ശിലായുഗം മുതൽ ആദ്യകാല ലോഹയുഗം വരെയുള്ള ഉപകരണ ഉപയോഗം, ഉപജീവനമാർഗ്ഗം, സാമൂഹിക ഘടനകൾ എന്നിവയിലെ മാറ്റങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ കാലാനുസൃതവും സാങ്കേതികവുമായ പുരോഗതിയെ ഈ അധ്യായം വിവരിക്കുന്നു.
I. യുഗങ്ങളെ നിർവചിക്കൽ
ചരിത്ര വിഭജനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം: പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ മനുഷ്യചരിത്രത്തെ പ്രധാനമായും വിഭജിക്കുന്നത് ഉപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് .
ശിലായുഗം: ആയുധങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും നിർമ്മിക്കാൻ കല്ല് ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഈ ഘട്ടം നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ച രീതിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇതിനെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: പാലിയോലിത്തിക്ക്, മീസോലിത്തിക്ക്, നിയോലിത്തിക്ക്.
ലോഹയുഗം: ഉപകരണ നിർമ്മാണത്തിൽ കല്ലിന് പകരം ലോഹം ഉപയോഗിച്ചതോടെയാണ് ഈ കാലഘട്ടം ആരംഭിച്ചത്.
II. പാലിയോലിത്തിക്ക് യുഗം (പഴയ ശിലായുഗം)
പ്രധാന സവിശേഷതയും പദാവലിയും: പരുക്കൻ (പോളിഷ് ചെയ്യാത്ത) കൽപ്പലകകളുടെ ഉപയോഗത്താൽ സവിശേഷത. ഈ പദം ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളായ പാലിയോസ് (പഴയത്), ലിത്തോസ് (കല്ല്) എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
ഉപകരണ വികസന ഘട്ടങ്ങൾ: ഉപജീവനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉപകരണ ഉപയോഗത്തിലെ മൂന്ന് പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ തിരിച്ചറിയുന്നു:
ഉപയോഗം: ലഭ്യമായ കല്ലുകൾ അവയുടെ ആകൃതിയിൽ മാറ്റം വരുത്താതെ ഉപയോഗിക്കുക.
രൂപപ്പെടുത്തൽ: ആവശ്യാനുസരണം ലഭ്യമായ കല്ലുകളുടെ ആകൃതി മാറ്റുക.
സ്റ്റാൻഡേർഡൈസേഷൻ: ഓരോ ആവശ്യത്തിനും പ്രത്യേക ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കൽ.
ഉപകരണങ്ങളും വസ്തുക്കളും: ആദ്യകാല ഉപകരണങ്ങളിൽ പെബിൾ ഉപകരണങ്ങൾ, ബൈഫേസ് കോർ ഉപകരണങ്ങൾ, ഫ്ലേക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ, മനുഷ്യർ അസ്ഥികൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു.
കാമ്പും അടരുകളും: കല്ല് പൊട്ടുമ്പോൾ, ഏറ്റവും വലിയ കഷണം കാമ്പാണ് (കോർ ഉപകരണങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു) ചെറിയ കഷണങ്ങൾ അടരുകളാണ് (ഫ്ലേക്ക് ഉപകരണങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു).
സമൂഹവും ഉപജീവനമാർഗ്ഗവും: മനുഷ്യർ ഗുഹകളിലും തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലും താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു നാടോടി ജീവിതമാണ് നയിച്ചിരുന്നത്. വേട്ടയാടലും ശേഖരണവുമായിരുന്നു അവരുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം.
ബാൻഡുകൾ: സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യൂണിറ്റ് രക്തബന്ധത്താൽ ബന്ധിതമായ നൂറിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുള്ള ചെറിയ ഗ്രൂപ്പുകളായിരുന്നു.
ബൗദ്ധികവും സാങ്കേതികവുമായ കഴിവ്: ഗുഹാചിത്രങ്ങൾ, ശിൽപങ്ങൾ തുടങ്ങിയ കലാസൃഷ്ടികളിൽ പ്രകടമാണ്. സസ്യങ്ങൾ, മരത്തിന്റെ പുറംതൊലി, പഴങ്ങൾ, ചുവന്ന കല്ല് പൊടി എന്നിവ പൊടിച്ചാണ് നിറങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്.
III. മീസോലിത്തിക്ക് യുഗം (മധ്യശിലായുഗം)
പരിവർത്തന കാലഘട്ടം: പാലിയോലിത്തിക്ക്, നിയോലിത്തിക്ക് യുഗങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള പരിവർത്തന ഘട്ടമായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മെസോസ് (മധ്യം), ലിത്തോസ് (കല്ല്) എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഈ പദം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
ഉപകരണങ്ങൾ: പാലിയോലിത്തിക്ക് ഉപകരണങ്ങളേക്കാൾ ചെറുതായ മൈക്രോലിത്തുകളുടെ (വളരെ ചെറിയ ഉപകരണങ്ങൾ) ഉപയോഗത്താൽ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാമൂഹിക വികസനം: മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കി വളർത്തുന്നതിന്റെ സൂചനകൾ ഉയർന്നുവന്നു. ഇന്ത്യയിൽ, മനുഷ്യ ആശയവിനിമയത്തിന്റെ വികാസം പ്രധാനമായും ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
കലാപരമായ തെളിവുകൾ: മധ്യപ്രദേശിലെ ഭീംബെട്ക, ലഖജോർ, കതോതിയ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ കലാസൃഷ്ടികൾ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതരീതികളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
IV. നവീന ശിലായുഗം (പുതിയ ശിലായുഗം)
സമൂലമായ മാറ്റം: മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ സമൂലമായ മാറ്റങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പരിസ്ഥിതിയുമായുള്ള മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലിൽ പരിവർത്തനാത്മകമായ മാറ്റങ്ങൾ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായി, ഇത് പുതിയ ജീവിതരീതികളിലേക്ക് നയിച്ചു.
ഉപകരണങ്ങൾ: ഭൂമി കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനും, മണ്ണ് ഉഴുതുമറിക്കുന്നതിനും, മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നതിനും അത്യാവശ്യമായ മിനുക്കിയ ഉപകരണങ്ങൾ മനുഷ്യർ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നവീന ശിലായുഗ വിപ്ലവം: ജനസംഖ്യാ വളർച്ച, ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക സംഘടന, സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ മാറ്റം എന്നിവ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.
കൃഷിയും വളർത്തലും: കൃഷിയുടെയും മൃഗങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിന്റെയും തുടക്കം കുറിച്ചു.
കുടിയേറ്റം: ഭക്ഷണത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ ലഭ്യത സ്ഥിരമായ കുടിയേറ്റങ്ങളും കാർഷിക ഗ്രാമങ്ങളും രൂപപ്പെടുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
കരകൗശലവും വൈദഗ്ധ്യവും: മിച്ച കാർഷിക ഉൽപാദനം സമൂഹത്തിലെ ഒരു വിഭാഗത്തെ കാർഷിക തൊഴിലിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു, ഇത് മൺപാത്ര നിർമ്മാണം, നെയ്ത്ത് തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക തൊഴിലുകളിലേക്ക് നയിച്ചു. ധാന്യങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാൻ മൺപാത്രങ്ങൾ അനുവദിച്ചു.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കേന്ദ്രം: 'ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ചന്ദ്രക്കല' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്ത് കൃഷി ആരംഭിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ: ജാർമോ (ഇറാഖ്, കൃഷി ചെയ്ത ബാർലി/ഗോതമ്പ്, വളർത്തു ആട്); മെഹർഗഡ് (പാകിസ്ഥാൻ, 'ബലൂചിസ്ഥാനിലെ അപ്പക്കുട്ട', നവീന ശിലായുഗത്തിന്റെ ആദ്യകാല സവിശേഷതകൾ).
വി. ലോഹയുഗം
ചാൽക്കോലിത്തിക് യുഗം (ചെമ്പ്-ശിലായുഗം): ശിലായുഗത്തോടൊപ്പം ചെമ്പ് ഉപകരണങ്ങളും ഒരേസമയം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടമാണിത്. ശിലായുഗത്തേക്കാൾ ഈടുനിൽക്കുന്നതും ആകൃതിയിലും രൂപത്തിലും അനുയോജ്യതയുമാണ് ചെമ്പ് ഉപകരണങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ.
വെങ്കലയുഗം: ഈ യുഗം ചെമ്പിനെക്കാൾ ശക്തിയുള്ള ലോഹമായ വെങ്കലം (ചെമ്പിന്റെയും ടിന്നിന്റെയും ഒരു അലോയ്) അവതരിപ്പിച്ചു.
നഗരവൽക്കരണം: ഇടതൂർന്ന ജനസംഖ്യ, വ്യാപാരം, കാർഷികേതര പ്രവർത്തനങ്ങൾ (കരകൗശലവസ്തുക്കൾ), നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത പൊതു കെട്ടിടങ്ങൾ, ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സവിശേഷമായ നഗരജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ചു.
ഉദാഹരണം: ഹാരപ്പൻ നാഗരികത (ഹാരപ്പ, മോഹൻജദാരോ, ലോത്തൽ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) വെങ്കലയുഗത്തിലേതാണ്.
VI. വേദകാലം (ക്രി.മു. 1500 – ക്രി.മു. 600)
സന്ദർഭം: ഹാരപ്പൻ നാഗരികതയുടെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന ആര്യന്മാരുടെ (സിന്ധുവും അതിന്റെ പോഷകനദികളും) സപ്ത സിന്ധു മേഖലയിലേക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായി.
വിവരങ്ങളുടെ ഉറവിടം: വേദങ്ങൾ ഈ കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് നൽകുന്നു, അതിനാൽ ആ പേര് ലഭിച്ചു.
ആദ്യകാല വേദകാലം (ഋഗ്വേദം രചിച്ചത്):
സാമ്പത്തികം: സപ്ത സിന്ധു മേഖലയിൽ പ്രധാനമായും പാസ്റ്ററൽ (അർദ്ധ നാടോടി).
സമൂഹം: സ്ത്രീകൾക്ക് താരതമ്യേന ഉയർന്ന സാമൂഹിക പദവി ഉണ്ടായിരുന്നു. ത്യാഗങ്ങൾ ലളിതമായിരുന്നു. പ്രകൃതിശക്തികളെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.
പിൽക്കാല വേദ കാലഘട്ടം (യജുർ, സാമ, അഥർവവേദങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടത്):
ഭൂമിശാസ്ത്രവും സാമ്പത്തികവും: ഗംഗാ സമതലം വരെ വ്യാപിച്ചു. കൃഷിക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു, ഇത് സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ ജീവിതത്തിലേക്കും ഇരുമ്പിന്റെ ഉപയോഗത്തിലേക്കും നയിച്ചു.
സമൂഹം: സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക പദവി കുറഞ്ഞു. വർണ വ്യവസ്ഥ കൂടുതൽ ശക്തമായി. യാഗങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണവും ചെലവേറിയതുമായി മാറി, പലപ്പോഴും ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിന് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തി.
വർണ്ണവ്യവസ്ഥ: നാല് വർണ്ണങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: ബ്രാഹ്മണർ (പൗരോഹിത്യ ആചാരങ്ങൾ), ക്ഷത്രിയർ (ഭരണം/സംരക്ഷണം), വൈശ്യർ (കൃഷി/വ്യാപാരം), ശൂദ്രർ (ദാസന്മാർ).
അധ്യായം 2: ആശയങ്ങളും ആദ്യകാല അവസ്ഥകളും
ബിസി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഗംഗാ തടത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഇന്ത്യയിലുടനീളം പടർന്നുപിടിച്ചതും, മഹാജനപദങ്ങളുടെയും മൗര്യ രാജ്യത്തിന്റെയും ഉദയത്തിൽ കലാശിച്ചതുമായ ആഴത്തിലുള്ള പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മാറ്റങ്ങളെയാണ് ഈ അധ്യായം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നത്.
I. ബിസി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വിപ്ലവം
ആഗോള പശ്ചാത്തലം: ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പുതിയ തത്ത്വചിന്തകളുടെ ആവിർഭാവത്തിന് ഈ യുഗം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, ഇന്ത്യയിൽ മഹാവീരൻ/ബുദ്ധൻ, ചൈനയിൽ കൺഫ്യൂഷ്യസ്, ഗ്രീസിൽ ഹെരാക്ലിറ്റസ്).
പ്രത്യയശാസ്ത്ര ഉൽപ്രേരകം (ഗംഗാ തടം): ഗംഗാ തടത്തിലെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലമാണ് ഇന്ത്യയിൽ പുതിയ ആശയങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നത്.
സാമ്പത്തിക പുരോഗതി: ഇരുമ്പ് ഉപകരണങ്ങളുടെ വ്യാപകമായ ഉപയോഗം, കാർഷിക ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിച്ചു, വ്യാപാരത്തിന്റെയും നഗരങ്ങളുടെയും വളർച്ച.
വൈദിക ആചാരങ്ങളുമായുള്ള സംഘർഷം: പുതിയ കാർഷിക/കന്നുകാലി അധിഷ്ഠിത സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ, കന്നുകാലി ബലി ചടങ്ങുകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ വേദ ആചാരങ്ങളുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
സാമൂഹിക പിന്തുണക്കാർ: പുതിയ തത്ത്വചിന്തകൾക്ക് വൈശ്യരിൽ നിന്നും (വ്യാപാരത്തിലൂടെ ഭൗതിക പുരോഗതി നേടിയവർ) സമ്പന്നരായ ഗഹപതികളിൽ നിന്നും (പരമ്പരാഗത വർണ സമ്പ്രദായത്തിന് പുറത്തുള്ള വ്യാപാരികൾ/ഭൂവുടമകൾ) പിന്തുണ ലഭിച്ചു.
II. ജൈനമതം
തീർത്ഥങ്കരന്മാർ: 'സന്യാസത്തിലൂടെ ജ്ഞാനം നേടിയവൻ' എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. വൈശാലിക്കടുത്തുള്ള കുന്ദഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച വർദ്ധമാന മഹാവീരൻ 24-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും തീർത്ഥങ്കരനായിരുന്നു.
സിദ്ധാന്തങ്ങൾ: പ്രധാന തത്വങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: അഹിംസ ( അഹിംസ ) വളരെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു; ഒരു ജീവിയേയും ഉപദ്രവിക്കരുത്; ജനനത്തിന്റെയും പുനർജന്മത്തിന്റെയും ചക്രം കർമ്മത്താൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.
മോക്ഷം (മോക്ഷം): 'ശരിയായ വിശ്വാസം', 'ശരിയായ അറിവ്', 'ശരിയായ പ്രവൃത്തി' എന്നീ ത്രിരത്നങ്ങളിലൂടെ (ത്രിരത്നങ്ങൾ) നേടിയെടുക്കൽ.
വിഭാഗങ്ങളും ഭാഷയും: മഹാവീരൻ പ്രാകൃത ഭാഷകളിലാണ് ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചത്. ജൈനമതം പിന്നീട് രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി പിളർന്നു: ശ്വേതാംബരരും ദിഗംബരരും.
III. ബുദ്ധമതം
സ്ഥാപകൻ: ഗൗതമ ബുദ്ധൻ (സിദ്ധാർത്ഥൻ), ലുംബിനിയിൽ (കപിലവസ്തു) ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം ബോധ് ഗയയിൽ ജ്ഞാനോദയം നേടി, സാരനാഥിൽ തന്റെ ആദ്യ പ്രഭാഷണം നടത്തി.
പ്രധാന തത്വങ്ങൾ:
ജീവിതം ദുഃഖങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്.
ആഗ്രഹമാണ് ദുഃഖത്തിന് കാരണം.
ആഗ്രഹങ്ങൾ നശിച്ചാൽ ദുഃഖം ഇല്ലാതാകും.
ജ്ഞാനോദയത്തിലേക്കുള്ള പാത: ദുഃഖത്തിന് അറുതി വരുത്താൻ ഒരാൾ എട്ട് മടങ്ങ് പാത ( അഷ്ടാംഗമാർഗം ) പിന്തുടരണം. കഠിനമായ സന്യാസത്തെയും ആഡംബര ജീവിതത്തെയും നിരാകരിക്കുന്ന മധ്യമാർഗ്ഗം എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.
സാമൂഹിക സ്വാധീനം: വേദ ആചാരങ്ങളെയും ജാതി വ്യവസ്ഥയെയും ബുദ്ധൻ എതിർത്തു. ഗംഗാ നദീതടത്തിലെ കൃഷിക്കും ഗതാഗതത്തിനും അത്യന്താപേക്ഷിതമായ കന്നുകാലികളെ സംരക്ഷിച്ച അഹിംസ (അഹിംസ) യിൽ അദ്ദേഹം ഊന്നൽ നൽകി.
ആശയവിനിമയം: ബുദ്ധൻ തന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചത് സാധാരണക്കാരുടെ ഭാഷയായ പാലിയിലായിരുന്നു.
സംഘങ്ങൾ: ബുദ്ധമതം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി രൂപീകരിച്ച സന്യാസ സമൂഹങ്ങൾ. ജാതിയോ ലിംഗഭേദമോ പരിഗണിക്കാതെ എല്ലാവരെയും അവർ പ്രവേശിപ്പിച്ചു (പുരുഷന്മാർ: ഭിക്ഷുക്കൾ , സ്ത്രീകൾ: ഭിക്ഷുണികൾ ). ചർച്ചയിലൂടെയും ഭൂരിപക്ഷാഭിപ്രായത്തിലൂടെയും ജനാധിപത്യപരമായി തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തിരുന്നു.
വാസ്തുവിദ്യയും വ്യാപനവും: സാഞ്ചി, സാരാനാഥ് തുടങ്ങിയ സ്തൂപങ്ങൾ (ബുദ്ധന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കായി അർദ്ധവൃത്താകൃതിയിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ) നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ബുദ്ധമതം ഏഷ്യയിലുടനീളം വ്യാപകമായി വ്യാപിച്ചു, ഇത് പുരാതന ലോകത്ത് ഇന്ത്യയ്ക്ക് അംഗീകാരം നൽകുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
IV. ഭൗതികവാദം
വക്താവ്: അജിത കേശകംബലിൻ ബുദ്ധൻ്റെ പ്രചാരകനും സമകാലികനുമായിരുന്നു.
തത്ത്വചിന്ത: എല്ലാ മതപരമായ ആചാരങ്ങളും അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് ഭൗതികവാദികൾ വിശ്വസിച്ചു. നാല് മൂലകങ്ങൾ ചേർന്ന ഭൗതിക പദാർത്ഥം മരണശേഷം ഭൂമിയിൽ ലയിക്കുന്നുവെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു.
വി. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ രൂപീകരണം
ജനപദങ്ങൾ: വേദ കാലഘട്ടത്തിലെ ഗോത്രവ്യവസ്ഥയിൽ ('ജന') നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഗോത്രങ്ങൾ സ്ഥിരമായി സ്ഥിരതാമസമാക്കിയതിനാൽ (വ്യാപകമായ കൃഷി കാരണം) കൃഷിഭൂമികൾ രൂപീകരിച്ചതിനാൽ, ഈ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ജനപദങ്ങൾ ("ആളുകൾ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ സ്ഥലം" എന്നർത്ഥം) എന്നറിയപ്പെട്ടു.
മഹാജനപദങ്ങൾ (ആദ്യകാല സംസ്ഥാനങ്ങൾ): കാർഷിക മിച്ചം വ്യാപാരത്തിന്റെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും വളർച്ചയിലേക്ക് നയിച്ചു, ഇത് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യമായി വന്നു. ഗോത്രഭരണം അപ്രത്യക്ഷമായി, സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു. ബുദ്ധമത കൃതിയായ അംഗുത്തരാണികയ 16 മഹാജനപദങ്ങളെ പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു.
രണ്ടാം നഗരവൽക്കരണം: ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പട്ടണങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥകളുടെയും വളർച്ചയെ ചരിത്രകാരന്മാർ 'രണ്ടാം നഗരവൽക്കരണം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഭരണം: മഹാജനപദങ്ങൾ രാജഭരണം നിറഞ്ഞതും സ്ഥിരമായ ഒരു സൈന്യവുമുള്ളവയായിരുന്നു. നികുതികളിൽ 'ബാലി', 'ഭാഗ' (ധാന്യം, കന്നുകാലികൾ, വനവിഭവങ്ങൾ എന്നിവയായി നൽകപ്പെട്ടു) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സേനാനി, പുരോഹിതൻ, ഗ്രാമണി തുടങ്ങിയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ രാജാക്കന്മാരെ സഹായിച്ചു.
VI. മഗധയുടെ ഉദയം
ആധിപത്യം: 16 മഹാജനപദങ്ങളിൽ ആത്യന്തിക വിജയിയായി മഗധ ഉയർന്നുവന്നു.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ നേട്ടങ്ങൾ: മഗധയ്ക്ക് നിരവധി ഘടകങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെട്ടു:
ഫലഭൂയിഷ്ഠത: നല്ല മഴയും ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂമിയും.
വിഭവങ്ങൾ: ഉപകരണങ്ങൾക്കും ആയുധങ്ങൾക്കുമായി ഇരുമ്പയിരിന്റെ വലിയ നിക്ഷേപം.
സൈന്യം: വനങ്ങളിലെ ആനകളുടെ സമൃദ്ധി (പുരാതന യുദ്ധങ്ങളിലെ പ്രധാന ഘടകം).
വ്യാപാരം: ഗംഗയും അതിന്റെ പോഷകനദികളും ഗതാഗതം എളുപ്പമാക്കി.
രാജവംശങ്ങൾ: ഹരിങ്ക (ബിംബിസാര, അജാതശത്രു), ശിശുനാഗ, നന്ദ (ധനാനന്ദ).
VII. മൗര്യ രാജ്യം
അടിസ്ഥാനം: ബിസി 321-ൽ ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ ധനനന്ദനെ പരാജയപ്പെടുത്തി.
ചരിത്ര സ്രോതസ്സുകൾ:
കൗടില്യന്റെ അർത്ഥശാസ്ത്രം: സപ്താംഗ സിദ്ധാന്തം (ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഏഴ് ഘടകങ്ങൾ: രാജാവ്/സ്വാമി, മന്ത്രിമാർ/അമാത്യൻ, ഭൂമി/ജനങ്ങൾ/ജനപദം, കോട്ട/ദുർഗ, ട്രഷറി/കോശം, നീതി/ദണ്ഡം, സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങൾ/മിത്രൻ) ഉൾപ്പെടെയുള്ള അവശ്യ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
മെഗസ്തനീസിന്റെ വിവരണം: തലസ്ഥാനമായ പാടലീപുത്രയെ വലുതും മനോഹരവുമാണെന്ന് വിവരിക്കുന്നു, 64 കവാടങ്ങളുള്ള ഒരു മതിലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മരവും ചെളിയും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വീടുകളുമുണ്ട്.
അശോകൻ ലിഖിതങ്ങൾ: ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വ്യാപകമായി കണ്ടെത്തി, ബ്രാഹ്മി, ഖരോഷ്തി, അരാമിക് ലിപികളിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു. 1838-ൽ ജെയിംസ് പ്രിൻസെപ്പ് ആണ് ഇത് ആദ്യമായി വായിച്ചത്.
അശോക ചക്രവർത്തി: ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭരണാധികാരി. കലിംഗ കീഴടക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഭരണം: വിശാലമായ രാജ്യം പ്രവിശ്യകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു, ഓരോന്നിനും ഒരു ഗവർണറുടെ കീഴിലായിരുന്നു, അതേസമയം തലസ്ഥാനമായ പാടലീപുത്രം ചക്രവർത്തിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
അശോക ധർമ്മം (ധർമ്മം): സമാധാനത്തിനും സഹവർത്തിത്വത്തിനും വേണ്ടി പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ട തത്വങ്ങൾ. പ്രധാന ആശയങ്ങൾ ഇവയാണ്:
മറ്റ് മതങ്ങളോടുള്ള സഹിഷ്ണുത.
