അധ്യായം 1: മാനവികത (Humanism)
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: എന്താണ് മാനവികത (Humanism)?
ഉത്തരം:
- നവോത്ഥാന കാലഘട്ടത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഒരു പ്രധാന കാഴ്ചപ്പാടായിരുന്നു മാനവികത.
- ഇത് മതപരമായ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി മനുഷ്യന്റെ അനുഭവങ്ങൾക്കും, ഭൗതിക ജീവിതത്തിനും, യുക്തിവിചാരത്തിനും, മനുഷ്യന്റെ കഴിവിനും അതുല്യതയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി.
ചോദ്യം 2: ആരായിരുന്നു റോജർ ബേക്കൺ? അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന എന്തായിരുന്നു?
ഉത്തരം:
- 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനും തത്വചിന്തകനുമായിരുന്നു റോജർ ബേക്കൺ.
- അദ്ദേഹം യുക്തിചിന്ത, അറിവ്, സ്നേഹം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകുകയും, നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഫ്യൂഡൽ അധികാര വ്യവസ്ഥയെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
ചോദ്യം 3: 'നവോത്ഥാനം' (Renaissance) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്?
ഉത്തരം:
- 'നവോത്ഥാനം' എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം 'പുനർജന്മം' എന്നാണ്.
- പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക യുഗത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെ ഇത് അടയാളപ്പെടുത്തി.
ചോദ്യം 4: നവോത്ഥാനകാലത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് എഴുത്തുകാരെയും അവരുടെ കൃതികളെയും പേരെടുത്തു പറയുക.
ഉത്തരം:
- ദാന്തെ: ഡിവൈൻ കോമഡി
- നിക്കോളോ മാക്യവെല്ലി: ദി പ്രിൻസ്
ചോദ്യം 5: ആരാണ് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മതനവീകരണത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്, എങ്ങനെ?
ഉത്തരം:
- മാർട്ടിൻ ലൂഥർ എന്ന പുരോഹിതനാണ് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മതനവീകരണത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്.
- പാപമോചനത്തിനായി പണം ഈടാക്കുന്നതുപോലുള്ള സഭയിലെ ദുരാചാരങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച് 1517-ൽ അദ്ദേഹം തന്റെ 'തൊണ്ണൂറ്റഞ്ചു സിദ്ധാന്തങ്ങൾ' വിറ്റൻബർഗ് കത്തീഡ്രലിന്റെ വാതിലിൽ പതിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇത് ചെയ്തത്.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 6: നവോത്ഥാന കാലഘട്ടത്തിൽ സംഭവിച്ച മൂന്ന് പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുക.
ഉത്തരം:
- മാനവികത എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിലേക്കുള്ള മാറ്റം.
- നഗര ജീവിതത്തിന്റെയും വ്യാപാരത്തിന്റെയും പണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെയും വളർച്ച.
- രാഷ്ട്ര-രാജ്യങ്ങളുടെ ഉദയം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള ഊന്നൽ, മതേതര മൂല്യങ്ങളുടെ വ്യാപനം.
ചോദ്യം 7: നവോത്ഥാന കലയുടെ മൂന്ന് സവിശേഷതകൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉത്തരം:
- മനുഷ്യ കേന്ദ്രീകൃതം: കലയുടെ വിഷയം ദൈവികമായ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലേക്കും തനിമയിലേക്കും സ്വാഭാവിക വികാരങ്ങളിലേക്കും മാറി.
- യാഥാർത്ഥ്യവും വിശദാംശങ്ങളും: ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ഉപയോഗിച്ച്, മനുഷ്യരൂപങ്ങളെ കൃത്യതയോടെയും വിശദാംശങ്ങളോടെയും ചിത്രീകരിച്ചു. യാഥാർത്ഥ്യബോധമുള്ള പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി.
- പുതിയ സങ്കേതങ്ങൾ: എണ്ണച്ചായത്തിന്റെ ഉപയോഗവും, ചിത്രങ്ങൾക്ക് ആഴവും വെളിച്ചവും നൽകുന്ന സങ്കേതങ്ങളും വ്യാപകമായി.
ചോദ്യം 8: നവോത്ഥാനത്തിൽ യോഹന്നാസ് ഗുട്ടൻബർഗിന്റെ പങ്ക് എന്തായിരുന്നു?
ഉത്തരം:
- 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിൽ ചലിപ്പിക്കാവുന്ന അച്ചുകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ അച്ചടിയന്ത്രം സ്ഥാപിച്ചത് യോഹന്നാസ് ഗുട്ടൻബർഗാണ്.
- ഈ കണ്ടുപിടുത്തം സാഹിത്യത്തെ ജനകീയമാക്കുകയും അറിവ് വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
- ഇത് സാക്ഷരതയുടെ പുരോഗതിക്കും മതനവീകരണം പോലുള്ള പുതിയ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിക്കുന്നതിനും കാരണമായി.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 9: എന്തുകൊണ്ടാണ് നവോത്ഥാനം ഇറ്റലിയിൽ ആരംഭിച്ചത്? അഞ്ച് കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവുമായ നഗരങ്ങൾ: വെനീസ്, ഫ്ലോറൻസ്, മിലാൻ തുടങ്ങിയ ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങൾ യൂറോപ്പിലെ മറ്റ് നഗരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവും സജീവവുമായിരുന്നു.
- ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ച: പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ട് മുതലുള്ള വാണിജ്യ വളർച്ച ഇറ്റലിയിൽ ഫ്യൂഡൽ വ്യവസ്ഥയുടെയും മത മേധാവിത്വത്തിന്റെയും തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
- കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ സ്വാധീനം: കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിന് വഴിവയ്ക്കുകയും കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള ലാഭകരമായ വ്യാപാരത്തിൽ ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങൾക്ക് കുത്തക നൽകുകയും ചെയ്തു.
- കലയുടെ പ്രോത്സാഹനം: ഫ്ലോറൻസിലെ മെഡിസി കുടുംബം പോലുള്ള സമ്പന്ന കുടുംബങ്ങളും പുരോഹിതന്മാരും കലയെയും സാഹിത്യത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
- പണ്ഡിതന്മാരുടെ കുടിയേറ്റം: 1453-ൽ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ തുർക്കികൾ പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ ഗ്രന്ഥങ്ങളുമായി ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി.
ചോദ്യം 10: ശാസ്ത്രരംഗത്ത് നവോത്ഥാനം ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന് അടിത്തറ: നിരീക്ഷണത്തെയും അന്വേഷണത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആധുനിക ശാസ്ത്രീയ ചിന്തയ്ക്ക് നവോത്ഥാനം അടിത്തറയിട്ടു.
- ജ്യോതിശാസ്ത്രം: ടോളമിയുടെ ഭൂമി കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പ്രപഞ്ച മാതൃക (Geocentric model) ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
- നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ് സൂര്യൻ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പ്രപഞ്ച മാതൃക (Heliocentric model) മുന്നോട്ടുവച്ചു.
- ഗലീലിയോ ഗലീലി തന്റെ ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിച്ച് വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തി കോപ്പർനിക്കസിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിന് തെളിവ് നൽകി.
- ജോഹന്നാസ് കെപ്ലർ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ചലനത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചു, ഇത് പിന്നീട് ഐസക് ന്യൂട്ടന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ സിദ്ധാന്തത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.
- വൈദ്യശാസ്ത്രവും ശരീരഘടനയും:
- പാരസെൽസസ് രോഗങ്ങളുടെ കാരണങ്ങളെയും അവയുടെ പ്രതിവിധികളെയും കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തി.
- ആൻഡ്രിയാസ് വെസാലിയസ് മൃതദേഹങ്ങൾ കീറിമുറിച്ച് മനുഷ്യ ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.
അധ്യായം 2: സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: എന്തായിരുന്നു ടെന്നീസ് കോർട്ട് പ്രതിജ്ഞ?
ഉത്തരം:
- 1789 ജൂൺ 20-ന് മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിലെ പ്രതിനിധികൾ എടുത്ത പ്രതിജ്ഞയായിരുന്നു ഇത്.
- ഫ്രാൻസിനായി ഒരു പുതിയ ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കുന്നതുവരെ പിരിഞ്ഞുപോകില്ലെന്ന് അവർ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
ചോദ്യം 2: പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രാൻസിൽ ആരായിരുന്നു മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്?
ഉത്തരം:
- ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്.
- അതിൽ മധ്യവർഗം (ഡോക്ടർമാർ, അഭിഭാഷകർ, ബാങ്കർമാർ), തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
ചോദ്യം 3: റൂസ്സോയുടെ പ്രശസ്തമായ ഉദ്ധരണി ഏതാണ്? അതിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?
