9th Study notes SS1

 

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം I
അധ്യായം 1: ശിലായുഗത്തിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട്

  • ആദ്യകാല മനുഷ്യ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കൽ
    • മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സവിശേഷതകളുടെ രൂപീകരണം വിശദമാക്കിക്കൊണ്ട് ഈ പുസ്തകം ശിലായുഗത്തിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.
    • പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ ഉപകരണങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ച വസ്തുക്കളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി മനുഷ്യ ചരിത്രത്തെ ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
  • ശിലായുഗം
    • മനുഷ്യൻ പ്രധാനമായും കല്ലുകൾ ആയുധങ്ങളായും ഉപകരണങ്ങളായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതിനാൽ ഇതിന് ശിലായുഗം എന്ന് പേര് ലഭിച്ചു.
    • കല്ലുപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന രീതികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇതിനെ പാലിയോലിത്തിക്, മെസോലിത്തിക്, നിയോലിത്തിക് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് കാലഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
  • പാലിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടം (പഴയ ശിലായുഗം)
    • ഉപകരണങ്ങൾ:
      • ആദിമ മനുഷ്യർക്ക് തുടക്കത്തിൽ പ്രത്യേക ആയുധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല, കല്ലുകൾ എറിയാൻ മാത്രമാണ് ഉപയോഗിച്ചത്.
      • പിന്നീട് കല്ല് കൊണ്ടുള്ള കോടാലികൾ, കുന്തങ്ങൾ, നല്ല കല്ല് കൊണ്ടുള്ള സൂചികൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി.
      • ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രത്യേകത പരുക്കൻ (മിനുക്കാത്ത) കല്ലുപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗമാണ്.
      • ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ മൂന്ന് പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ: ഉപയോഗം (രൂപം മാറ്റാതെ ലഭ്യമായ കല്ലുകൾ ഉപയോഗിക്കുക), രൂപീകരണം (ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് രൂപം മാറ്റുക), നിലവാരവൽക്കരണം (ഓരോ ആവശ്യത്തിനും ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക).
      • ഉപകരണങ്ങൾക്ക് ഉദാഹരണങ്ങൾ: പെബിൾ ടൂളുകൾ, ബൈഫേസ് കോർ ടൂളുകൾ, ഫ്ലേക്ക് ടൂളുകൾ, ചോപ്പർ-ചോപ്പിംഗ് ടൂളുകൾ, ബ്ലേഡ് സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഉപകരണങ്ങൾ.
      • അവസാനത്തോട് അടുപ്പിച്ച് എല്ലുകൾ കൊണ്ടുള്ള ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു.
      • ഒരു കല്ല് പൊട്ടിക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും വലിയ കഷണത്തെ 'കോർ' എന്നും ചെറിയ കഷണങ്ങളെ 'ഫ്ലേക്കുകൾ' എന്നും പറയുന്നു; ഇവ രണ്ടും ഉപയോഗിച്ച് ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.
      • ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗം: മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വയം രക്ഷിക്കാനും വേട്ടയാടാനും.
    • ജീവിതവും സമൂഹവും:
      • ഗുഹകളിലും തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും താമസിച്ചു.
      • ഉപജീവന മാർഗ്ഗം: വേട്ടയാടലും ശേഖരണവും.
      • സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യൂണിറ്റുകൾ 'ബാൻഡുകൾ' ആയിരുന്നു, നൂറിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുള്ള ചെറിയ സംഘങ്ങൾ രക്തബന്ധത്താൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
      • പുരുഷന്മാർ വേട്ടയാടലിലും സ്ത്രീകൾ ശേഖരണത്തിലും ഏർപ്പെട്ടു.
      • ഭക്ഷണം സൂക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.
      • നാടോടി ജീവിതം നിലനിന്നിരുന്നു.
    • കലാസൃഷ്ടികൾ:
      • മൃഗങ്ങളെയും സ്ത്രീകളെയും ചിത്രീകരിക്കുന്ന കലാസൃഷ്ടികളും (കുസാക്ക് ഗുഹ), വീനസ് ഐവറി ശിൽപ്പവും (ലസ്കോ, ഫ്രാൻസ്) പിൽക്കാല പാലിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടത്തിലെ ആശയവിനിമയത്തെയും ശിൽപ്പങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
      • എല്ലുകളിൽ കൊത്തിയെടുത്ത ശിൽപ്പങ്ങളും (ലാ ഗാർമാ ഗുഹ, സ്പെയിൻ) മനുഷ്യന്റെ കലാപരമായ കഴിവുകളെ കാണിക്കുന്നു.
      • സസ്യങ്ങൾ, മരത്തോൽ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ പൊടിച്ച് ചുവന്ന കല്ലുപൊടിയുമായി കലർത്തി നിർമ്മിച്ച നിറങ്ങളാണ് ഗുഹാ ചിത്രങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചത്.
      • സൂര്യപ്രകാശമെത്താത്ത ഗുഹകളുടെ ഉൾഭിത്തികളിൽ കല്ല് കൊണ്ടുള്ള സൂചികളും മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത്.
      • ഗുഹകളുടെ മേൽക്കൂരകളിലും ചിത്രങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.
      • ഈ കലാ രൂപങ്ങൾ ആദിമ മനുഷ്യന്റെ ബൗദ്ധികവും സാങ്കേതികവുമായ കഴിവുകൾക്ക് തെളിവാണ്.
  • മെസോലിത്തിക് കാലഘട്ടം (ഇടത്തരം ശിലായുഗം)
    • പാലിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് നിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സംക്രമണ ഘട്ടം.
    • ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളായ 'മെസോസ്' (മധ്യം) 'ലിത്തോസ്' (കല്ല്) എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
    • ഉപകരണങ്ങൾ:
      • മൈക്രോലിത്തുകൾ (വളരെ ചെറിയ ഉപകരണങ്ങൾ) ഉപയോഗിച്ചത് ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്, ഇത് പാലിയോലിത്തിക് ഉപകരണങ്ങളെക്കാൾ ചെറുതായിരുന്നു.
    • ജീവിതവും സമൂഹവും:
      • വേട്ടയാടലും ശേഖരണവും ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങളായി തുടർന്നു.
      • മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കുന്നതിന്റെ സൂചനകൾ.
      • വിനോദങ്ങളും ലിംഗാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തൊഴിൽ വിഭജനവും.
    • ആശയവിനിമയവും കലയും:
      • പാലിയോലിത്തിക് അവസാനത്തോടെ ആരംഭിച്ച മനുഷ്യ ആശയവിനിമയത്തിന്റെ വികാസം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രധാനമായും ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
      • മധ്യപ്രദേശിലെ ഭീംബേട്ക, ലഖാജോർ, കതോത്തിയ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗുഹാ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ കലാസൃഷ്ടികൾ മെസോലിത്തിക് ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു.
    • സൈറ്റുകൾ:
      • സ്റ്റാർ കാർ (ഇംഗ്ലണ്ട്): ജൈവ അവശിഷ്ടങ്ങളും കല്ല്, എല്ല് ഉപകരണങ്ങളും, ആദ്യകാല മരപ്പണിയുടെ തെളിവുകളും ഉള്ള ഒരു തുറന്ന വാസസ്ഥലം, താൽക്കാലിക വാസസ്ഥലമായിരിക്കാമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
      • സരായ് നഹർ റായ് (ഇന്ത്യ, ഉത്തർപ്രദേശ്): മൈക്രോലിത്തുകൾ, സൂക്ഷിച്ച വിത്തുകളുടെ തെളിവുകൾ, വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ച മൃഗത്തോൽ എന്നിവയുള്ള ഒരു മെസോലിത്തിക് സൈറ്റ്.
  • നിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടം (പുതിയ ശിലായുഗം)
    • മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ സമൂലമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ച കാലഘട്ടം; 'നിയോസ്' (പുതിയത്) 'ലിത്തോസ്' (കല്ല്) എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
    • ഗോർഡൻ ചൈൽഡിന്റെ "മാൻ മേക്സ് ഹിംസെൽഫ്" കൃഷി, മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കൽ എന്നീ രണ്ട് പ്രധാന മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു.
    • പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ:
      • കൃഷിയുടെയും മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കലിന്റെയും ആരംഭം: സ്ഥിരമായ ഭക്ഷണ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കി.
      • കൃഷി/മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കലിന് കാരണമായ ഘടകങ്ങൾ: ജനസംഖ്യാ വളർച്ച, മനുഷ്യ വാസസ്ഥലങ്ങളുടെ വർദ്ധനവ്, സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക ഘടന, ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ മാറ്റം.
      • ഭൂമി കൃഷി ചെയ്യാനും മണ്ണ് ഉഴുവാനും മരങ്ങൾ മുറിക്കാനും മിനുക്കിയ ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.
      • സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലങ്ങളും കാർഷിക ഗ്രാമങ്ങളും: സ്ഥിരമായ ഭക്ഷണ ലഭ്യത കാരണം ഉയർന്നുവന്നു.
      • മൺപാത്ര നിർമ്മാണം: മൺപാത്ര നിർമ്മാണത്തിന്റെ ആവിർഭാവവും മൺ ഇഷ്ടികകളുടെ ഉപയോഗവും ധാന്യങ്ങൾ സംഭരിക്കാൻ സഹായിച്ചു.
      • തൊഴിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം: കാർഷിക ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ സമൂഹത്തിലെ ഒരു വിഭാഗത്തിന് കൃഷിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാനും മൺപാത്ര നിർമ്മാണം, നെയ്ത്ത് തുടങ്ങിയ മറ്റ് തൊഴിലുകളിൽ ഏർപ്പെടാനും കഴിഞ്ഞു.
      • സാമൂഹിക രൂപീകരണം: വ്യത്യസ്ത തൊഴിൽ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഉദയം സാമൂഹിക രൂപീകരണത്തിൽ പുതിയ ഘടകങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.
      • വർത്തമാനകാല മനുഷ്യ പുരോഗതിയുടെ അടിസ്ഥാനം നിയോലിത്തിക് മാറ്റങ്ങളിലാണ് വേരൂന്നിയത്.
    • ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ചന്ദ്രക്കല (Fertile Crescent): കൃഷി ആരംഭിച്ച പ്രദേശം, ഭൂപടങ്ങളിൽ ഒരു ചന്ദ്രക്കലയുടെ രൂപത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
    • നിയോലിത്തിക് സൈറ്റുകൾ: ജെറിക്കോ, ജാർമോ, അലി കോഷ്, മെഹർഗഡ്.
      • ജാർമോ (കുർദിഷ് കുന്നുകൾ, ഇറാഖ്): ബാർലി, ഗോതമ്പ് എന്നിവ കൃഷി ചെയ്തു; ആടുകളെ ഇണക്കി; ചെറിയ കുടിലുകൾ; കലാസൃഷ്ടികൾ (ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ).
      • മെഹർഗഡ് (ഇപ്പോൾ പാകിസ്ഥാനിൽ): മൃഗങ്ങളെയും സസ്യങ്ങളെയും ഇണക്കൽ പോലുള്ള നിയോലിത്തിക് കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ ഇവിടെ ആരംഭിച്ചു; 'ബലൂചിസ്ഥാന്റെ റൊട്ടിക്കൂട' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
  • ലോഹയുഗം
    • മനുഷ്യൻ ലോഹങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ആരംഭിച്ചു.
    • ചെമ്പ് യുഗം (Copper Age): അസംസ്കൃത ചെമ്പ് ആയുധങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളുമാക്കി മാറ്റാൻ മനുഷ്യർ പഠിച്ചു; കാറ്റാൽ ഹുയൂക്ക് (തുർക്കി), കയോണു (സിറിയ), അലി കോഷ് (ഇറാൻ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഏകദേശം 7000 BCE-ൽ ചെമ്പ് കണ്ടെത്തി.
    • കല്ലുപകരണങ്ങളെക്കാൾ ചെമ്പ് ഉപകരണങ്ങൾക്കുള്ള ഗുണങ്ങൾ: അനുയോജ്യമായ രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും മാറ്റാൻ കഴിയും, ഈടുനിൽപ്പ്.
    • ചാൽക്കോലിത്തിക് യുഗം (Chalcolithic Age): ചെമ്പ് ഉപകരണങ്ങൾ കല്ലുപകരണങ്ങളോടൊപ്പം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടം; ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. ഉദാഹരണങ്ങൾ: ഡൈമാബാദിൽ നിന്നുള്ള (മഹാരാഷ്ട്ര) കുടങ്ങളിലെ ശവസംസ്കാരങ്ങൾ, നേവാസാ (മഹാരാഷ്ട്ര) യിലെ കലാസൃഷ്ടികൾ.
    • വെങ്കലയുഗം (Bronze Age):
      • വെങ്കലം ചെമ്പിന്റെയും ടിന്നിന്റെയും ഒരു അലോയിയാണ്, ചെമ്പിനെക്കാൾ ശക്തമാണ്.
      • നഗരജീവിതത്തിന്റെ ആരംഭത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി.
      • നഗരവൽക്കരണം (Urbanisation): ഭൂരിപക്ഷം ആളുകളും കാർഷികേതര പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ (കരകൗശലം, വ്യാപാരം) ഏർപ്പെടുന്ന ജനസാന്ദ്രതയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, വീതിയേറിയ തെരുവുകൾ, പൊതു കെട്ടിടങ്ങൾ, മികച്ച സൗകര്യങ്ങൾ, തിരക്കേറിയ ജീവിതം, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവ സവിശേഷതയാണ്.
      • ഹാരപ്പൻ നാഗരികത (ഇന്ത്യ): വെങ്കലയുഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
      • നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ തെളിവുകൾ: ഹാരപ്പ, മോഹൻജോദാറോ, ലോഥൽ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ; നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത പൊതു കെട്ടിടങ്ങൾ, വലിയ കുളിക്കടവ് (Great Bath), വീടുകൾ, തെരുവുകൾ, ഓടകൾ, ധാന്യപ്പുരകൾ, വിവിധ കരകൗശല വസ്തുക്കൾ, വ്യാപാരം.
  • വേദകാലഘട്ടം
    • ഹാരപ്പൻ നാഗരികതയുടെ തകർച്ചയെ തുടർന്നാണ് ഇത് വന്നത്.
    • ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ (സംസ്കൃതം, ലാറ്റിൻ, ഗ്രീക്ക്, ജർമ്മൻ, ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, സ്പാനിഷ്, ഫ്രഞ്ച്) സംസാരിക്കുന്ന ആര്യന്മാർ സപ്ത സിന്ധു പ്രദേശത്ത് (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യ) പ്രവേശിച്ചു.
    • ഭാഷാപരമായ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ളവരാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
    • കാലഘട്ടം: 1500 BCE മുതൽ 600 BCE വരെ, വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു ('വേദം' എന്നാൽ അറിവ്).
    • വേദ സാഹിത്യം: നാല് വേദങ്ങൾ (ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അഥർവവേദം), ബ്രാഹ്മണങ്ങൾ, ആരണ്യകങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ.
    • രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾ:
      • ആദ്യകാല വേദകാലഘട്ടം (ഋഗ്വേദം രചിക്കപ്പെട്ടു):
        • സ്ഥാനം: സപ്ത സിന്ധു പ്രദേശം.
        • സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: ഇടയ ജീവിതം.
        • ജീവിതശൈലി: അർദ്ധ നാടോടി.
        • സ്ത്രീകളുടെ പദവി: താരതമ്യേന ഉയർന്നത്.
        • ഭൂമി: കൃഷിക്കായി വനങ്ങൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് കത്തിച്ചു.
        • സമൂഹം: നിരവധി ഗോത്രങ്ങൾ അടങ്ങിയത്.
        • അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ: ലളിതമായവ, കുടുംബനാഥൻ നിർവഹിച്ചിരുന്നു.
        • ദേവതകൾ: പ്രകൃതി ശക്തികളെ ആരാധിച്ചു.
      • പിൽക്കാല വേദകാലഘട്ടം (യജുർ, സാമ, അഥർവ വേദങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടു):
        • സ്ഥാനം: ഗംഗാ സമതലം വരെ വ്യാപിച്ചു.
        • സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: കൃഷിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകി.
        • ജീവിതശൈലി: സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ ജീവിതം.
        • സ്ത്രീകളുടെ പദവി: കുറഞ്ഞു.
        • ഉപകരണങ്ങൾ: ഇരുമ്പിന്റെ ഉപയോഗം.
        • സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ: വർണ്ണ സമ്പ്രദായം ശക്തമായി.
          • നാല് വർണ്ണങ്ങൾ: ബ്രാഹ്മണർ (പൗരോഹിത്യ കർമ്മങ്ങൾ), ക്ഷത്രിയർ (രാജ്യം ഭരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു), വൈശ്യർ (കൃഷി, വ്യാപാരം), ശൂദ്രർ (മറ്റ് മൂന്നു പേരെയും സേവിച്ചു).
        • അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ: സങ്കീർണ്ണവും ചെലവേറിയതുമായി മാറി, ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിന്റെ അവകാശമായി മാറി.
        • ദേവതകൾ: പുതിയ ദേവതകളെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.
        • കരകൗശലം: വിവിധ കരകൗശലങ്ങളുടെ ആരംഭം.

അധ്യായം 2: ആശയങ്ങളും ആദ്യകാല രാജ്യങ്ങളും

  • ആറാം നൂറ്റാണ്ട് BCE: ബൗദ്ധികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു കാലഘട്ടം
    • പുതിയ ആശയങ്ങളുടെ വ്യാപനത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ലോക ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ കാലഘട്ടം.
    • പ്രധാന ചിന്തകർ: വർദ്ധമാന മഹാവീരനും ഗൗതമ ബുദ്ധനും (ഇന്ത്യ), സരത്തുഷ്ട്ര (ഇറാൻ), കൺഫ്യൂഷ്യസ് (ചൈന), ഹെരാക്ലിറ്റസ് (ഗ്രീസ്).
    • സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക മേഖലകളിൽ ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.
    • പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു.
  • ഗംഗാതടത്തിലെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വിപ്ലവം (ഇന്ത്യ)
    • പ്രധാനമായും ഗംഗാതടത്തിലാണ് പുതിയ ആശയങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നത്.
    • ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ:
      • ഇരുമ്പ് ഉപകരണങ്ങളുടെ വ്യാപകമായ ഉപയോഗം.