മുതിർന്നവരെയും അധ്യാപകരെയും ബഹുമാനിക്കുക.
അടിമകളോടും രോഗികളോടും ദയ കാണിക്കുക.
VIII. ഗ്രീസിലെ സംസ്ഥാന രൂപീകരണം
നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ: ഗ്രീസിൽ (തെക്കുകിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്), സുരക്ഷയ്ക്കും ഭരണത്തിനുമായി ഗ്രാമങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചു (ഉദാ: ഏഥൻസ്, സ്പാർട്ട, തീബ്സ്). ഇവയിൽ ഒരു നഗരവും ചുറ്റുമുള്ള കാർഷിക ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഏഥൻസിലെ ജനാധിപത്യം: 2500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഏഥൻസിലെ ഭരണസംവിധാനം ആധുനിക ജനാധിപത്യത്തോട് സാമ്യമുള്ളതായിരുന്നു, പക്ഷേ അത് വളരെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. അടിമകൾ ഒഴികെ 30 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള എല്ലാ പുരുഷന്മാരെയും മാത്രമേ പൗരന്മാരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നുള്ളൂ. സ്ത്രീകൾ, കരകൗശല വിദഗ്ധർ, വിദേശികൾ എന്നിവരെ ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു.
അദ്ധ്യായം 3: ഭൂമി ഗ്രാന്റുകളും ഇന്ത്യൻ സമൂഹവും
മൗര്യ-ഗുപ്ത കാലഘട്ടങ്ങൾക്കു ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഭൂമിദാന സമ്പ്രദായം എങ്ങനെ വികസിച്ചുവെന്നും, അത് ഇന്ത്യയിൽ ഫ്യൂഡൽ വ്യവസ്ഥയുടെ രൂപീകരണത്തിലേക്കും, ഗണ്യമായ സാമ്പത്തിക മാറ്റങ്ങളിലേക്കും, കലയിലും ശാസ്ത്രത്തിലും പുരോഗതിയിലേക്കും നയിച്ചുവെന്നും ഈ അദ്ധ്യായം വിശദീകരിക്കുന്നു.
I. ഭൂമി ഗ്രാന്റുകളുടെ പരിണാമം
ഉത്ഭവം: മൗര്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഭൂമി ഗ്രാന്റ് നൽകുന്ന രീതി ആരംഭിച്ചത്. ബ്രാഹ്മണരെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ശതവാഹനന്മാർ (ഡെക്കാൻ പ്രദേശം) ഈ സമ്പ്രദായം ആരംഭിച്ചു.
വ്യാപനവും തീവ്രതയും: ഗുപ്തരുടെ കീഴിൽ (CE 4 മുതൽ 6 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ) ഈ സമ്പ്രദായം വ്യാപകമാവുകയും ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഗ്രാന്റുകളിലെ വ്യത്യാസം:
ശതവാഹനർ: ഭൂമിയിലെ വിഭവങ്ങളിൽ മാത്രം അവകാശം നൽകി.
ഗുപ്തർ: അവിടെ താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മേലുള്ള വിഭവങ്ങളുടെയും അവകാശങ്ങളുടെയും അവകാശം കൈമാറി.
ലാൻഡ് ഗ്രാന്റ് വില്ലേജുകളുടെ തരങ്ങൾ:
ബ്രഹ്മദേയം/ബ്രഹ്മാവ്: ഒരു കൂട്ടം ബ്രാഹ്മണർക്ക് അനുവദിച്ച ഭൂമി, പലപ്പോഴും ഭൂനികുതിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു.
ദേവസ്വം/ദേവദാനം: ദേവതയ്ക്കോ ക്ഷേത്രത്തിനോ ദാനം ചെയ്യുന്ന ഭൂമി, ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റികൾ ഭരിക്കുന്നു.
II. ഇന്ത്യൻ ഫ്യൂഡലിസം (സാമന്ത സിസ്റ്റം)
ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ രൂപീകരണം: ഭൂമി ദാനങ്ങൾ ശക്തമായ ഒരു ഭൂവുടമ വിഭാഗത്തിന്റെ ഉദയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള രാജാവിന്റെ അധികാരം ക്രമേണ കുറഞ്ഞു.
ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ: ഗ്രാന്റുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നവർക്ക് നികുതി പിരിക്കാനും നീതി നടപ്പാക്കാനുമുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചു. ഭൂമി കൂടുതൽ നൽകാനുള്ള അവകാശവും അവർ നേടി.
സാമൂഹിക ഘടന: കർഷകർ, കർഷകത്തൊഴിലാളികൾ, അടിമകൾ എന്നിവർ ഭൂവുടമകളുടെ അവകാശമില്ലാത്ത ആശ്രിതരായി മാറുകയും ഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായി ബന്ധിതരാകുകയും ചെയ്തു. നികുതി അടയ്ക്കുന്നതിനു പുറമേ സൗജന്യ സേവനങ്ങൾ ( വെട്ടി ) നൽകാനും അവർ നിർബന്ധിതരായി.
III. സാമ്പത്തിക വികസനങ്ങൾ (ഗുപ്ത കാലഘട്ടം)
കൃഷി വികസനം: കാർഷിക മേഖലയിലെ പുരോഗതി ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. കൃഷി ചെയ്യാത്ത ഭൂമി കൃഷിയോഗ്യമാക്കൽ, കാർഷിക സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ബ്രാഹ്മണർ പകർന്നു നൽകൽ, മെച്ചപ്പെട്ട ജലസേചനം എന്നിവ ഘടകങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ജലസേചന രീതികൾ: കനാലുകൾ, കിണറുകളിൽ നിന്ന് ഉയർത്തുന്ന വെള്ളം, മഴവെള്ള ശേഖരണം, അണക്കെട്ടുകൾ (സ്കന്ദഗുപ്തൻ സുദർശന തടാകം പുനർനിർമ്മിച്ചു), ചക്രത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾ വെള്ളം ഉയർത്തുന്ന ഒരു ഉപകരണമായ ഘടിയന്ത്രം (അരഘട) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
കരകൗശല വസ്തുക്കളും സംഘങ്ങളും: കാർഷികേതര പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഊർജം പകരുന്ന തരത്തിൽ കൃഷിയുടെ വികാസം. സ്വർണ്ണം/വെള്ളി/വിലയേറിയ കല്ലുകൾ കൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ, ഗ്ലാസ്വെയർ, തുണിത്തരങ്ങൾ (സിൽക്ക്, കോട്ടൺ), ആനക്കൊമ്പ് കൊണ്ടുള്ള ശിൽപങ്ങൾ എന്നിവ കരകൗശല വസ്തുക്കളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
സ്രെനിസ് (ഗിൽഡ്സ്): അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും, ഉൽപ്പാദനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും, പൂർത്തിയായ വസ്തുക്കളുടെ വിപണനം നടത്തുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള കരകൗശല വിദഗ്ധരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും സംഘടനകൾ.
വ്യാപാരവും വാണിജ്യവും: തുണിത്തരങ്ങൾ (മസ്ലിൻ, കാലിക്കോ, ലിനൻ) പ്രധാന വ്യാപാര ഇനങ്ങളായിരുന്നു. റോം, പശ്ചിമേഷ്യ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ എന്നിവയുമായി ബാഹ്യ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. വ്യാപാരികൾ നഗരശ്രേഷ്ഠിൻ (ഭരണത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട സമ്പന്ന നഗര വ്യാപാരികൾ) എന്നും സാർത്ഥവാഹൻ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു .
നഗരക്ഷയം: റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയെയും (ക്രി.വ. ആറാം നൂറ്റാണ്ട്) പട്ടുനൂൽ നിർമ്മാണ പരിജ്ഞാനത്തിന്റെ വ്യാപനത്തെയും തുടർന്ന് വിദേശ വ്യാപാരം കുറഞ്ഞു. ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെയും ഗ്രാമവൽക്കരണത്തിന്റെയും വളർച്ചയുമായി ചേർന്ന് ഈ തകർച്ച പ്രധാന പട്ടണങ്ങളുടെ (ഉദാ: കൗസംബി, ഹസ്തിനപുര) നാശത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
IV. സാമൂഹിക ഘടന (ഗുപ്ത കാലഘട്ടം)
വർണ്ണവും ജാതിയും: നിലവിലുള്ള വർണ്ണ വ്യവസ്ഥ (ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ) പുതിയ തൊഴിൽ ഗ്രൂപ്പുകളെയും (ശ്രീനികൾ) പുതുതായി കടന്നുവന്ന ജനങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ പാടുപെട്ടു. തൽഫലമായി, ഓരോ തൊഴിൽ ഗ്രൂപ്പും പലപ്പോഴും ഒരു പുതിയ 'ജാതി' അല്ലെങ്കിൽ 'ഉപജാതി' ആയി പരിണമിച്ചു, ഇത് ജാതി വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കി.
അന്ത്യജന്മാരും തൊട്ടുകൂടായ്മയും: ചാതുർവർണ്യത്തിന് പുറത്തുള്ള വിഭാഗങ്ങളെ 'തൊട്ടുകൂടാത്തവർ' ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഇതിൽ ചണ്ഡാളർ (ശ്മശാന സൂക്ഷിപ്പുകാർ), ചർമ്മകരർ (തൊലിപ്പണിക്കാർ) എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ചണ്ഡാളർ ഒരു നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് ഒരു മരപ്പലക അടിച്ചുകൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന് ഫാ ഹിയാൻ കുറിച്ചു.
സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥാനം: പൊതുവെ താഴ്ന്ന പദവി; അവർ പുരുഷന്മാരുടെ കീഴ്വഴക്കത്തോടെ പെരുമാറണമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. അന്യജാതി വിവാഹങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: അനുലോമ (ഉയർന്ന ജാതി വരൻ, താഴ്ന്ന ജാതി വധു), പ്രതിലോമ (ഉയർന്ന ജാതി വധു, താഴ്ന്ന ജാതി വരൻ).
വി. ഭരണവും രാഷ്ട്രീയ ഘടനയും
രാജകീയ ശക്തി: ഗുപ്ത രാജാക്കന്മാർക്ക് വിപുലമായ അധികാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരെ പലപ്പോഴും ദേവന്മാരുമായി തുലനം ചെയ്തിരുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, സമുദ്രഗുപ്തനെ കുബേരൻ, വരുണൻ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു).
സാമന്തന്മാർ (ഫ്യൂഡേറ്ററികൾ): ഗുപ്തന്മാർ കീഴടക്കിയ ഭരണാധികാരികൾക്ക് സാമന്തന്മാരായി ഭരണം തുടരാൻ അനുവദിക്കുകയും അതത് പ്രദേശങ്ങളിൽ അവർക്ക് സ്വയംഭരണം നൽകുകയും ചെയ്തു.
ഗ്രാമഭരണം: തലവൻ 'ഗ്രാമപതി' അല്ലെങ്കിൽ 'ഗ്രാമധ്യക്ഷൻ' ആയിരുന്നു. തർക്കങ്ങൾ 'ഗ്രാമവൃദ്ധർ' (മൂപ്പന്മാരുടെ സംഘം) പരിഹരിച്ചു.
VI. കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം എന്നീ മേഖലകളിലെ നേട്ടങ്ങൾ
വാസ്തുവിദ്യ: കല്ലും ഇഷ്ടികയും ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഘടനാപരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം (ഉദാ: ദശാവതാര ക്ഷേത്രം, ടിഗാവയിലെ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം) പ്രധാനമായി.
പ്രസിദ്ധികൾ: ഭരണാധികാരികളുടെ നേട്ടങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ശിലാലിഖിതങ്ങൾ (ഉദാ: പ്രയാഗ പ്രശസ്തി , സമുദ്രഗുപ്തന്റെ വിജയങ്ങളെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നത്).
സാഹിത്യം: സംസ്കൃതം ഭരണഭാഷയായിരുന്നു, രാജകീയ സംരക്ഷണവും അതിനുണ്ടായിരുന്നു. മിക്ക പുരാണങ്ങളോടൊപ്പം രാമായണത്തിന്റെയും മഹാഭാരതത്തിന്റെയും അന്തിമ പാഠരൂപങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.
പ്രധാന രചയിതാക്കൾ/കൃതികൾ: കാളിദാസൻ ( അഭിജ്ഞാന ശകുന്തള , കുമാരസംഭവ ), ശുദ്രക ( മൃച്ഛകാടിക ), അമരസിംഹ ( അമരകോശം - ലെക്സിക്കൺ).
ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും:
ലോഹശാസ്ത്രം: മെഹ്റൗളിയിലെ (ക്രി.വ. നാലാം നൂറ്റാണ്ട്) ഇരുമ്പ് സ്തംഭം തെളിയിച്ചത്, കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടും തുരുമ്പെടുക്കുന്നതിന്റെ ഒരു ലക്ഷണവും ഇവിടെയില്ല.
ജ്യോതിശാസ്ത്രം/ഗണിതം: വരാഹമിഹിരൻ്റെ ബൃഹത്സംഹിതയും ആര്യഭടൻ്റെ ആര്യഭടീയവും ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികളാണ് .
VII. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഭൂമി ഗ്രാന്റുകൾ
വ്യാപനം: ബ്രാഹ്മണരുടെ കുടിയേറ്റം മൂലമാണ് ഈ രീതി എ.ഡി. ആറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ എത്തിയത്.
പരിണതഫലങ്ങൾ: ബ്രാഹ്മണർ സമൂഹത്തിലും സാമ്പത്തികമായും ഉയർന്ന സ്ഥാനം നേടി. കൃഷിയെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ അറിവ് വികാസത്തിന് സഹായകമായി.
വ്യാപാരം: വ്യാപാരി സംഘങ്ങൾ 'വാണിക' സമൂഹങ്ങൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യ: ഈ ശൈലി മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിലായി പരിണമിച്ചു: പാറയിൽ കൊത്തിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഏകശിലാ രഥ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഘടനാപരമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണങ്ങൾ മഹാബലിപുരത്ത് കാണാം (ഏകശിലാ രഥ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, തീരക്ഷേത്രം).
അധ്യായം 4: ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ അധികാര വിതരണം
പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഒരു ജനാധിപത്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് അധികാരം എങ്ങനെ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു (ഫെഡറലിസം) എന്നും വേർതിരിക്കപ്പെടുന്നു (ലെജിസ്ലേച്ചർ, എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജുഡീഷ്യറി) എന്നും കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഘടന ഈ അധ്യായം പരിശോധിക്കുന്നു.
I. ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ
ലക്ഷ്യ പ്രമേയം (1946): ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അവതരിപ്പിച്ച ഇത്, ഇന്ത്യയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര റിപ്പബ്ലിക്കും സ്വയംഭരണ യൂണിറ്റുകളുടെ യൂണിയനുമാണെന്ന് നിർവചിച്ചുകൊണ്ട് ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന ആദർശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ നീതി, സമത്വം, അടിസ്ഥാന സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഭരണഘടനാ അവലോകനം: ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഡ്രാഫ്റ്റിംഗ് കമ്മിറ്റി തയ്യാറാക്കിയത്. 1949 നവംബർ 26 ന് അംഗീകരിച്ചു, 1950 ജനുവരി 26 ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഏറ്റവും വലിയ ലിഖിത ഭരണഘടനയാണിത്.
II. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ സവിശേഷതകൾ
പ്രധാന തത്വങ്ങൾ: പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യം, മൗലികാവകാശങ്ങളും കടമകളും, സംസ്ഥാന നയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ, ദ്വിസഭ നിയമസഭ.
കർക്കശവും വഴക്കമുള്ളതുമായ ഘടന: ഭരണഘടന മൂന്ന് രീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ കഴിയും:
വഴക്കമുള്ള ഭേദഗതി: ലളിതമായ ഭൂരിപക്ഷം (സാധാരണ നിയമനിർമ്മാണത്തിന് സമാനമാണ്, ഉദാ: സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരുകൾ മാറ്റുന്നത്).
കർക്കശമായ ഭേദഗതി: പ്രത്യേക ഭൂരിപക്ഷം (ഉദാ: മൗലികാവകാശങ്ങൾ, നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ).
കൂടുതൽ കർക്കശമായ ഭേദഗതി: പാർലമെന്റിന്റെ പ്രത്യേക ഭൂരിപക്ഷവും പകുതി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കുറയാത്ത അംഗീകാരവും (ഉദാ: അധികാര വിഭജനം).
ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി (ആർട്ടിക്കിൾ 368): ഈ ആർട്ടിക്കിൾ ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ പാർലമെന്റിന് അധികാരം നൽകുന്നു. ഭരണഘടനയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുന്ന ഏതൊരു ഭേദഗതിയും ജുഡീഷ്യറിക്ക് അസാധുവാക്കാൻ കഴിയും.
III. ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസം (സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ യൂണിയൻ)
നിർവചനവും ആവശ്യകതയും: ഫെഡറലിസം ഗവൺമെന്റിന്റെ രണ്ട് തലങ്ങൾക്കിടയിൽ (കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും) അധികാരം വിഭജിക്കുന്നു. ഇന്ത്യ അതിന്റെ വിശാലമായ സാമൂഹിക, പ്രാദേശിക, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വൈവിധ്യത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനും ഐക്യം നിലനിർത്തുന്നതിനുമാണ് ഈ സംവിധാനം സ്വീകരിച്ചത്.
സ്റ്റാറ്റസ്: ഇന്ത്യ (ഭാരതം) സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒരു യൂണിയനായിരിക്കുമെന്ന് ആർട്ടിക്കിൾ 1 പ്രസ്താവിക്കുന്നു, എന്നിരുന്നാലും ഭരണഘടന ഇന്ത്യയെ ഒരു ഫെഡറൽ സംസ്ഥാനം എന്ന് വ്യക്തമായി വിളിക്കുന്നില്ല. ഇതിനെ പലപ്പോഴും ക്വാസി-ഫെഡറൽ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ: ലിഖിതവും പരമാധികാരവുമായ ഭരണഘടന, അധികാര വിഭജനം, സ്വതന്ത്ര ജുഡീഷ്യറി. എന്നിരുന്നാലും, പ്രധാന അധികാരങ്ങളിലും ഭേദഗതികളിലും കേന്ദ്രത്തിന് മുൻതൂക്കം ഉണ്ട്.
IV. അധികാര വിഭജനം (ഏഴാം ഷെഡ്യൂൾ)
അധികാര കേന്ദ്രീകരണം ഒഴിവാക്കാൻ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കിടയിൽ അധികാര വിഭജനം നടത്താൻ ഭരണഘടന അനുശാസിക്കുന്നു.
യൂണിയൻ ലിസ്റ്റ്: കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് മാത്രമുള്ള നിയമനിർമ്മാണ അധികാരം (ഉദാ: വിദേശകാര്യം, പ്രതിരോധം, റെയിൽവേ, ബാങ്കിംഗ്).
സംസ്ഥാന പട്ടിക: സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കുള്ള നിയമനിർമ്മാണ അധികാരങ്ങൾ (ഉദാ: കൃഷി, ജയിലുകൾ, പോലീസ്, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ).
കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ്: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നിയമനിർമ്മാണ അധികാരങ്ങളുണ്ട് (ഉദാ: വിദ്യാഭ്യാസം, ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ, വിവാഹം).
അവശിഷ്ട അധികാരങ്ങൾ: ഒരു പട്ടികയിലും ഉൾപ്പെടാത്ത വിഷയങ്ങളുടെ മേലുള്ള അധികാരങ്ങൾ കേന്ദ്ര സർക്കാരിൽ മാത്രം നിക്ഷിപ്തമാണ് (ഉദാ: സൈബർ നിയമങ്ങൾ).
വി. അധികാര വിഭജനം
സ്വേച്ഛാധിപത്യം തടയുന്നതിനും ജനാധിപത്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുമായി സർക്കാരിന്റെ അധികാരങ്ങൾ നിയമസഭ, എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജുഡീഷ്യറി എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ശാഖകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
എ. നിയമസഭ (പാർലമെന്റ്)
റോൾ: രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക എന്നതാണ് പ്രാഥമിക ഉത്തരവാദിത്തം.
ഘടന (ദ്വിസഭ): രാജ്യത്തിന്റെ വൈവിധ്യത്തെ (ജനങ്ങളെയും പ്രദേശങ്ങളെയും) പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിന് രണ്ട് വീടുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
1. ലോക്സഭ (ലോവർ ഹൗസ്): മുഴുവൻ ജനങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. അംഗങ്ങളെ ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. സർക്കാരുകളുടെ രൂപീകരണവും നിലനിൽപ്പും ഇവിടുത്തെ ഭൂരിപക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. സ്പീക്കറാണ് അധ്യക്ഷൻ. മണി ബില്ലുകൾ തുടക്കത്തിൽ ഇവിടെയാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
2. രാജ്യസഭ (ഉന്നതസഭ): സംസ്ഥാനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളാണ് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഇത് ഒരു സ്ഥിരം സഭയാണ് (അംഗങ്ങൾ 6 വർഷത്തെ കാലാവധിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു, 1/3 ഭാഗം രണ്ട് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ വിരമിക്കുന്നു). ഉപരാഷ്ട്രപതിയാണ് അധ്യക്ഷൻ.
നിയമനിർമ്മാണ പ്രക്രിയ: ബില്ലുകൾ (സർക്കാർ ബിൽ അല്ലെങ്കിൽ സ്വകാര്യ അംഗ ബിൽ) ഇരുസഭകളിലും ഒന്നാം വായന (അവതരണം), രണ്ടാം വായന (ചർച്ച/ഭേദഗതി/കമ്മിറ്റി ഘട്ടം), മൂന്നാം വായന (അംഗീകാരം) എന്നിവയിലൂടെ പാസാക്കുകയും രാഷ്ട്രപതിയുടെ അംഗീകാരത്തിനായി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ബി. എക്സിക്യൂട്ടീവ്
പങ്ക്: നിയമങ്ങളുടെയും നയങ്ങളുടെയും നടപ്പാക്കലിനും ഭരണത്തിനും ഉത്തരവാദിത്തം.
രചന:
നാമമാത്ര എക്സിക്യൂട്ടീവ്: പ്രസിഡന്റ് (എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ ഭരണഘടനാ തലവൻ).
യഥാർത്ഥ എക്സിക്യൂട്ടീവ്: പ്രധാനമന്ത്രിയും മന്ത്രിസഭയും (അധികാരങ്ങൾ വിനിയോഗിക്കുക, അവരുടെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുക).
സ്ഥിരം എക്സിക്യൂട്ടീവ്: ബ്യൂറോക്രസി (ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു).
പ്രസിഡന്റ്: ഒരു ഇലക്ടറൽ കോളേജ് (പാർലമെന്റിലേക്കും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലേക്കും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. പ്രതിരോധ സേനയുടെ കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പ്രധാനമന്ത്രി: ഭരണത്തലവൻ; ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ നേതാവ്. പ്രസിഡന്റിനും മന്ത്രിസഭയ്ക്കും പാർലമെന്റിനും ഇടയിലുള്ള നിർണായക കണ്ണിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സി. ജുഡീഷ്യറി
റോൾ: ഭരണഘടന അനുസരിച്ച് നിയമസഭയും എക്സിക്യൂട്ടീവും പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്ന സംവിധാനം; ഭരണഘടനയുടെ സംരക്ഷകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
സുപ്രീം കോടതി: ഇന്ത്യയിലെ പരമോന്നത കോടതി, ഭരണഘടനയുടെ പരമോന്നത വ്യാഖ്യാതാവും മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷകനുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സുപ്രീം കോടതിയുടെ അധികാരങ്ങൾ:
1. യഥാർത്ഥ അധികാരപരിധി: സുപ്രീം കോടതിക്ക് മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾ (ഉദാ: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന തർക്കങ്ങൾ) പരിഹരിക്കുന്നു.
2. അപ്പീൽ അധികാരപരിധി: കീഴ്ക്കോടതി വിധികൾക്കെതിരായ അപ്പീലുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള പരമോന്നത കോടതി.
3. ഉപദേശക അധികാരപരിധി: പ്രസിഡന്റ് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ നിയമോപദേശം നൽകാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്.