ഉത്തരം:
- ഉദ്ധരണി: "മനുഷ്യൻ സ്വതന്ത്രനായി ജനിക്കുന്നു, പക്ഷേ എല്ലായിടത്തും അവൻ ചങ്ങലകളിലാണ്."
- പ്രാധാന്യം: സമൂഹവും ഭരണകൂടവും മനുഷ്യന്റെ നന്മയെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നുവെന്നും, അടിച്ചമർത്തുന്ന ഭരണത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ ഇത് ജനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകി എന്നും ഈ വാക്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ചോദ്യം 4: ബാസ്റ്റീൽ ജയിലിന്റെ പതനം (1789 ജൂലൈ 14) ഒരു പ്രധാന സംഭവമായി കണക്കാക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉത്തരം:
- ബാസ്റ്റീൽ ജയിൽ ബൂർബൻ രാജവാഴ്ചയുടെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെയും അടിച്ചമർത്തലിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു.
- പാരീസിലെ ജനങ്ങൾ ഈ ജയിൽ തകർത്തതിനെ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ തുടക്കമായി കണക്കാക്കുന്നു.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 5: ഫ്രാൻസിലെ ഒന്നും രണ്ടും എസ്റ്റേറ്റുകൾ അനുഭവിച്ചിരുന്ന പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ വിവരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് (പുരോഹിതന്മാർ): അവർ ശക്തരും സമ്പന്നരുമായിരുന്നു, വലിയ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കൈവശം വച്ചിരുന്നു, നികുതി നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവർ കർഷകരിൽ നിന്ന് 'തിഥേ' എന്ന നികുതി പിരിച്ചിരുന്നു.
- രണ്ടാം എസ്റ്റേറ്റ് (പ്രഭുക്കന്മാർ): അവർ സർക്കാരിലും സൈന്യത്തിലും ഉയർന്ന പദവികൾ വഹിച്ചിരുന്നു. ഭൂവുടമകളായിരുന്ന അവർ കർഷകരിൽ നിന്ന് വിവിധ ഫ്യൂഡൽ നികുതികൾ പിരിച്ചിരുന്നു. അവരും നികുതിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
- ഈ രണ്ട് എസ്റ്റേറ്റുകളും ആഡംബര ജീവിതം നയിച്ചപ്പോൾ, നികുതിഭാരം മുഴുവൻ മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിന്റെ ചുമലിലായിരുന്നു.
ചോദ്യം 6: വിപ്ലവത്തിന് ഏതെങ്കിലും മൂന്ന് ഫ്രഞ്ച് ചിന്തകർ നൽകിയ സംഭാവനകൾ സൂചിപ്പിക്കുക.
ഉത്തരം:
- വോൾട്ടയർ: പുരോഹിതന്മാരുടെ അഴിമതിയെയും പ്രത്യേകാവകാശങ്ങളെയും വിമർശിക്കുകയും പരിഷ്കരണത്തിനായി വാദിക്കുകയും ചെയ്തു.
- റൂസ്സോ: 'സോഷ്യൽ കോൺട്രാക്ട്' എന്ന കൃതിയിൽ ജനങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിനുവേണ്ടി വാദിച്ചു.
- മൊണ്ടെസ്ക്യൂ: 'ദി സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് ലോസ്' എന്ന കൃതിയിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കാൻ അധികാര വിഭജനം (നിയമനിർമ്മാണം, കാര്യനിർവഹണം, നീതിന്യായം) എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചു.
ചോദ്യം 7: എന്തായിരുന്നു 'ഭീകരവാഴ്ച' (Reign of Terror)?
ഉത്തരം:
- ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവകാലത്ത് (1793-1794) റാഡിക്കൽ ജാക്കോബിനുകളുടെയും റോബസ്പിയറിന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഒരു കാലഘട്ടമായിരുന്നു 'ഭീകരവാഴ്ച'.
- റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരായ ആഭ്യന്തരവും ബാഹ്യവുമായ ഭീഷണികളെ നേരിടാൻ 'പൊതു സുരക്ഷാ കമ്മിറ്റി' രൂപീകരിച്ചു.
- രാജ്യദ്രോഹികളെന്ന് സംശയിക്കപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ—പ്രഭുക്കന്മാർ, പുരോഹിതന്മാർ, മിതവാദികളായ വിപ്ലവകാരികൾ എന്നിവരെ—ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് വധിച്ചു.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 8: പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രാൻസിന്റെ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
ഫ്രഞ്ച് സമൂഹം മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു:
- ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് (പുരോഹിതന്മാർ): ഏറ്റവും ഉയർന്ന തട്ടിലുള്ള ഇവർ ശക്തരായിരുന്നു. ഏകദേശം 10% ഭൂമി ഇവരുടെ കൈവശമായിരുന്നു, നികുതിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിൽ നിന്ന് 'തിഥേ' എന്ന മതപരമായ നികുതി പിരിച്ചിരുന്നു.
- രണ്ടാം എസ്റ്റേറ്റ് (പ്രഭുക്കന്മാർ): സർക്കാരിലും സൈന്യത്തിലും ഉന്നത സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചു. വലിയ ഭൂവുടമകളായിരുന്ന ഇവർ ആഡംബര ജീവിതം നയിക്കുകയും നികുതിയിളവ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു.
- മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് (സാധാരണക്കാർ): ജനസംഖ്യയുടെ 97% ത്തിലധികം വരുന്ന ഇവർ മധ്യവർഗം, തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ എന്നിവരുൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
- അവർ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജീവിച്ചു, ഏറ്റവും വലിയ നികുതിഭാരം വഹിച്ചു, രാഷ്ട്രീയ അധികാരമോ സാമൂഹിക പദവിയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
- രാജാവിനും സഭയ്ക്കും പ്രഭുക്കന്മാർക്കും നികുതി നൽകേണ്ടിയിരുന്ന ഈ അസമത്വം വിപ്ലവത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണമായിരുന്നു.
അധ്യായം 3: സാമൂഹിക വിശകലനം: സാമൂഹികശാസ്ത്ര ഭാവനയിലൂടെ
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: എന്താണ് സാമൂഹികശാസ്ത്ര ഭാവന (Sociological Imagination)?
ഉത്തരം:
- സി. റൈറ്റ് മിൽസ് എന്ന സാമൂഹികശാസ്ത്രജ്ഞൻ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ആശയം, വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
- വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹികവും ചരിത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ചോദ്യം 2: എന്താണ് സാമാന്യബോധം (commonsense knowledge)? ഒരു ഉദാഹരണം നൽകുക.
ഉത്തരം:
- വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലൂടെയും ലഭിക്കുന്ന നേരിട്ടുള്ള അറിവാണിത്.
- ഇത് ഔപചാരികമോ ശാസ്ത്രീയമോ അല്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, "കൗമാരക്കാർ എപ്പോഴും അനുസരണയില്ലാത്തവരാണ്" എന്ന ധാരണ.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 3: സാമാന്യബോധത്തിന്റെ മൂന്ന് പരിമിതികൾ സൂചിപ്പിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ഇത് പലപ്പോഴും ഭാഗികവും അപൂർണ്ണവുമാണ്, ശാസ്ത്രീയമായ നിരീക്ഷണത്തെയോ വ്യവസ്ഥാപിതമായ പഠനങ്ങളെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല.
- ഇത് തെളിവുകൾക്ക് പകരം ഊഹാപോഹങ്ങളെയും സ്ഥിരസങ്കൽപ്പങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.
- സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാനോ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യാനോ ഇതിന് കഴിയില്ല.
ചോദ്യം 4: സാമൂഹികശാസ്ത്ര ഭാവന എങ്ങനെയാണ് ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്നത്?
ഉത്തരം:
- ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വന്തം ചിന്തകളെയും പ്രവൃത്തികളെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെയും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
- അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ സാമൂഹിക കാരണങ്ങളും സ്വാധീനങ്ങളും തിരിച്ചറിയാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, മാതാപിതാക്കളുടെയോ സുഹൃത്തുക്കളുടെയോ സമ്മർദ്ദം കാരണം ഒരു തൊഴിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്).
- ഇത് സമൂഹം ഒരാളുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് നന്നായി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 5: സാമൂഹികശാസ്ത്ര ഭാവനയുടെ സവിശേഷതകൾ (അല്ലെങ്കിൽ പ്രയോജനങ്ങൾ) വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാട്: വ്യക്തിപരമായ കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾക്കപ്പുറം, ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രശ്നങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളെ ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, തൊഴിലില്ലായ്മ വ്യക്തിപരമായ പരാജയമല്ല, സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ്).
- സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള ധാരണ: വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങളും (ഒരാളുടെ ആത്മഹത്യ പോലുള്ളവ) വലിയ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളും (സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടൽ പോലുള്ളവ) തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കാണാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
- ആത്മപരിശോധന സാധ്യമാക്കുന്നു: വ്യക്തികൾക്ക് അവരുടെ സ്വന്തം ജീവിതം വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാനും സാമൂഹിക ശക്തികൾ അവരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെയും അനുഭവങ്ങളെയും എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തി എന്ന് മനസ്സിലാക്കാനും ഇത് അവസരം നൽകുന്നു.
- സഹാനുഭൂതിയും സഹിഷ്ണുതയും വളർത്തുന്നു: മറ്റുള്ളവരുടെ സാഹചര്യങ്ങളുടെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ (ഉദാഹരണത്തിന്, കുടുംബത്തിന്റെ ദാരിദ്ര്യം കാരണം ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മോശം പ്രകടനം), ഇത് സഹാനുഭൂതി വളർത്തുകയും മുൻവിധികൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- ഇടപെടലിനും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനും പ്രോത്സാഹനം: വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളായി പുനർനിർവചിക്കുന്നതിലൂടെ, ഇത് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിനും അടിസ്ഥാനപരമായ കാരണങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
അധ്യായം 4: സമ്പത്തും ലോകവും
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: എന്താണ് മെർക്കന്റലിസം?
ഉത്തരം:
- ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത് അവിടുത്തെ സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും ശേഖരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അളക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നയമാണിത്.
- ഇറക്കുമതി കുറച്ചും കയറ്റുമതി കൂട്ടിയും സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ചോദ്യം 2: എന്തായിരുന്നു ത്രികോണ വ്യാപാര രീതി (Triangular Trade System)?
ഉത്തരം:
- യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു വ്യാപാര സമ്പ്രദായമായിരുന്നു ഇത്.
- യൂറോപ്യന്മാർ നിർമ്മിത വസ്തുക്കൾ ആഫ്രിക്കയിൽ കൊണ്ടുപോയി അടിമകൾക്കായി കച്ചവടം ചെയ്യുകയും, ഈ അടിമകളെ അമേരിക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി തോട്ടങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യിപ്പിക്കുകയും, അവിടെ നിന്നുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ (പഞ്ചസാര, പരുത്തി) യൂറോപ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു.
ചോദ്യം 3: സാമ്രാജ്യത്വം (Imperialism) നിർവചിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ഒരു ശക്തമായ രാജ്യം അതിന്റെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് സാമ്രാജ്യത്വം.
- അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ആവശ്യകതയും വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള പുതിയ വിപണികളുമാണ് ഇതിന് കാരണമായത്.
ചോദ്യം 4: ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് രൂപപ്പെട്ട രണ്ട് സൈനിക സഖ്യങ്ങൾ ഏതെല്ലാം?
ഉത്തരം:
- ത്രികക്ഷി സഖ്യം (Triple Alliance): ജർമ്മനി, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി, ഇറ്റലി.
- ത്രികക്ഷി സൗഹാർദ്ദം (Triple Entente): ഇംഗ്ലണ്ട്, റഷ്യ, ഫ്രാൻസ്.
സോഷ്യൽ സയൻസ് II
അധ്യായം 1: ദിനാന്തരീക്ഷസ്ഥിതിയും കാലാവസ്ഥയും
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: ദിനാന്തരീക്ഷസ്ഥിതി (Weather), കാലാവസ്ഥ (Climate) എന്നിവ നിർവചിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ദിനാന്തരീക്ഷസ്ഥിതി: ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്ത് കുറഞ്ഞ സമയത്തേക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ അവസ്ഥ (താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്).
- കാലാവസ്ഥ: ഒരു വലിയ ഭൂപ്രദേശത്ത് ദീർഘകാലയളവിൽ (35-40 വർഷം) അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിനാന്തരീക്ഷസ്ഥിതിയുടെ ശരാശരി.
ചോദ്യം 2: എന്താണ് സൗരവികിരണം (Insolation)?
ഉത്തരം:
- സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ (സൗരോർജ്ജം) അളവാണ് സൗരവികിരണം.
- ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്ന പ്രാഥമിക ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സാണിത്.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 3: അന്തരീക്ഷത്തിലെ താപം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിവിധ പ്രക്രിയകൾ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ചാലനം (Conduction): ചൂടായ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് അതിനോട് ചേർന്നുള്ള വായുവിലേക്ക് താപം കൈമാറുന്നു.
- സംവഹനം (Convection): ചൂടായ വായു വികസിച്ച് ഭാരം കുറഞ്ഞ് മുകളിലേക്ക് ഉയരുകയും, താപം അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ഉയർന്ന ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- അഭിവഹനം (Advection): കാറ്റിലൂടെ താപം ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്ന് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് തിരശ്ചീനമായി വ്യാപിക്കുന്നു.
ചോദ്യം 4: കടൽക്കാറ്റും കരക്കാറ്റും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്ത്?
ഉത്തരം:
- കടൽക്കാറ്റ്: പകൽ സമയത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു. കര കടലിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ചൂടാകുന്നതിനാൽ കരയുടെ മുകളിൽ ന്യൂനമർദ്ദം രൂപപ്പെടുന്നു. തണുത്തതും ഉയർന്ന മർദ്ദവുമുള്ള വായു കടലിൽ നിന്ന് കരയിലേക്ക് വീശുന്നു.
- കരക്കാറ്റ്: രാത്രിയിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. കര കടലിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ തണുക്കുന്നതിനാൽ കരയുടെ മുകളിൽ ഉച്ചമർദ്ദം രൂപപ്പെടുന്നു. തണുത്ത വായു കരയിൽ നിന്ന് കടലിലേക്ക് വീശുന്നു.
- കരയുടെയും കടലിന്റെയും വ്യത്യസ്തമായ ചൂടാകൽ മൂലമാണ് ഈ കാറ്റുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
അധ്യായം 2: കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: എന്താണ് ഒരു കാലാവസ്ഥാ മേഖല (Climatic Region)?
ഉത്തരം:
- സമാനമായ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകളുള്ള ഒരു വലിയ ഭൂപ്രദേശമാണ് കാലാവസ്ഥാ മേഖല.
- ഇവിടെ താപനില, മഴ, സ്വാഭാവിക സസ്യജാലങ്ങൾ, ജന്തുക്കൾ എന്നിവയിൽ സമാനതകൾ കാണാം.
ചോദ്യം 2: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങൾ ഏവ? രണ്ട് മരങ്ങളുടെ ഉദാഹരണം നൽകുക.
ഉത്തരം:
- ഇവിടെ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ അഥവാ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
- ഉദാഹരണങ്ങൾ: എബണി, മഹാഗണി, റോസ്വുഡ്.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 3: എന്തുകൊണ്ടാണ് വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ പ്രയറി പുൽമേടുകൾ 'ലോകത്തിന്റെ ധാന്യപ്പുര' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്?
ഉത്തരം:
- പ്രയറി പുൽമേടുകൾ വിശാലവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമാണ്.
- ഇവയെ വൻതോതിലുള്ള വാണിജ്യപരമായ ഗോതമ്പ് കൃഷിക്കായി യന്ത്രവൽകൃത കൃഷിഭൂമികളാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ചോദ്യം 4: എന്താണ് ആഗോളതാപനം (Global Warming)?
ഉത്തരം:
- ഭൂമിയുടെ ശരാശരി അന്തരീക്ഷ താപനിലയിൽ ദീർഘകാലയളവിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവാണ് ആഗോളതാപനം.
- ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത് പോലുള്ള മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ അമിതമായ ഉൽപ്പാദനമാണ് ഇതിന് കാരണം.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 5: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ വിവരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- സ്ഥാനം: ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് 10° വടക്കും തെക്കും വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു (ഉദാ: ആമസോൺ തടം, മധ്യ ആഫ്രിക്ക).
- കാലാവസ്ഥ: വർഷം മുഴുവനും ഉയർന്ന താപനിലയും (ഏകദേശം 27°C) ഉയർന്ന മഴയും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ദിവസേന ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് സംവഹന മഴ (convectional rainfall) ലഭിക്കുന്നു. വരണ്ട കാലാവസ്ഥയില്ല.
