enables real-time money transfers via mobile apps (e.g., Google Pay, Paytm).
    • Cyber technology offers benefits but also security challenges.
  • Non-banking Financial Institutions (NBFI):
    • Perform some banking functions but cannot accept savings/deposits from the public or allow cheque withdrawals.
    • Regulated by RBI, SEBI, IRDA, NHB.
    • Examples: Insurance companies (LIC, GIC), mutual fund companies (UTI), and specific NBFIs like KSFE (Kerala State Financial Enterprises, offering gold loans, chits, etc.).

Sources of Credit in India

  • Credit is crucial for financing development activities, especially for entrepreneurs.
  • Formal Sources: Organised, institutionalised, and regulated systems (e.g., Banks, NBFIs, Self-Help Groups, Microfinance Institutions).
  • Informal Sources: Unorganised and non-institutionalised systems (e.g., Local Money Lenders, Friends, Relatives).
  • The mutual coexistence and success of both are necessary for economic growth.
  • Credit Deposit Ratio: Measures the proportion of a bank's deposits used for loans, monitored by the RBI.

Financial Inclusion

  • Aims to bring the benefits of banking services to the common man, rural population, and marginalised people, accelerating inclusive economic growth.
  • Government Steps:
    • Nationalisation of Banks: 14 banks in 1969 and 6 in 1980, aimed to expand rural banking, provide low-rate credit to farmers, ensure equitable credit distribution, and prevent economic power concentration.
    • Co-operative Banking Systems: Play a crucial role in rural economies, operating on principles of cooperation and mutual assistance, providing low-cost loans and promoting savings. Kerala Bank (formed by merging district co-operative banks) is an example, providing comprehensive banking services with a focus on social commitment and rural development.
    • Microfinance: Provides financial services to low-income individuals without access to conventional banking, aiming for poverty alleviation, women empowerment, entrepreneurship, and increases transactions and financial inclusion, accelerating economic growth.

     

Subscribe to: Comments (Atom)
Map Related VIII MM
Map Related VIII EM
VIII SS II MM&EM
IX Social Science Second Term Answer Key EM
IX Social Science Second Term Answer Key MM
SSLC New Type Question Model SSI EM
SSLC New Type Question Model SSI MM
SSLC New Type Question Model SS II EM
SSLC New Type Question Model SS II EM
SSLC Map and Data Analysis MM
SSLC Map and Data Analysis EM
Map Related SSLC MM & EM

@ Objective & Short Answer Questions

SSLC-SS-All-Objective-Answer-Questions Malayalam
SSLC-SS-All-Objective-Answer-Questions English
SSLC-SS-All-Short-Answer-Questions Malayalam
SSLC-SS-All-Short-Answer-Questions English
VIII-SS-All-Short-Answer-Questions English
VIII-SS-All-Short-Answer-Questions Malayalam
IX-SS-All-Objective-Answer-Questions English
IX-SS-All-Objective-Answer-Questions Malayalam
ICT
SSLC Ict Notes SSLC Ict Notes SSLC Ict Notes
STD V Social Science Notes
SSLC Social Science
SSLC SS1 Notes SSLC SS2 Notes SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS2 Complete Notes Mal SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS1 Part 2 SSLC SS2 Part 2 SSLC SS2 SCERT Q/A Mal SSLC SS2 SCERT Q/A Eng SSLC SS2 Complete Notes SSLC SS1 Complete Notes 10th Wealth and world
IX Social Science
IX SS1 Q/A Eng IX SS1 Q/A Mal 9th SS1 Notes 9th SS2 Notes 9th Learning help 9th Land grants
VIII Social Science
VIII SS Complete Notes Eng VIII SS Complete Notes Mal 8th SS Notes 8th SS Glossary
SSLC Biology
SSLC Biology Notes SSLC Biology Notes Mal SSLC Biology Notes Eng SSLC Biology Q/A Eng SSLC Biology Q/A Mal
SSLC Chemistry
SSLC Chemistry SCERT Q/A Eng SSLC Chemistry SCERT Q/A Eng
Archaeological Quiz

SSLC

IX

VIII


പുതിയ പാറ്റേൺ മൾട്ടിപ്പിൾ ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്നു

SSLC

IX

VIII

STD V Social Science Notes

Today's Significance

Checking the calendar...