4. റിട്ട് അധികാരപരിധി: മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി പ്രത്യേക ഉത്തരവുകൾ (റിട്ടുകൾ) പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
5. ജുഡീഷ്യൽ റിവ്യൂ: പാർലമെന്റ് അല്ലെങ്കിൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഉത്തരവ് നിർമ്മിച്ച ഏതൊരു നിയമത്തിന്റെയും ഭരണഘടനാ സാധുത പരിശോധിക്കാനും ആവശ്യമെങ്കിൽ അത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാനുമുള്ള അധികാരം.
VI. പരിശോധനകളും ബാലൻസുകളും
അധികാര കേന്ദ്രീകരണവും സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകളും തടയുന്നതിന് മൂന്ന് ശാഖകൾക്കിടയിൽ പരസ്പര നിയന്ത്രണവും സന്തുലിതാവസ്ഥയും ഭരണഘടന അനുശാസിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്:
ബജറ്റ് അംഗീകാരത്തിലൂടെയും ചോദ്യോത്തര വേളയിലൂടെയും പാർലമെന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ജുഡീഷ്യൽ റിവ്യൂ, ഇംപീച്ച്മെന്റ് നടപടികൾ എന്നിവയിലൂടെ പാർലമെന്റിനെയും എക്സിക്യൂട്ടീവിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ജുഡീഷ്യറിയാണ്.
അദ്ധ്യായം 5: ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യാ പ്രവണതകൾ
ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ ഘടന, ചലനാത്മകത, അനുബന്ധ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സൂചകങ്ങൾ, നയ വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സാങ്കേതികവും സാമൂഹികവുമായ പഠനം ഈ അധ്യായം നൽകുന്നു.
I. ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രത്തിന് ആമുഖം
നിർവചനം: ജനന/മരണ നിരക്കുകൾ, കുടിയേറ്റം, ജനസാന്ദ്രത എന്നിവയുൾപ്പെടെ ജനസംഖ്യാ ഘടന കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്ര ശാഖയാണ് ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം.
ഉദ്ദേശ്യം: വൈവിധ്യമാർന്ന മനുഷ്യവിഭവശേഷി, ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ, സാമൂഹിക വികസനത്തിനായി ഈ വിഭവങ്ങൾ എങ്ങനെ വിനിയോഗിക്കാം എന്നിവ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.
ശാഖകൾ:
1. സാമൂഹിക ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം: ജനസംഖ്യാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ കാരണങ്ങളും പരിണതഫലങ്ങളും അന്വേഷിക്കുന്നു, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ രീതികൾക്ക് (ഉദാ: മതം, ജാതി, ലിംഗഭേദം എന്നിവ ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രവുമായി എങ്ങനെ ഇടപഴകുന്നു) ഊന്നൽ നൽകുന്നു.
2. ഔപചാരിക ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം: പലപ്പോഴും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് ഡാറ്റ ശേഖരണത്തിലൂടെ (ഉദാ: സെൻസസ്) ജനസംഖ്യാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ അളക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
സെൻസസ്: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സെൻസസ് ഇന്ത്യ നടത്തുന്നു, സാധാരണയായി പത്ത് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ, രജിസ്ട്രാർ ജനറലിന്റെയും സെൻസസ് കമ്മീഷണറുടെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
സൂചകങ്ങൾ: ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചകങ്ങളിൽ കുടിയേറ്റം, ജനന/മരണ നിരക്ക്, ലിംഗാനുപാതം, ആയുർദൈർഘ്യം, പ്രായഘടന, ആശ്രിതത്വ അനുപാതം, ജനസാന്ദ്രത എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
II. ജനസംഖ്യാ ചലനാത്മകത
കുടിയേറ്റം: ഒരു പ്രദേശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് സ്ഥിരമായോ താൽക്കാലികമായോ ആളുകളെ കുടിയേറിപ്പിക്കൽ.
1. അന്താരാഷ്ട്ര കുടിയേറ്റം: രാജ്യാതിർത്തികൾ കടന്ന് (ഉദാ: ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യക്കാർ).
2. ആഭ്യന്തര കുടിയേറ്റം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ (ഉദാ: കേരളീയർ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കോ തിരിച്ചും, പലപ്പോഴും കേരളത്തിലേക്ക് വരുന്ന 'അതിഥി തൊഴിലാളികളിൽ' കാണപ്പെടുന്നു).
ജനനനിരക്കും മരണനിരക്കും: ജനസംഖ്യയുടെ ആയിരം പേർക്ക് ജനനനിരക്കും മരണനിരക്കും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ജനസംഖ്യാ വളർച്ച കണക്കാക്കുന്നത്.
മരണനിരക്ക്:
ശിശുമരണ നിരക്ക് (IMR): 1,000 ജനനങ്ങളിൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ മരിക്കുന്ന ശിശുക്കൾ.
മാതൃമരണ നിരക്ക് (MMR): 1,000 പ്രസവങ്ങളിൽ പ്രസവസമയത്ത് മരിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ.
പ്രാധാന്യം: ഉയർന്ന IMR ഉം MMR ഉം ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും പിന്നോക്കാവസ്ഥയുടെയും സൂചകങ്ങളാണ്.
ജനസാന്ദ്രത: ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ താമസിക്കുന്ന ആകെ ആളുകളുടെ എണ്ണം.
III. സാമൂഹിക സൂചകങ്ങളും ഘടനയും
ലിംഗാനുപാതം: ആയിരം പുരുഷന്മാർക്ക് എത്ര സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം. ജനസംഖ്യാ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പ്രവചിക്കുന്നതിന് ഈ അനുപാതം നിർണായകമാണ്.
കുട്ടികളുടെ ലിംഗാനുപാതം: 0-6 വയസ്സിനിടയിലുള്ള ആൺകുട്ടികളുടെയും പെൺകുട്ടികളുടെയും അനുപാതത്തെയാണ് ഇത് പ്രത്യേകമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ആയുർദൈർഘ്യം: ഓരോ പ്രായത്തിലുമുള്ള മരണനിരക്ക് അനുസരിച്ച്, ഒരാൾ ശരാശരി എത്ര കാലം ജീവിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ഒരു കണക്ക്. ഉയർന്ന സാക്ഷരത, വികേന്ദ്രീകൃത പൊതുജനാരോഗ്യ നയങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യ ലഭ്യത എന്നിവ കാരണം കേരളം ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യം കാണിക്കുന്നു.
ജനസംഖ്യാ പ്രായഘടന: വ്യത്യസ്ത പ്രായ വിഭാഗങ്ങളിലെ വ്യക്തികളുടെ അനുപാതം (0-14 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾ; 15-59 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള യുവാക്കൾ; 60 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള വൃദ്ധർ).
വൃദ്ധജനസംഖ്യ: താരതമ്യേന പ്രായമുള്ളവരുടെ അനുപാതം ചെറുപ്പക്കാരുടെ അനുപാതത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്, പലപ്പോഴും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിത നിലവാരവും വർദ്ധിച്ച ആയുർദൈർഘ്യവും ഇതിന് കാരണമാകുന്നു.
IV. ആശ്രിതത്വവും ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതവും
ആശ്രിതത്വ അനുപാതം: ആശ്രിത വിഭാഗത്തെ (15 വയസ്സിന് താഴെയും 64 വയസ്സിന് മുകളിലും) ജോലി ചെയ്യുന്ന ജനസംഖ്യയുമായി (15 മുതൽ 64 വയസ്സ് വരെ) താരതമ്യം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാനദണ്ഡം.
ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതം (അല്ലെങ്കിൽ സമ്മാനം): ആശ്രിതത്വ അനുപാതം കുറയുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സാമ്പത്തിക പുരോഗതിക്കുള്ള സാധ്യതയാണിത് (അതായത്, ജോലി ചെയ്യുന്ന പ്രായത്തിലുള്ള ജനസംഖ്യയിൽ തൊഴിലില്ലാത്തവരുടെ എണ്ണം തൊഴിലില്ലാത്തവരേക്കാൾ കൂടുതലാണ്). ഈ ഘട്ടം താൽക്കാലികമാണ്.
നയരൂപീകരണം: ഇന്ത്യയിൽ നിലവിൽ ഉയർന്ന അനുപാതത്തിൽ യുവജനങ്ങളുണ്ട്, വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനും ഊന്നൽ നൽകേണ്ടതുണ്ട്, അതോടൊപ്പം പ്രായമായവരുടെ സാമൂഹിക സുരക്ഷയും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ആവശ്യങ്ങളും പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വി. ജനസംഖ്യാ നയം
കുടുംബാസൂത്രണം: സർക്കാർ സ്പോൺസർ ചെയ്ത കുടുംബാസൂത്രണ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ വികസ്വര രാജ്യമായിരുന്നു ഇന്ത്യ.
2000 ലെ ദേശീയ ജനസംഖ്യാ നയം: സുസ്ഥിര സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സാമൂഹിക പുരോഗതി, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 2045 ഓടെ ജനസംഖ്യ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.
അധ്യായം 6: ചോളന്മാരുടെ നാട്ടിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്ക്
ഈ അധ്യായത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെയും ഉത്തരേന്ത്യയിലെയും ശക്തമായ പ്രാദേശിക രാജ്യങ്ങളുടെ (ചോളന്മാർ, ചാലൂക്യന്മാർ, പാലന്മാർ, പ്രതിഹാരന്മാർ, രാഷ്ട്രകൂടന്മാർ) ചരിത്രവും ഡൽഹി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ കേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ അവയുടെ അന്തിമ കീഴടങ്ങലും ഉൾപ്പെടുന്നു.
I. ചോള രാജ്യം (ക്രി.വ. 9 മുതൽ 13 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ)
ആസ്ഥാനം: ചോളമണ്ഡലം, തഞ്ചാവൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്.
സാമ്പത്തികം (കൃഷി): ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ കാവേരി നദീതടത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തഞ്ചാവൂർ 'തമിഴകത്തിന്റെ ധാന്യപ്പുര' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.
ജലസേചനം: ഭരണാധികാരികൾ കുളങ്ങൾ, ടാങ്കുകൾ, കനാലുകൾ, കിണറുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിച്ചു. വറ്റാതെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ജലസംഭരണികളെ 'എരിപ്പട്ടി' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.
തൊഴിൽ: ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ഭൂമി ദാനം ചെയ്തത് കൃഷിയുടെ വികാസത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പക്ഷേ അടിമകളെപ്പോലെ ജീവിച്ചിരുന്ന കർഷകത്തൊഴിലാളികളെയാണ് നിയമിച്ചത്.
വ്യാപാരവും കരകൗശലവും: വികസിപ്പിച്ച ആഭ്യന്തര, വിദേശ വ്യാപാരം. പ്രധാന വ്യവസായം നെയ്ത്ത് ആയിരുന്നു (നിലവിലുള്ള നെയ്ത്തുകാരുടെ ഗിൽഡുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു). തീരദേശ വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നാഗപട്ടണം, മഹാബലിപുരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. വ്യാപാരി ഗിൽഡുകൾ നാഗരതർ, മണിഗ്രാമം എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഭരണം: മന്ത്രിമാരുടെ ഒരു കൗൺസിലിന്റെ സഹായത്തോടെയുള്ള രാജവാഴ്ച. സൈന്യത്തിൽ ശക്തമായ ഒരു നാവികസേനയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. മണ്ഡലങ്ങൾ, വലനാട്സ്, നാടുകൾ എന്നിങ്ങനെ രാജ്യം ക്രമീകരിച്ചിരുന്നു.
നികുതികൾ: ഭൂനികുതി, പ്രൊഫഷണൽ നികുതി, 'വെട്ടി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അടയ്ക്കാത്ത സേവനം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
തദ്ദേശഭരണം: ഉത്തരമേരൂർ ലിഖിതം തെളിയിക്കുന്നു. രണ്ട് തരം സ്വയംഭരണ കൗൺസിലുകൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു: 'ഊർ' (ജനങ്ങളുടെ സമ്മേളനം), 'സഭ' (ബ്രാഹ്മണ ഗ്രാമത്തിലെ മുതിർന്നവരുടെ സമ്മേളനം).
സംസ്കാരവും വാസ്തുവിദ്യയും: ക്ഷേത്രങ്ങൾ സമ്പന്നമായ സ്ഥാപനങ്ങളായിരുന്നു, ആശുപത്രികളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രങ്ങളായി പ്രവർത്തിച്ചു. ശ്രദ്ധേയമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ: ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം (തഞ്ചാവൂർ), ഗംഗൈകൊണ്ടചോളപുരം ക്ഷേത്രം (രാജേന്ദ്ര ചോളൻ ഒന്നാമൻ നിർമ്മിച്ച പുതിയ തലസ്ഥാനം).
വിദേശ സ്വാധീനം: ചോള നാവിക ആധിപത്യം വളരെ ശക്തമായിരുന്നതിനാൽ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനെ ചോള തടാകം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. അവർ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്ക് ഭാഷ, മതം, വാസ്തുവിദ്യ എന്നിവ പ്രചരിപ്പിച്ചു.
II. ചാലൂക്യർ (ക്രി.വ. 6 മുതൽ 12 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ)
മേഖലയും അധികാരവും: വാതാപി, വെങ്കി, കല്യാണി എന്നിവിടങ്ങളിൽ അധികാരം കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് ദക്ഷിണേന്ത്യയും ഡെക്കാണും ഭരിച്ചു. പുലകേശി രണ്ടാമനായിരുന്നു ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയനായ ഭരണാധികാരി.
അധികാര ഘടന: ചോളരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കേന്ദ്രീകൃത രാജവാഴ്ച ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സൈനിക അധികാരമുള്ള പ്രഭുക്കന്മാർ, ബ്രാഹ്മണർ (ബ്രഹ്മദേയ ഭൂമിയുടെ ഉടമകൾ), സാമന്തർ എന്നിവരെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു ഭരണം. മന്ത്രിമാരുടെ ഒരു സമിതിയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വാസ്തുവിദ്യ: ആദ്യകാല പാറയിൽ കൊത്തിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ (വാതാപി) നിന്ന് ഘടനാപരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് (വിരൂപാക്ഷ ക്ഷേത്രം) മാറി. പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള സമൃദ്ധമായ പാറയിൽ കൊത്തിയ കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ശൈലിയാണിത്.
സാമ്പത്തികം: കൃഷ്ണ-ഗോദാവരി താഴ്വരകളിലെ മിച്ച കൃഷിയിൽ നിന്ന് സ്വരൂപിച്ച സമ്പത്ത്.
III. ത്രികക്ഷി സമര രാജവംശങ്ങൾ (എ.ഡി. 8 മുതൽ 10 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ)
പാലസ് (കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ): പ്രമുഖ ഭരണാധികാരി ധർമ്മപാലൻ നളന്ദ സർവകലാശാല പുനർനിർമ്മിച്ചു. വിക്രമശില സർവകലാശാല സ്ഥാപിച്ചു. അറേബ്യയുമായും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയുമായും വ്യാപാര ബന്ധം നിലനിർത്തി.
പ്രതിഹാരർ (പടിഞ്ഞാറൻ വടക്കേ ഇന്ത്യ): പ്രമുഖ ഭരണാധികാരി ഭോജൻ. കലയെയും സാഹിത്യത്തെയും സംരക്ഷിച്ചു (ഉദാ: സംസ്കൃത കവി രാജശേഖരൻ). അറബ് ലോകത്തേക്ക് ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രവും ഗണിതവും വ്യാപിപ്പിച്ചു.
രാഷ്ട്രകൂടർ (ഡെക്കാൻ): പ്രമുഖ ഭരണാധികാരികളായ ഗോവിന്ദൻ മൂന്നാമൻ, അമോഘവർഷൻ ( കന്നഡയിൽ കവിരാജമാർഗം എഴുതിയത് ). എല്ലോറയിലെ പാറയിൽ കൊത്തിയ കൈലാസ ക്ഷേത്രത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്. മതസഹിഷ്ണുത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും മുസ്ലീം വ്യാപാരികൾക്ക് സൗകര്യമൊരുക്കുകയും വിദേശ വ്യാപാരം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ (ത്രികക്ഷി കാലഘട്ടത്തിൽ): ജാതി വിഭജനം രൂക്ഷമായി. വ്യാപാരത്തിലെ ഇടിവ് മൂലം വൈശ്യരുടെ പദവി കുറഞ്ഞു, അതേസമയം സൈന്യത്തിലെ പങ്കാളിത്തം മൂലം ശൂദ്രരുടെ പദവി മെച്ചപ്പെട്ടു.
IV. ഡൽഹി സുൽത്താനത്ത് (1206 – 1526 CE)
പശ്ചാത്തലം: ഇന്ത്യൻ സമ്പത്തും വ്യാപാര താൽപ്പര്യങ്ങളും പ്രചോദിപ്പിച്ച തുർക്കി ആക്രമണങ്ങളെ (ഗസ്നിയിലെ മഹ്മൂദ്, ഘോറിലെ മുഹമ്മദ്) തുടർന്ന് സ്ഥാപിതമായി.
രാജവംശങ്ങൾ: അഞ്ച് രാജവംശങ്ങൾ ഭരിച്ചു: മംലൂക്ക്, ഖൽജി, തുഗ്ലക്ക്, സയ്യിദ്, ലോധി.
സുൽത്താന റസിയ (മംലുക്ക്): പിൻഗാമിയായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ഇൽതുമിഷിന്റെ മകൾ, ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു പ്രധാന മാറ്റത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി (1296–1316) വിപണി നിയന്ത്രണം നടപ്പിലാക്കി. ഇത് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ വില നിയന്ത്രിച്ചു, കുറഞ്ഞ ശമ്പളത്തോടെ ശക്തമായ ഒരു സൈന്യത്തെ നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവദിച്ചു.
സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ജീവിതം:
കൃഷി: കർഷകർ കരിമ്പ്, ഗോതമ്പ്, പരുത്തി മുതലായവ കൃഷി ചെയ്തിരുന്നു. കന്നുകാലികളെ ഉപയോഗിച്ച് ജലചക്രം കറക്കുന്ന റാഹത് ജലസേചന സംവിധാനം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു.
വ്യാപാരം: ഭരണപരമായ സ്ഥിരതയും ടാങ്ക (വെള്ളി), ദിർഹം (ചെമ്പ്) എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പണ വ്യവസ്ഥയും മൂലം ശക്തിപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യ വ്യാപാര മിച്ചം നിലനിർത്തി, ഇത് സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും വരവിന് കാരണമായി.
ഇഖ്ത സമ്പ്രദായം: ഇൽതുമിഷ് അവതരിപ്പിച്ച ഈ സമ്പ്രദായം ഭൂമിയെ വലുതും ചെറുതുമായ യൂണിറ്റുകളായി (ഇഖ്തകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) വിഭജിച്ച് സൈനികർക്കും പ്രഭുക്കന്മാർക്കും സേവനത്തിന് പകരമായി നൽകി. പണമായി നികുതി പിരിവ് ഒരു പണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം: സംസ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു സഹവർത്തിത്വത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
വാസ്തുവിദ്യ: കുത്തബ് മിനാർ, തുഗ്ലക്കാബാദ് കോട്ട, ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം, ലോധി ഉദ്യാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
ഭാഷയും സാഹിത്യവും: പേർഷ്യൻ ഭാഷയുടെയും പ്രാദേശിക ഭാഷയായ 'ഹിന്ദവി'യുടെയും ഒരു സവിശേഷ മിശ്രിതമായാണ് ഉറുദു വികസിച്ചത്. ഉറുദുവിന്റെ വികാസത്തിന് സംഭാവന നൽകിയ ഒരു പ്രമുഖ പേർഷ്യൻ എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു അമീർ ഖുസ്രു.
അധ്യായം 7: സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വ്യാപനം
ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും, സാമൂഹിക നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും, സമൂഹത്തിലെ അരികുവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുമായി ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിതമായ ഭരണഘടനാപരവും ഭരണഘടനാപരമല്ലാത്തതുമായ സ്ഥാപനങ്ങളിലാണ് ഈ അധ്യായം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.
I. ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ
വർഗ്ഗീകരണം:
1. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ: ഭരണഘടന പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നപ്പോൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ഭരണഘടനയാണ് അവയുടെ അധികാര സ്രോതസ്സ്, മാറ്റങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ആവശ്യമാണ് (ഉദാ: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ).
2. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പുറത്തുള്ളവ: പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ നിയമങ്ങൾ വഴി രൂപീകരിക്കുന്നത് (ഉദാഹരണത്തിന്, ഭരണഘടനാ പദവി ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ദേശീയ വനിതാ കമ്മീഷൻ).
പങ്ക്: സമത്വം, സാമൂഹിക നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം തുടങ്ങിയ ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക നിർവ്വഹണം അവർ ഉറപ്പാക്കുന്നു, അരികുവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം വളർത്തുന്നു.
II. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ (ഇസി)
പ്രകൃതി: 1950 ജനുവരി 25-ന് സ്ഥാപിതമായ ഒരു ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനം (ആർട്ടിക്കിൾ 324). ജനുവരി 25 ദേശീയ വോട്ടർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നു.
ഘടന: രാഷ്ട്രപതി നിയമിക്കുന്ന ഒരു മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറും രണ്ട് കമ്മീഷണർമാരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇംപീച്ച്മെന്റ് വഴി മാത്രമേ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.
പ്രവർത്തനങ്ങൾ:
വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുകയും തിരിച്ചറിയൽ കാർഡുകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രസിഡന്റ്, വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, പാർലമെന്റ്, സംസ്ഥാന നിയമസഭകൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം, ഭരണം, നിയന്ത്രണം എന്നിവ വഹിക്കുന്നു.
പെരുമാറ്റച്ചട്ടങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു, രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെ അംഗീകരിക്കുന്നു, ചിഹ്നങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്നു.
സുതാര്യതയ്ക്കും കാര്യക്ഷമതയ്ക്കും വേണ്ടി ഇലക്ട്രോണിക് വോട്ടിംഗ് മെഷീനുകൾ (ഇവിഎം) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം: 1950 ലെ ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമം (മണ്ഡലങ്ങളുടെ പരിധി നിർണ്ണയം, പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ), 1951 ലെ ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമം (തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തൽ, യോഗ്യത, തർക്ക പരിഹാരം, രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ) എന്നിവയാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ: 73, 74 ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾ പ്രകാരം രൂപീകരിച്ചു. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ (ഉദാ: വോട്ടർ പട്ടിക, സീറ്റുകളുടെ സംവരണം) കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
III. അവകാശ ക്ഷേമ കമ്മീഷനുകൾ
ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (NHRC):
പ്രവർത്തനം: മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്കെതിരായ പൗരാവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുക. 1993 ലെ മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം 1993 ഒക്ടോബർ 12 ന് സ്ഥാപിതമായി.
ചെയർപേഴ്സൺ: സുപ്രീം കോടതിയിലെ വിരമിച്ച ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്/ജഡ്ജി ആയിരിക്കണം.
ചുമതലകൾ: മനുഷ്യാവകാശ പരാതികളിൽ അന്വേഷണം നടത്തുക, പരിഷ്കാരങ്ങൾ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതിനായി ജയിലുകൾ സന്ദർശിക്കുക, അവകാശ സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമത വിലയിരുത്തുക.
ദേശീയ വനിതാ കമ്മീഷൻ (NCW):
പ്രവർത്തനം: സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടുക, ലിംഗസമത്വം ഉറപ്പാക്കുക, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക. 1992 ജനുവരി 31 ന് സ്ഥാപിതമായി.
കടമകൾ: സ്ത്രീ സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ പരിശോധിക്കുക, നിയമനിർമ്മാണം നിർദ്ദേശിക്കുക, നയരൂപീകരണത്തിൽ സർക്കാരുകളെ ഉപദേശിക്കുക.