- സസ്യജാലങ്ങൾ: 'ലോകത്തിന്റെ ശ്വാസകോശം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന നിബിഡമായ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ (നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ) ഇവിടെ കാണാം.
- ജന്തുജാലങ്ങൾ: വന്യജീവികളാൽ സമ്പന്നമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മരങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന കുരങ്ങുകൾ, ചിമ്പാൻസികൾ തുടങ്ങിയ ജീവികൾ.
- മനുഷ്യജീവിതം: കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയും നിബിഡ വനങ്ങളും കാരണം ജനവാസം കുറവാണ്. ആദിവാസി ഗോത്രങ്ങൾ വേട്ടയാടൽ, ഭക്ഷണം ശേഖരിക്കൽ, പുനം കൃഷി എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: സംരക്ഷണവും അവകാശങ്ങളും
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: ആരാണ് ഉപഭോക്താവ്?
ഉത്തരം:
- വില നൽകിയോ നൽകാമെന്ന കരാറിലോ സാധനങ്ങളോ സേവനങ്ങളോ വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിയാണ് ഉപഭോക്താവ്.
- അവരുടെ ആവശ്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും തൃപ്തിപ്പെടുത്താനാണ് അവർ ഇത് ചെയ്യുന്നത്.
ചോദ്യം 2: അപചയ സീമാന്ത ഉപയുക്തതാ നിയമം (Law of Diminishing Marginal Utility) പ്രസ്താവിക്കുക.
ഉത്തരം:
- ഒരു വ്യക്തി ഒരു പ്രത്യേക ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ കൂടുതൽ യൂണിറ്റുകൾ തുടർച്ചയായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഓരോ അധിക യൂണിറ്റിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന സംതൃപ്തി (സീമാന്ത ഉപയുക്തത) കുറഞ്ഞുവരുന്നു എന്ന് ഈ നിയമം പറയുന്നു.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 3: ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ഉത്തരം:
- ചൂഷണത്തിൽ നിന്നും അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികളിൽ നിന്നും ഉപഭോക്താക്കളുടെ അവകാശങ്ങളെയും ക്ഷേമത്തെയും സംരക്ഷിക്കുക.
- അവരുടെ അവകാശങ്ങളെയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെയും കുറിച്ച് ബോധവൽക്കരിച്ച് ഉപഭോക്താക്കളെ ശാക്തീകരിക്കുക.
- ഉപഭോക്തൃ ക്ഷേമത്തിനായി നിയമങ്ങൾ പാസാക്കുകയും പരാതികൾക്ക് പരിഹാരം കാണാനുള്ള സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക.
ചോദ്യം 4: ഇന്ത്യയിലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ത്രിതല നീതിന്യായ സംവിധാനം വ്യക്തമാക്കുക.
ഉത്തരം:
- ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ: 1 കോടി രൂപ വരെ നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന പരാതികൾ പരിഗണിക്കുന്നു.
- സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ: 1 കോടി മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെ നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന പരാതികൾ പരിഗണിക്കുന്നു.
- ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (NCDRC): 10 കോടി രൂപയിൽ കൂടുതലുള്ള പരാതികളും സംസ്ഥാന കമ്മീഷനുകളിൽ നിന്നുള്ള അപ്പീലുകളും പരിഗണിക്കുന്നു.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 5: ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ഉപഭോക്താവിന്റെ പ്രധാന അവകാശങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള അവകാശം: ജീവനും സ്വത്തിനും ഹാനികരമായ സാധനങ്ങളിൽ നിന്നും സേവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഉപഭോക്താക്കളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഗുണനിലവാരവും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും ആവശ്യപ്പെടാൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.
- തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം: മത്സരാധിഷ്ഠിത വിലകളിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും ലഭ്യമാക്കാൻ ഈ അവകാശം ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
- അറിയാനുള്ള അവകാശം: സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും ഗുണനിലവാരം, അളവ്, ശുദ്ധി, വില എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ അറിയാൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.
- പരാതിപ്പെടാനും പരിഹാരം തേടാനുമുള്ള അവകാശം: ഒരു ഉപഭോക്താവ് ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ, പരാതി നൽകാനും അതിന് പരിഹാരം നേടാനും അവകാശമുണ്ട്. ഇതിനായി ഉപഭോക്തൃ കോടതികൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
- ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം: വിവരമുള്ള ഉപഭോക്താവാകാൻ ആവശ്യമായ അറിവും കഴിവും നേടാൻ അവസരം നൽകുന്നു.
അധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും
2 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 1: പണം നിർവചിക്കുക.
ഉത്തരം:
- സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റത്തിന് പൊതുവായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മാധ്യമമാണ് പണം.
- കടങ്ങൾ വീട്ടാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ചോദ്യം 2: എന്താണ് പണപ്പെരുപ്പം (Inflation)?
ഉത്തരം:
- ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും പൊതുവായ വിലനിലവാരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തുടർച്ചയായ വർദ്ധനവാണ് പണപ്പെരുപ്പം.
- ഇത് പണത്തിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷി കുറയ്ക്കുന്നു.
3 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 3: പണത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും മൂന്ന് ധർമ്മങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- വിനിമയ മാധ്യമം (Medium of Exchange): ഇടപാടുകളിൽ ഒരു ഇടനിലക്കാരനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ, ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായത്തിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പണം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
- മൂല്യത്തിന്റെ അളവുകോൽ (Measure of Value): എല്ലാ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും മൂല്യം പണത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ (വില) പ്രകടിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു, ഇത് അവയുടെ മൂല്യം താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നു.
- മൂല്യത്തിന്റെ സംഭരണി (Store of Value): ഭാവിയിലെ ഉപയോഗത്തിനായി വാങ്ങൽ ശേഷി സംഭരിച്ചുവെക്കാൻ പണം സഹായിക്കുന്നു.
ചോദ്യം 4: എന്താണ് മൈക്രോഫിനാൻസ്? അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ഉത്തരം:
- സാധാരണ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാത്ത കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള വ്യക്തികൾക്കും ചെറുകിട ബിസിനസ്സുകൾക്കും ചെറിയ വായ്പകളും മറ്റ് സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങളും നൽകുന്ന രീതിയാണ് മൈക്രോഫിനാൻസ്.
- ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം, സ്ത്രീകളുടെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെയും ശാക്തീകരണം, സംരംഭകത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
5 മാർക്കിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ
ചോദ്യം 5: റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (RBI) പ്രധാന ധർമ്മങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.
ഉത്തരം:
- കറൻസി അച്ചടിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക: ഇന്ത്യയിൽ കറൻസി നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കാനും വിതരണം ചെയ്യാനുമുള്ള പൂർണ്ണ അധികാരം ആർബിഐക്കാണ് (ഒരു രൂപ നോട്ടുകളും നാണയങ്ങളും ഒഴികെ).
- സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക്: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ ബാങ്കറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവരുടെ അക്കൗണ്ടുകൾ പരിപാലിക്കുകയും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ ഉപദേശം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
- ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്ക്: എല്ലാ വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്കും ഒരു ബാങ്കറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവരുടെ കരുതൽ ധനം സൂക്ഷിക്കുകയും, ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ വായ്പ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
- വായ്പയും പണ വിതരണവും നിയന്ത്രിക്കുക: റിപ്പോ നിരക്ക്, കരുതൽ ധനാനുപാതം തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലെ പണത്തിന്റെ അളവ് നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
- വിദേശനാണ്യ ശേഖരം സൂക്ഷിക്കുക: രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശ കറൻസികളുടെയും സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും ശേഖരം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. രൂപയുടെ ബാഹ്യ മൂല്യം സ്ഥിരമായി നിലനിർത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
Chapter 1: Humanism
2 Mark Questions
Q1: What is Humanism?
A:
- Humanism was a central perspective that emerged during the Renaissance.
- It shifted focus from religious dogma to human experience, worldly life, rational inquiry, and the uniqueness and capabilities of human beings.
Q2: Who was Roger Bacon? What was his contribution?
A:
- Roger Bacon was a 13th-century scientific philosopher.
- He emphasised rationalism, knowledge, and love, and questioned the prevailing feudalistic power system.
Q3: What does the term 'Renaissance' mean?
A:
- The term "Renaissance" means "rebirth."
- It signifies a revival of ancient Greco-Roman culture and marked a transformation from the medieval to the modern age.
Q4: Name two important Renaissance writers and their works.
A:
- Dante: The Divine Comedy
- Niccolò Machiavelli: The Prince
(Alternatively: Petrarch - Sonnets, Boccaccio - The Decameron)
Q5: Who initiated the Protestant Reformation and how?