      • കാർഷിക ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിച്ചു.
      • വ്യാപാരത്തിന്റെയും നഗരങ്ങളുടെയും വളർച്ച.
    • കൃഷിയെയും കന്നുകാലികളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ ഉയർന്നുവന്നു, ഇത് അനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്ക് ഊന്നൽ നൽകിയിരുന്ന വേദകാല ആചാരങ്ങളുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
    • വേദകാല അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ചും മൃഗബലി ഉൾപ്പെടുന്നവ, കന്നുകാലികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു, ഇത് ജനങ്ങളെ അവയെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
    • സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ:
      • വ്യാപാരത്തിലൂടെ ഭൗതിക പുരോഗതി നേടിയ വൈശ്യർ ഉയർന്ന സാമൂഹിക പദവി തേടി.
      • സമ്പന്നരായ ഗൃഹപതികൾ (വ്യാപാരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നവർ, ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നവർ) പോലുള്ള പുതിയ വിഭാഗങ്ങൾ വർണ്ണ സമ്പ്രദായത്തിന് പുറത്ത് ഉയർന്നുവരികയും പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.
      • ഈ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം പുതിയ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ആശയങ്ങളായ ജൈനമതത്തിന്റെയും ബുദ്ധമതത്തിന്റെയും രൂപീകരണത്തിന് കാരണമായി, വൈശ്യരിൽ നിന്നും ഗൃഹപതികളിൽ നിന്നും ഇതിന് പിന്തുണ ലഭിച്ചു.
  • ജൈനമതം
    • തീർത്ഥങ്കരന്മാർ: 'തപസ്സിലൂടെ ജ്ഞാനം നേടിയവൻ'; 24 തീർത്ഥങ്കരന്മാരുണ്ട്.
      • പാർശ്വനാഥൻ 23-ആം തീർത്ഥങ്കരനായിരുന്നു.
      • വർദ്ധമാന മഹാവീരൻ 24-ആമത്തെയും അവസാനത്തെയും തീർത്ഥങ്കരനായിരുന്നു.
    • വർദ്ധമാന മഹാവീരൻ:
      • ബീഹാറിലെ വൈശാലിക്കടുത്തുള്ള കുണ്ഡഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു.
      • പാവയിൽ (പാറ്റ്നക്കടുത്ത്) നിർവാണം പ്രാപിച്ചു.
      • മഹാവീരൻ, ജിനൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ടു.
      • പാർശ്വനാഥന്റെ തത്വങ്ങളോടൊപ്പം തന്റെ തത്വങ്ങളും ചേർത്ത് ജൈനമതം പ്രചരിപ്പിച്ചു.
      • തന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രാകൃത ഭാഷകളിൽ പങ്കുവെച്ചു.
    • ജൈനമത തത്വങ്ങൾ:
      • വേദങ്ങളുടെ ആധികാരികത നിഷേധിച്ചു.
      • 'മോക്ഷം' (രക്ഷ) നേടുന്നതിനുള്ള മൂന്ന് തത്വങ്ങൾ, 'ത്രിരത്നങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു: ശരിയായ വിശ്വാസം, ശരിയായ അറിവ്, ശരിയായ പ്രവൃത്തി.
      • സന്യാസിമാർക്കും സന്യാസിനികൾക്കും അഞ്ച് തത്വങ്ങൾ: ഒരു ജീവിയെയും ദ്രോഹിക്കരുത്, നുണ പറയരുത്, മോഷ്ടിക്കരുത്, സ്വത്ത് സ്വന്തമാക്കരുത്, ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കുക.
      • അഹിംസയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകി.
      • ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാത്തിനും ജീവനുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
    • വിഭാഗങ്ങൾ: പിന്നീട് 'ശ്വേതാംബരർ', 'ദിഗംബരർ' എന്നിങ്ങനെ പിരിഞ്ഞു.
    • കേരളവും ജൈനമതവും: കേരളത്തിൽ പ്രചരിച്ചു, വയനാട് ഒരു പ്രധാന ജൈന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, അവിടെ ജൈന ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാം.
  • ബുദ്ധമതം
    • ഗൗതമ ബുദ്ധൻ (സിദ്ധാർത്ഥൻ):
      • നേപ്പാളിലെ ലുംബിനിയിൽ (കപിലവസ്തു) ജനിച്ചു.
      • ഒരു വൃദ്ധനെയും രോഗിയെയും ശവശരീരത്തെയും ശാന്തനായ ഒരു സന്യാസിയെയും കണ്ടതിന് ശേഷം ഒരു വഴിത്തിരിവ് അനുഭവപ്പെട്ടു, ഇത് അദ്ദേഹത്തെ ദുരിതത്തിന്റെ കാരണം തേടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
      • തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു, ബോധ് ഗയയിൽ (ബീഹാർ) ജ്ഞാനം നേടി.
      • തന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രഭാഷണം സാരാനാഥിൽ നടത്തി.
      • കുശിനാരയിൽ നിർവാണം പ്രാപിച്ചു.
      • അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠിപ്പിക്കലുകളും തത്വങ്ങളും ലളിതവും ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് എതിരുമായിരുന്നു.
      • സാധാരണക്കാരുടെ ഭാഷയായ പാലിയിൽ തന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചു.
      • കന്നുകാലികളെ കൃഷിക്കും ഗതാഗതത്തിനും ആവശ്യമായിരുന്നതിനാൽ, മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്ന വേദകാല അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുത്തിയിരുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'അഹിംസ' എന്ന ആശയം അനുയോജ്യമായിരുന്നു.
    • ബുദ്ധന്റെ തത്വങ്ങൾ:
      • ജീവിതം ദുരിതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്.
      • ആഗ്രഹമാണ് ദുരിതത്തിന് കാരണം.
      • ആഗ്രഹം നശിപ്പിച്ചാൽ ദുരിതം അപ്രത്യക്ഷമാകും.
      • ഇത് നേടാൻ അഷ്ടാംഗമാർഗ്ഗം പിന്തുടരണം.
        • അഷ്ടാംഗമാർഗ്ഗം: ശരിയായ കാഴ്ചപ്പാട്, ശരിയായ ഉദ്ദേശ്യം, ശരിയായ സംസാരം, ശരിയായ പ്രവൃത്തി, ശരിയായ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം, ശരിയായ പ്രയത്നം, ശരിയായ അവബോധം, ശരിയായ ധ്യാനം.
      • മധ്യമാർഗ്ഗം (Middle Path): ബുദ്ധൻ കഠിനമായ തപസ്സും ആഢംബര ജീവിതവും നിരാകരിച്ചു, അവയ്ക്കിടയിൽ ഒരു മധ്യമാർഗ്ഗം നിർദ്ദേശിച്ചു.
    • സാമൂഹിക പഠിപ്പിക്കലുകൾ (ദീഘ നികായ):
      • കുടുംബ ജീവിതത്തിൽ, സ്ത്രീയും പുരുഷനും പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെ ജീവിക്കുകയും കടമകൾ ശരിയായി നിർവഹിക്കുകയും വേണം.
      • തൊഴിലുടമകൾ വേലക്കാരോടും തൊഴിലാളികളോടും മര്യാദയോടെ പെരുമാറണം, അമിത ഭാരം ചുമത്തരുത്, ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം, ന്യായമായ കൂലി എന്നിവ നൽകുകയും അസുഖങ്ങളിൽ അവരെ പരിചരിക്കുകയും വേണം.
      • തൊഴിലാളികൾ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുകയും തൊഴിലുടമയുടെ അന്തസ്സ് നിലനിർത്തുകയും വേണം.
    • സംഘങ്ങളും സ്തൂപങ്ങളും:
      • സ്തൂപങ്ങൾ: ബുദ്ധന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങളോ വസ്തുക്കളോ അടക്കം ചെയ്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച അർദ്ധവൃത്താകൃതിയിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ, കൊത്തുപണികളാൽ സമ്പന്നം. പ്രശസ്ത ഉദാഹരണങ്ങൾ: സാഞ്ചി, സാരാനാഥ് സ്തൂപങ്ങൾ.
      • സംഘങ്ങൾ: ബുദ്ധമതം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ രൂപീകരിച്ച സന്യാസ സമൂഹങ്ങൾ.
      • ജാതിയും ലിംഗഭേദവും പരിഗണിക്കാതെ എല്ലാ ആളുകളെയും സംഘത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു.
      • സംഘത്തിലെ സ്ത്രീകൾ 'ഭിക്ഷുണിമാർ' എന്നും പുരുഷന്മാർ 'ഭിക്ഷുക്കൾ' എന്നും അറിയപ്പെട്ടു.
      • ചർച്ചകളിലൂടെയും ഭൂരിപക്ഷ അഭിപ്രായത്തിലൂടെയുമാണ് തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തത്, ഇത് ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു.
      • സംഘത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ വ്യക്തിഗത പേര്, ജാതി, പദവി, കുടുംബം എന്നിവ നഷ്ടപ്പെടുകയും സമുദ്രത്തോട് ഒന്നായി മാറുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ബുദ്ധൻ പഠിപ്പിച്ചു.
    • പിളർപ്പ്: പിന്നീട് മഹായനയും ഹീനയാനയും ആയി പിരിഞ്ഞു; മഹായന അനുയായികൾ ബുദ്ധനെ ദൈവമായി ആരാധിച്ചു.