പ്രസക്തമായ നിയമനിർമ്മാണം: 1961 ലെ സ്ത്രീധന നിരോധന നിയമം, 2005 ലെ ഗാർഹിക പീഡനത്തിനെതിരെ സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കൽ നിയമം തുടങ്ങിയ നിയമങ്ങളുമായി സംയോജിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ദേശീയ ന്യൂനപക്ഷ കമ്മീഷൻ:
പ്രവർത്തനം: മത, ഭാഷാ, സാംസ്കാരിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും ഉറപ്പാക്കുക. 1993 മെയ് 17 ന് സ്ഥാപിതമായി.
ലക്ഷ്യം: ന്യൂനപക്ഷ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി നടപ്പിലാക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുക.
പട്ടികജാതി (എസ്സി) പട്ടികവർഗ (എസ്ടി) ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ:
പ്രവർത്തനം: പട്ടികജാതി/പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളെ വിവേചനത്തിൽ നിന്നും ചൂഷണത്തിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുകയും അവരുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അവരെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക. രണ്ട് കമ്മീഷനുകളും 2004 ൽ സ്ഥാപിതമായി.
നിയമങ്ങൾ: 1989 ലെ എസ്സി, എസ്ടി (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു.
ദേശീയ പിന്നാക്ക വിഭാഗ കമ്മീഷൻ (NCBC):
പ്രവർത്തനം: 1993 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം സാമൂഹികമായും സാമ്പത്തികമായും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളുടെ ഉന്നമനമാണ്. 2018 ൽ ഇതിന് ഭരണഘടനാ പദവി ലഭിച്ചു.
കടമകൾ: പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കായുള്ള നിയമങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും പിന്നാക്ക പദവി സംബന്ധിച്ച ശുപാർശകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുക.
IV. മറ്റ് ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ
യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ (UPSC): അഖിലേന്ത്യാ സർവീസിലേക്കും കേന്ദ്ര സിവിൽ സർവീസിലേക്കും പരീക്ഷകളിലൂടെയും അഭിമുഖങ്ങളിലൂടെയും നിയമനത്തിന് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനം (ആർട്ടിക്കിൾ 320).
അധ്യായം 8: ലിംഗഭേദമില്ലാത്ത ഒരു സമൂഹത്തിലേക്ക്
ജൈവിക ലൈംഗികതയും സാമൂഹികമായി നിർമ്മിതമായ ലിംഗഭേദവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലും, ലിംഗപരമായ റോളുകളും സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളും വിവേചനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതെങ്ങനെയെന്ന് വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിലും, ലിംഗസമത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഭരണഘടനാ സംവിധാനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലും ഈ അധ്യായം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
I. ലൈംഗികത vs. ലിംഗഭേദം
ലിംഗഭേദം: പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും നിർവചിക്കുന്ന ജൈവ സവിശേഷതകളെ (ക്രോമസോമുകൾ, ശാരീരിക ഘടനകൾ, ഹോർമോണുകൾ, ജനനേന്ദ്രിയങ്ങൾ) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജനനസമയത്ത് ലൈംഗികത പാരമ്പര്യമായി ലഭിക്കുകയും ഒരു നിശ്ചിത പദവിയായി കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലിംഗഭേദം: പുരുഷ, സ്ത്രീ വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക, മാനസിക സവിശേഷതകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു . ലിംഗഭേദം ജൈവശാസ്ത്രപരമോ സ്ഥിരമോ അല്ല; സാമൂഹിക ഇടപെടലിലൂടെ നേടിയെടുക്കുകയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമൂഹിക നിർമ്മിതിയാണിത്. ഇത് നേടിയെടുത്ത ഒരു പദവിയാണ്.
ലിംഗ വ്യക്തിത്വം: വ്യക്തികൾക്ക് അവരുടെ ലിംഗഭേദം സ്വയം തിരിച്ചറിയാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. ജനനസമയത്ത് നൽകിയിട്ടുള്ള ലിംഗവുമായി (ട്രാൻസ്മാൻ, ട്രാൻസ് വുമൺ) ലിംഗ വ്യക്തിത്വം പൊരുത്തപ്പെടാത്ത വ്യക്തിയാണ് ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വ്യക്തി.
പുരുഷത്വവും സ്ത്രീത്വവും: ഈ പദങ്ങൾ പുരുഷന്മാരിൽ നിന്നും സ്ത്രീകളിൽ നിന്നും സമൂഹം പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന പെരുമാറ്റങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് (ഉദാഹരണത്തിന്, പുരുഷന്മാർ ശക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി, സ്ത്രീകൾ വൈകാരികമായി).
II. ലിംഗപരമായ റോളുകളും സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളും
ലിംഗപരമായ റോളുകൾ: പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും എന്തുചെയ്യണം, ചിന്തിക്കണം, പറയണം, ധരിക്കണം, എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷകൾ. സ്ത്രീകൾ വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുമ്പോൾ പുരുഷന്മാർ പ്രാഥമികമായി വരുമാനമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തണമെന്ന പ്രതീക്ഷ പോലുള്ള പരിമിതികൾ ഈ റോളുകൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു.
സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ: ഒരു സാമൂഹിക ഗ്രൂപ്പിൽ സ്വീകാര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അലിഖിത നിയമങ്ങളോ ആചാരങ്ങളോ. ചരിത്രപരമായി, സതി, തൊട്ടുകൂടായ്മ തുടങ്ങിയ നിരവധി അടിച്ചമർത്തൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഒരു നിയമം പോലെ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു, പക്ഷേ പിന്നീട് നിയമനിർമ്മാണത്തിലൂടെ അവ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു.
ലിംഗപരമായ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ: പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും അന്തർലീനമായ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അമിതമായി ലളിതവൽക്കരിച്ചതും സാമാന്യവൽക്കരിച്ചതുമായ അനുമാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക വർഗ്ഗീകരണങ്ങൾ.
ബലപ്പെടുത്തൽ: മാധ്യമങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ലിംഗഭേദം അനുസരിച്ച് ചില ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ അനുപാതമില്ലാതെ അംഗീകരിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ), ഭാഷ (ഉദാഹരണത്തിന്, 'പുരുഷ ഡോക്ടർ' എന്നല്ല, 'ലേഡി ഡോക്ടർ' പോലുള്ള പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്, ഡോക്ടർ സ്വതസിദ്ധമായി പുരുഷനാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു) എന്നിവയിലൂടെ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ ശക്തമായി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
III. ലിംഗ വിവേചനവും അക്രമവും
ലിംഗ വിവേചനം: ഒരു ലിംഗത്തിന്റെ ആധിപത്യത്തിനായി മറ്റ് ലിംഗങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്ന പ്രക്രിയ.
അക്രമവും അതിക്രമങ്ങളും: ലൈംഗികാതിക്രമം, പെൺ ഭ്രൂണഹത്യ, സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അക്രമം തുടങ്ങിയ ലിംഗാധിഷ്ഠിത അതിക്രമങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ചരിത്രപരമായ പ്രതിരോധം: ലിംഗ-ജാതി അടിച്ചമർത്തലിനെതിരായ കലാപങ്ങളിൽ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് മുകൾവസ്ത്രം ധരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനായുള്ള പോരാട്ടം, കല്ലുമാല കലാപം (പുലയ സ്ത്രീകൾക്ക് കല്ല്/ഗ്ലാസ് ബീഡ് മാലകൾ നിർബന്ധമാക്കുന്നതിനെതിരെ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
നീതിപൂർവകമായ സമൂഹം: ജാതി, മതം, ലിംഗഭേദം എന്നിവയില്ലാതെ ഓരോ വ്യക്തിക്കും തുല്യ സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ നീതി ലഭിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹം.
IV. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ ലിംഗഭേദം
ഭരണഘടന വിവേചനം നിരോധിക്കുകയും എല്ലാ ലിംഗക്കാർക്കും നീതിയുക്തമായ ഒരു സമൂഹം വിഭാവനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 14: നിയമത്തിന് മുന്നിൽ എല്ലാ ലിംഗക്കാർക്കും തുല്യത ഉറപ്പാക്കുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 15: ലിംഗഭേദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഏതൊരു വ്യക്തിക്കും എതിരായ വിവേചനം നിരോധിക്കുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 16: എല്ലാ ലിംഗക്കാർക്കും അവസര സമത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 19 (1) (എ): വസ്ത്രധാരണം, പെരുമാറ്റം, പ്രവൃത്തി എന്നിവയിലൂടെ ലിംഗ വ്യക്തിത്വം സ്വതന്ത്രമായി പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 21: എല്ലാ ലിംഗക്കാർക്കും അന്തസ്സിനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും സ്വകാര്യതയ്ക്കുമുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
ആർട്ടിക്കിൾ 15A (e): സ്ത്രീകളുടെ അന്തസ്സിനെ അപമാനിക്കുന്ന ആചാരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് പൗരന്മാരുടെ മൗലിക കടമയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
സുപ്രീം കോടതി വ്യാഖ്യാനം: 2014 ലെ നൽസ Vs യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ കേസിൽ, ലിംഗഭേദം ലൈംഗികതയ്ക്കൊപ്പം സാമൂഹിക പദവിയുടെയും അടിസ്ഥാനമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചു, ഭരണഘടനാ സ്വാതന്ത്ര്യം ലിംഗ സ്വത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.
അധ്യായം 1 (ഭൂമിശാസ്ത്രം): ലോകത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയിൽ
പ്രധാന ആശയം: ഇന്ത്യയുടെ ഭൗതിക വൈവിധ്യം
ഇന്ത്യയുടെ സവിശേഷമായ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം, മനുഷ്യജീവിതം, കാർഷിക രീതികൾ എന്നിവ അടിസ്ഥാനപരമായി രൂപപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ഭൂപ്രകൃതിയും പ്രത്യേക സ്ഥാനവുമാണ്.
വിശദീകരണം: ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ വടക്കൻ പർവതനിരകൾ, വിശാലമായ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ സമതലങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ മരുഭൂമി, വിശാലമായ മധ്യ പീഠഭൂമി, നീണ്ട തീരപ്രദേശങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ വൈവിധ്യവും അതിന്റെ സ്ഥാനവും ചേർന്ന് മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥയുടെ നിലനിൽപ്പിന് കാരണമാകുന്നു.
വടക്കൻ പർവതനിരകളുടെ ഉത്ഭവവും രൂപീകരണവും
വടക്കൻ പർവതനിരകൾ താരതമ്യേന ചെറുപ്പവും ഉയർന്നതുമാണ്, പാറ പാളികൾ മടക്കിവെച്ചാണ് ഇവ രൂപം കൊള്ളുന്നത്.
വിശദീകരണം: ഈ രൂപീകരണ പ്രക്രിയയെ മടക്കൽ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ ഫലമായി ഹിമാലയം, ആൽപ്സ് തുടങ്ങിയ മടക്ക പർവതനിരകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് സിന്ധു നദി മുതൽ കിഴക്ക് ബ്രഹ്മപുത്ര നദി വരെ ഏകദേശം 2400 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ ഈ ശ്രേണി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.
പ്ലേറ്റ് ടെക്റ്റോണിക്സ് കാരണം ഹിമാലയം ഇപ്പോഴും വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
വിശദീകരണം: 150-160 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്ത്യൻ പ്ലേറ്റ് വടക്കോട്ട് നീങ്ങി യുറേഷ്യൻ പ്ലേറ്റുമായി സംഗമിച്ചു. ഈ കംപ്രഷൻ രണ്ട് കരഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ടെത്തിസ് കടൽത്തീരത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി, ഇത് ഒരു സംയോജിത അതിർത്തിയിലൂടെ ഹിമാലയം രൂപപ്പെടുത്തി.
ഭൂപ്രകൃതി സവിശേഷതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വർഗ്ഗീകരണം
വടക്കൻ പർവത മേഖലയെ ട്രാൻസ് ഹിമാലയം, ഹിമാലയം, കിഴക്കൻ കുന്നുകൾ എന്നിങ്ങനെ തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ട്രാൻസ് ഹിമാലയത്തിന് തെക്ക് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന മൂന്ന് സമാന്തര ശ്രേണികളാണ് ഹിമാലയത്തിന്റെ ശരിയായ ശ്രേണിയിലുള്ളത്:
ഹിമാദ്രി (വലിയ ഹിമാലയം/ഇന്നർ ഹിമാലയം): ശരാശരി 6100 മീറ്റർ ഉയരം; വീതി ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ; ഇവ മഞ്ഞുമൂടിയതാണ്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഹിമാചൽ (ഹിമാലയം കുറവാണ്): ശരാശരി ഉയരം 3500 മുതൽ 4500 മീറ്റർ വരെ; വീതി 60 മുതൽ 80 കിലോമീറ്റർ വരെ.
ശിവാലിക് (ഹിമാലയത്തിന്റെ പുറംഭാഗം): ഗംഗാ സമതലത്തിന്റെ അതിർത്തിയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, ഏറ്റവും തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള പർവതനിര; വീതി 60 മുതൽ 150 കി.മീ വരെ.
ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ഡിവിഷനാണ് ട്രാൻസ് ഹിമാലയങ്ങൾ (ടിബറ്റൻ ഹിമാലയങ്ങൾ), കാരക്കോറം ശ്രേണി വഴി പാമിർ നോട്ടുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
നദികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പ്രാദേശിക ഡിവിഷനുകൾ
നദികളുടെ ക്രോസിംഗിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഹിമാലയത്തെ പ്രാദേശികമായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്.
വിശദീകരണം:
പശ്ചിമ ഹിമാലയം (സിന്ധു മുതൽ കാളി വരെ): കാശ്മീർ, ഹിമാചൽ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹിമാലയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാരക്കോറം, സസ്കാർ, ലഡാക്ക്, പിർ പഞ്ചൽ ശ്രേണികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മൗണ്ട് കെ 2 ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
മധ്യ ഹിമാലയം (കാളി മുതൽ ടീസ്റ്റ വരെ): പ്രധാനമായും നേപ്പാൾ ഹിമാലയം എന്നറിയപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യയിലെ പടിഞ്ഞാറൻ സിക്കിം, ഡാർജിലിംഗ് പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
കിഴക്കൻ ഹിമാലയം (ടീസ മുതൽ ബ്രഹ്മപുത്ര വരെ): അസം ഹിമാലയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; നാംച ബർവ പോലുള്ള താഴ്ന്ന കുന്നുകളും കൊടുമുടികളും ഇവിടെയുണ്ട്.
പ്രത്യേക ഭൂമിശാസ്ത്ര സവിശേഷതകൾ
മഴയും മഞ്ഞുരുകലും കാരണം ഹിമാലയൻ നദികൾ വറ്റാത്തവയാണ് (ജലസമൃദ്ധമാണ്).
വിശദീകരണം: സിന്ധു, ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദികൾ മണ്ണൊലിപ്പ് വഴി മലയിടുക്കുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുത്തനെയുള്ള വശങ്ങളുള്ള ആഴത്തിലുള്ള താഴ്വരകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവ V ആകൃതിയിലുള്ള താഴ്വരകളും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
പ്രാദേശിക ജീവിതത്തിനും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്കും നിർണായകമായ പ്രത്യേക ഭൂരൂപങ്ങൾ ഈ പ്രദേശത്തുണ്ട്.
വിശദീകരണം: കാശ്മീർ താഴ്വരയിലെ ഹിമാനികൾ നിറഞ്ഞ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ് കരേവകൾ, കുങ്കുമപ്പൂവ് കൃഷിക്ക് വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. ലെസ്സർ ഹിമാലയത്തിനും ശിവാലിക് പർവതനിരകൾക്കും ഇടയിലുള്ള പരന്ന താഴ്വരകളാണ് ഡൺസ് (ഉദാ: ഡെറാഡൂൺ). ചുരങ്ങൾ (പ്രകൃതിദത്ത പാതകൾ, ഉദാ: ബനിഹാൽ ചുരം) ചരക്ക്, യാത്രാ ഗതാഗതം സാധ്യമാക്കുന്നു.
പർവതപ്രദേശങ്ങളിലെ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് മനുഷ്യാന്തര ജനനം.
വിശദീകരണം: ശൈത്യകാലത്ത് വരണ്ട താഴ്വരകൾക്കും വേനൽക്കാലത്ത് ബുഗ്യാൽസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉയർന്ന ഉയരത്തിലുള്ള ആൽപൈൻ പുൽമേടുകൾക്കുമിടയിലുള്ള ഇടയന്മാരുടെയും അവരുടെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെയും കാലാനുസൃതമായ കുടിയേറ്റമാണിത്.
അധ്യായം 2 (ഭൂമിശാസ്ത്രം): വിസ്തൃതമായ സമതലത്തിൽ
പ്രധാന ആശയം: ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലത്തിന്റെ രൂപീകരണം.
വടക്കേ ഇന്ത്യൻ സമതലം, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്തോ-ഗംഗാ-ബ്രഹ്മപുത്ര സമതലം, വിശാലമായ ഒരു എക്കൽ സമതലമാണ്.
വിശദീകരണം: ഹിമാലയൻ, പെനിൻസുലർ നദികൾ ഹിമാലയത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ ഒരു വലിയ താഴ്ചയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയിരുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങൾ (അല്ലൂവിയം) നിക്ഷേപിച്ചാണ് ഇത് രൂപപ്പെട്ടത്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി തുടർച്ചയായ നിക്ഷേപം ആഴത്തിലുള്ള അലൂവിയൽ നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് (1000 മീറ്റർ മുതൽ 2000 മീറ്റർ വരെ ആഴത്തിൽ) കാരണമായി.
വ്യാപ്തിയും പ്രാധാന്യവും
സിന്ധു നദിയുടെ മുഖത്ത് നിന്ന് ഗംഗാ നദിയുടെ മുഖത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 3200 കിലോമീറ്റർ (ഇന്ത്യയിൽ 2400 കിലോമീറ്റർ) നീളത്തിൽ ഈ സമതലം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ഇത് ഏകദേശം 7 ലക്ഷം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ്. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണ്, ആവശ്യത്തിന് വെള്ളം, പരന്ന ഭൂപ്രകൃതി, അനുകൂലമായ കാലാവസ്ഥ എന്നിവ കാരണം ഈ പ്രദേശം ഇന്ത്യയുടെ ധാന്യപ്പുര എന്നറിയപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ദേശീയ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയിലും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിലും ഇത് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
പ്രാദേശിക ഡിവിഷനുകൾ
നദീതടങ്ങളുടെയും ഭൂപ്രകൃതിയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലത്തെ നാല് പ്രധാന മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം:
1. രാജസ്ഥാൻ സമതലം: പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്ത്, താർ മരുഭൂമി ഉൾപ്പെടുന്നു. മരുഭൂമി (ഉള്ള മരുഭൂമി), രാജസ്ഥാൻ ബാഗർ (അർദ്ധ വരണ്ട സമതലം) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. വറ്റാത്ത ലൂണി നദിയും ഉപ്പ് തടാകങ്ങളും (സാംബാർ) ഇവിടെ കാണാം.
2. പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന സമതലം: അഞ്ച് പ്രധാന നദികളുടെ (സത്ലജ്, ഝലം, ചെനാബ്, രവി, ബിയാസ്) നിക്ഷേപത്താൽ രൂപപ്പെട്ടു. രണ്ട് നദികൾക്കിടയിൽ കിടക്കുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂമിയായ ദോവാബുകൾ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നു.
3. ഗംഗാ സമതലം: യമുന നദി മുതൽ ബംഗ്ലാദേശ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ഗംഗയും അതിന്റെ പോഷകനദികളും കിഴക്കോട്ടും തെക്കുകിഴക്കോട്ടും ചരിഞ്ഞ് രൂപം കൊള്ളുന്നു. പിന്നീട് അപ്പർ, മിഡിൽ, ലോവർ ഗംഗാ സമതലങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
4. ബ്രഹ്മപുത്ര സമതലം (അസം താഴ്വര): കിഴക്കേ അറ്റം. ബ്രഹ്മപുത്ര നദിയും അതിന്റെ പോഷകനദികളും ചേർന്ന് രൂപം കൊള്ളുന്നു. എക്കൽ ഫാനുകൾ (നദികൾ സമതലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന ഫാൻ ആകൃതിയിലുള്ള അവശിഷ്ട നിക്ഷേപങ്ങൾ) ഇതിന്റെ സവിശേഷതയാണ്.
ജിയോമോർഫിക് സോണുകൾ (വടക്ക് നിന്ന് തെക്ക് വരെ)
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഈ സമതലത്തെ ഭാബർ, തരായി, അലുവിയൽ സമതലങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം:
ഭാബർ: ശിവാലിക് താഴ്വരയിലെ ഇടുങ്ങിയ പ്രദേശം, പാറകളും പാറക്കല്ലുകളും ചേർന്നതാണ്, അവിടെ നദികൾ നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് താഴെയായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
താരൈ: അപ്രത്യക്ഷമായ നദികൾ വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുന്ന ഭാബറിനു സമാന്തരമായി ഒരു ചതുപ്പുനിലവും ചതുപ്പുനിലവുമായ പ്രദേശം. ഇത് ആഡംബരപൂർണ്ണമായ സസ്യജാലങ്ങളെയും വന്യജീവികളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
എക്കൽ സമതലങ്ങൾ: പഴയ എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങളും (ഭംഗർ) പുതിയ എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങളും (ഖാദർ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത് വളവുകൾ, ഓക്സ്-ബോ തടാകങ്ങൾ (ഒരു നദി ഒരു വളഞ്ഞ ഭാഗം മുറിക്കുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന ഒറ്റപ്പെട്ട ജലാശയങ്ങൾ), ഡെൽറ്റകൾ തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
കാലാവസ്ഥയും മൺസൂൺ സ്വാധീനവും
സമുദ്രങ്ങളുടെ മിതമായ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് അകലെയായതിനാൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ സമതലത്തിൽ ഒരു ഭൂഖണ്ഡാന്തര കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: ഇത് ശൈത്യകാലത്ത് (ഡിസംബർ/ജനുവരി) അമിതമായ തണുപ്പിനും പശ്ചിമേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത തിരമാലകൾക്കും കാരണമാകുന്നു, വേനൽക്കാലത്ത് അതിശൈത്യത്തിനും കാരണമാകുന്നു.
മെയ്, ജൂൺ മാസങ്ങളിൽ 'ലൂ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചൂടുള്ള, വരണ്ട, മർദ്ദകമായ കാറ്റ് ഈ പ്രദേശത്തുടനീളം വീശുന്നു.
വിശദീകരണം: തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ (ജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ) ആണ് ഈ പ്രദേശം പ്രധാനമായും മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്നത്. ആരവല്ലി പർവതനിരകൾക്കും ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖയ്ക്കും സമാന്തരമായി ഒഴുകുന്ന മൺസൂണിന്റെ അറേബ്യൻ ശാഖയെ ആരവല്ലികൾ തടയുന്നതിനാലാണ് രാജസ്ഥാനിൽ മഴയുടെ അഭാവം.
പ്രകൃതിദത്ത സസ്യജാലങ്ങളും മണ്ണും
പ്രബലമായ പ്രകൃതിദത്ത സസ്യജാലങ്ങൾ ഉഷ്ണമേഖലാ ഇലപൊഴിയും വനങ്ങളാണ്, ഇവയെ ഈർപ്പമുള്ള (100–200 സെ.മീ മഴ) വരണ്ട (70–100 സെ.മീ മഴ) വകഭേദങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: മറ്റ് ഇനങ്ങളിൽ മഴ കുറവുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ മുള്ളുകളുടെ വനങ്ങൾ, അർദ്ധ വരണ്ട പ്രദേശങ്ങൾ, വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങളിലും സുന്ദർബൻസിലെ ഡെൽറ്റ മേഖലയിലെയും ചതുപ്പ് വനങ്ങൾ (കണ്ടൽക്കാടുകൾ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
മണൽ കലർന്ന പശിമരാശി മുതൽ കളിമണ്ണ് വരെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എക്കൽ മണ്ണ് വ്യാപകവും കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യവുമാണ്.