A:
- Martin Luther, a priest, initiated the Protestant Reformation.
- He did so by pasting his 'Ninety-Five Theses' on the doors of Wittenberg Cathedral in 1517, protesting practices like the sale of indulgences.
3 Mark Questions
Q6: Mention three key changes that occurred during the Renaissance.
A:
- A shift to a humanistic perspective (Humanism).
- Growth of urban life, trade, and a monetary economy.
- Rise of nation-states, emphasis on individual liberty, and the spread of secular values.
Q7: List three distinctive features of Renaissance art.
A:
- Human-centric Focus: Art shifted from spiritual themes to the beauty of the human form, originality, and natural emotions.
- Realism and Detail: Paintings featured accurate and detailed human forms, influenced by the study of anatomy, along with realistic landscapes.
- New Techniques: Use of oil paint and techniques to create light and depth became prominent.
Q8: What was the role of Johannes Gutenberg in the Renaissance?
A:
- Johannes Gutenberg established the first printing press with movable type in Europe in the 15th century.
- This invention significantly popularised literature and disseminated knowledge widely.
- It contributed to the progress of literacy and the spread of new ideas, including those of the Reformation.
5 Mark Questions
Q9: Why did the Renaissance begin in Italy? Explain any five reasons.
A:
- Independent & Wealthy Cities: Italian cities like Venice, Florence, and Milan were more independent, wealthy, and dynamic than others in Europe.
- Decline of Feudalism: Commercial growth from the 11th century led to the decline of the feudal system and religious supremacy in Italy earlier than elsewhere.
- Impact of Crusades: The Crusades facilitated cultural exchange and gave Italian cities a monopoly in the profitable East-West trade.
- Patronage of Arts: Wealthy families (like the Medici in Florence) and the clergy became patrons of art and literature, considering it a civic responsibility.
- Migration of Scholars: After the fall of Constantinople in 1453, many scholars migrated to Italian cities, bringing ancient Greco-Roman manuscripts and knowledge with them.
Q10: Explain the impact of the Renaissance on the field of science.
A:
- Foundation for Modern Science: The Renaissance laid the groundwork for modern scientific thought based on observation and inquiry.
- Astronomy: The geocentric model of Ptolemy (Earth at the centre) was challenged.
- Nicolaus Copernicus proposed a heliocentric model (Sun at the centre).
- Galileo Galilei, using his telescope, provided evidence for Copernicus's theory by discovering Jupiter's moons.
- Johannes Kepler explained planetary motion, which laid the foundation for Isaac Newton's theory of gravitation.
- Medicine and Anatomy:
- Paracelsus researched the causes of diseases and their remedies.
- Andreas Vesalius pioneered the study of human anatomy through the dissection of human bodies.
8 Mark Questions
Q11: Discuss how the Renaissance brought about transformative changes in art, literature, and historiography.
A:
The Renaissance was a period of profound change that revolutionized
European culture. Its impact on art, literature, and historiography was
particularly significant.
Impact on Art:
- Shift in Focus: Art moved from purely religious and spiritual themes to celebrating the human form, nature, and worldly life.
- Realism and Humanism: Painters like Leonardo da Vinci ('Mona Lisa', 'The Last Supper') and Michelangelo ('David', Sistine Chapel) depicted human figures with anatomical accuracy, realistic emotions, and idealised beauty.
- New Techniques: Artists mastered the use of perspective to create depth, used oil paints for richer colours, and incorporated realistic landscapes into their work.
- Sculpture and Architecture: Sculptors like Donatello created powerful, individualistic works. Architects like Brunelleschi moved away from the Gothic style, reviving classical Greco-Roman forms like domes and rounded arches.
Impact on Literature:
- Vernacular Language: Writers like Dante (The Divine Comedy) and Chaucer (Canterbury Tales) began writing in regional languages instead of Latin, making literature accessible to more people.
- Secular and Humanist Themes: Literature focused on individual liberty, human emotions, patriotism, and secular values, breaking away from medieval scholasticism.
- New Forms: Prose literature gained prominence. Writers like Machiavelli (The Prince) explored political theory from a secular, human-centered perspective.
- Printing Press: Gutenberg's invention of the printing press massively increased the production and dissemination of books, spreading Renaissance ideas across Europe.
Impact on Historiography (Writing of History):
- Secular Narrative: Historians moved away from explaining events as divinely ordained and started providing secular, human-centered explanations.
- Periodisation: Italian historians introduced the classification of history into Ancient, Medieval, and Modern periods.
- Critical Thinking: There was a new emphasis on critical thinking, scientific enquiry, and the use of evidence like inscriptions, coins, and manuscripts, replacing reliance on myths.
Chapter 2: Liberty, Equality, Fraternity
2 Mark Questions
Q1: What was the Tennis Court Oath?
A:
- The Tennis Court Oath was taken on 20 June 1789 by the representatives of the Third Estate.
- They vowed not to disperse until they had drafted and established a new constitution for France.
Q2: Who constituted the Third Estate in 18th-century France?
A:
- The Third Estate comprised the vast majority of the population.
- It included the middle class (doctors, lawyers, bankers), workers, and peasants.
Q3: State Rousseau's famous quote and its significance.
A:
- Quote: "Man is born free, but everywhere he is in chains."
- Significance: It argued that society and government corrupt man's natural goodness and freedom, and inspired people to fight against the oppressive regime.
Q4: Why is the Fall of Bastille (July 14, 1789) considered a significant event?
A:
- The Bastille was a medieval fortress used as a prison and symbolised Bourbon despotism and tyranny.
- Its storming by the people of Paris is considered the beginning of the French Revolution.
3 Mark Questions
Q5: Describe the privileges enjoyed by the First and Second Estates in France.
A:
- First Estate (Clergy): They were powerful and wealthy, owned large tracts of land, and were exempted from paying taxes to the state. They levied a tax called 'tithe' on peasants.
- Second Estate (Nobles): They held high government and army positions, were major landowners, and collected various feudal dues and taxes from peasants. They were also largely exempt from taxes.
- Both estates enjoyed a life of luxury while the Third Estate bore the entire tax burden.
Q6: Mention the contribution of any three French thinkers to the revolution.
A:
- Voltaire: Criticised the corruption and privileges of the clergy and advocated for reform.
- Rousseau: In 'The Social Contract', he argued for the sovereignty of the people and famously stated, "Man is born free, but everywhere he is in chains."
- Montesquieu: In 'The Spirit of Laws', he advocated for a limited monarchy and proposed the separation of powers (legislative, executive, judicial) to ensure individual freedom.
Q7: What was the 'Reign of Terror'?
A:
- The 'Reign of Terror' was a period during the French Revolution (1793-1794) led by the radical Jacobins and Robespierre.
- The 'Committee of Public Safety' was formed to deal with internal and external threats to the republic.
- Thousands of people perceived as traitors—nobles, priests, and even moderate revolutionaries—were imprisoned and executed by the guillotine.
5 Mark Questions
Q8: Explain the social system of 18th-century France.
A:
French society was rigidly divided into three estates:
- First Estate (The Clergy): This was the highest class. They were powerful, owned about 10% of the land, and were exempt from state taxes. They collected a religious tax called the 'tithe' from the Third Estate.
- Second Estate (The Nobles): They held high positions in the government and army. They were major landowners, lived luxuriously, and enjoyed many privileges, including exemption from most taxes. They collected various feudal dues like corvée (unpaid labour) from peasants.
- Third Estate (The Commons): This comprised over 97% of the population, including the middle class (bourgeoisie), workers, and peasants.
- They lived in poverty, bore the heaviest tax burden, and had no political power or social status.
- They had to pay taxes to the king, the church, and the nobles, and perform unpaid compulsory services. This deep inequality was a major cause of the revolution.
Q9: List the main administrative reforms introduced by Napoleon Bonaparte.
A:
- Legal Reforms (Napoleonic Code): He introduced a unified legal code that abolished feudal laws, recognised equality before the law, and guaranteed religious freedom.
- Agreement with the Church (Concordat): He signed an agreement with the Pope, restoring the freedom of the Catholic Church while also granting freedom to other religious groups.
- Educational Reforms: He universalised education and established government-run 'lycee' schools to train individuals for government and army service. He also established the state-controlled University of France.
- Economic Reforms: He established The Bank of France to stabilise the economy and implemented a unified currency system.
- Military Reforms: He reorganised the army into efficient battalions, creating a powerful and loyal fighting force.
8 Mark Questions
Q10: Analyse the major causes that led to the outbreak of the French Revolution.
A:
The French Revolution of 1789 was the result of a combination of
deep-rooted social, political, economic, and intellectual factors.