    • സംഭാവനകൾ: ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിന് നിരവധി സംഭാവനകൾ നൽകി; സംഘത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം ജനാധിപത്യവും മൂല്യങ്ങളും വളർത്തി.
    • വ്യാപനം: ബുദ്ധമതം ശ്രീലങ്ക, ചൈന, ജപ്പാൻ, ബർമ്മ, മ്യാൻമർ, ടിബറ്റ്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു, ഇത് പുരാതന ലോകത്തെ ഇന്ത്യയെ അംഗീകരിക്കാൻ ഇടയാക്കി.
    • കേരളവും ബുദ്ധമതവും: ബുദ്ധമത വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു; മണിമേഖല നായിക ബുദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചു; ബുദ്ധ പ്രതിമകളും അവശിഷ്ടങ്ങളും കണ്ടെത്തി; ചില മലയാളം വാക്കുകൾ/സ്ഥലനാമങ്ങൾ ബുദ്ധമത സ്വാധീനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
  • ഭൗതികവാദം (Materialism)
    • ആറാം നൂറ്റാണ്ട് BCE-യിൽ രൂപപ്പെട്ട നിരവധി ചിന്താധാരകളിൽ ഒന്ന്.
    • അജിത കേശകംബലിൻ ആയിരുന്നു അതിന്റെ പ്രചാരകൻ, ബുദ്ധന്റെ സമകാലികനായിരുന്നു.
    • തത്വചിന്ത: എല്ലാ മതപരമായ ആചാരങ്ങളും അർത്ഥരഹിതമാണെന്ന് ഭൗതികവാദികൾ വിശ്വസിച്ചു; 'ഇഹലോകം' (ഈ ലോകം) 'പരലോകം' (മറ്റേ ലോകം) എന്നിവയില്ല; മനുഷ്യ ശരീരം നാല് മൂലകങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണ്, മരിക്കുമ്പോൾ അവ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരികെ ലയിക്കുന്നു.
  • ജനപദങ്ങളും മഹാജനപദങ്ങളും: ആദ്യകാല രാജ്യങ്ങളുടെ ഉദയം
    • ജനപദം: 'ജനങ്ങളെ പാർപ്പിച്ച സ്ഥലം'.
      • കൃഷിയിടങ്ങൾക്കും വാസസ്ഥലങ്ങൾക്കുമായി വനങ്ങൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച് സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇത് രൂപപ്പെട്ടു.
      • പിൽക്കാല വേദങ്ങളിൽ വിവിധ ജനപദങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു.
    • മഹാജനപദങ്ങൾ:
      • വേദകാലഘട്ടത്തിൽ ഗോത്ര സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ ('ജന') നിലനിന്നിരുന്നു.
      • വ്യാപകമായ കൃഷി ഗോത്രവർഗ്ഗ സമൂഹങ്ങളെ സ്ഥിരമായി പാർപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കി, ഇത് ജനപദങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തി.
      • ജനപദങ്ങളിലെ കാർഷിക ഉൽപ്പാദനം വ്യാപാരത്തെയും നഗരങ്ങളുടെ വികാസത്തെയും പോഷിപ്പിച്ചു, ഇത് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.
      • വൈവിധ്യമാർന്ന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിയമങ്ങൾ ആവശ്യമായിരുന്നു, ഇത് ഗോത്ര ഭരണത്തിന്റെ തിരോധാനത്തിന് കാരണമായി.
      • കൃഷിയുമായുള്ള ബന്ധവും മണ്ണുമായുള്ള ബന്ധവും 'സ്വന്തം ഭൂമി' എന്ന ആശയത്തിനും രാജ്യ രൂപീകരണത്തിനും കാരണമായി.
      • ബുദ്ധമത ഗ്രന്ഥമായ അങ്കുത്തരനികായ ഇത്തരത്തിലുള്ള 16 രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു, ഇവ മഹാജനപദങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
      • ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ മാറ്റങ്ങളെ 'രണ്ടാം നഗരവൽക്കരണം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
      • നഗരങ്ങൾക്ക് ഉദാഹരണങ്ങൾ (ദീഘ നികായ): ചമ്പ, രാജഗൃഹ, ശ്രാവസ്തി, സാകേത, കൗശാംബി, വാരണാസി.
    • മഹാജനപദങ്ങളിലെ ഭരണ സംവിധാനം:
      • സമകാലിക കൃതികൾ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
      • ഒരു രാജാവ്, ഒരു ഭരണ സംവിധാനം, ഒരു സ്ഥിരം സൈന്യം എന്നിവ വികസിച്ചു.
      • നികുതികൾ: 'ബലി' (പാലി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ) 'ഭാഗ' എന്നിവ നികുതികളുടെ തരങ്ങളായിരുന്നു, പ്രധാനമായും ധാന്യങ്ങളുടെയും കന്നുകാലികളുടെയും രൂപത്തിലാണ് നൽകിയിരുന്നത്. വനവാസികൾ വന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നൽകി, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ സേവനങ്ങളായി നൽകി.
      • ഉദ്യോഗസ്ഥർ: ശതപഥബ്രാഹ്മണൻ സേനാനി, പുരോഹിതൻ, ഗ്രാമണി എന്നിവർ രാജാവിനെ സഹായിച്ചിരുന്നതായി പരാമർശിക്കുന്നു.
      • മഹാജനപദങ്ങൾക്ക് കോട്ടകളും തലസ്ഥാന നഗരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു (ഉദാ: കൗശാംബിയിലെ മതിൽ).
  • മഗധയുടെ ഉയർച്ച
    • 16 മഹാജനപദങ്ങൾക്കിടയിലെ നിരന്തരമായ ആധിപത്യ യുദ്ധങ്ങൾ കാരണം മഗധ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി ഉയർന്നുവന്നു.
    • വളർച്ചയ്ക്കുള്ള കാരണങ്ങൾ (ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ):
      • നല്ല മഴ ലഭിക്കുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പ്രദേശം.
      • ഇരുമ്പയിരിന്റെ വലിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ, ഉപകരണങ്ങൾക്കും ആയുധങ്ങൾക്കും വസ്തുക്കൾ നൽകി.
      • വനങ്ങളിൽ ആനകളുടെ സമൃദ്ധി, യുദ്ധത്തിന് നിർണ്ണായകമായിരുന്നു.
      • ഗംഗയും അതിന്റെ പോഷകനദികളും സാധനങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ കൊണ്ടുപോകാൻ സഹായിച്ചു.
    • ഭരണാധികാരികൾ: ബിംബിസാരനും അജാതശത്രുവും പ്രധാന ഭരണാധികാരികളായിരുന്നു.
    • രാജവംശങ്ങൾ: ഹര്യങ്ക രാജവംശം (ബിംബിസാരൻ, അജാതശത്രു), ശിശുനാഗ രാജവംശം (ശിശുനാഗൻ), നന്ദ രാജവംശം (മഹാപദ്മനന്ദ).
  • മഗധയിൽ നിന്ന് മൗര്യ രാജ്യത്തിലേക്ക്
    • അവസാന നന്ദ ഭരണാധികാരിയായ ധനാനന്ദനെ തോൽപ്പിച്ച് ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ 321 BCE-ൽ മൗര്യ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു.
    • ചരിത്ര സ്രോതസ്സുകൾ:
      • മെഗസ്തനീസിന്റെ പാടലീപുത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം: മതിലും 64 കവാടങ്ങളും നിരവധി ഗോപുരങ്ങളുമുള്ള വലിയതും മനോഹരവുമായ നഗരം; മരം കൊണ്ടും മണ്ണ് കൊണ്ടും നിർമ്മിച്ച രണ്ടോ മൂന്നോ നിലകളുള്ള വീടുകൾ, മരം കൊണ്ടുള്ള രാജകൊട്ടാരം.
      • കൗടില്യന്റെ അർത്ഥശാസ്ത്രം: പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രരേഖ, ആർ. ശ്യാമശാസ്ത്രി കണ്ടെത്തിയ കയ്യെഴുത്തുപ്രതി.
      • സപ്താംഗ സിദ്ധാന്തം (അർത്ഥശാസ്ത്രം): ഒരു രാജ്യം ഏഴ് ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു: സ്വാമി (രാജാവ്), അമാത്യ (മന്ത്രിമാർ), ജനപദം (ഭൂമിയും ജനങ്ങളും), ദുർഗ്ഗ (കോട്ട), കോശം (ഖജനാവ്), ദണ്ഡം (നീതി), മിത്രം (സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങൾ).
      • അശോക ചക്രവർത്തിയുടെ ലിഖിതങ്ങളും നാണയങ്ങളും.
  • മൗര്യ ഭരണം
    • അശോക ചക്രവർത്തി: ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭരണാധികാരി.
      • കലിംഗം (ഇപ്പോൾ ഒഡീഷ) കീഴടക്കി, രാജ്യം വികസിപ്പിച്ചു.
      • കലിംഗ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ചു, ലിഖിതങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
      • റൂമിന്ദെയ് (ലുംബിനി) ലിഖിതം: ബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം അശോകൻ സന്ദർശിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും ഒരു സ്തൂപം സ്ഥാപിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും ലുംബിനിക്ക് നികുതി ഇളവുകൾ നൽകിയതിനെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു ('ബലി'യിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി, വിളവെടുപ്പിന്റെ എട്ടിലൊന്ന് 'ഭാഗ'യായി മാത്രം).