വിശദീകരണം: രണ്ട് തരം എക്കൽ മണ്ണ് ഖാദർ (പുതിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ), ഭംഗർ (പഴയ നിക്ഷേപങ്ങൾ) എന്നിവയാണ്. പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിൽ (രാജസ്ഥാൻ) വരണ്ട മണ്ണ് (മണൽ കലർന്നതും ഉപ്പുവെള്ളം കലർന്നതും) കാണപ്പെടുന്നു, ജലസേചനം ആവശ്യമാണ്.
അധ്യായം 3 (ഭൂമിശാസ്ത്രം): ഭൂമിയുടെ ചരിത്രം ഉറങ്ങുന്ന പീഠഭൂമി
പ്രധാന ആശയം: പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമി
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലുതും പഴക്കമേറിയതുമായ ഭൂപ്രകൃതികളിൽ ഒന്നാണ് പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമി.
വിശദീകരണം: ഏതാണ്ട് ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ഈ ഭൗതികശാസ്ത്ര യൂണിറ്റ് സാധാരണയായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 600 മുതൽ 900 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വിശാലമായ മേശപ്പുറങ്ങൾ, ആഴം കുറഞ്ഞ നദീതടങ്ങൾ, പശ്ചിമ, കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങളാൽ അതിരിടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ സവിശേഷത.
പ്രധാന ഡിവിഷനുകൾ
പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമിയെ ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി എന്നും മധ്യ മലനിരകൾ എന്നും തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം:
ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി: സത്പുര ശ്രേണികൾക്ക് തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പുരാതന ലാവാ പ്രവാഹങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട സ്ഫടിക പാറകൾ (ബസാൾട്ട്, ഗ്രാനൈറ്റ്, ഗ്നെയിസ്) ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തെ ഡെക്കാൻ ട്രാപ്പ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
മധ്യ മലനിരകൾ: സത്പുര ശ്രേണികളുടെ വടക്ക് ഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മാൾവ പീഠഭൂമി (പഴയ മടക്കുകളോ അവശിഷ്ടങ്ങളോ ആയ ആരവല്ലി പർവതനിരകളാൽ അതിരിടുന്നു), ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ധാതുക്കളുടെ കലവറയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: ഒഡീഷ പീഠഭൂമിയോടൊപ്പം ഈ പ്രദേശവും ലോഹ ധാതുക്കളും (ഇരുമ്പയിര്, ബോക്സൈറ്റ്, മാംഗനീസ്, ചെമ്പ്) ലോഹേതര ധാതുക്കളും (ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, കൽക്കരി) സമൃദ്ധമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഇത് ഖനനത്തിനും ധാതു അധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു.
ഘാട്ടുകൾ (പീഠഭൂമിയുടെ അതിരുകൾ)
പശ്ചിമഘട്ടം (സഹ്യാദ്രിസ്) പടിഞ്ഞാറൻ അറ്റമായി മാറുന്നു, കൂടാതെ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ജല വിഭജനവുമാണ്.
വിശദീകരണം: ഈ ശ്രേണി 1600 കിലോമീറ്റർ വരെ നീളുന്നു, വടക്ക് നിന്ന് തെക്കോട്ട് ഉയരം വർദ്ധിച്ച്, പെനിൻസുലർ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടിയായ ആനമുടിയിൽ (2695 മീറ്റർ) അവസാനിക്കുന്നു.
കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങൾ ഉയരം കുറഞ്ഞതും തുടർച്ചയായി ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
വിശദീകരണം: കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഉപദ്വീപ്യ നദികൾ കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങൾക്ക് കുറുകെ മുറിച്ച് അവയുടെ തുടർച്ചയെ തകർക്കുന്നു. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളും നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു.
പെനിൻസുലാർ ഡ്രെയിനേജ് സിസ്റ്റം
പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമിയുടെ പൊതുവായ ചരിവ് പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് ആണ്.
വിശദീകരണം: മഹാനദി, കൃഷ്ണ, കാവേരി എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക നദികളും കിഴക്കോട്ട് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ഗോദാവരി ഏറ്റവും വലിയ ഉപദ്വീപ് നദിയാണ് (1465 കി.മീ), ഇതിനെ ദക്ഷിണ ഗംഗ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ (നർമ്മദ, തപ്തി) അറബിക്കടലിലേക്ക് ഒഴുകി വീഴുന്നു.
വിശദീകരണം: ഡുവാന്ദർ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കും സർദാർ സരോവർ മൾട്ടിപർപ്പസ് നദീതട പദ്ധതിക്കും നർമ്മദ പ്രശസ്തമാണ്. പെനിൻസുലർ നദികൾ സാധാരണയായി സീസണൽ ഒഴുക്കുള്ളവയാണ്.
കാലാവസ്ഥയും മഴ നിഴൽ പ്രഭാവവും
ഉയർന്ന താപനില വ്യതിയാനവും മഴ വ്യതിയാനവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥയാണ് പീഠഭൂമിയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
വിശദീകരണം: ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലെ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരെ ഉയർന്ന ദൈനംദിന താപനില വ്യത്യാസമുണ്ട് (ഒരു ദിവസത്തെ പരമാവധി താപനിലയും കുറഞ്ഞ താപനിലയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം).
തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ കാലത്ത് പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ മാത്രമാണ് കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്നത്.
വിശദീകരണം: പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ചരിവുകളോട് ചേർന്നുള്ള പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരെ കുറച്ച് മഴ മാത്രമേ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ (50 സെന്റിമീറ്ററിൽ താഴെ) കാരണം താഴേക്കിറങ്ങുന്ന കാറ്റ് വരണ്ടതാണ്. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മഴനിഴൽ പ്രദേശങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
മണ്ണിന്റെ തരങ്ങളും കൃഷിയും
കറുത്ത മണ്ണിനെപ്പോലെ, മിക്ക മണ്ണും ഇൻ-സിറ്റു മണ്ണാണ് (അവ രൂപം കൊള്ളുന്നിടത്ത് വിശ്രമിക്കുന്നു).
വിശദീകരണം:
കറുത്ത മണ്ണ് (റെഗർ/കറുത്ത കോട്ടൺ മണ്ണ്): ബസാൾട്ട് ലാവാ പാറകളുടെ ദീർഘകാല കാലാവസ്ഥയുടെ ഫലമായി രൂപം കൊള്ളുന്നു; ഉയർന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠതയും ജലം നിലനിർത്തുന്നതും, പരുത്തിക്ക് അനുയോജ്യവുമാണ്.
ചുവന്ന മണ്ണ്: പഴയ സ്ഫടിക രൂപാന്തര പാറകളുടെ കാലാവസ്ഥയുടെ ഫലമായി രൂപം കൊള്ളുന്നു; ഇരുമ്പിന്റെ അംശം കൂടുതലായതിനാലാണ് ഇതിന്റെ ചുവപ്പ് നിറം.
ലാറ്ററൈറ്റ് മണ്ണ്: കനത്ത മഴയും വരൾച്ചയും മാറിമാറി വരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ധാതുക്കൾ (സിലിക്ക, നാരങ്ങ) ചോർന്നൊലിച്ചു രൂപം കൊള്ളുന്നു; ഫലഭൂയിഷ്ഠത കുറവാണെങ്കിലും തോട്ടവിളകളെ (തേയില, കാപ്പി) പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
കൃഷിക്ക് പരിമിതികൾ നേരിടുന്നു (അലങ്കാരമുള്ള ഭൂപ്രകൃതി, നേർത്ത മേൽമണ്ണ്), എന്നാൽ വാണിജ്യ തോട്ടവിളകൾ (തേയില, കാപ്പി) പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും നീലഗിരിയിലും ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു.
അധ്യായം 4 (സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം): ദേശീയ വികസനത്തിനായുള്ള മാനവ വിഭവശേഷി
പ്രധാന ആശയം: ഉൽപാദന ഘടകങ്ങൾ
ഉൽപ്പാദനത്തിന് സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാല് ഘടകങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്: ഭൂമി, തൊഴിൽ, മൂലധനം, സംരംഭകത്വം.
വിശദീകരണം: ഓരോ ഘടകത്തിനും ഒരു പ്രത്യേക പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നു: ഭൂമിക്ക് വാടക ലഭിക്കുന്നു, തൊഴിലാളിക്ക് വേതനം ലഭിക്കുന്നു, മൂലധനത്തിന് പലിശ ലഭിക്കുന്നു, സംരംഭകത്വത്തിന് ലാഭം ലഭിക്കുന്നു. മിക്ക ആളുകളുടെയും പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സ് വേതനമായതിനാൽ, അധ്വാനമാണ് പൊതുവെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം.
എക്സ്ചേഞ്ച് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ പരിണാമം
പണത്തിനു മുമ്പ്, ബാർട്ടർ സിസ്റ്റം (സാധനങ്ങൾക്കായി കൈമാറ്റം ചെയ്യൽ) പ്രബലമായിരുന്നു, പക്ഷേ വില നിർണ്ണയിക്കുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ട് പോലുള്ള പരിമിതികൾ അതിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിശദീകരണം: മൃഗങ്ങളുടെ തൊലികൾ/കന്നുകാലികൾ, ലോഹ നാണയങ്ങൾ, കടലാസ് പണം, പ്ലാസ്റ്റിക് (കാർഡ്) പണം, ഇലക്ട്രോണിക് പണം തുടങ്ങിയ ആധുനിക രൂപങ്ങളിലൂടെയാണ് കൈമാറ്റം പരിണമിച്ചത്. എല്ലാ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഉൽപാദനത്തിന്റെ വിലനിർണ്ണയ ഘടകങ്ങൾക്കും പണം അടിസ്ഥാന യൂണിറ്റായി മാറി.
മാനവ വിഭവശേഷിയും മാനവ മൂലധനവും
മാനവ വിഭവശേഷി എന്നത് ജോലി ചെയ്യാനും ഉൽപാദനത്തിന് സംഭാവന നൽകാനും, ഭൗതിക ശക്തിയും ബുദ്ധിയും ഉപയോഗിച്ച് പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി മാറ്റാനും പ്രാപ്തരും ലഭ്യരുമായ ആളുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ഉൽപ്പാദനക്ഷമത (ചരക്കുകൾ/സേവനങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ്) മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ ഗുണനിലവാരം നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ സാമ്പത്തിക മൂല്യമാണ് മനുഷ്യ മൂലധനം.
വിശദീകരണം: മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും കാര്യക്ഷമതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിദ്യാഭ്യാസം, ശരിയായ പരിശീലനം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം എന്നിവയിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നത് മനുഷ്യ മൂലധന രൂപീകരണത്തിൽ (HCF) ഉൾപ്പെടുന്നു.
മനുഷ്യ മൂലധന രൂപീകരണത്തെ (HCF) സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ
വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, തൊഴിൽ പരിശീലനം, കുടിയേറ്റം, വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം എന്നിവയാണ് എച്ച്.സി.എഫിന്റെ പ്രധാന ചാലകശക്തികൾ.
വിശദീകരണം:
വിദ്യാഭ്യാസം: ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉപയോഗം സാധ്യമാക്കുന്നു, അതുവഴി മെച്ചപ്പെട്ട തൊഴിലവസരങ്ങൾ, ഉയർന്ന വരുമാനം, ദേശീയ വികസനം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യം: WHO നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ക്ഷേമം എന്നാണ്. മോശം ആരോഗ്യം ഉൽപ്പാദനക്ഷമത കുറയ്ക്കുന്നു. പൊതുജനാരോഗ്യ സംരക്ഷണം, രോഗപ്രതിരോധം, പോഷകസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണ ലഭ്യത എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് HCF ആവശ്യമാണ്.
തൊഴിൽ പരിശീലനം: പ്രൊഫഷണൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടുന്നതിനും ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പല മേഖലകളിലും നിർബന്ധിത പരിശീലനം.
വിജ്ഞാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ: ബൗദ്ധിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ബൗദ്ധിക ശേഷി, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ, നൂതന ആശയങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ. ഇതിന് സാങ്കേതികവിദ്യയിലും വൈദഗ്ധ്യമുള്ള മനുഷ്യവിഭവശേഷിയിലും (ഉദാ: ശാസ്ത്രജ്ഞർ, സോഫ്റ്റ്വെയർ ഡെവലപ്പർമാർ) വൻതോതിൽ നിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്.
മനുഷ്യ മൂലധന രൂപീകരണത്തിലെ വെല്ലുവിളികൾ
ദാരിദ്ര്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി, അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയായി നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: ദാരിദ്ര്യം കുറഞ്ഞ വരുമാനം, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം എന്നിവയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഒരു ചക്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഇത് കുറഞ്ഞ ഉൽപാദനക്ഷമതയിലേക്കും കൂടുതൽ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
തൊഴിലില്ലായ്മ (ഇഷ്ടവും പ്രാപ്തിയുമുള്ള വ്യക്തിക്ക് നിലവിലുള്ള വേതന നിരക്കിൽ ജോലി കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നില്ല) മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ പരമാവധി വിനിയോഗത്തിന് തടസ്സമാകുന്നു.
വിശദീകരണം: തരങ്ങളിൽ തുറന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ, ഘടനാപരമായ തൊഴിലില്ലായ്മ (പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ മൂലമുള്ള തൊഴിൽ നഷ്ടം), സീസണൽ തൊഴിലില്ലായ്മ, വേഷംമാറിയ തൊഴിലില്ലായ്മ (ഉൽപ്പാദനത്തിൽ മാറ്റമില്ലാതെ അധികമായി ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അദ്ധ്യായം 5 (സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം): വിവിധ മേഖലകളിലൂടെ ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ
പ്രധാന ആശയം: സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ മേഖലകൾ
സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ (ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം) മൂന്ന് പരസ്പരാശ്രിത മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം:
പ്രാഥമിക മേഖല (കാർഷിക മേഖല): പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു (ഉദാ: കൃഷി, മത്സ്യബന്ധനം, ഖനനം).
ദ്വിതീയ മേഖല (വ്യാവസായിക മേഖല): പ്രാഥമിക മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളെ പൂർത്തിയായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു (ഉദാ: നിർമ്മാണം, നിർമ്മാണം, വാതകം/വൈദ്യുതി).
തൃതീയ മേഖല (സേവന മേഖല): സേവനങ്ങളിലൂടെ (ഉദാ: ഗതാഗതം, ബാങ്കിംഗ്, ആശയവിനിമയം, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം) മറ്റ് രണ്ട് മേഖലകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
ദേശീയ വരുമാന അളവ്
ഒരു സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ അന്തിമ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും പണ മൂല്യത്തിന്റെ ആകെത്തുകയാണ് ദേശീയ വരുമാനം (NI).
വിശദീകരണം: സാമ്പത്തിക വളർച്ച മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും മേഖലാ സംഭാവനകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനും സർക്കാർ നയം അറിയിക്കുന്നതിനും NI അളവ് നിർണായകമാണ്.
മൂന്ന് രീതികളിലൂടെ NI അളക്കാൻ കഴിയും, ഒരേ ഫലം ലഭിക്കും:
ഉൽപ്പന്ന രീതി: എല്ലാ മേഖലകളിൽ നിന്നുമുള്ള അന്തിമ സാധനങ്ങളുടെ/സേവനങ്ങളുടെ മൂല്യത്തിന്റെ ആകെത്തുക.
വരുമാന രീതി: ഉൽപാദന ഘടകങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫലങ്ങളുടെ ആകെത്തുക (വാടക, വേതനം, പലിശ, ലാഭം) (മൊത്തം ദേശീയ വരുമാനം - GNI കണക്കാക്കുന്നു).
ചെലവ് രീതി: എല്ലാ ചെലവുകളുടെയും ആകെത്തുക (ഉപഭോഗം + നിക്ഷേപം + സർക്കാർ + അറ്റ കയറ്റുമതി) (മൊത്തം ദേശീയ ചെലവ് കണക്കാക്കുന്നു - GNE).
പ്രധാന സാമ്പത്തിക ആശയങ്ങൾ
ആഭ്യന്തര പ്രദേശത്തിനുള്ളിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന അന്തിമ സാധനങ്ങളുടെ/സേവനങ്ങളുടെ പണ മൂല്യമാണ് മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം (GDP).
വിശദീകരണം: മൊത്ത ദേശീയ ഉൽപാദനം (GNP) വിദേശത്തുള്ള താമസക്കാരുടെ/സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വരുമാനം ചേർക്കുന്നു, പക്ഷേ ആഭ്യന്തരമായി നേടിയ വിദേശ വരുമാനം ഒഴിവാക്കുന്നു. നെറ്റ് നാഷണൽ പ്രൊഡക്റ്റ് (NNP) മൂല്യത്തകർച്ച ചെലവ് (തേയ്മാനം/കാലഹരണപ്പെടൽ എന്നിവ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ചെലവ്) മൈനസ് GNP ആണ്.
പ്രതിശീർഷ വരുമാനം (പിസിഐ) (ദേശീയ വരുമാനം / ആകെ ജനസംഖ്യ) സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയുടെ ഒരു പ്രധാന സൂചകമാണ്.
മേഖലാ സംഭാവനയും പ്രവണതകളും
2015 മുതൽ, മേഖലകളുടെ സംഭാവന മൊത്ത മൂല്യവർദ്ധനവ് (GVA) ഉപയോഗിച്ചാണ് അളക്കുന്നത്.
വിശദീകരണം: മൊത്ത ഉൽപ്പന്ന മൂല്യത്തിൽ നിന്ന് ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ഉപഭോഗത്തിന്റെ മൂല്യം കുറച്ചാണ് GVA കണക്കാക്കുന്നത്.
ചരിത്രപരമായ പ്രവണതകൾ കാണിക്കുന്നത് സേവന മേഖല GVA യുടെ വിഹിതം തുടർച്ചയായി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രവണതയാണ്, അതേസമയം കാർഷിക മേഖല തുടർച്ചയായി കുറയുന്ന പ്രവണതയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
വിശദീകരണം: ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, ബാങ്കിംഗ്, ടൂറിസം എന്നീ മേഖലകളിലെ വികസനങ്ങളും വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത മേഖലയുടെ വളർച്ചയുമാണ് സേവന മേഖലയുടെ ആധിപത്യത്തിന് കാരണം. ഇന്ത്യയുടെ ഐസിടി ഉപയോഗവും അതിലെ യുവ തൊഴിലാളികളും ഒരു വിജ്ഞാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
വരുമാനത്തിൽ സേവന മേഖലയുടെ പ്രധാന സംഭാവന ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, 1991 നും 2019-20 നും ഇടയിൽ പ്രാഥമിക മേഖലയിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ തൊഴിലാളികൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
സംഘടിത, അസംഘടിത മേഖലകൾ
തൊഴിലിനെ സംഘടിത മേഖല (രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത, നിയമപരമായ അനുസരണം, സ്ഥിരം ജോലികൾ, തൊഴിൽ സുരക്ഷ, ഉയർന്ന ശമ്പളം) എന്നും അസംഘടിത മേഖല എന്നും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: അസംഘടിത മേഖല അനൗപചാരികവും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തതുമാണ്, തൊഴിൽ സുരക്ഷയില്ല, കുറഞ്ഞ വേതനം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടുത്തെ പ്രശ്നങ്ങൾ മനുഷ്യ മൂലധന രൂപീകരണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക അസമത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
2020 ലെ സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി കോഡ് പോലുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, ഗിഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അസംഘടിത തൊഴിലാളികൾക്ക് (പരമ്പരാഗത തൊഴിലുടമ-ജീവനക്കാരുടെ ബന്ധങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നവർ, പലപ്പോഴും താൽക്കാലികമായി) സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
അധ്യായം 6 (സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം): വിലയും വിപണിയും
ഉൽപ്പാദനവും ഇൻപുട്ടുകളും
ഉല്പ്പാദനം എന്നത് ഉല്പ്പാദന വസ്തുക്കളെ (ഭൂമി, അധ്വാനം, മൂലധനം, സംഘടന, അസംസ്കൃത വസ്തുക്കള്) ആവശ്യമുള്ള ഉല്പ്പാദനങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.
വിശദീകരണം: ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇൻപുട്ടുകളുടെ അളവും (N, L, K, O) മൊത്തം ഔട്ട്പുട്ടിന്റെ അളവും (Q) തമ്മിലുള്ള സാങ്കേതിക ബന്ധത്തെയാണ് പ്രൊഡക്ഷൻ ഫംഗ്ഷൻ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് (Q = f (N,L,K,O)).
കാലക്രമേണയുള്ള വഴക്കം അനുസരിച്ചാണ് ഇൻപുട്ടുകളെ തരംതിരിക്കുന്നത്.
വിശദീകരണം: ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് സ്ഥിര ഇൻപുട്ടുകൾ (ഉദാ: ഭൂമി, ഓർഗനൈസേഷൻ) മാറ്റാൻ കഴിയില്ല, അതേസമയം വേരിയബിൾ ഇൻപുട്ടുകൾ (ഉദാ: തൊഴിൽ, മൂലധനം) ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് ക്രമീകരിക്കാൻ കഴിയും.
ഉപഭോഗവും സുസ്ഥിരതയും
ഉപഭോഗം എന്നത് ഉപഭോക്താവിന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സാധനങ്ങൾ/സേവനങ്ങൾ വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനെയാണ്.
വിശദീകരണം: വരുമാനം, അഭിരുചികൾ, കാലാവസ്ഥ, പരിസ്ഥിതി അവബോധം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉപഭോഗ രീതികൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.
ഭാവിതലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുള്ള കഴിവിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ വർത്തമാനകാല ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുക എന്നതാണ് സുസ്ഥിര വികസനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
വിശദീകരണം: ഈ ആശയം സുസ്ഥിര ഉപഭോഗം (പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം കുറയ്ക്കൽ), സുസ്ഥിര ഉൽപാദനം (കുറഞ്ഞ വിഭവ ചൂഷണം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഉത്പാദനം, പുനരുപയോഗിക്കാവുന്നവ പരമാവധിയാക്കൽ, ഊർജ്ജ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കൽ) എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വിപണിയും വിലയും നിർണ്ണയിക്കൽ
വാങ്ങുന്നവരും വിൽക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള ചരക്കുകളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റം നടക്കുന്ന സംവിധാനമാണ് വിപണി, ഇത് വിഭവങ്ങളുടെ വിതരണം സുഗമമാക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ഒരു വിപണിയിലെ വില നിർണ്ണയിക്കുന്നത് ഡിമാൻഡും സപ്ലൈയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ഇടപെടലാണ്.
പണം നൽകാനുള്ള സന്നദ്ധതയും കഴിവും ഉള്ള ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹമാണ് ഡിമാൻഡ്.
വിശദീകരണം: ഡിമാൻഡ് വിലയുമായി ഒരു വിപരീത ബന്ധം കാണിക്കുന്നു (വില ഉയരുമ്പോൾ, ഡിമാൻഡ് അളവ് കുറയുന്നു). ഡിമാൻഡ് കർവ് ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് താഴേക്ക് ചരിഞ്ഞുപോകുന്നു.
ഒരു നിശ്ചിത വിലയ്ക്ക് വിൽക്കാൻ തയ്യാറായ സാധനങ്ങളുടെ അളവാണ് സപ്ലൈ.
വിശദീകരണം: വിലയുമായി നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം വിതരണം കാണിക്കുന്നു (വില ഉയരുമ്പോൾ, വിതരണം ചെയ്യുന്നതിന്റെ അളവ് വർദ്ധിക്കുന്നു). വിതരണ വക്രം താഴെ ഇടത്തുനിന്ന് മുകളിൽ വലത്തേക്ക് മുകളിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
സന്തുലിത വില എന്നത് ഡിമാൻഡ് അളവ് വിതരണം ചെയ്ത അളവിന് തുല്യമാകുന്ന വിലയാണ് (വളവുകൾ വിഭജിക്കുന്നിടത്ത്).
വിശദീകരണം: വിപണികൾ എപ്പോഴും സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അസന്തുലിതാവസ്ഥ (ഡിമാൻഡും വിതരണവും തമ്മിലുള്ള അസന്തുലിതാവസ്ഥ) നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു.