1. Social Causes (An Unjust Social Structure):
- French society was divided into three estates. The First (Clergy) and Second (Nobility) Estates, a tiny minority, enjoyed all privileges and were exempt from taxes.
- The Third Estate, comprising everyone else, bore the entire tax burden, had no political rights, and was heavily exploited through feudal dues and taxes like the tithe and gabelle (salt tax). This created deep resentment.
2. Political Causes (Despotic Monarchy):
- France was ruled by the despotic Bourbon dynasty who believed in the Divine Right of Kings.
- Kings like Louis XIV ("I am the State"), Louis XV, and Louis XVI were extravagant, corrupt, and indifferent to the people's suffering.
- Queen Marie Antoinette's extravagance further angered the public. The parliament (Estates General) had not been summoned for 175 years, leaving the people with no voice.
3. Economic Causes (Economic Crisis):
- France faced a severe financial crisis due to continuous wars, the extravagance of the monarchy, and a corrupt tax system.
- An agricultural crisis in the 1770s led to food shortages and a sharp rise in the price of bread, while wages remained low.
- The state was bankrupt, and bankers refused to lend more money to the king, creating pressure for financial reform which the privileged classes resisted.
4. Intellectual Causes (Influence of Philosophers):
- Enlightenment thinkers inspired people to question the old regime.
- Voltaire attacked the church and absolutism.
- Rousseau's Social Contract promoted the idea of popular sovereignty.
- Montesquieu advocated for the separation of powers to protect liberty.
- These ideas spread through salons and coffee houses, creating a revolutionary consciousness among the people.
Chapter 3: Social Analysis: Through Sociological Imagination
2 Mark Questions
Q1: Define Sociological Imagination.
A:
- Introduced by sociologist C. Wright Mills, it is the skill to identify and analyse how individual problems are related to broader social structures.
- It helps to view personal experiences in a wider social and historical context.
Q2: What is commonsense knowledge? Give an example.
A:
- Commonsense knowledge is the direct understanding acquired through personal experiences and social interactions.
- It is not formal or scientific. For example, the assumption that "Teenagers are always rebellious."
Q3: Distinguish between social relationships and social institutions.
A:
- Social Relationships: The interactions individuals develop within society (e.g., friendship, family cooperation).
- Social Institutions: The framework of rules established by society to regulate social relations (e.g., family, marriage, religion).
3 Mark Questions
Q4: Mention three limitations of commonsense knowledge.
A:
- It is often partial, incomplete, and not based on scientific observation or systematic studies.
- It relies on speculations, stereotypes, and common practices rather than evidence.
- It cannot properly understand or provide deep analysis of complex social problems.
Q5: How does sociological imagination enable self-reflection?
A:
- It allows an individual to critically evaluate their own thoughts, actions, and choices.
- It helps them identify the social causes and influences behind their personal decisions (e.g., choosing a career due to parental or peer pressure).
- This leads to a better understanding of how society shapes one's own life path.
5 Mark Questions
Q6: Explain the characteristics (or benefits) of sociological imagination.
A:
- Broadens Perspective: It reveals the multiple social factors influencing an individual's problems, moving beyond personal blame (e.g., unemployment as a result of economic recession, not just personal failure).
- Deepens Understanding of Social Issues: It helps to see the link between personal troubles (like one person's suicide) and larger social issues (like social isolation, as studied by Durkheim).
- Enables Self-Reflection: It allows individuals to critically examine their own lives and understand how social forces have shaped their choices and experiences.
- Develops Empathy and Tolerance: By understanding the social context of others' situations (e.g., a student's poor performance due to family poverty), it fosters empathy and reduces judgment.
- Promotes Intervention and Social Change: By reframing individual problems as social issues, it encourages collective action and the formulation of effective social policies to address root causes.
Q7: Differentiate between commonsense knowledge and sociological imagination.
A:
| Feature | Commonsense Knowledge | Sociological Imagination |
|---|---|---|
| Scope | Limited to personal views, experiences, and immediate surroundings. | Broad; connects individual experiences to larger social structures and historical context. |
| Explanation | Provides superficial explanations, often based on assumptions and stereotypes. | Provides deep, evidence-based analysis of the impact of social factors. |
| Critical Thinking | Does not approach social realities with critical thinking; accepts things as they are. | Encourages critical thinking about the interrelationship between individuals and society. |
| Basis | Based on personal experience, speculation, and cultural assumptions. | Based on systematic observation, data analysis, and scientific study. |
| Outcome | Can lead to misconceptions and reinforces stereotypes. | Leads to a nuanced understanding of social problems and promotes empathy and social action. |
Note: Due to the theoretical nature of this chapter, an 8-mark question would likely be an elaborated version of the 5-mark question, asking for more detailed examples.
Chapter 4: Wealth and the World
2 Mark Questions
Q1: What is Mercantilism?
A:
- Mercantilism was an economic policy where a nation's wealth was measured by its gold and silver reserves (bullion).
- It aimed to accumulate wealth by reducing imports and increasing exports.
Q2: What was the Triangular Trade System?
A:
- It was a trade system between Europe, Africa, and the Americas.
- Europeans took manufactured goods to Africa to trade for enslaved people, who were then transported to the Americas (Middle Passage) to work on plantations. The products (sugar, cotton) were then shipped to Europe.
Q3: Define Imperialism.
A:
- Imperialism is a practice by which a powerful country establishes and maintains political, economic, and social control over regions beyond its borders.
- It was driven by the need for raw materials and new markets for industrial goods.
Q4: Name the two military alliances formed before the First World War.
A:
- Triple Alliance: Germany, Austria-Hungary, Italy.
- Triple Entente: England, Russia, France.
Q5: What is Totalitarianism?
A:
- Totalitarianism is a political system where the state exerts complete control over all aspects of public and private life.
- It rejects democracy, supports dictatorship, and glorifies the state above the individual.
3 Mark Questions
Q6: What were the main consequences of the geographical explorations?
A:
- The Atlantic coast became the most important trade route, replacing the Mediterranean.
- Large parts of the Americas, Africa, and Asia were colonised by European powers.
- A new triangular trade system developed, which included the horrific slave trade.
Q7: What was the immediate cause of the First World War?
A:
- The immediate trigger was the assassination of Archduke Franz Ferdinand, the Crown Prince of Austria-Hungary.
- He was assassinated in Sarajevo (Bosnia) on June 28, 1914, by a Serbian nationalist named Gavrilo Princip.
- This led Austria-Hungary to declare war on Serbia, which escalated into a world war due to the existing military alliances.
Q8: Write a short note on Fascism in Italy.
A:
- Fascism was a totalitarian ideology founded in Italy by Benito Mussolini.
- Mussolini and his militia, the 'Blackshirts', seized power through threats and terror, including the March on Rome in 1922.
- The Fascist regime banned all non-Fascist parties, suppressed opposition, and glorified war and nationalism.
5 Mark Questions
Q9: Explain the major causes of the First World War (1914-1918).
A:
- Imperialist Rivalry: Intense competition among European powers for colonies, resources, and markets. New powers like Germany challenged the dominance of older powers like Britain and France.
- Formation of Military Alliances: Europe was divided into two hostile military blocs: the Triple Alliance (Germany, Austria-Hungary, Italy) and the Triple Entente (Britain, France, Russia). This created a climate of fear and mistrust.
- Extreme Nationalism: Aggressive devotion to one's country, often linked to racism, fueled tensions. Movements like Pan-Slavism (led by Serbia and Russia) and Pan-Germanism (led by Germany) created conflicts of interest in regions like the Balkans.
- Militarism: European nations engaged in an arms race, building up large armies and navies. This military preparedness made war a more likely option for resolving disputes.
- Immediate Cause (Assassination): The assassination of Archduke Franz Ferdinand of Austria-Hungary by a Serbian nationalist triggered a chain reaction of declarations of war due to the alliance system.
Q10: Describe the key features of the Industrial Revolution.
A:
- Mechanised Production: It marked a shift from manual labour and cottage industries to machine-based production in large factories.
- New Energy Sources: Steam power, derived from the steam engine invented by James Watt, became the primary source of energy for factories and transport.
- Advancements in Metallurgy: New techniques for iron and steel production led to better machinery, tools, and infrastructure.
- Revolution in Transport: The development of railways and steamships facilitated the transport of raw materials and finished goods faster and cheaper.
- Rise of the Factory System: Production was centralized in factories located in urban centers, leading to the growth of cities and a new industrial working class.
8 Mark Questions
Q11: Analyse the causes and results of the Second World War (1939-1945).