    • ഭരണ സംവിധാനം: സൗകര്യത്തിനായി വിശാലമായ രാജ്യം പ്രവിശ്യകളായി വിഭജിച്ചു.
      • രാജ്യ തലസ്ഥാനം: പാടലീപുത്ര, ചക്രവർത്തിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
      • പ്രവിശ്യാ തലസ്ഥാനങ്ങൾ: തക്ഷശില (വടക്കൻ പ്രവിശ്യ), ഉജ്ജയിനി (പടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യ), സുവർണ്ണഗിരി (തെക്കൻ പ്രവിശ്യ), കലിംഗ തോസലി (കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യ).
      • പ്രവിശ്യകൾ ഗവർണർമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
      • സൈന്യം: കാലാൾപ്പട, കുതിരപ്പട, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, നാവികസേന എന്നിവയുൾപ്പെടെ നന്നായി സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട സൈന്യം.
      • 30 അംഗ സമിതിയാണ് സൈനിക ഭരണം നടത്തിയത്.
    • അശോകന്റെ ലിഖിതങ്ങൾ:
      • ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലുടനീളം കണ്ടെത്തി.
      • ബ്രാഹ്മി, ഖരോഷ്ടി, അരാമിക് ലിപികളിൽ എഴുതി.
      • 1838-ൽ ജെയിംസ് പ്രിൻസെപ്പാണ് ആദ്യമായി വായിച്ചത്.
      • മിക്കതും രാജാവിനെ 'ദേവാനാംപിയ' (ദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രിയങ്കരൻ) എന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു; 'അശോക' എന്ന പേര് മസ്കി, ഉദേഗുലം, നിട്ടൂർ ലിഖിതങ്ങളിൽ (കർണാടക) കാണപ്പെടുന്നു.
      • ബ്രാഹ്മി ലിപി മിക്ക ആധുനിക ഇന്ത്യൻ ലിപികളുടെയും (ഹിന്ദി, ബംഗാളി, മലയാളം, തമിഴ്) ഉത്ഭവമാണ്.
    • 'അശോക ധമ്മം' (ധർമ്മം): സമാധാനത്തിനും സഹവർത്തിത്വത്തിനും വേണ്ടി അശോകൻ പ്രചരിപ്പിച്ച ആശയങ്ങൾ.
      • പ്രധാന ആശയങ്ങൾ: മറ്റ് മതങ്ങളോട് സഹിഷ്ണുത പുലർത്തുക, മുതിർന്നവരെയും അധ്യാപകരെയും ബഹുമാനിക്കുക, അടിമകളോടും രോഗികളോടും ദയ കാണിക്കുക.
      • ചരിത്രകാരി റോമില താപ്പർ വിശ്വസിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ രാജ്യത്തെയും വൈവിധ്യമാർന്ന സാമൂഹിക ഗ്രൂപ്പുകളെയും ഒരുമിപ്പിച്ച് നിർത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു ഇത് എന്നാണ്.
  • വ്യാപാരത്തിന്റെ വളർച്ച
    • നാണയങ്ങൾ: പഞ്ചുഡ് മാർക്ക്ഡ് നാണയങ്ങൾ (വെള്ളി, ചെമ്പ്) വ്യാപാരത്തിന് ഉപയോഗിച്ചു.
    • ഗതാഗതം: കര, കടൽ, നദികൾ എന്നിവയിലൂടെ സാധനങ്ങൾ നീക്കി.
    • ചരക്കുകൾ: ധാന്യങ്ങൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, ലോഹം എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ഇനങ്ങൾ.
    • വ്യാപാരികൾ: 'സെത്തിസ്', 'സത്ഥവാഹകർ' എന്നിവ വ്യാപാരികൾക്കുള്ള പദങ്ങളായിരുന്നു.
    • റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം (ആറാം നൂറ്റാണ്ട് CE) പാശ്ചാത്യർ ചൈനക്കാരിൽ നിന്ന് പട്ടുനിർമ്മാണം പഠിച്ചപ്പോൾ വ്യാപാരം കുറഞ്ഞു.
    • ഈ കുറവ് ആഭ്യന്തര വ്യാപാരത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും പ്രധാന നഗരങ്ങളുടെയും കരകൗശലങ്ങളുടെയും തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്തു.
  • ഗ്രീസിലെ രാജ്യ രൂപീകരണം
    • ഇന്ത്യയിലെ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾ.
    • നഗര-രാജ്യങ്ങൾ: ഗ്രാമങ്ങൾ സുരക്ഷയ്ക്കും ഭരണത്തിനും വേണ്ടി ഒത്തുചേർന്നു, ഒരു നഗരവും ചുറ്റുപാടുമുള്ള കാർഷിക ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
    • കുന്നുകളും പർവതങ്ങളും പ്രകൃതിദത്തമായ അതിരുകൾ നൽകി, ചിലത് ദ്വീപുകളായിരുന്നു.
    • തലസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്ന കുന്നുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്തു.
    • പ്രധാന നഗര-രാജ്യങ്ങൾ: ഏഥൻസ്, സ്പാർട്ട, കൊരിന്ത്, തീബ്സ്.
    • ജനാധിപത്യ വഴിയിലെ ഏഥൻസ്:
      • 2500 വർഷം മുമ്പുള്ള ഭരണ സമ്പ്രദായം ആധുനിക ജനാധിപത്യത്തോട് സാമ്യമുള്ളതായിരുന്നു, മറ്റ് നഗര-രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.
      • പൗരന്മാർ: അടിമകളൊഴികെ 30 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള എല്ലാ പുരുഷന്മാരും.
      • തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ പൗരന്മാരുടെ ഒരു സമിതി വർഷത്തിൽ നാല് തവണ യോഗം ചേർന്നു.
      • സ്ത്രീകൾ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, വിദേശ വ്യാപാരികൾ എന്നിവരെ പൗരന്മാരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല.
      • മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്തെ വ്യാപാരം കാരണം സമ്പന്നമായ നഗര-രാജ്യം.
      • കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലും കടൽയാത്രയിലും വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവർ, ഇത് പുതിയ ആശയങ്ങളെയും ചിന്തകരെയും (സോഫിസ്റ്റുകൾ) ആകർഷിച്ചു.
      • "ചരിത്രത്തിന്റെ പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹെറോഡോട്ടസ് ഏഥൻസിലേക്ക് വന്ന അത്തരം ഒരു ചിന്തകനായിരുന്നു.

അധ്യായം 3: ഭൂമി ദാനങ്ങളും ഇന്ത്യൻ സമൂഹവും

  • ഭൂമി ദാനങ്ങൾ: ഒരു ചരിത്രപരമായ ആചാരം
    • വകടാക രാജാവ് വിന്ധ്യശക്തി രണ്ടാമന്റെ (355-400 CE) ഒരു ഉത്തരവ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളോടെ ഭൂമി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമാക്കുന്നു, ഇത് 'ഭൂമി ദാനങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
    • ദാനങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യം: വിജയം, ദീർഘായുസ്സ്, ക്ഷേമം, സമാധാനം എന്നിവ നേടാൻ.
    • ദാനം ചെയ്ത ഭൂമിക്ക് ഇളവുകൾ: ഭരണം വ്യത്യസ്തം, ഉപ്പ്/മദ്യം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കരുത്, ഖജനാവിലേക്ക് പണമോ ധാന്യങ്ങളോ നൽകേണ്ടതില്ല, കരി/ആനച്ചമയം എന്നിവയ്ക്ക് ബാധ്യതയില്ല, പോലീസിന് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയില്ല, കട്ടിലോ അടുപ്പോ നൽകേണ്ടതില്ല, ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച നിധികളിൽ അവകാശം, ഭൂമി വേലി കെട്ടാനും ഉയർത്താനുമുള്ള അവകാശം, വലിയ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവകാശം.
    • ബുദ്ധമത കൃതികളിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മൗര്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ ഇത് വ്യാപകമാവുകയും ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.
  • ഭൂമി ദാനങ്ങളുടെ വ്യാപനം
    • സാതവാഹനർ (ഡെക്കാൻ പ്രദേശം) പ്രബലരായ ബ്രാഹ്മണരെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ഈ ആചാരം ആരംഭിച്ചു.
    • ഗുപ്തരുടെ കീഴിൽ (നാലാം-ആറാം നൂറ്റാണ്ട് CE) ഇത് വ്യാപകമായി.
    • ഭൂമി ദാനങ്ങളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ:
      • സാതവാഹനർ ഭൂമിയുടെ വിഭവങ്ങൾക്കുള്ള അവകാശം മാത്രം നൽകി.
      • ഗുപ്തർ ഭൂമിയുടെ വിഭവങ്ങളുടെയും അവിടെ താമസിക്കുന്ന ആളുകളുടെയും അവകാശങ്ങൾ കൈമാറി.
    • ഗുപ്ത കാലഘട്ടത്തിൽ ഭൂമി ദാനങ്ങൾ കാരണം വന്ന മാറ്റങ്ങൾ:
      • ദാനം ചെയ്ത ഭൂമിയിന്മേലുള്ള രാജാവിന്റെ അധികാരം ക്രമേണ കുറഞ്ഞു.