സർക്കാർ ഇടപെടൽ
സാധനങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും പരമാവധി വിലയും കുറഞ്ഞ വിലയും നിശ്ചയിക്കുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ ഇടപെടലാണ് വില നിയന്ത്രണം.
വിശദീകരണം: ഇത് ഉപഭോക്താക്കളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, പൊതുവിതരണ സംവിധാനം വഴി) കൂടാതെ ഉൽപ്പാദകർക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താങ്ങുവില).
ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നതിനും, വിൽപ്പന വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും, വിപണി പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിനും നിർമ്മാതാക്കൾ വിവിധ മാർക്കറ്റിംഗ് സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ (ഉദാ: കിഴിവ്, ഇ-കൊമേഴ്സ്, ഡിജിറ്റൽ മാർക്കറ്റിംഗ്) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അദ്ധ്യായം 7 (ഭൂമിശാസ്ത്രം): സാൻഡി എക്സ്പാൻസിലൂടെ
പ്രധാന ആശയം: മരുഭൂമികൾ
വാർഷിക മഴ 25 സെന്റിമീറ്ററിൽ താഴെ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ് മരുഭൂമികൾ.
വിശദീകരണം: മരുഭൂമികളെ തണുത്ത മരുഭൂമികൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലോ ഉയർന്ന പർവതങ്ങളിലോ, സ്ഥിരമായ മഞ്ഞ്/അതിശക്തമായ തണുപ്പ്) എന്നും ചൂടുള്ള മരുഭൂമികൾ (ഉയർന്ന പകൽ താപനില പരിധി, സാധാരണയായി 15° നും 30° നും ഇടയിലുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ ഭൂഖണ്ഡാന്തര അക്ഷാംശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു) എന്നും തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
താർ മരുഭൂമി (മഹാ ഇന്ത്യൻ മരുഭൂമി)
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത്, പ്രധാനമായും രാജസ്ഥാനിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വിശാലമായ വരണ്ട പ്രദേശമാണ് താർ മരുഭൂമി.
വിശദീകരണം: സത്ലജ് നദീതടം (NW), ആരവല്ലി പർവതനിരകൾ (E), സിന്ധു നദീതടം (W), കച്ചിലെ റാൻ (S) എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി, ഇതിനെ രണ്ട് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം:
മറുസ്ഥാനി (ഡെസേർട്ട് പ്രോപ്പർ): പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമിയുമായി ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അടിത്തട്ടിലുള്ള പാറക്കെട്ടുകളുള്ള (ഗ്നെയ്സസ്, ഗ്രാനൈറ്റുകൾ, സ്കിസ്റ്റുകൾ) വിശാലമായ മണൽ വിസ്തൃതി. പ്രാദേശികമായി ധ്രിയൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മണൽക്കുന്നുകളെ മാറ്റുന്ന സവിശേഷതയാണിത്.
രാജസ്ഥാൻ ബാഗർ (അർദ്ധ വരണ്ട സമതലം): കിഴക്കൻ ഭാഗം, സീസണൽ നദികൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നു, ചിലപ്പോൾ രോഹി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പാടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത് സാംഭർ തടാകം പോലുള്ള പ്രധാന ഉപ്പ് തടാകങ്ങളുണ്ട്.
വരൾച്ചയുടെ കാരണങ്ങൾ
ആരവല്ലി പർവതനിരകൾ മൺസൂൺ കാറ്റിന്റെ ചലനത്തെ സാരമായി സ്വാധീനിക്കുന്നതിനാൽ താർ മരുഭൂമിയിൽ വളരെ കുറഞ്ഞ മഴ മാത്രമേ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ.
വിശദീകരണം: തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിന്റെ അറേബ്യൻ ശാഖ ആരവല്ലിസിന് സമാന്തരമായി ഉൾഭാഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കാതെ കടന്നുപോകുന്നു. ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖ ആരവല്ലികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഉയർന്ന ബാഷ്പീകരണ നിരക്കും മഴയുടെ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു.
ജിയോമോർഫിക് പ്രക്രിയകളും ഭൂരൂപങ്ങളും (കാറ്റിന്റെ പ്രവർത്തനം)
മണ്ണൊലിപ്പും നിക്ഷേപണവുമായ ഭൂരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രാഥമിക ഭൂമിശാസ്ത്ര ഘടകമാണ് കാറ്റ്.
വിശദീകരണം:
മണ്ണൊലിപ്പ് പ്രക്രിയകൾ: വായുവിലക്കയറ്റം (കാറ്റ് മണലിനെ പറത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത്) വായുവിലക്കയറ്റം (ആഴമില്ലാത്ത താഴ്ചകൾ) ഗുഹകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അബ്രസിഷൻ (പാറകളിൽ ഉരയുന്ന മണൽത്തരികൾ) പാറകളെ കൂൺ പാറകൾ പോലെയുള്ള ഭൂരൂപങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു.
നിക്ഷേപ പ്രക്രിയകൾ: കാറ്റിന്റെ വേഗത കുറയുമ്പോൾ, മണൽത്തരികൾ കുന്നുകൂടുകയും മണൽക്കൂനകൾ (അയഞ്ഞ കുന്നുകൾ) രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇവയുടെ ആകൃതിയിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട് (ഉദാഹരണത്തിന്, ബാർച്ചനുകൾ, സീഫ് മണൽക്കൂനകൾ) കാറ്റിനെ ആശ്രയിച്ച് സ്ഥാനമാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു.
മരുഭൂമിയിൽ ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളുടെ സാന്നിധ്യം മൂലം രൂപം കൊള്ളുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പാടുകളാണ് മരുപ്പച്ചകൾ.
കാലാവസ്ഥ, മണ്ണ്, മനുഷ്യന്റെ പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ
താറിൽ കടുത്ത കാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്, അതിൽ കഠിനമായ വേനൽക്കാല ചൂടും (45°C വരെ) ശൈത്യകാല തണുപ്പും (രാത്രി താപനില 0°C ന് താഴെ) ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: 'ലൂ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചൂടുള്ള കാറ്റും പൊടിക്കാറ്റും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. മണ്ണ് മരുഭൂമിയിലെ മണ്ണാണ് (വരൾച്ച മണ്ണ്), ഇത് മണൽ കലർന്നതും, തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ളതും, ഉയർന്ന ഉപ്പുരസമുള്ളതും, ക്ഷാരഗുണമുള്ളതുമാണ്, കൃഷിക്ക് മതിയായ ജലസേചനം ആവശ്യമാണ്.
മനുഷ്യജീവിതം വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണെങ്കിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും പരമ്പരാഗത തൊഴിലുകളും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ജലസേചനത്തിനും കുടിവെള്ളത്തിനുമായി വെള്ളം നൽകുന്ന ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ പദ്ധതി പോലുള്ള പ്രധാന പദ്ധതികളാണ് കൃഷിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നത്. പശുപരിപാലനം (ആട്, ഒട്ടകം, കന്നുകാലി വളർത്തൽ) ഒരു പ്രധാന തൊഴിലാണ്. ഈ പ്രദേശം ധാതു നിക്ഷേപങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മക്രാന മാർബിൾ, ചെമ്പ്, സിങ്ക്, ജിപ്സം. വൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിനും ജലനിർഗ്ഗമനത്തിനും കാറ്റും സൗരോർജ്ജവും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അദ്ധ്യായം 8 (ഭൂമിശാസ്ത്രം): തീരപ്രദേശങ്ങൾക്കൊപ്പം
പ്രധാന ആശയം: ഇന്ത്യയുടെ തീരദേശ സമതലങ്ങൾ
ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഏകദേശം 7517 കിലോമീറ്റർ (ദ്വീപുകൾ ഉൾപ്പെടെ) തീരപ്രദേശമുണ്ട്.
വിശദീകരണം: പരന്ന ഭൂമി, മിതമായ കാലാവസ്ഥ (സമുദ്ര പ്രഭാവം), ജലലഭ്യത തുടങ്ങിയ അനുകൂല ഘടകങ്ങൾ കാരണം തീരദേശ സമതലങ്ങൾ ജനസാന്ദ്രതയുള്ളതാണ്.
പശ്ചിമ തീരദേശ സമതലം (WCP)
കച്ച് മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ നീളുന്ന, പെനിൻസുലാർ പീഠഭൂമിക്കും അറബിക്കടലിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു ഇടുങ്ങിയ സ്ട്രിപ്പാണ് (10-15 കിലോമീറ്റർ വീതി) WCP.
വിശദീകരണം: ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ഇത് വെള്ളത്തിനടിയിലായ ഒരു തീരമാണ് (തീരദേശ ഭൂമി താഴ്ന്നു). കായലുകളുടെയോ കായലുകളുടെയോ സാന്നിധ്യമാണ് ഒരു സവിശേഷത.
WCP മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
ഗുജറാത്ത് തീരം: റാൻ ഓഫ് കച്ച് (ഒരു ഉപ്പ് ചതുപ്പ്/മരുഭൂമി) ഉൾപ്പെടുന്നു. കപ്പൽ പൊളിക്കൽ (അലങ്), തുണിത്തരങ്ങൾ (സൂറത്ത്) തുടങ്ങിയ വ്യവസായങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
കൊങ്കൺ തീരം: ദാമൻ മുതൽ ഗോവ വരെ. പാറക്കെട്ടുകൾ, ദ്വീപുകൾ, ബീച്ചുകൾ എന്നിവയാൽ ഇടുങ്ങിയത്.
മലബാർ തീരം: മംഗലാപുരം മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ. കൂടുതൽ വീതിയുള്ളത്, വേമ്പനാട് തടാകം (ഒരു പ്രധാന ദേശീയ ജലപാത, NW3) പോലുള്ള വലിയ കായലുകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്.
കിഴക്കൻ തീരദേശ സമതലം (ECP)
കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിനും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന താരതമ്യേന വിശാലമായ തീരപ്രദേശമാണ് (മഹാനദി ഡെൽറ്റ മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ).
വിശദീകരണം: ഇത് ഒരു ഉയർന്നുവന്ന തീരമാണ്. പ്രധാന ഉപദ്വീപ നദികളുടെ (മഹാനദി, ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി) വ്യാപകമായ ഡെൽറ്റാ നിക്ഷേപം മൂലമാണ് ഇത് രൂപപ്പെട്ടത്.
ECP രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
വടക്കൻ സർക്കാർ (ഉത്കൽ സമതലവും ആന്ധ്രാ സമതലവും): ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ തടാകങ്ങളിൽ ഒന്നായ ചിൽക്ക തടാകം, കൊല്ലേരു തടാകം തുടങ്ങിയ വലിയ തടാകങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം.
കോറമാണ്ടൽ തീരം: കൃഷ്ണ ഡെൽറ്റ മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ. ശ്രീഹരിക്കോട്ട റോക്കറ്റ് ലോഞ്ചിംഗ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ കാവേരി ഡെൽറ്റയും പുളിക്കാട്ട് തടാകവും ഇവിടെയുണ്ട്.
തീരദേശ ഭൂരൂപങ്ങൾ (കടൽ തിരമാലകളുടെ പ്രവർത്തനം)
കടൽ തിരമാലകൾ പ്രധാനപ്പെട്ട ജിയോമോർഫിക് ഏജന്റുകളാണ്, അവ സവിശേഷമായ മണ്ണൊലിപ്പ്, നിക്ഷേപ സവിശേഷതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം (അഴിഞ്ഞുവീഴൽ): തുടർച്ചയായ തിരമാലകളുടെ ആഘാതം പാറക്കെട്ടുകൾ (സമുദ്രനിരപ്പിന് മുകളിൽ ഉയരുന്ന കുത്തനെയുള്ള കര), കടൽ ഗുഹകൾ, കടൽ കമാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. കമാന മേൽക്കൂര തകർന്നാൽ, സീ സ്റ്റാക്ക് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വേർപിരിഞ്ഞ സ്തംഭം രൂപം കൊള്ളുന്നു.
വിശദീകരണം (ഡിപ്പോസിഷണൽ): തിരമാലകൾ മണലും ചരലും നിക്ഷേപിച്ച് ബീച്ചുകൾ (ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ വേലിയേറ്റ പരിധികൾക്കിടയിൽ) ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവ മണൽത്തിട്ടകളും (സമാന്തര കായലുകൾ) സ്പിറ്റുകളും (കരയിൽ നിന്ന് കടൽ വരെ നീളുന്ന മണൽത്തിട്ടകൾ) ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ദ്വീപസമൂഹങ്ങൾ
ഇന്ത്യയിൽ രണ്ട് പ്രധാന ദ്വീപസമൂഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: ലക്ഷദ്വീപ് (അറേബ്യൻ കടൽ), ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ (ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ).
വിശദീകരണം:
ലക്ഷദ്വീപ്: പവിഴപ്പുറ്റുകളാൽ രൂപം കൊള്ളുന്നു (പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ പോളിപ്സ് സ്രവിക്കുന്ന കാൽസ്യം കാർബണേറ്റിന്റെ ശേഖരണം). പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ കടൽത്തീരങ്ങൾക്കും തടാകങ്ങൾക്കും (മണൽത്തിട്ടകളോ പവിഴപ്പുറ്റുകളോ ഉപയോഗിച്ച് വേർതിരിച്ച ആഴം കുറഞ്ഞ ജലാശയങ്ങൾ) പേരുകേട്ടതാണ് ലക്ഷദ്വീപ്. പ്രധാന തൊഴിൽ മത്സ്യബന്ധനമാണ്.
ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ: ഇവ അഗ്നിപർവ്വത ദ്വീപുകളാണ്. 10 ഡിഗ്രി ചാനൽ ഇവയെ വേർതിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഒരേയൊരു സജീവ അഗ്നിപർവ്വതമായ ബാരൻ ദ്വീപ് ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഉയർന്ന മഴ കാരണം ഇവയിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
കാലാവസ്ഥ, സസ്യജാലങ്ങൾ, വിഭവങ്ങൾ
സമുദ്ര പ്രഭാവം കാരണം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ മിതമായ കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: കരയിലും കടൽക്കാറ്റും കാലാവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിൽ നിന്ന് WCP-യിൽ ഉയർന്ന മഴ ലഭിക്കുന്നു, അതേസമയം ECP (കോറമാണ്ടൽ)-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ (പിൻവാങ്ങുന്ന മൺസൂൺ) സമയത്ത് മഴ ലഭിക്കുന്നു.
ഉപ്പുവെള്ള ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സുന്ദർബൻ) വളരുന്ന കണ്ടൽക്കാടുകൾ തീരദേശ സസ്യജാലങ്ങളിൽ നിർണായകമാണ്.
വിശദീകരണം: കണ്ടൽക്കാടുകൾ തീരദേശ ഭൂമിയെ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ, സുനാമി തുടങ്ങിയ പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും സമുദ്രജീവികളുടെ നിർണായക ആവാസ വ്യവസ്ഥയായി വർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തീരദേശ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ ധാതു സമ്പത്തുണ്ട്.
വിശദീകരണം: തീരദേശ കറുത്ത മണൽ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഇരുമ്പയിര്, മാംഗനീസ്, ബോക്സൈറ്റ്, മോണോസൈറ്റ് (യുറേനിയത്തിന്റെ ഒരു അയിര്) പോലുള്ള അപൂർവ ഭൂമി ധാതുക്കൾ എന്നിവയുടെ നിക്ഷേപം അവയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
Chapter 1: Moving Forward from the Stone Age
This chapter outlines the chronological and technological progress of human history, focusing on the changes in tool use, subsistence, and social structures from the Stone Age to the early Metal Age.
I. Defining the Ages
Basis for Historical Division: Human history is primarily divided by archaeologists based on the materials used for making tools and weapons.
Stone Age: This phase is defined by the use of stone for making tools and weapons. It is sub-divided into three phases based on the method used to make these tools: Palaeolithic, Mesolithic, and Neolithic.
Metal Age: This period began when stone was replaced by metal in tool making.
II. Palaeolithic Age (Old Stone Age)
Key Feature & Terminology: Characterized by the use of rough (unpolished) stone tools. The term comes from the Greek words palaeos (old) and lithos (stone).
Tool Development Stages: Archaeologists identify three main stages in tool use related to subsistence:
Utilisation: Using available stones without modifying their shape.
Fashioning: Changing the shape of available stones according to need.
Standardisation: Developing specific tools for each purpose.
Tools and Materials: Early tools included pebble tools, biface core tools, and flake tools. Towards the end of the period, humans also used tools made of bones.
Core and Flakes: When stone is broken, the largest piece is the core (used for core tools) and the smaller pieces are flakes (used for flake tools).
Society and Livelihood: Humans led a nomadic life, living in caves and open spaces. Their means of livelihood were hunting and gathering.
Bands: The basic unit of society consisted of small groups of fewer than one hundred members, bound by blood relation.
Intellectual and Technical Skill: Evident in artistic creations such as cave paintings and sculptures. Colors were produced by grinding plants, tree bark, fruits, and red stone powder.
III. Mesolithic Age (Middle Stone Age)
Transition Period: It serves as the transitional stage between the Palaeolithic and the Neolithic Ages. The term derives from mesos (middle) and lithos (stone).
Tools: Distinguished by the use of microliths (very small tools), which were smaller than Palaeolithic tools.
Social Development: Indications of the domestication of animals emerged. In India, the development of human communication is mainly seen during this period.
Artistic Evidence: Works of art in sites like Bhimbetka, Lakhajoar, and Kathotia in Madhya Pradesh illustrate the human ways of life.
IV. Neolithic Age (New Stone Age)
Radical Change: Known as the period of radical change in human life. This period saw transformative changes in human interaction with surroundings, leading to new ways of living.
Tools: Humans began using polished tools, which were essential for cultivating the land, tilling the soil, and cutting down trees.
The Neolithic Revolution: Key drivers included population growth, food shortage, complex social organization, and change in technology.
Agriculture and Domestication: Marked the beginning of agriculture and domestication of animals.
Settlement: The steady availability of food led to the formation of permanent settlements and agrarian villages.
Crafts and Specialization: Surplus agricultural production meant a section of society was freed from agrarian work, leading to specialized occupations like pottery making and weaving. Pottery allowed for the storage of grains.
Geographical Hub: Agriculture is believed to have begun in the region known as the ‘Fertile Crescent’.
Key Sites: Jarmo (Iraq, cultivated barley/wheat, domesticated goat); Mehrgarh (Pakistan, 'the bread basket of Baluchistan', earliest features of Neolithic age).
V. Metal Age
Chalcolithic Age (Copper-Stone Age): This period is defined by the simultaneous use of copper tools along with stone tools. Copper tools had the advantages of durability and suitability in shape/form compared to stone tools.
Bronze Age: This age introduced Bronze (an alloy of copper and tin), which is a metal stronger than copper.
Urbanization: Marked the beginning of urban life, characterized by dense population, trade, non-agrarian activities (crafts), well-planned public buildings, and drainage systems.
Example: The Harappan Civilization (including cities like Harappa, Mohenjodaro, and Lothal) belongs to the Bronze Age.
VI. Vedic Age (1500 BCE – 600 BCE)
Context: Followed the decline of the Harappan civilization, marked by the entry of the Aryans (speakers of Indo-European languages) into the Sapta Sindhu region (Indus and its tributaries).
Source of Information: The Vedas provide knowledge about this period, hence the name.
Early Vedic Period (Rigveda composed):
Economy: Primarily pastoral (semi-nomads) in the Sapta Sindhu region.
Society: Women had a comparatively higher social status. Sacrifices were simple. Natural forces were worshipped.
Later Vedic Period (Yajur, Sama, Atharva Vedas composed):
Geography and Economy: Extended up to the Gangetic plain. Agriculture gained importance, leading to settled life and the use of iron.
Society: The social status of women declined. The Varna system became stronger. Sacrifices became complicated and expensive, often reserved for a particular section.
Varna System: Divided into four Varnas: Brahmins (priestly rites), Kshatriyas (governance/protection), Vaishyas (agriculture/trade), and Sudras (servants).
Chapter 2: Ideas and Early States
This chapter explores the profound ideological and political changes that swept across India, centered in the Ganga basin, during the 6th century BCE, culminating in the rise of Mahajanapadas and the Maurya Kingdom.
I. The 6th Century BCE Revolution
Global Context: This era was notable for the emergence of new philosophies worldwide (e.g., Mahavira/Buddha in India, Confucius in China, Heraclitus in Greece).
Ideological Catalyst (Ganga Basin): New ideas emerged in India primarily due to changing material conditions in the Ganga basin.
Economic Progress: Widespread use of iron tools, increased agricultural output, and the growth of trade and cities.
Conflict with Vedic Rituals: The new agrarian/cattle-based socio-economic system clashed with Vedic practices that emphasized cattle-sacrifice rituals.
Social Supporters: New philosophies gained support from Vaishyas (who achieved material progress through trade) and rich Gahapathis (traders/landowners outside the traditional Varna system).
II. Jainism
Tirthankaras: Means ‘one who attained wisdom through asceticism’. Vardhamana Mahavira was the 24th and last Tirthankara, born in Kundagrama near Vaishali.
Doctrines: Key tenets include: Non-violence (Ahimsa) is highly emphasized; do not harm any living being; and the cycle of birth and rebirth is determined by Karma.
Moksha (Salvation): Achieved through the Triratnas (Three Jewels): 'Right Belief', 'Right Knowledge', and 'Right Action'.
Sects and Language: Mahavira propagated ideas in Prakrit languages. Jainism later split into two sects: Swetambaras and Digambaras.
III. Buddhism
Founder: Gautama Buddha (Siddhartha), born in Lumbini (Kapilavastu). He attained enlightenment at Bodh Gaya and gave his first sermon at Sarnath.
Core Principles:
Life is full of sorrows.
Desire is the cause of sorrow.
Sorrow disappears if desire is destroyed.
Path to Enlightenment: To achieve the cessation of sorrow, one must follow the Eight Fold Path (Ashtangamarga). This is also known as the Middle Path, which rejects both severe asceticism and luxurious living.
Social Impact: Buddha opposed the Vedic practices and the caste system. His emphasis on Ahimsa (non-violence) protected cattle, which were vital for agriculture and transportation in the Ganga basin.
Communication: Buddha spread his ideas in Pali, the language of the common people.
Sanghas: Monastic orders formed to propagate Buddhism. They admitted all people regardless of caste or gender (men: Bhikshus, women: Bhikshunis). Decisions were made democratically through discussion and majority opinion.
Architecture and Spread: Stupas (semi-circular buildings for remains of the Buddha) like Sanchi and Sarnath were constructed. Buddhism spread widely across Asia, leading to India's recognition in the ancient world.
IV. Materialism
Proponent: Ajita Kesakambalin was the promulgator and a contemporary of the Buddha.
Philosophy: Materialists believed all religious practices were meaningless. They held that physical matter, composed of four elements, simply dissolves into the earth upon death.
V. Formation of States
Janapadas: Derived from the tribal system ('Jana') of the Vedic period. As tribes settled permanently (due to widespread agriculture) and formed farmlands, these settlements became known as Janapadas (meaning "a place where people were settled").
Mahajanapadas (Early States): Agricultural surplus led to the growth of trade and towns, necessitating regulations. The tribal governance disappeared, giving rise to states. The Buddhist work Anguttaranikaya lists 16 Mahajanapadas.
Second Urbanisation: Historians refer to the growth of towns and political systems during this period as the 'second urbanisation'.
Administration: Mahajanapadas were monarchical and had a standing army. Taxes included ‘Bali’ and ‘Bhaga’ (paid in grain, cattle, or forest produce). Kings were assisted by officials like Senani, Purohita, and Gramani.
VI. The Rise of Magadha
Dominance: Magadha emerged as the ultimate victor among the 16 Mahajanapadas.
Geographical Advantages: Magadha benefited from several factors:
Fertility: Good rainfall and fertile land.
Resources: Large deposits of iron ore for tools and weapons.
Military: Abundance of elephants in the forests (key factor in ancient wars).
Trade: The Ganga and its tributaries provided easy transportation.
Dynasties: Haryanka (Bimbisara, Ajatashatru), Sishunaga, and Nanda (Dhanananda).