A:
The Second World War was the most destructive conflict in human history,
arising from unresolved issues of the First World War and the
aggressive policies of totalitarian states.
Causes of the Second World War:
- Treaty of Versailles (1919): The harsh terms imposed on Germany after WWI—including huge war reparations, loss of territory, and disarmament—were seen as a national humiliation. This created deep resentment and a desire for revenge, which Hitler exploited.
- Rise of Fascism and Nazism: Totalitarian and militaristic regimes in Italy (Mussolini) and Germany (Hitler) pursued aggressive expansionist policies. Hitler's ideology of racial supremacy and his goal of acquiring "living space" (Lebensraum) for Germans directly led to aggression.
- Failure of the League of Nations: The League was too weak to prevent acts of aggression. It failed to stop Japan's invasion of Manchuria, Italy's invasion of Ethiopia, and Germany's re-militarization and annexation of territories like Austria and Czechoslovakia.
- Policy of Appeasement: Britain and France, fearing another war and seeing Hitler as a buffer against Soviet communism, adopted a policy of appeasement. The Munich Agreement (1938), which allowed Hitler to take Sudetenland from Czechoslovakia, only emboldened him.
- Invasion of Poland: The war officially began when Germany invaded Poland on September 1, 1939, prompting Britain and France to declare war on Germany.
Results of the Second World War:
- Massive Human and Economic Cost: The war resulted in an unprecedented loss of life (over 50 million people) and widespread destruction of cities, industries, and infrastructure across Europe and Asia.
- End of European Hegemony: The war shattered the economic and military power of European nations, ending their global dominance.
- Emergence of Two Superpowers: The United States and the Soviet Union emerged as the two dominant global powers, leading to the ideological conflict known as the Cold War.
- Formation of the United Nations (UNO): The UNO was formed in 1945 to prevent future global conflicts and promote international peace and cooperation.
- Beginning of Decolonisation: The weakened state of imperial powers like Britain and France accelerated the process of decolonisation, leading to the independence of many colonies in Asia and Africa.
Social Science II - Chapters
Chapter 1: Weather and Climate
2 Mark Questions
Q1: Define weather and climate.
A:
- Weather: Atmospheric conditions (temperature, pressure, wind) for a shorter period over a smaller area.
- Climate: The average weather condition experienced for a longer period (35-40 years) over a larger geographical area.
Q2: What is Insolation?
A:
- Insolation is the amount of the sun's energy (solar radiation) that reaches the Earth's surface.
- It is the primary source of energy that heats the Earth's atmosphere.
Q3: Name the instruments used to measure atmospheric temperature and pressure.
A:
- Temperature: Thermometer (specifically, a Maximum-Minimum Thermometer for daily range).
- Pressure: Barometer.
Q4: What are cyclones and anticyclones?
A:
- Cyclones: Low-pressure systems where winds whirl inwards. They are associated with stormy weather and rainfall.
- Anticyclones: High-pressure systems where winds whirl outwards. They are associated with calm and clear weather.
3 Mark Questions
Q5: Explain the different processes of heat transfer in the atmosphere.
A:
- Conduction: Heat is transferred from the heated Earth's surface to the layer of air directly in contact with it.
- Convection: Heated air expands, becomes lighter, and rises in vertical currents, transferring heat to the higher atmosphere.
- Advection: Heat is transferred horizontally through the movement of wind.
- (Also relevant: Radiation: Earth radiates heat back as long waves, known as terrestrial radiation).
Q6: Differentiate between sea breeze and land breeze.
A:
- Sea Breeze: Occurs during the day. Land heats up faster than the sea, creating low pressure over land. Cooler, high-pressure air blows from the sea to the land.
- Land Breeze: Occurs at night. Land cools down faster than the sea, creating high pressure over land. Cooler air blows from the land to the sea.
- These are periodic winds caused by the differential heating of land and sea.
Q7: Name the three types of rainfall and briefly describe one.
A:
The three types of rainfall are Orographic (Relief) rainfall, Convectional rainfall, and Cyclonic (Frontal) rainfall.
- Orographic Rainfall: This occurs when moisture-laden winds are forced to rise along a mountain barrier. The air cools, condenses, and causes rain on the windward side. The leeward side, known as the rain shadow region, receives very little rain.
5 Mark Questions
Q8: What are Global Pressure Belts? Explain the formation of any two.
A:
Global Pressure Belts are zones of high or low pressure that are formed
along specific latitudes due to variations in temperature and the
Earth's rotation.
- Equatorial Low-Pressure Belt (Doldrums): Located near the equator (5° N and S). Due to intense heating from the sun's direct rays throughout the year, the air here gets heated, expands, and rises, creating a zone of low pressure. This is a calm, windless zone.
- Polar High-Pressure Belts: Located near the North and South poles. Due to extreme cold, the air contracts, becomes dense, and sinks (subsides), creating zones of high pressure.
- Sub-tropical High-Pressure Belts: Located around 30° N and S. The rising air from the equator cools and sinks in this region, creating a belt of high pressure.
- Sub-polar Low-Pressure Belts: Located around 60° N and S. The Earth's rotation throws air upwards in this zone, creating a belt of low pressure.
Q9: Explain the major factors influencing the distribution of temperature on Earth.
A:
- Latitude: Temperature decreases as we move from the equator towards the poles. This is because the sun's rays are direct at the equator and become more slanting towards the poles, spreading the energy over a larger area.
- Altitude: Temperature decreases with an increase in height from sea level, at a rate of 6.4°C per kilometre. This is called the Normal Lapse Rate.
- Distance from the Sea: Coastal areas have a moderate climate (cool summers, mild winters) due to the influence of land and sea breezes. Inland areas experience extreme climates (hot summers, cold winters).
- Ocean Currents: Warm ocean currents raise the temperature of adjacent coastal areas, while cold currents lower the temperature.
- Winds: Winds transfer heat from one region to another. Winds blowing from hot regions increase the temperature, while those from cold regions decrease it.
Chapter 2: Climatic Regions and Climate Change
2 Mark Questions
Q1: What is a climatic region?
A:
- A climatic region is an extensive geographical area that shares similar climate characteristics.
- This includes similar patterns of temperature, rainfall, natural vegetation, and animal life.
Q2: What type of vegetation is found in the Equatorial climatic region? Give two examples of trees.
A:
- The vegetation consists of dense evergreen forests, also known as tropical rainforests.
- Examples of trees include ebony, mahogany, and rosewood.
Q3: Why is the Prairie region of North America known as the 'world's granary'?
A:
- The Prairie region has vast, fertile grasslands.
- These have been converted to agricultural lands for large-scale, commercial, mechanised cultivation of wheat.
Q4: What is Global Warming?
A:
- Global warming is the long-term increase in the Earth's average atmospheric temperature.
- It is caused by the excess production of greenhouse gases from human activities like burning fossil fuels.
3 Mark Questions
Q5: Describe the climatic characteristics of the Hot Deserts.
A:
- Hot deserts are among the hottest regions on Earth, with an average annual temperature around 30°C.
- They experience a high diurnal range of temperature, meaning very hot days and cold nights.
- Annual rainfall is extremely low, typically less than 25 cm.
Q6: Write a short note on the Tundra region.
A:
- The Tundra is an extremely cold climatic region located north of the Arctic Circle.
- It has very long, cold winters and short, cool summers. The subsoil is permanently frozen (permafrost).
- Vegetation is scanty, consisting mainly of mosses, lichens, and dwarf bushes. Human life is sparse, with indigenous groups like the Inuit traditionally living by hunting and fishing.
Q7: What is the Greenhouse Effect?
A:
- The Greenhouse Effect is a natural process where certain gases in the atmosphere (like carbon dioxide, methane) trap heat.
- These gases allow sunlight to pass through to the Earth but absorb the long-wave radiation (heat) that the Earth radiates back.
- This process keeps the Earth warm enough for life, but an excess of these gases leads to global warming.
5 Mark Questions
Q8: Describe the main features of the Equatorial Climatic Region.
A:
- Location: Extends up to 10° North and South of the equator (e.g., Amazon Basin, Central Africa).
- Climate: Characterised by high temperature (around 27°C) and high rainfall throughout the year. It experiences daily convectional rainfall in the afternoons. There is no distinct dry season.
- Vegetation: Home to dense tropical rainforests (equatorial evergreen forests), known as the 'Lungs of the World'. These forests have a multi-layered canopy and feature trees like mahogany, ebony, and rosewood.
- Fauna: Rich in wildlife, especially arboreal (tree-dwelling) animals like monkeys, chimpanzees, and various birds and reptiles.
- Human Life: The region is sparsely populated due to the challenging climate and dense forests. Indigenous tribes practice hunting, gathering, and shifting cultivation. Plantation agriculture (rubber, cocoa) is also common.