      • നികുതി പിരിക്കാനും നീതി നടപ്പിലാക്കാനുമുള്ള അവകാശം ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തോടൊപ്പം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
      • ദാനം ലഭിച്ചവർക്ക് ഭൂമി വീണ്ടും ദാനം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചു.
      • രാജാക്കന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും പണത്തിന് പകരം ഭൂമി ദാനങ്ങളായി പ്രതിഫലം നൽകാൻ തുടങ്ങി.
      • തുടക്കത്തിൽ കൂടുതലും ബ്രാഹ്മണർക്ക് ആയിരുന്നു, പിന്നീട് മറ്റ് വിഭാഗങ്ങൾക്കും ദാനങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
  • ഗുപ്ത രാജാക്കന്മാർ
    • സ്ഥാപകൻ: ശ്രീഗുപ്തൻ.
    • മറ്റ് പ്രധാന രാജാക്കന്മാർ: ചന്ദ്രഗുപ്തൻ ഒന്നാമൻ, സമുദ്രഗുപ്തൻ, ചന്ദ്രഗുപ്തൻ രണ്ടാമൻ, കുമാരഗുപ്തൻ ഒന്നാമൻ, സ്കന്ദഗുപ്തൻ.
    • സമുദ്രഗുപ്തൻ: ഏറ്റവും ശക്തനായ ഭരണാധികാരി, നേപ്പാൾ മുതൽ തമിഴ്നാട് വരെ വിജയങ്ങൾ നേടി, പ്രയാഗ പ്രശസ്തിയിൽ (ഹരിസേനൻ രചിച്ചത്) പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.
    • രാജാവിനെ ദേവന്മാർക്ക് തുല്യനായി കണക്കാക്കി (ഉദാ: കുബേരൻ, വരുണൻ, ഇന്ദ്രൻ, അന്തകൻ).
  • ഇന്ത്യൻ ഫ്യൂഡലിസം (സാമന്ത സമ്പ്രദായം)
    • വ്യാപകമായ ഭൂമി ദാനങ്ങൾ ശക്തമായ ഭൂവുടമ വിഭാഗത്തിന് കാരണമായി.
    • ഭൂമിയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നവർ ഭൂവുടമകളുടെ അവകാശരഹിത ആശ്രിതരായി മാറി.
    • കർഷകർ, കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, അടിമകൾ എന്നിവർ ഭൂമിയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു, അതേ മണ്ണിൽ ജീവിക്കുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്തു.
    • അവർ യജമാനന്മാർക്ക് വേണ്ടി അധ്വാനിക്കുകയും നികുതികൾക്ക് പുറമെ ഉയർന്ന വിഭാഗത്തിന് സൗജന്യ സേവനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു.
    • ഈ സമ്പ്രദായത്തെ 'ഇന്ത്യൻ ഫ്യൂഡലിസം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
  • ഗുപ്ത കാലഘട്ടത്തിലെ കൃഷി
    • കൃഷിയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പുരോഗതി.
    • കൃഷിയുടെ വ്യാപനത്തെ സഹായിച്ച ഘടകങ്ങൾ:
      • കൃഷി ചെയ്യപ്പെടാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ അനുയോജ്യമാക്കി.
      • കാർഷിക സാങ്കേതികവിദ്യയെയും കാലാവസ്ഥയെയും കുറിച്ചുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ അറിവ്.
      • വിവിധ ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ.
    • ജലസേചന രീതികൾ: കനാലുകൾ, കിണറുകളിൽ നിന്ന് കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് വെള്ളം എത്തിക്കൽ, മഴവെള്ള സംഭരണം, അണക്കെട്ടുകൾ (ഗുജറാത്തിലെ സുദർശന തടാകം സ്കന്ദഗുപ്തൻ പുനർനിർമ്മിച്ചു), കുളങ്ങൾ/ജലസംഭരണികൾ, ഘടീയന്ത്രം (അരഘട്ട - വെള്ളം വലിച്ചെടുക്കാൻ ചക്രത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ച പാത്രങ്ങൾ).
  • കരകൗശലവും വ്യാപാരവും
    • കൃഷിയുടെ വികാസം കാർഷികേതര പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
    • സാഹിത്യ കൃതികളും പുരാവസ്തുക്കളും കരകൗശലങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
    • പുരാവസ്തുക്കളും കരകൗശലങ്ങളും:
      • സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, വിലയേറിയ കല്ലുകൾ എന്നിവകൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ -> സ്വർണ്ണപ്പണിക്കാർ, ആഭരണ വ്യാപാരികൾ.
      • ചില്ലുപാത്രങ്ങൾ -> ചില്ലുപണിക്കാർ.
      • പട്ട്, പരുത്തി വസ്ത്രങ്ങൾ -> നെയ്ത്തുകാർ.
      • ദന്തത്തിലെ ശിൽപ്പങ്ങൾ -> ദന്ത കൊത്തുപണിക്കാർ.
    • ഗിൽഡുകൾ (ശ്രേണികൾ): കരകൗശല തൊഴിലാളികളും വ്യാപാരികളും സംഘടനകൾ രൂപീകരിച്ചു.
      • ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ: അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ ശേഖരിക്കുക, ഉൽപ്പാദനം നിയന്ത്രിക്കുക, പൂർത്തിയാക്കിയ സാധനങ്ങൾ വിപണനം ചെയ്യുക.
      • സർക്കാരുകൾ ഗിൽഡുകളെ ബഹുമാനിച്ചു, അവ തങ്ങളുടെ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടിയിരുന്നു.
  • വ്യാപാരവും വാണിജ്യവും
    • കരകൗശല ഉൽപ്പന്നങ്ങളായിരുന്നു പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തുക്കൾ.
    • വൻതോതിൽ നിർമ്മിച്ച തുണിത്തരങ്ങൾ (മസ്ലിൻ, കാലിക്കോ, ലിനൻ) പ്രധാന വ്യാപാര ഉൽപ്പന്നങ്ങളായിരുന്നു.
    • ബാഹ്യ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ: പശ്ചിമേഷ്യ, മധ്യേഷ്യ, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ, റോം.
    • പുതിയ വ്യാപാര പാതകൾ വികസിച്ചു.
    • വ്യാപാരികൾ: 'നഗരശ്രേഷ്ഠിൻ', 'സാർത്ഥവാഹൻ' എന്നിവ വ്യാപാരികൾക്കുള്ള പദങ്ങളായിരുന്നു.
      • നഗരശ്രേഷ്ഠിൻ: സമ്പന്നരായ വ്യാപാരികൾക്ക് ഭരണത്തിൽ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു, വ്യാപാരി ഗിൽഡുകളിലെ പ്രമുഖ അംഗങ്ങളായിരുന്നു.
    • പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ: കനൗജ്, ശ്രാവസ്തി, കൗശാംബി, ഉജ്ജയിനി, മഥുര.
    • ഗുപ്ത നാണയങ്ങൾ: സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ചെമ്പ് നാണയങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.
    • വ്യാപാരത്തിന്റെ തകർച്ച:
      • ആറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയുടെ വിദേശ വ്യാപാരം കുറഞ്ഞു.
      • പാശ്ചാത്യർ ചൈനക്കാരിൽ നിന്ന് പട്ടുനിർമ്മാണം പഠിച്ചു, ഇത് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ആവശ്യം കുറച്ചു.
      • വിദേശ വ്യാപാരത്തിലെ കുറവ് ആഭ്യന്തര വ്യാപാരത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു.
      • വ്യാപാരത്തിനായി കരകൗശല തൊഴിലാളികളുടെയും ശിൽപ്പികളുടെയും നീക്കത്തിൽ കുറവുണ്ടായി.
      • വ്യാപാരത്തിലെ മാന്ദ്യം, കരകൗശലങ്ങളുടെ പൊതുവായ തകർച്ച, ഗ്രാമീണവൽക്കരണം എന്നിവ നിരവധി പ്രധാന നഗരങ്ങളുടെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
      • ഫാ-ഹിയൻ (അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) വലിയ നഗരങ്ങളായി രേഖപ്പെടുത്തിയവയെ ഹ്യൂൻ സാങ് (ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്) ഗ്രാമങ്ങളായി വിശേഷിപ്പിച്ചു.
  • സാമൂഹിക ജീവിതം
    • പുതിയ തൊഴിൽ ഗ്രൂപ്പുകളും ജനങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ ഉപവിഭാഗങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.
    • നിലവിലുള്ള വർണ്ണ സമ്പ്രദായത്തിന് എല്ലാ പുതിയ ഗ്രൂപ്പുകളെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതിനാൽ ഓരോന്നും പുതിയ 'ജാതി' അല്ലെങ്കിൽ 'ഉപജാതി' ആയി മാറി.
    • ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന് പുറത്ത് നിന്നുള്ളവരും വനവാസികളും ('നിഷാദർ'), അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളിലെ കുട്ടികളും പുതിയ 'ജാതികൾ' രൂപപ്പെടുത്തി.
    • ഇത് ജാതിവ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കി.
    • ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നിവരുടെ സ്ഥാനം മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നു.