VII. The Maurya Kingdom
Foundation: Chandragupta Maurya defeated Dhanananda in 321 BCE.
Sources of History:
Arthashastra by Kautilya: Provides essential information, including the Saptanga Theory (seven components of a kingdom: King/Swami, Ministers/Amathya, Land/People/Janapada, Fort/Durga, Treasury/Kosha, Justice/Danda, Friendly countries/Mitra).
Megasthenes' Description: Describes the capital Pataliputra as big and beautiful, surrounded by a wall with 64 gates, with houses built of wood and mud blocks.
Asokan Inscriptions: Discovered widely across the subcontinent, written in Brahmi, Kharoshti, and Aramaic scripts. First read by James Princep in 1838.
Emperor Asoka: The most important ruler. He renounced war after conquering Kalinga.
Administration: The vast kingdom was divided into provinces, each under a governor, while the capital Pataliputra was under the direct control of the Emperor.
Asoka Dhamma (Dharma): Principles propagated for peace and coexistence. Key ideas included:
Tolerance to other religions.
Respect for elders and teachers.
Kindness to slaves and the sick.
VIII. State Formation in Greece
City-States: In Greece (Southeastern Europe), villages grouped together for security and governance, forming city-states (e.g., Athens, Sparta, Thebes). These consisted of a city and surrounding agricultural villages.
Athenian Democracy: The system of government in Athens 2500 years ago resembled modern democracy, but was highly restrictive. Only all males over the age of 30, excluding slaves, were considered citizens. Women, artisans, and foreigners were excluded.
Chapter 3: Land Grants and the Indian Society
This chapter details how the practice of land grants evolved in the post-Mauryan and Gupta periods, leading to the formation of the feudal system in India, significant economic changes, and advancements in arts and science.
I. The Evolution of Land Grants
Origin: The practice of giving land grants began during the post-Mauryan period. The Satavahanas (Deccan region) started this system to please Brahmins.
Spread and Intensification: The system became widespread and produced far-reaching consequences under the Guptas (4th to 6th century CE).
Difference in Grants:
Satavahanas: Granted only the right to the resources of the land.
Guptas: Transferred the right to the resources and rights over the people living there.
Types of Land Grant Villages:
Brahmadeya/Brahmaswam: Land granted to a group of Brahmins, often exempted from land tax.
Devaswam/Devadanam: Land gifted to the Deity or Temple, administered by temple trustees.
II. Indian Feudalism (Samantha System)
Formation of Feudalism: Land grants led to the emergence of a powerful landlord section. The king's authority over the donated land gradually declined.
Characteristics of Feudalism: The recipients of the grants gained the right to collect taxes and administer justice. They also acquired the right to further grant the land.
Social Structure: Farmers, agricultural labourers, and slaves became rightless dependents of the landlords and were permanently bound to the land. They were required to provide free services (Vetti) in addition to paying taxes.
III. Economic Developments (Gupta Period)
Agriculture Expansion: Improvements in the agriculture sector were notable. Factors included making uncultivated land arable, Brahmins imparting knowledge of agricultural technology, and improved irrigation.
Irrigation Methods: Included canals, water raised from wells, rainwater collection, dams (Skandagupta rebuilt the Sudarsana Lake), and the Ghatiyantra (Araghata), a device where pots attached to a wheel lifted water.
Crafts and Guilds: Expansion of agriculture fueled non-agricultural activities. Crafts included gold/silver/precious stone jewelry, glassware, textiles (silk, cotton), and ivory sculptures.
Srenis (Guilds): Associations of craftsmen and traders responsible for collecting raw materials, controlling production, and marketing finished goods.
Trade and Commerce: Textiles (muslin, calico, linen) were chief items of trade. External trade links existed with Rome, West Asia, and South East Asia. Traders were known as Nagarasreshtin (wealthy city merchants involved in administration) and Sarthvaha.
Urban Decay: Foreign trade declined following the collapse of the Roman Empire (6th century CE) and the spread of silk-making knowledge. This decline, coupled with the growth of feudalism and ruralization, led to the decay of major towns (e.g., Kausambi, Hastinapura).
IV. Social Structure (Gupta Period)
Varna and Jati: The existing Varna system (Brahmins, Kshatriyas, Vaishyas) struggled to accommodate new occupational groups (Srenis) and incoming peoples. Consequently, each occupational group often evolved into a new ‘jati’ or ‘upajati’, making the caste system more complex.
Antyajas and Untouchability: Sections outside the Chaturvarnya were considered ‘untouchables’. This included Chandalas (graveyard keepers) and Charmakarar (tanners). Fa Hien noted that Chandalas had to announce their entry into a city by beating a wooden plank.
Position of Women: Generally low status; they were expected to be submissive to men. Inter-caste marriages were recorded: Anuloma (upper caste groom, lower caste bride) and Pratiloma (upper caste bride, lower caste groom).
V. Administration and Political Structure
Royal Power: Gupta kings held extensive powers and were often equated to gods (e.g., Samudragupta was compared to Kubera, Varuna, Indra).
Samanthas (Feudatories): The Guptas allowed conquered rulers to continue their rule as Samanthas, granting them autonomy in their respective areas.
Village Administration: The head was the ‘Gramapati’ or ‘Gramadhyaksha’. Disputes were settled by the ‘Gramavriddhar’ (group of elders).
VI. Achievements in Art, Literature, and Science
Architecture: Construction of structural temples using stone and bricks became prominent (e.g., Dasavatara Temple, Vishnu Temple of Tigawa).
Prasastis: Stone inscriptions used to proclaim the achievements of rulers (e.g., Prayaga Prasasti, praising Samudragupta's conquests).
Literature: Sanskrit was the language of administration and received royal patronage. The final textual forms of the Ramayana and the Mahabharata, along with most Puranas, were composed during this period.
Key Authors/Works: Kalidasa (Abhijnana Sakunthala, Kumarasambhava), Sudraka (Mriccha Katika), Amarasimha (Amarakosam - Lexicon).
Science and Technology:
Metallurgy: Demonstrated by the iron pillar at Mehrauli (4th century CE), which shows no sign of rusting despite weathering.
Astronomy/Maths: Notable works include Brihatsamhita of Varahamihira and Aryabhatiya of Arya Bhata.
VII. Land Grants in South India
Spread: The practice reached South India by the 6th century CE, primarily due to the migration of Brahmins.
Consequences: Brahmins attained high status in society and economy. Their knowledge of agriculture helped expansion.
Trade: Merchant guilds were known as ‘Vanika’ communities.
Dravidian Temple Architecture: This style evolved in three phases: Rock-cut temples, Monolithic chariot temples, and Structural temples. Notable examples are found at Mahabalipuram (monolithic Ratha Temples, Shore Temple).
Chapter 4: Distribution of Power in the Indian Constitution
This chapter examines the structure of the Indian Constitution, focusing on how power is divided (Federalism) and separated (Legislature, Executive, Judiciary) to ensure a functional democracy.
I. Foundations of the Constitution
Objective Resolution (1946): Presented by Jawaharlal Nehru, it incorporated the key ideals of the National Movement, defining India as an independent sovereign republic and a union of autonomous units. It promised social, economic, and political justice, equality, and fundamental freedoms.
Constitution Overview: Drafted by the Drafting Committee (led by Dr. B. R. Ambedkar). Adopted on November 26, 1949, and came into force on January 26, 1950. It is the largest written Constitution.
II. Features of the Indian Constitution
Key Principles: Parliamentary Democracy, Fundamental Rights and Duties, Directive Principles of State Policy, and Bicameral Legislature.
Rigid and Flexible Structure: The Constitution can be amended using three methods:
Flexible Amendment: Simple majority (similar to ordinary legislation, e.g., changing state names).
Rigid Amendment: Special majority (e.g., Fundamental Rights, Directive Principles).
More Rigid Amendment: Special majority of Parliament plus approval from not less than half of the states (e.g., division of powers).
Constitutional Amendment (Article 368): This article empowers the Parliament to amend the Constitution. The Judiciary can nullify any amendment found to be contrary to the Constitution.
III. Indian Federalism (Union of States)
Definition and Necessity: Federalism divides power between two levels of government (Centre and States). India adopted this system to accommodate its vast social, regional, and geographical diversity and maintain unity.
Status: Article 1 states India (Bharat) shall be a Union of States, though the Constitution does not explicitly call India a federal state. It is often described as quasi-federal.
Core Features: Written and Sovereign Constitution, Division of Powers, and an Independent Judiciary. However, the Centre holds an upper hand in key powers and amendments.
IV. Division of Powers (Seventh Schedule)
The Constitution mandates the division of powers between the Central and State Governments to avoid power concentration.
Union List: Exclusive law-making power for the Union Government (e.g., Foreign Affairs, Defence, Railways, Banking).
State List: Legislative powers for State Governments in normal circumstances (e.g., Agriculture, Jails, Police, Local Government).
Concurrent List: Both Central and State Governments have legislative powers (e.g., Education, Trade Unions, Marriage).
Residuary Powers: Powers over subjects not included in any list are vested exclusively in the Central Government (e.g., Cyber Laws).
V. Separation of Powers
The government's powers are divided among three branches—Legislature, Executive, and Judiciary—to prevent tyranny and ensure democracy.
A. Legislature (Parliament)
Role: Primary responsibility is to make laws for the country.
Structure (Bicameral): Consists of two houses to represent the diversity (people and regions) of the country.
1. Lok Sabha (Lower House): Represents the whole people. Members are elected directly by the people. Formation and existence of governments depend on the majority here. Chaired by the Speaker. Money Bills are initially presented here.
2. Rajya Sabha (Upper House): Represents the states. Members are elected by elected members of State Legislative Assemblies. It is a permanent house (members serve 6-year terms, 1/3 retire every two years). Chaired by the Vice President.
Law Making Process: Bills (Government Bill or Private Member Bill) pass through First Reading (presentation), Second Reading (debate/amendment/committee stage), and Third Reading (approval) in both houses before being submitted to the President for assent.
B. Executive
Role: Responsible for the implementation and administration of laws and policies.
Composition:
Nominal Executive: President (Constitutional head of the executive).
Real Executive: Prime Minister and Council of Ministers (exercise powers, act in accordance with their advice).
Permanent Executive: Bureaucracy (carries out day-to-day operations).
President: Elected by an Electoral College (elected members of Parliament and State Legislative Assemblies). Acts as Commander-in-Chief of the defence forces.
Prime Minister: Administrative head; leader of the majority party. Acts as the crucial link between the President, Cabinet, and Parliament.
C. Judiciary
Role: The mechanism that ensures the Legislature and Executive act according to the Constitution; known as the Protector of the Constitution.
Supreme Court: Highest court in India, serving as the supreme interpreter of the Constitution and guardian of fundamental rights.
Powers of the Supreme Court:
1. Original Jurisdiction: Resolves matters that can only be handled by the SC (e.g., Centre-State Disputes).
2. Appellate Jurisdiction: The highest court for entertaining appeals against lower court judgments.
3. Advisory Jurisdiction: Obligated to give legal advice when demanded by the President.
4. Writ Jurisdiction: Issues special orders (writs) for the protection of fundamental rights.
5. Judicial Review: The power to examine the constitutionality of any law made by Parliament or executive order, declaring it unconstitutional if necessary.
VI. Checks and Balances
The Constitution mandates a mutual control and balance among the three branches to prevent the concentration of power and autocratic tendencies. For instance:
Parliament controls the Executive via budget approval and question-hour.
The Judiciary controls both Parliament and the Executive via Judicial Review and impeachment proceedings.
Chapter 5: Demographic Trends in India
This chapter provides a technical and sociological study of India’s population structure, dynamics, and the corresponding socio-economic indicators and policy challenges.
I. Introduction to Demography
Definition: Demography is the branch of science that deals with population structure, including birth/death rates, migration, and population density.
Purpose: It analyzes diverse human resources, structural changes, and how these resources can be utilized for societal development.
Branches:
1. Social Demography: Investigates the causes and consequences of population change, emphasizing socio-economic and political patterns (e.g., how religion, caste, and gender interact with demographics).
2. Formal Demography: Measures and analyzes the factors of population change, often through statistical data collection (e.g., Census).
Census: India conducts the largest census in the world, usually once every ten years, headed by the Registrar General and Census Commissioner.
Indicators: Key indicators of demography include Migration, Birth/Death rate, Sex Ratio, Life expectancy, Age Structure, Dependency Ratio, and Population Density.
II. Population Dynamics
Migration: The permanent or temporary settlement of people from one region to another.
1. International Migration: Across country borders (e.g., Indians to Gulf countries).
2. Internal Migration: Within a country's border (e.g., Keralites to other states or vice versa, often seen in 'guest workers' coming to Kerala).
Birth Rate and Death Rate: Population growth is calculated based on the difference between the number of live births and deaths per thousand of the population.
Mortality Rates:
Infant Mortality Rate (IMR): Infants dying within one year per 1,000 live births.
Maternal Mortality Rate (MMR): Women dying during childbirth per 1,000 births.
Significance: High IMR and MMR are indicators of poverty and backwardness.
Population Density: The total number of people residing per square kilometer.
III. Social Indicators and Structure
Sex Ratio: The number of females per thousand males. This ratio is crucial for predicting population consequences.
Child Sex Ratio: Refers specifically to the male-female ratio in the 0-6 age group.
Life Expectancy: An estimate of how long a person lives on average, determined by the death rate of each age group. Kerala exhibits high life expectancy due to high literacy, decentralized public health policies, and food availability.
Population Age Structure: The proportion of persons in different age groups (Children 0-14; Young people 15-59; Elderly Above 60).
Ageing Population: Occurs when the ratio of the relatively older age group is higher than the younger group, often due to improved living standards and increased life expectancy.
IV. Dependency and Demographic Dividend
Dependency Ratio: A criterion used to compare the dependent category (below 15 and above 64 years) with the working population (15 to 64 years).
Demographic Dividend (or Gift): This is the potential for economic progress that arises when the dependency ratio decreases (i.e., the number of employed people is more than the unemployed among the working age population). This phase is temporary.
Policy Focus: India currently has a high proportion of young population, requiring emphasis on education and healthcare, while also addressing the social security and healthcare needs of the elderly.
V. Population Policy
Family Planning: India was the first developing country to introduce a government-sponsored family planning program.
National Population Policy 2000: Aims to streamline the population by 2045 to strengthen sustainable economic growth, social progress, and environmental protection.
Chapter 6: From the Land of Cholas to Delhi
This chapter traces the history of powerful regional kingdoms in South and North India (Cholas, Chalukyas, Palas, Pratiharas, Rashtrakutas) and their eventual subjugation under the centralized rule of the Delhi Sultanate.
I. The Chola Kingdom (9th to 13th Century CE)
Headquarters: Cholamandalam, centered around Thanjavur.
Economy (Agriculture): Located in the fertile Kaveri River Valley. Thanjavur was known as the ‘granary of Tamizhakam’.
Irrigation: Rulers constructed ponds, tanks, canals, and wells. Water reservoirs protected from going dry were called ‘Erippatti’.
Labor: Land donations to temples and Brahmins led to the expansion of agriculture, but employed agricultural labourers who lived like slaves.
Trade and Crafts: Developed internal and overseas trade. Major industry was weaving (with existing weavers’ guilds). Coastal trade centers included Nagapattinam and Mahabalipuram. Merchant guilds were known as Nagarathar and Manigramam.
Administration: Monarchy assisted by a Council of Ministers. The military included a strong navy. The kingdom was organized into Mandalams, Valanadus, and Nadus.
Taxes: Included land tax, professional tax, and unpaid service known as ‘Vetti’.
Local Governance: Demonstrated by the Uttharamaerur Inscription. Two types of autonomous councils existed: ‘Ur’ (Assembly of the People) and ‘Sabha’ (Assembly of Elders in Brahmin Village).
Culture and Architecture: Temples were wealthy institutions, serving as centers for hospitals and educational institutions. Notable temples: Brihadiswara Temple (Thanjavur) and the temple at Gangaikondacholapuram (new capital built by Rajendra Chola I).
Foreign Influence: Chola naval dominance was so strong that the Bay of Bengal was called the Chola Lake. They spread language, religion, and architecture to Southeast Asia.
II. The Chalukyas (6th to 12th Century CE)
Region and Power: Ruled South India and Deccan, concentrating power in Vatapi, Venki, and Kalyani. Pulakesi II was the most notable ruler.
Power Structure: Unlike the Cholas, there was no centralized monarchy. Rule was centered on military-powered lords, Brahmins (owners of Brahmadeya land), and Samantas. There was no Council of Ministers.
Architecture: Shifted from early rock-cut temples (Vatapi) to structural temples (Virupaksha Temple). Their style reflected the Dravidian architectural style, utilizing abundant rock-cut stone from the Western Ghats.
Economy: Collected wealth from surplus agriculture in the Krishna–Godavari Valleys.
III. The Tri-Party Struggle Dynasties (8th to 10th Century CE)
The Palas (Eastern India): Prominent ruler Dharmapala rebuilt Nalanda University. Founded the Vikramashila University. Maintained trade relations with Arabia and South East Asia.
The Pratiharas (Western North India): Prominent ruler Bhoja. Patronized art and literature (e.g., Sanskrit poet Rajasekharan). Spread Indian Science and Mathematics to the Arab world.
The Rashtrakutas (Deccan): Prominent rulers Govindan III and Amoghavarshan (who wrote Kavirajamargam in Kannada). Known for the rock-cut Kailasa Temple at Ellora. Promoted religious tolerance and facilitated Muslim traders, strengthening foreign trade.
Societal Changes (in the Tri-Party Period): Caste divisions deepened. The status of Vaishyas declined due to the fall of trade, while the status of Sudras improved due to their involvement in the army.
IV. The Delhi Sultanate (1206 – 1526 CE)
Background: Established following the Turkish invasions (Mahmud of Ghazni and Muhammed of Ghor), which were motivated by Indian wealth and trade interests.
Dynasties: Five dynasties ruled: Mamluk, Khalji, Tughlaq, Sayyid, and Lodi.
Sultana Razia (Mamluk): Daughter of Iltumish, nominated as successor, marking an important change in the period.
Administrative Reforms: Market Control was implemented by Alauddin Khalji (1296–1316). This controlled prices of products, especially foodstuff, allowing him to maintain a strong army with low salaries.
Socio-Economic Life:
Agriculture: Farmers cultivated sugarcane, wheat, cotton, etc. The Rahat Irrigation system (using cattle to spin a water wheel) was in practice.
Trade: Strengthened by administrative stability and a monetary system based on Tanka (Silver) and Dirham (Copper). India maintained a trade surplus, leading to the inflow of gold and silver.
Iqta System: Introduced by Iltumish, this system divided land into large and small units (called Iqtas) and granted them to soldiers and nobles in exchange for service. Tax collection in cash promoted a cash economy.
Cultural Influence: Led to a symbiosis of cultures.
Architecture: Examples include Qutb Minar, Tughlaqabad Fort, Haus Khas Complex, and Lodi Gardens.
Language and Literature: Urdu evolved as a unique blend of Persian and the local language 'Hindavi'. Amir Khusru was a prominent Persian writer who contributed to the development of Urdu.
Chapter 7: Extension of Democracy through Institutions
This chapter focuses on the constitutional and extra-constitutional bodies established in India to implement democratic values, ensure social justice, and guarantee the participation of marginalized sections of society.
I. Democratic Institutions
Classification:
1. Constitutional Bodies: Autonomous bodies created when the Constitution came into force. The Constitution is their source of power, and changes require a constitutional amendment (e.g., Election Commission).
2. Extra Constitutional Bodies: Formed by laws passed by the Parliament (e.g., National Commission for Women, prior to receiving constitutional status).
Role: They ensure the practical implementation of constitutional values like equality, social justice, and liberty, fostering the active participation of marginalized sections.
II. Election Commission (EC)
Nature: A constitutional body (Article 324) established on January 25, 1950. January 25 is observed as National Voter's Day.
Structure: Consists of a Chief Election Commissioner and two Commissioners, appointed by the President. The Chief Election Commissioner can only be removed via impeachment.
Functions:
Prepares electoral rolls and issues identity cards.
Supervises, administers, and controls elections for the President, VP, Parliament, and State Legislative Assemblies.
Promulgates codes of conduct, recognizes political parties, and allots symbols.
Uses Electronic Voting Machines (EVMs) for transparency and efficiency.
Legal Basis: Governed by the Representation of People Act, 1950 (delimiting constituencies, preparing rolls) and the Representation of People Act, 1951 (conduct of elections, eligibility, dispute resolution, registration of political parties).
State Election Commission: Formed under the 73rd and 74th Constitutional Amendments. Manages elections for local self-governments (e.g., voter list, reservation of seats).
III. Rights and Welfare Commissions
National Human Rights Commission (NHRC):
Function: Ensures civil rights and protection against human rights violations. Established October 12, 1993, under the Protection of Human Rights Act, 1993.
Chairperson: Must be a retired Chief Justice/Judge of the Supreme Court.
Duties: Conducts inquiries into human rights complaints, visits jails to recommend reforms, and evaluates the efficiency of rights protection systems.
National Commission for Women (NCW):
Function: Intervenes in issues faced by women, ensures gender equality, and protects women’s rights. Founded January 31, 1992.
Duties: Examines constitutional provisions for women's safety, suggests legislation, and advises governments on policy formation.
Relevant Legislation: Works in conjunction with laws like the Dowry Prohibition Act, 1961 and the Protection of Women Against Domestic Violence Act, 2005.
National Commission for Minorities:
Function: Ensures the protection and welfare of religious, linguistic, and cultural minorities. Established May 17, 1993.
Goal: To protect minority rights and ensure the effective implementation of laws enacted for their wellbeing.
National Commissions for Scheduled Castes (SC) and Scheduled Tribes (ST):
Function: Protects SCs/STs from discrimination/exploitation and works to bring them into the mainstream while protecting their cultural identities. Both commissions were established in 2004.
Laws: Utilizes the SC and ST (Prevention of Atrocities) Act, 1989.
National Commission for Backward Classes (NCBC):
Function: Established in 1993, its objective is the upliftment of the socially and economically backward sections. It received constitutional status in 2018.
Duties: Ensures effective implementation of laws for backward classes and makes recommendations regarding backward status.
IV. Other Constitutional Bodies
Union Public Service Commission (UPSC): Constitutional body (Article 320) responsible for recruitment to the All India Service and the Central Civil Service through examinations and interviews.
Chapter 8: Towards a Gender-Neutral Society
This chapter focuses on differentiating between biological sex and socially constructed gender, analyzing how gender roles and stereotypes lead to discrimination, and identifying the constitutional mechanisms that seek to ensure gender equality.
I. Sex vs. Gender
Sex: Refers to the biological characteristics (chromosomes, physical structures, hormones, genitalia) that define males and females. Sex is inherited at birth and is considered an ascribed status.
Gender: Refers to the social, cultural, and psychological characteristics associated with male and female categories. Gender is neither biological nor constant; it is a social construct that is acquired and strengthened through social intervention. It is an achieved status.
Gender Identity: Individuals have the right to self-identify their gender. A Transgender person is one whose gender identity does not correspond with the gender assigned at birth (Transman, Transwoman).
Masculinity and Femininity: These terms refer to the behaviors the society expects from men and women (e.g., men as symbols of strength, women as emotional).
II. Gender Roles and Social Norms
Gender Roles: The societal expectations regarding what men and women should do, think, say, wear, and how they should behave. These roles impose limitations, such as the expectation that men must be primary breadwinners while women manage domestic duties.
Social Norms: Unwritten laws or practices considered acceptable in a social group. Historically, many oppressive norms, such as Sati and Untouchability, were enforced as if they were law, but were later abolished through legislation.
Gender Stereotypes: Social classifications based on oversimplified and generalized assumptions about the inherent qualities of men and women.
Reinforcement: Stereotypes are heavily reinforced by media (e.g., advertisements disproportionately endorsing certain products by one gender) and language (e.g., using terms like ‘lady doctor’ but not ‘male doctor’, implying doctor is inherently male).
III. Gender Discrimination and Violence
Gender Discrimination: The process of suppressing other genders for the sake of dominance of one gender.
Violence and Atrocities: Gender-based atrocities, such as sexual assault, female foeticide, and violence related to dowry, persist in society.