Q9: Explain the causes and effects of climate change.
A:
Causes of Climate Change:
- Anthropogenic (Human-caused) Causes:
- Burning Fossil Fuels: The burning of coal, oil, and gas for energy and transport releases huge amounts of greenhouse gases like carbon dioxide into the atmosphere.
- Deforestation: Cutting down forests reduces the Earth's capacity to absorb carbon dioxide.
- Industrial Processes: Many industries release potent greenhouse gases like methane and nitrous oxide.
- Agriculture: Practices like rice cultivation and livestock farming release methane.
- Natural Causes: These include volcanic eruptions, variations in the Earth's orbit (Milankovitch cycles), and changes in solar radiation. However, current rapid climate change is overwhelmingly due to human activities.
Effects of Climate Change:
- Global Temperature Rise: Leads to more frequent and intense heatwaves.
- Melting Glaciers and Ice Sheets: This contributes to rising sea levels.
- Rising Sea Levels: Threatens low-lying coastal areas and islands with inundation and flooding.
- Extreme Weather Events: Increased frequency and intensity of events like hurricanes, droughts, floods, and wildfires.
- Impact on Ecosystems: Disrupts habitats, leading to loss of biodiversity and extinction of species.
Chapter 4: Consumer: Rights and Protection
2 Mark Questions
Q1: Who is a consumer?
A:
- A consumer is an individual who buys and uses goods or services.
- They do so for a price or under an agreement to satisfy their needs and wants.
Q2: State the Law of Diminishing Marginal Utility.
A:
- This law states that as an individual consumes more and more units of a specific commodity, the marginal utility (additional satisfaction) derived from each successive unit declines.
Q3: What is the significance of the GST number on a bill?
A:
- It is crucial for consumers to protect their rights, as the bill acts as proof of purchase.
- It ensures transparency and shows that the seller is complying with tax laws.
Q4: Name any four rights of a consumer.
A:
- Right to Safety
- Right to Choose
- Right to Know
- Right to Seek Redressal
3 Mark Questions
Q5: Differentiate between consumer goods and capital goods.
A:
- Consumer Goods: These are final goods used directly by consumers to satisfy their wants (e.g., clothes, food). They are not used for further production.
- Capital Goods: These are goods used in the production of other goods or services (e.g., machinery, factory buildings). They are not consumed directly.
- The key difference lies in their end-use: direct satisfaction vs. aiding production.
Q6: What are the objectives of the Consumer Protection Movement?
A:
- To protect the rights and welfare of consumers from exploitation and unfair trade practices.
- To empower consumers through awareness and education about their rights and responsibilities.
- To ensure that laws are passed and implemented for consumer welfare and to provide a mechanism for redressal of grievances.
Q7: Mention the three-tier judicial system for consumer protection in India.
A:
- District Consumer Disputes Redressal Commission: Handles complaints for compensation up to Rs. 1 crore.
- State Consumer Disputes Redressal Commission: Handles complaints for compensation from Rs. 1 crore to Rs. 10 crore.
- National Consumer Disputes Redressal Commission (NCDRC): Handles complaints exceeding Rs. 10 crore and appeals from State Commissions.
5 Mark Questions
Q8: Explain the key rights of a consumer as guaranteed by the Consumer Protection Act.
A:
- Right to Safety: This right protects consumers against goods and services that are hazardous to life and property. Consumers have the right to demand quality and safety standards.
- Right to Choose: This right ensures that consumers have access to a variety of goods and services at competitive prices. It stands against monopolies and restrictive trade practices.
- Right to be Informed (Right to Know): Consumers have the right to be informed about the quality, quantity, purity, standard, and price of goods or services. This helps them make an informed choice and protects them from unfair trade practices.
- Right to Seek Redressal: If a consumer has been exploited or has a complaint regarding a product or service, they have the right to get their grievance settled. The consumer courts are established for this purpose.
- Right to Consumer Education: This right ensures that consumers have the opportunity to acquire the knowledge and skills needed to be informed consumers. It empowers them to exercise their other rights effectively.
Q9: What are the main objectives of consumer education?
A:
- Protect Consumer Rights: To educate consumers about their legal rights so they can effectively protect themselves from exploitation.
- Create Awareness of Responsibilities: To make consumers aware of their responsibilities, such as checking for quality marks, asking for a bill, and not engaging in black marketing.
- Ensure Safety: To help consumers make safe choices, especially in online trade and regarding health and hazardous products.
- Promote Ethical Practices: To help consumers identify and support ethical practices in the market and avoid unfair trade practices.
- Provide Legal Knowledge: To create awareness about the relevant consumer protection laws and the mechanisms available for grievance redressal.
Chapter 5: Money and Economy
2 Mark Questions
Q1: Define Money.
A:
- Money is anything that is generally accepted as a medium of exchange.
- It is used in the exchange of goods and services and for the settlement of debts.
Q2: What is inflation?
A:
- Inflation is a sustained increase in the general price level of goods and services in an economy over a period of time.
- It happens when the money supply increases disproportionately to the availability of goods, reducing the purchasing power of money.
Q3: Name two quantitative credit control measures used by the RBI.
A:
- Repo Rate: The rate at which RBI lends to commercial banks.
- Cash Reserve Ratio (CRR): The percentage of deposits banks must keep with the RBI.
(Alternatively: Reverse Repo Rate, Open Market Operations)
Q4: What is Financial Inclusion?
A:
- Financial inclusion is the process of making financial services, such as banking and credit, available and accessible to everyone.
- It particularly focuses on people in rural areas and marginalised sections of society.
3 Mark Questions
Q5: Explain any three functions of money.
A:
- Medium of Exchange: Money acts as an intermediary in transactions, eliminating the need for a double coincidence of wants required in a barter system.
- Measure of Value: The value of all goods and services can be expressed in monetary terms (price), making it easy to compare their worth.
- Store of Value: Money allows individuals to save their purchasing power for future use. It is a convenient way to store wealth.
Q6: Differentiate between a Savings Deposit and a Current Deposit.
A:
- Savings Deposit: Intended for individuals to encourage saving habits. It has restrictions on withdrawals and earns a low rate of interest.
- Current Deposit: Primarily for businesses and traders who have a large number of regular transactions. It has no limit on transactions, typically earns no interest, and offers an overdraft facility.
- The main difference is the purpose: saving for individuals vs. transactions for businesses.
Q7: What is microfinance? What are its goals?
A:
- Microfinance is the provision of small-scale financial services, such as small loans and savings facilities, to low-income individuals and small businesses who lack access to conventional banking.
- Its goals include poverty alleviation, empowerment of women and marginalised groups, and promoting entrepreneurship and self-employment.
5 Mark Questions
Q8: Explain the major functions of the Reserve Bank of India (RBI).
A:
- Printing and Issuing Currency: The RBI has the sole authority to print and issue all currency notes in India (except one rupee notes and coins). It manages currency circulation to ensure an adequate supply of clean notes.
- Banker to the Government: It acts as the bank for the central and state governments. It maintains their accounts, manages public debt, and advises the government on financial and economic matters.
- Bankers' Bank: The RBI acts as a bank for all commercial banks. It holds a part of their reserves (CRR), provides them with loans in times of need (acting as a lender of last resort), and settles inter-bank transactions.
- Controller of Credit and Money Supply: This is its most crucial function. The RBI uses monetary policy tools like the Repo Rate, CRR, and Open Market Operations to control the amount of money and credit in the economy, aiming to manage inflation and promote economic growth.
- Custodian of Foreign Exchange Reserves: The RBI manages the country's reserves of foreign currencies and gold. It works to maintain the stability of the external value of the rupee and manages foreign exchange regulations.
Q9: Describe the steps taken by the government to promote financial inclusion in India.
A:
- Nationalisation of Banks: Major commercial banks were nationalised in 1969 and 1980 to expand the banking network into rural areas and provide credit to priority sectors like agriculture.
- Establishment of Co-operative Banks: A strong network of co-operative banks was created to serve the financial needs of people in rural areas, protecting them from exploitative private moneylenders.
- Promotion of Microfinance: The government has supported microfinance institutions and Self-Help Groups (SHGs), like Kudumbashree in Kerala, to provide small loans and financial services to the poor, especially women.
- Jan Dhan Yojana: This flagship scheme was launched to ensure that every household has at least one bank account. These accounts can be opened with zero minimum balance and come with benefits like overdraft facility and insurance cover.
- Promotion of Digital Payments: The government actively promotes digital and cashless transactions through platforms like UPI, Aadhaar-enabled payment systems, and e-wallets to make financial services more accessible and efficient for everyone.