    • ചൈനീസ് സഞ്ചാരി ഹ്യൂൻ സാങ് (ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്) ശൂദ്രരെ കർഷകരായി വിശേഷിപ്പിച്ചു, ഒരു കാർഷിക സമൂഹത്തിൽ അവരുടെ സാമൂഹിക പദവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
    • അന്ത്യജർ: ചതുർവർണ്ണ സമ്പ്രദായത്തിന് പുറത്തുള്ളവർ, 'അസ്പൃശ്യർ' ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.
      • അന്ത്യജരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർ: ശ്മശാനം സൂക്ഷിപ്പുകാർ ('ചണ്ഡാലർ') മൃഗത്തോൽ സംസ്കരിക്കുന്നവർ ('ചർമ്മകാരർ').
      • ചണ്ഡാലരെക്കുറിച്ചുള്ള ഫാ-ഹിയന്റെ വിവരണം: നഗരങ്ങളിലോ കമ്പോളങ്ങളിലോ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഉയർന്ന ജാതിക്കാരെ വഴിമാറാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാൻ ഒരു മരപ്പലകയിൽ അടിക്കേണ്ടിയിരുന്നു.
    • വിവാഹങ്ങൾ:
      • അർത്ഥശാസ്ത്രം അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു.
      • 'അനുലോമ' വിവാഹം: വരൻ ഉയർന്ന ജാതിയിൽ നിന്ന്, വധു താഴ്ന്ന ജാതിയിൽ നിന്ന്.
      • 'പ്രതിലോമ' വിവാഹം: വധു ഉയർന്ന ജാതിയിൽ നിന്ന്, വരൻ താഴ്ന്ന ജാതിയിൽ നിന്ന്.
  • സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥാനം
    • പൊതുവെ സമൂഹത്തിൽ താഴ്ന്ന സ്ഥാനമായിരുന്നു.
    • രാജ്ഞിമാർ മുതൽ താഴ്ന്ന വിഭാഗങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ വരെ പുരുഷന്മാർക്ക് വിധേയരായിരിക്കാൻ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
    • ഉന്നതകുല സ്ത്രീകളും ഉയർന്ന സ്ഥാനം ആസ്വദിച്ചിരുന്നില്ല.
    • ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീകളും ഭൂമി ദാനങ്ങൾ ലഭിച്ചതിന് തെളിവില്ല.
    • എന്നിരുന്നാലും, വകടാക രാജവംശത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് ഉയർന്ന ബഹുമാനം ലഭിച്ചിരുന്നു.
  • സംസ്ഥാനം: കേന്ദ്ര അധികാരവും പ്രാദേശിക ശക്തിയും
    • രാജാവിന്റെ അധികാരങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും (ഗുപ്ത കാലഘട്ടം):
      • ദൈവത്തിന് തുല്യനായി കണക്കാക്കി.
      • വിപുലമായ അധികാരങ്ങൾ, എന്നാൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
      • ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കുക.
      • ധർമ്മങ്ങൾ (ബ്രാഹ്മണർ, ജൈന സന്യാസിമാർ) ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവരെ സംരക്ഷിക്കുക.
      • നീതി നടപ്പിലാക്കുക.
    • ഭരണം:
      • കീഴടക്കിയ ഭരണാധികാരികളെ 'സാമന്തന്മാരായി' തുടരാൻ ഗുപ്തർ അനുവദിച്ചു, അവർക്ക് തങ്ങളുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്വയംഭരണം നൽകി, ഭരണത്തിലോ പിന്തുടർച്ചയിലോ ഇടപെട്ടില്ല.
      • നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിന് കീഴിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ വിപുലമായ ഭരണ സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചു.
    • ഗ്രാമ ഭരണം:
      • തലവൻ: 'ഗ്രാമപതി' അല്ലെങ്കിൽ 'ഗ്രാമാധ്യക്ഷ'.
      • തർക്കങ്ങൾ 'ഗ്രാമവൃദ്ധർ' (മുതിർന്നവരുടെ സംഘം) തീർപ്പാക്കി.
      • ഭൂരിപക്ഷം ഗ്രാമീണരും കർഷകരായിരുന്നു, മരപ്പണിക്കാർ, നെയ്ത്തുകാർ, കന്നുകാലികളെ വളർത്തുന്നവർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
      • അവരുടെ സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഗ്രാമഭരണത്തിൽ പ്രാതിനിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.
  • കലയും സാഹിത്യവും
    • സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വികാസങ്ങൾക്കൊപ്പം തഴച്ചുവളർന്നു.
    • വാസ്തുവിദ്യ:
      • കല്ലും ഇഷ്ടികയും ഉപയോഗിച്ച് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.
      • സവിശേഷതകൾ: ശിൽപ്പങ്ങൾ, ഘടനാപരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം.
      • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ദശാവതാര ക്ഷേത്രം (ദേവഗഡ്), തിഗാവയിലെ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം.
    • പ്രശസ്തികൾ: ഭരണാധികാരികൾ തങ്ങളുടെ നേട്ടങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ സ്ഥാപിച്ച ശിലാ ലിഖിതങ്ങൾ.
      • ജുനാഗഡ് പ്രശസ്തി (രുദ്രദാമൻ ഒന്നാമൻ, രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് CE) ഏറ്റവും പഴയതാണ്.
      • രാജാവിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയങ്ങളെയും പ്രശംസിക്കുന്നു.
      • പ്രയാഗ പ്രശസ്തി (സമുദ്രഗുപ്തനുവേണ്ടി ഹരിസേനൻ) സൈനിക വിജയങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുന്നു.
      • ചരിത്ര സ്രോതസ്സുകളായി സഹായകരം, എങ്കിലും അതിശയോക്തിപരമായിരിക്കാം.
    • സാഹിത്യം (സംസ്കൃതം): രാജകീയ പ്രോത്സാഹനം ലഭിച്ചു; സംസ്കൃതം ഭരണത്തിന്റെ ഭാഷയായിരുന്നു.
      • ജൈനരും ബുദ്ധമതക്കാരും പോലും സംസ്കൃതത്തിൽ എഴുതാൻ തുടങ്ങി.
      • രാമായണം, മഹാഭാരതം, മിക്ക പുരാണങ്ങളും എഴുതപ്പെടുകയോ നിലവിലുള്ള രൂപത്തിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ചെയ്തു.
      • പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാരും കൃതികളും:
        • കാളിദാസൻ: അഭിജ്ഞാനശാകുന്തളം (നാടകം), കുമാരസംഭവം (കാവ്യം).
        • ശൂദ്രകൻ: മൃച്ഛകടികം (നാടകം).
        • ഭാസൻ: സ്വപ്നവാസവദത്തം (നാടകം).
        • ഭർതൃഹരി: ത്രികാണ്ഡി (വ്യാകരണം).
        • അമരസിംഹൻ: അമരകോശം (നിഘണ്ടു).
      • സംസ്കൃത നാടകങ്ങളിൽ, ഉയർന്ന ജാതിയിലെ പുരുഷ കഥാപാത്രങ്ങൾ മാത്രമേ സംസ്കൃതം സംസാരിച്ചുള്ളൂ; സ്ത്രീകളും താഴ്ന്ന ജാതിയിലെ പുരുഷ കഥാപാത്രങ്ങളും പ്രാകൃതം ഉപയോഗിച്ചു.
    • താത്വിക ചിന്ത: പരസ്പര സംവാദങ്ങളിലൂടെ ഇന്ത്യൻ താത്വിക ചിന്തകൾ രൂപീകരിച്ചു.
      • സാംഖ്യ (കപിലൻ), യോഗ (പതഞ്ജലി), ന്യായ (ഗൗതമൻ), വൈശേഷിക (കണാദൻ), വേദാന്തം (ബാദരായണൻ), മീമാംസ (ജൈമിനി).
    • ചിത്രങ്ങൾ: അജന്താ ഗുഹകളിലെ (മഹാരാഷ്ട്ര) ലോകപ്രശസ്ത ചിത്രങ്ങൾ ഗുപ്ത കാലഘട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.
      • രാജകീയ ജീവിതം, രാജസഭ, സ്വർഗ്ഗീയ ജീവികൾ, രാമായണ/മഹാഭാരത രംഗങ്ങൾ എന്നിവ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
      • പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു, നൂറ്റാണ്ടുകളായി മനോഹരമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
  • ലോഹശാസ്ത്രം
    • മെഹ്റൗളിയിലെ (ഡൽഹിക്കടുത്ത്, നാലാം നൂറ്റാണ്ട് CE) ഇരുമ്പ് തൂൺ സാങ്കേതിക കഴിവുകൾക്ക് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷവും തുരുമ്പെടുക്കാതെ നിൽക്കുന്നു.
  • ശാസ്ത്രം
    • ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതി.
    • പ്രധാന കൃതികൾ: ബൃഹത്സംഹിത (വരാഹമിഹിരൻ), ആര്യഭടീയം (ആര്യഭടൻ), അമരകോശം (അമരസിംഹൻ).
  • ദക്ഷിണേന്ത്യ (ഗുപ്താനന്തര കാലഘട്ടം)
    • വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണർ കുടിയേറിയത് കാരണം ആറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഭൂമി ദാന ആചാരം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.
    • പല്ലവരും പാണ്ഡ്യരും പ്രധാന രാജവംശങ്ങളായിരുന്നു, ബ്രാഹ്മണർക്കും ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഭൂമി ദാനം ചെയ്തു.
    • ബ്രാഹ്മണർക്ക് സമൂഹത്തിലും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും ഉയർന്ന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.