Historical Resistance: Revolts against gender and caste oppression include the Upper Cloth Revolt (early 19th century struggle for women's right to wear upper body clothes) and the Kallumala Uprising (against mandatory stone/glass bead necklaces for Pulaya women).
Just Society: A society where every individual receives equal social, economic, and political justice irrespective of caste, religion, or gender.
IV. Gender in the Indian Constitution
The Constitution prohibits discrimination and envisions a fair society for all genders.
Article 14: Ensures equality of all genders before the law.
Article 15: Prohibits discrimination against any individual based on gender.
Article 16: Ensures equality of opportunity for all genders.
Article 19 (1) (a): Guarantees the right to freely express gender identity through dress, behavior, and action.
Article 21: Ensures the right to dignity, individual liberty, and privacy for all genders.
Article 15A (e): Declares it a Fundamental Duty of citizens to renounce practices derogatory to the dignity of women.
Supreme Court Interpretation: In the 2014 Nalsa Vs Union of India case, the Supreme Court ruled that gender is a base of social status along with sex, clarifying that constitutional freedom covers matters related to gender identity.
Chapter 1 (Geography): On the Roof of the World
Key Concept: India's Physiographic Diversity
India's unique cultural diversity, human life, and agricultural patterns are fundamentally shaped by its diverse topography and special location.
Explanation: India's landscape includes the Northern mountains, vast fertile plains, the western desert, extensive central plateau, lengthy coastal stretches, and islands. This diversity, coupled with its location, contributes to the existence of the monsoon climate.
Origin and Formation of the Northern Mountains
The Northern mountain ranges are relatively young and lofty, formed by the folding of rock layers.
Explanation: This formation process is known as folding, resulting in Fold Mountains, such as the Himalayas and the Alps. The range extends approximately 2400 km from the River Indus in the west to the River Brahmaputra in the east.
The Himalayas are still growing due to plate tectonics.
Explanation: The Indian Plate moved northward and converged with the Eurasian Plate over 150-160 million years ago. This compression caused the uplift of the Tethys seabed situated between the two landmasses, forming the Himalayas along a Convergent Boundary.
Classification Based on Topographical Characteristics
The Northern mountain region is classified into the Trans Himalayas, the Himalayas, and the Eastern Hills.
Explanation: The Himalayas proper consists of three parallel ranges extending south of the Trans Himalayas:
Himadri (Greater Himalayas/Inner Himalayas): Average elevation of about 6100 metres; width nearly 25 km; these are snow-clad and contain most of the world’s highest peaks.
Himachal (Lesser Himalayas): Average elevation 3500 to 4500 metres; width 60 to 80 km.
Shiwaliks (Outer Himalayas): Southernmost range, bordering the Ganga Plains; width 60 to 150 km.
Trans Himalayas (Tibetan Himalayas) are the northernmost division, connecting to the Pamir Knot via the Karakoram range.
Regional Divisions Based on Rivers
The Himalayas are divided regionally based on the cross-cutting rivers.
Explanation:
Western Himalayas (Indus to Kali): Includes Kashmir, Himachal, and Uttarakhand Himalayas. Features the Karakoram, Zaskar, Ladakh, and Pir Panjal ranges. Mount K2 is located here.
Central Himalayas (Kali to Teesta): Mostly known as the Nepal Himalaya, but includes Western Sikkim and Darjeeling regions in India.
Eastern Himalayas (Teesta to Brahmaputra): Also known as Assam Himalayas; features low hills and peaks like Namcha Barwa.
Specialized Geographic Features
Himalayan rivers are perennial (water-rich) due to both rainfall and snowmelt.
Explanation: These rivers, including Indus, Ganga, and Brahmaputra, create deep valleys with steep sides known as gorges through erosion. They also form V-shaped valleys and waterfalls.
The region contains specific landforms crucial for local life and economy.
Explanation: Karewas are glacial sediments in the Kashmir Valley, highly suitable for saffron cultivation. Duns are flat valleys between the Lesser Himalayas and the Shiwaliks (e.g., Dehradun). Passes (natural passages, e.g., Banihal Pass) enable freight and passenger movement.
Transhumance is a characteristic human activity in the mountain region.
Explanation: This is the seasonal migration of shepherds and their domestic animals between dry valleys (in winter) and higher altitude alpine meadows known as Bugyals (in summer).
Chapter 2 (Geography): In the Expansive Plain
Key Concept: Formation of the North Indian Plain
The North Indian Plain, or Indo-Gangetic-Brahmaputra Plain, is an extensive alluvial plain.
Explanation: It was formed by the deposition of sediments (alluvium) carried by Himalayan and Peninsular rivers into a vast depression that resulted from the formation of the Himalayas. Continuous deposition over millions of years resulted in deep alluvial deposits (1000m to 2000m depth).
Extent and Significance
The plain extends approximately 3200 km (2400 km in India) from the mouth of the River Indus to the mouth of the River Ganga.
Explanation: It covers about 7 lakh sq.km. Due to its fertile soil, adequate water, flat topography, and favourable climate, this region is known as the granary of India and plays a vital role in national food security and economic development.
Regional Divisions
Based on river systems and topography, the North Indian Plain is divided into four main regions.
Explanation:
1. Rajasthan Plain: Westernmost end, includes the Thar Desert. Divided into Marusthali (desert proper) and Rajasthan Bagar (semi-arid plain). Features the non-perennial River Luni and salt lakes (Sambhar).
2. Punjab-Haryana Plain: Formed by the deposition of five major rivers (Satluj, Jhelum, Chenab, Ravi, Beas). Defined by Doabs, which are fertile lands lying between two rivers.
3. Ganga Plain: Stretches from the Yamuna River to Bangladesh. Formed by the Ganga and its tributaries, sloping towards the east and southeast. Further divided into Upper, Middle, and Lower Ganga Plains.
4. Brahmaputra Plain (Assam Valley): Easternmost part. Formed by the Brahmaputra River and its tributaries. Characterized by alluvial fans (fan-shaped sediment deposits where rivers enter the plain).
Geomorphic Zones (North to South)
The plain is segmented into Bhabar, Tarai, and Alluvial plains based on geomorphic features.
Explanation:
Bhabar: Narrow belt at the Shiwalik foothills, composed of rocks and boulders where rivers disappear beneath the deposits.
Tarai: A marshy and swampy tract parallel to the Bhabar, where the disappeared rivers re-emerge. It supports luxurious vegetation and wildlife.
Alluvial Plains: Consist of older alluvial deposits (Bhangar) and newer alluvial deposits (Khadar). This region contains features like meanders, ox-bow lakes (isolated water bodies formed when a river cuts off a curving section), and deltas.
Climate and Monsoon Influence
The North Indian Plain experiences a continental climate due to its distance from the moderating influence of the oceans.
Explanation: This results in excessive cold during winter (Dec/Jan) due to continental effect and cold waves from West Asia, and extremely severe heat in summer.
The hot, dry, and oppressive wind called ‘Loo’ blows across the region in May and June.
Explanation: The region is primarily rainfed by the Southwest Monsoon (June to September). The lack of rainfall in Rajasthan is due to the Arabian branch of the monsoon flowing parallel to the Aravali Mountains and the Bay of Bengal branch being checked by the Aravalis.
Natural Vegetation and Soil
The dominant natural vegetation is the Tropical Deciduous Forest, divided into moist (100–200 cm rainfall) and dry (70–100 cm rainfall) variants.
Explanation: Other types include Tropical Thorn Forests in low rainfall, semi-arid areas, and Swamp Forests (Mangroves) in the flood plains and the deltaic region of Sundarbans.
Alluvial soil is widespread and well-suited for agriculture, varying from sandy loam to clay.
Explanation: The two types of alluvial soil are Khadar (newer deposits) and Bhangar (older deposits). Arid soil (sandy and saline) is found in the western parts (Rajasthan), requiring irrigation.
Chapter 3 (Geography): Plateau where the Earth’s History Slumbers
Key Concept: The Peninsular Plateau
The Peninsular Plateau is the largest and one of the oldest landforms in the world.
Explanation: This almost triangular-shaped physiographic unit typically stands 600 to 900 metres above sea level. It is characterized by extensive table lands, shallow river valleys, and is bordered by the Western and Eastern Ghats.
Major Divisions
The Peninsular Plateau is classified into the Deccan Plateau and the Central Highlands.
Explanation:
Deccan Plateau: Located south of the Satpura ranges. It is composed of crystalline rocks (basalt, granite, gneiss) formed by ancient lava flows. The northwestern part is called the Deccan Trap.
Central Highlands: Lies north of the Satpura ranges. Includes the Malwa Plateau (bordered by the Aravali mountains, which are old fold or residual mountains) and the Chota Nagpur Plateau.
The Chota Nagpur Plateau is noted as the richest storehouse of minerals.
Explanation: This region, along with the Odisha Plateau, is abundant in metallic minerals (iron ore, bauxite, manganese, copper) and non-metallic minerals (limestone, coal), driving mining and mineral-based industries.
The Ghats (Borders of the Plateau)
The Western Ghats (Sahyadris) form the western edge and are the major water divide in Peninsular India.
Explanation: This range extends for 1600 km, with the height increasing from north to south, culminating in Anamudi (2695 metres), the highest peak in Peninsular India.
The Eastern Ghats are lower in height and discontinuous.
Explanation: East-flowing peninsular rivers cut across the Eastern Ghats, breaking their continuity. Both Ghats meet at the Nilgiri Hills.
Peninsular Drainage System
The general slope of the Peninsular Plateau is from west to east.
Explanation: Most rivers flow eastwards into the Bay of Bengal, including Mahanadi, Krishna, and Kaveri. Godavari is the largest peninsular river (1465 km) and is called Dakshin Ganga.
West-flowing rivers (Narmada and Tapti) flow into the Arabian Sea.
Explanation: The Narmada is famous for the Duandar Waterfalls and the Sardar Sarovar Multipurpose River Valley Project. Peninsular rivers are typically seasonal in flow.
Climate and Rain Shadow Effect
The plateau experiences a tropical monsoon climate with high variability in temperature and rainfall.
Explanation: The interior plateau areas have a very high diurnal range of temperature (difference between maximum and minimum temperature in a day).
Heavy rainfall occurs only along the western slopes of the Western Ghats during the southwest monsoon.
Explanation: The plateau regions situated close to the eastern slopes of the Western Ghats receive very little rainfall (less than 50 cm) because the descending winds are dry. These areas are known as rain shadow regions.
Soil Types and Agriculture
Most soils are in-situ soils (resting where they are formed), like Black soil.
Explanation:
Black Soil (Regur/Black Cotton Soil): Formed by the long-term weathering of basalt lava rocks; highly fertile and water-retaining, ideal for cotton.
Red Soil: Formed by the weathering of old crystalline metamorphic rocks; its red colour is due to high iron content.
Laterite Soil: Formed by the leaching of minerals (silica and lime) in areas with alternating heavy rain and drought; less fertile but supports plantation crops (tea, coffee).
Agriculture faces constraints (undulating topography, thin top soil), but commercial plantation crops (tea, coffee) dominate the Western Ghats and Nilgiris.
Chapter 4 (Economics): Human Resources for National Development
Key Concept: Factors of Production
Production requires four factors, known as economic resources: Land, Labour, Capital, and Entrepreneurship.
Explanation: Each factor receives a specific reward: Land receives rent, Labour receives wages, Capital receives interest, and Entrepreneurship receives profit. Labour is generally the most important factor, as wages are the main source of income for most people.
Evolution of Exchange Systems
Before money, the Barter System (goods exchanged for goods) was prevalent, but it had limitations like difficulty in determining price.
Explanation: Exchange evolved through stages: animal skins/cattle, metal coins, paper money, and modern forms like plastic (card) money and electronic money. Money became the basic unit for all economic activities and pricing factors of production.
Human Resources and Human Capital
Human Resources refers to people who are able and available to work and contribute to production, converting natural resources into products using physical power and intelligence.
Explanation: Productivity (the ability to produce goods/services) determines the quality of human resources.
Human Capital is the economic value of human resources.
Explanation: Human Capital Formation (HCF) involves making investments in education, proper training, and healthcare to increase the productivity and efficiency of human resources.
Factors Influencing Human Capital Formation (HCF)
Education, Health, Job Training, Migration, and Access to Information are key drivers of HCF.
Explanation:
Education: Enables the use of modern technology, leading to better jobs, higher income, and national development.
Health: Defined by WHO as physical, mental, and social well-being. Poor health decreases productivity. HCF requires strengthening public healthcare, immunization, and nutritious food access.
Job Training: Mandatory in many fields to acquire professional skills and increase productivity.
Knowledge Economy: An economic system that uses intellectual capacity, information technology, and innovative ideas to produce intellectual products. This requires massive investment in technology and skilled human resources (e.g., scientists, software developers).
Challenges to Human Capital Formation
Poverty is the biggest challenge, defined as the state of not being able to meet basic needs.
Explanation: Poverty creates a cycle of low income, malnutrition, lack of access to education and health, leading to low productivity and further poverty.
Unemployment (willing and able person cannot find work at the prevailing wage rate) hinders the maximum utilization of human resources.
Explanation: Types include Open unemployment, Structural unemployment (job loss due to new technology), Seasonal unemployment, and Disguised unemployment (excess labour employed without output change).
Chapter 5 (Economics): Indian Economy Through Various Sectors
Key Concept: Sectors of the Economy
Economic activities (production, distribution, consumption) are grouped into three interdependent sectors.
Explanation:
Primary Sector (Agricultural Sector): Directly utilizes natural resources (e.g., agriculture, fishing, mining).
Secondary Sector (Industrial Sector): Processes raw materials from the primary sector into finished products (e.g., manufacturing, construction, gas/electricity).
Tertiary Sector (Service Sector): Supports the other two sectors through services (e.g., transportation, banking, communication, health, education).
National Income Measurement
National Income (NI) is the sum total of the money value of all final goods and services produced in a financial year.
Explanation: NI measurement is crucial for understanding economic growth, assessing sectoral contributions, and informing government policy.
NI can be measured by three methods, yielding the same result:
Product Method: Sum of the value of final goods/services from all sectors.
Income Method: Sum of rewards to factors of production (rent, wages, interest, profit) (calculates Gross National Income - GNI).
Expenditure Method: Sum of all expenditure (Consumption + Investment + Government + Net Export) (calculates Gross National Expenditure - GNE).
Core Economic Concepts
Gross Domestic Product (GDP) is the money value of final goods/services produced within the domestic territory.
Explanation: Gross National Product (GNP) adds the income of residents/firms abroad but excludes foreign income earned domestically. Net National Product (NNP) is GNP minus Depreciation cost (expense incurred due to wear and tear/obsolescence).
Per Capita Income (PCI) (National Income / Total Population) is a key indicator of economic condition.
Sectoral Contribution and Trends
Since 2015, the contribution of sectors is measured using Gross Value Added (GVA).
Explanation: GVA is calculated by subtracting the Value of Intermediate Consumption from the Gross Product Value.
Historical trends show the Service Sector continuously increasing its share of GVA, while the Agriculture Sector shows a continuous declining trend.
Explanation: The Service Sector's dominance is driven by developments in health, education, banking, tourism, and the growth of the knowledge-based sector. India's utilization of ICT and its young workforce are leading it toward a knowledge economy.
Despite the Service Sector's leading contribution to income, the Primary Sector comprised the largest volume of labourers between 1991 and 2019-20.
Organised and Unorganised Sectors
Employment is divided into the Organised Sector (registered, legal compliance, permanent jobs, job security, higher salary) and the Unorganised Sector.
Explanation: The Unorganised Sector is informal and unregulated, lacking job security and offering low wages. Problems here hinder human capital formation and widen socio-economic inequality.
Legislation like The Code on Social Security 2020 aims to provide social security benefits to unorganised workers, including Gig Platform Workers (those working outside conventional employer-employee relationships, often temporarily).
Chapter 6 (Economics): Price and Market
Production and Inputs
Production is the process of converting inputs (land, labour, capital, organization, raw materials) into desired outputs.
Explanation: The Production Function expresses the technical relationship between the quantity of inputs used (N, L, K, O) and the total quantity of output (Q) over a specific period (Q = f (N,L,K,O)).
Inputs are categorized by their flexibility over time.
Explanation: Fixed Inputs (e.g., Land, Organization) cannot be changed in the short-run, while Variable Inputs (e.g., Labour, Capital) can be adjusted to increase output in the short-run.
Consumption and Sustainability
Consumption is the buying and using of goods/services to fulfill needs, influenced mainly by the consumer's financial capacity.
Explanation: Consumption patterns vary based on income, tastes, climate, and environmental awareness.
Sustainable Development aims to meet present needs without compromising the ability of future generations to meet theirs.
Explanation: This concept is linked to Sustainable Consumption (consumption minimizing environmental impact) and Sustainable Production (production using minimum resource exploitation, maximizing renewables, and ensuring energy conservation).
Market and Price Determination
The Market is the mechanism through which the exchange of goods and services between buyers and sellers takes place, facilitating resource distribution.
Explanation: Price in a market is determined by the mutual interaction of Demand and Supply.
Demand is the desire for a commodity backed by willingness and ability to pay.
Explanation: Demand exhibits an inverse relationship with price (as price rises, quantity demanded falls). The demand curve slopes downwards from left to right.
Supply is the quantity of goods ready to be sold at a given price.
Explanation: Supply exhibits a direct relationship with price (as price rises, quantity supplied rises). The supply curve moves upwards from bottom left to top right.
Equilibrium Price is the price at which the quantity demanded equals the quantity supplied (where the curves intersect).
Explanation: Markets always attempt to maintain equilibrium. Disequilibrium (unequal demand and supply) adversely affects economic activities if sustained.
Government Intervention
Price Control is government intervention to fix maximum and minimum prices for goods/services.
Explanation: This protects consumers (e.g., through the Public Distribution System) and provides support to producers (e.g., Minimum Support Price for agricultural products).
Producers use various Marketing Techniques (e.g., discount, e-commerce, Digital Marketing) to attract customers, increase sales, and capture the market.
Chapter 7 (Geography): Through the Sandy Expanse
Key Concept: Deserts
Deserts are places receiving less than 25 cm of annual rainfall.
Explanation: Deserts are classified as Cold Deserts (e.g., in polar regions or high mountains, permanent snow/extreme cold) and Hot Deserts (high diurnal temperature range, typically found along western continental margins between 15° and 30° latitudes).
The Thar Desert (The Great Indian Desert)
The Thar Desert is an expansive arid region located in the northwestern Indian Subcontinent, primarily in Rajasthan.
Explanation: Its boundaries are defined by the Sutlej River Basin (NW), Aravali Mountains (E), Indus River Basin (W), and Rann of Kachchh (S).
Geographically, it is categorized into two regions.
Explanation:
Marusthali (Desert Proper): A vast sandy expanse with bedrock outcrops (gneisses, granites, schists), geologically linking it to the Peninsular Plateau. Features shifting dunes locally known as Dhrian.
Rajasthan Bagar (Semi-arid Plain): The eastern part, drained by seasonal rivers that sometimes create fertile patches called Rohi. This region contains major salt lakes like Sambhar Lake.
Causes of Aridity
The Thar Desert experiences extremely low rainfall because the Aravali Mountains significantly influence monsoon wind movement.
Explanation: The Arabian branch of the Southwest Monsoon passes parallel to the Aravalis without entering the interior. The Bay of Bengal branch is checked by the Aravalis. High evaporation rates also reduce rainfall possibility.
Geomorphic Processes and Landforms (Wind Action)
Wind is the primary geomorphic agent, creating both erosional and depositional landforms.
Explanation:
Erosional Processes: Deflation (wind blowing away sand) creates Deflation Hollows (shallow depressions) and caves. Abrasion (sand grains rubbing against rocks) shapes rocks into landforms like Mushroom Rocks.
Depositional Processes: When wind velocity decreases, sand grains pile up to form Sand Dunes (loose mounds), which vary in shape (e.g., Barchans, Sief dunes) and shift location based on wind.
Oases are fertile patches formed due to the presence of a freshwater source in the desert.
Climate, Soil, and Human Adaptation
The Thar experiences extreme climate, including severe summer heat (up to 45°C) and winter cold (night temperatures below 0°C).
Explanation: The hot wind called ‘Loo’ and dust winds characterize the summer. The soil is desert soil (arid soil), which is sandy, brown, highly saline, and alkaline, requiring sufficient irrigation for cultivation.
Human life is challenging but supported by infrastructure and traditional occupations.
Explanation: Agriculture is supported by major projects like the Indira Gandhi Canal Project, which supplies water for irrigation and drinking. Pastoralism (rearing goats, camels, cattle) is a primary occupation. The region is rich in mineral deposits, notably Makrana marble, copper, zinc, and gypsum. It also utilizes wind and solar energy for electricity generation and water desalination.
Chapter 8 (Geography): Along the Coasts
Key Concept: Coastal Plains of India
India has a coastline of about 7517 km (including islands).
Explanation: Coastal plains are densely populated due to favourable factors like flat land, moderate climate (maritime effect), and water availability.
The Western Coastal Plain (WCP)
The WCP is a narrow strip (10-15 km wide) between the Peninsular Plateau and the Arabian Sea, stretching from Kachchh to Kanyakumari.
Explanation: It is geologically a submerged coast (coastal land subsided). A characteristic feature is the presence of backwaters or Kayals.
The WCP is divided into three sections:
Gujarat Coast: Includes the Rann of Kachchh (a salt marsh/desert). Features industries like ship dismantling (Alang) and textiles (Surat).
Konkan Coast: Daman to Goa. Narrower, with cliffs, islands, and beaches.
Malabar Coast: Mangalore to Kanyakumari. Wider, famous for large Kayals like Vembanad Lake (a major National Waterway, NW3).
The Eastern Coastal Plain (ECP)
The ECP is a relatively wider coastal area (Mahanadi delta to Kanyakumari) lying between the Eastern Ghats and the Bay of Bengal.
Explanation: It is an emerged coast. It was formed by the extensive deltaic deposition of major peninsular rivers (Mahanadi, Godavari, Krishna, Kaveri).
The ECP is divided into two sections:
Northern Circars (Utkal Plain and Andhra Plain): Features large lakes like Chilka Lake (one of the largest in India) and Kolleru Lake.
Coromandel Coast: Krishna delta to Kanyakumari. Features the fertile Kaveri delta and Pulikat Lake, near which the Sriharikota rocket launching station is located.
Coastal Landforms (Sea Wave Action)
Sea waves are important geomorphic agents, creating unique erosional and depositional features.
Explanation (Erosional): Continuous wave impact forms Cliffs (steep-sided land rising above sea level), Sea Caves, and Sea Arches. If the arch roof collapses, a detached pillar called a Sea Stack is formed.
Explanation (Depositional): Waves deposit sand and gravel to form Beaches (between high and low tidal limits). They also form Sand Bars (parallel embankments) and Spits (sand bars extending from land to sea).
Island Groups
India includes two major island groups: Lakshadweep (Arabian Sea) and Andaman and Nicobar Islands (Bay of Bengal).
Explanation:
Lakshadweep: Formed by coral reefs (accumulation of calcium carbonate secreted by coral polyps). Known for coral sand beaches and lagoons (shallow water bodies separated by sandbars or coral reefs). Major occupation is fishing.
Andaman and Nicobar Islands: These are volcanic islands. They are separated by the 10 Degree Channel. Barren Island, India's only active volcano, is located here. They feature Tropical Evergreen Forests due to high rainfall.
Climate, Vegetation, and Resources
Coastal regions experience a moderate climate due to the maritime effect.
Explanation: Land and sea breezes moderate the weather. WCP receives high rainfall from the Southwest monsoon, while the ECP (Coromandel) receives rainfall during the Northeast monsoon (retreating monsoon season).
Mangroves are crucial coastal vegetation, growing in salt water marshes (e.g., Sundarbans, the largest in India).
Explanation: Mangroves protect coastal land from natural disasters like cyclones and tsunamis and serve as critical habitats for marine life.
Coastal regions possess significant mineral wealth.
Explanation: They contain deposits of iron ore, manganese, bauxite, and rare earth minerals like monocyte (an ore of Uranium) found in coastal black sand deposits.