    • സാമ്പത്തിക മാറ്റങ്ങൾ:
      • ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭൂമി ദാനം ചെയ്തത് കാർഷിക വികസനത്തിന് കാരണമായി.
      • ബ്രാഹ്മണരുടെ കാർഷിക സാങ്കേതികവിദ്യയെയും കാലാവസ്ഥയെയും കുറിച്ചുള്ള അറിവ് വ്യാപനത്തിന് സഹായിച്ചു.
      • അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ചും ജലസേചനം പരിപാലിച്ചും രാജാക്കന്മാരും പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളും കൃഷിയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
      • വ്യാപാരത്തിന്റെയും വിവിധ കരകൗശലങ്ങളുടെയും വളർച്ച.
      • ക്ഷേത്രങ്ങൾ: സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.
      • തുറമുഖങ്ങൾ: പല്ലവന്മാരുടെ കീഴിൽ മഹാബലിപുരം തിരക്കേറിയ ഒരു തുറമുഖമായിരുന്നു.
      • വ്യാപാരി ഗിൽഡുകൾ: വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ 'ശ്രേണികൾ', ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ 'വാണിക' സമൂഹങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു, പ്രത്യേക ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവരായിരുന്നു.
      • കൊർകൈ, മാമല്ലപുരം, കാവേരിപ്പട്ടണം പോലുള്ള തുറമുഖങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ്, അറബ് വ്യാപാരികളുമായി ബാഹ്യ വ്യാപാരം.
    • സാമൂഹിക ജീവിതം:
      • ബ്രഹ്മദേയം (ഒരു കൂട്ടം ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകിയ ഭൂമി, നികുതിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയത്) ഉള്ള ബ്രാഹ്മണർ സമ്പന്നരും പ്രബലരുമായിരുന്നു.
      • അഗ്രഹാരങ്ങൾ: ബ്രാഹ്മണ ഗ്രാമങ്ങൾ.
      • ദേവസ്വം/ദേവദാനം: ദേവനോ ക്ഷേത്രത്തിനോ ദാനം ചെയ്ത ഭൂമി, ട്രസ്റ്റികൾ ഭരിച്ചു.
      • താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു; വർണ്ണ സമ്പ്രദായത്തിന് പുറത്തുള്ള വിഭാഗങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു.
      • രാജാക്കന്മാർ ആചാരങ്ങൾ, ആരാധന, ജാതി നിയമങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഇടപെട്ടില്ല.
      • ഗ്രാമ കോടതികൾ നിലനിന്നിരുന്നു; വിദ്യാഭ്യാസം, നീതി, തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ കൂട്ടായ അഭിപ്രായത്തിലൂടെ തീർപ്പാക്കി.
      • ഭക്തി പ്രസ്ഥാനം പോലുള്ള മത പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു.
    • കലയും സാഹിത്യവും:
      • മഹേന്ദ്രവർമ്മൻ ഒന്നാമൻ (പല്ലവ രാജാവ്) ഒരു വലിയ സംസ്കൃത പണ്ഡിതനായിരുന്നു, മത്തവിലാസ പ്രഹസനം എഴുതി.
      • ക്ഷേത്രങ്ങളായിരുന്നു പ്രധാന കലാസൃഷ്ടികൾ.
      • പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ: കാഞ്ചീപുരം, മഹാബലിപുരം, മധുര.
      • ദ്രാവിഡ ശൈലിയിലുള്ള ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം: ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ വികസിച്ചുവന്നു, മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി വികസിച്ചു: പാറയിൽ കൊത്തിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഏകശിലാ രഥക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഘടനാപരമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ.
        • വലിയ മണ്ഡപങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന സവിശേഷതയായിരുന്നു.
        • പല്ലവന്മാർ ഇതിന് തുടക്കമിട്ടു, ചോളന്മാർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.
        • പ്രശസ്ത ചോള ക്ഷേത്രങ്ങൾ: മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം (മധുര), ശ്രീരംഗം ക്ഷേത്രം.
        • സവിശേഷതകൾ: 'ശ്രീകോവിൽ' അല്ലെങ്കിൽ 'ഗർഭഗൃഹം' (മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠാ സ്ഥലം), 'വിമാനം' (മുകൾഭാഗം), 'ശിഖരം' (മുകൾഭാഗം), 'പ്രദക്ഷിണപഥം' (ചുറ്റുമുള്ള പാത).
        • വലിയ പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ, ഉയരമുള്ള 'ഗോപുരങ്ങൾ' (ഗോപുരങ്ങൾ), കൊത്തിയെടുത്ത ആനകൾ, കുതിരകൾ, വ്യാളിയുടെ മുഖങ്ങൾ, ഇതിഹാസങ്ങളിലെയും പുരാണങ്ങളിലെയും കഥാപാത്രങ്ങൾ.
      • മഹാബലിപുരം (മാമല്ലപുരം): യുനെസ്കോയുടെ പൈതൃക നഗരം.
        • ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ.
        • ഏകശിലാ രഥക്ഷേത്രങ്ങൾ (അഞ്ച് പാണ്ഡവരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്), തീരക്ഷേത്രം.
        • 'അർജ്ജുനന്റെ തപസ്സ്' എന്ന് പേരുള്ള പാറയിൽ കൊത്തിയെടുത്ത രൂപങ്ങൾ പല്ലവ കലയ്ക്ക് ഉദാഹരണമാണ്.

അധ്യായം 4: ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ അധികാര വിതരണം

  • സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാപനം
    • ഇന്ത്യയ്ക്ക് 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചു.
    • ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ "ട്രൈസ്റ്റ് വിത്ത് ഡെസ്റ്റിനി" പ്രസംഗം ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയോട് ഒരു ജനാധിപത്യ സർക്കാരും ക്ഷേമ വ്യവസ്ഥയും സൃഷ്ടിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചു, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലെ വിവേചനം, സാമൂഹിക തിന്മകൾ, മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ എന്നിവ പരിഹരിക്കാൻ.
    • ജനാധിപത്യ ഭരണവും ക്ഷേമരാഷ്ട്രവും ആയിരുന്നു ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയുടെ പ്രധാന വാഗ്ദാനങ്ങൾ.
  • ലക്ഷ്യ പ്രമേയത്തിൽ നിന്ന് ഭരണഘടനയിലേക്ക്
    • ലക്ഷ്യ പ്രമേയം (Objective Resolution): 1946 ഡിസംബർ 13-ന് ജവഹർലാൽ നെഹ്റു ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.
    • പ്രധാന ആദർശങ്ങൾ:
      • ഇന്ത്യയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര റിപ്പബ്ലിക്കാക്കുകയും അതിന്റെ ഭരണഘടന രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക.
      • മുൻ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങൾ, ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ, മറ്റ് താൽപ്പര്യമുള്ള ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഒരു യൂണിയൻ ആയിരിക്കും ഇന്ത്യ.
      • യൂണിയന്റെ പ്രദേശങ്ങൾ കേന്ദ്ര സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമല്ലാത്ത അധികാരങ്ങളുള്ള സ്വയംഭരണ യൂണിറ്റുകളായിരിക്കും.
      • സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ അധികാരങ്ങളും ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കും.
      • സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ നീതി ഉറപ്പാക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക.
      • പദവിയിലും അവസരത്തിലും നിയമത്തിനു മുന്നിലും സമത്വം.
      • സംസാര സ്വാതന്ത്ര്യം, അഭിപ്രായ പ്രകടനം, വിശ്വാസം, ആരാധന, തൊഴിൽ, സംഘടന, സമ്മേളനം എന്നിവയ്ക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ, നിയമത്തിനും പൊതു സദാചാരത്തിനും വിധേയമായി.
    • ലക്ഷ്യ പ്രമേയത്തിലെ ആശയങ്ങൾ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
  • ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ സവിശേഷതകൾ
    • ഡ്രാഫ്റ്റിംഗ് കമ്മിറ്റി (ക്യാബിനറ്റ് മിഷന്റെ ശുപാർശ പ്രകാരം 1946 ഡിസംബർ 6-ന് രൂപീകരിച്ചത്) തയ്യാറാക്കിയത്.
    • രൂപീകരിക്കാൻ 2 വർഷം, 11 മാസം, 17 ദിവസം എടുത്തു (1946 ഡിസംബർ 9 മുതൽ).
    • 1949 നവംബർ 26-ന് അംഗീകരിച്ചു, 1950 ജനുവരി 26-ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
    • തുടക്കത്തിൽ 22 ഭാഗങ്ങളിൽ 395 അനുച്ഛേദങ്ങളും 8 പട്ടികകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
    • കാലക്രമേണ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ജീവനുള്ള രേഖ.
    • പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
      1. ഏറ്റവും വലിയ എഴുതപ്പെട്ട ഭരണഘടന: വൈവിധ്യവും വിസ്തൃതിയും പരിഗണിച്ച് സമഗ്രവും വിപുലവും (ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം വാക്കുകൾ), വിശദമായ ഉള്ളടക്കം.
      2. പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യം: കാര്യനിർവഹണ സമിതിയിലെ അംഗങ്ങൾ നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു, നിയമനിർമ്മാണ സമിതി കാര്യനിർവഹണ സമിതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
      3. ജനങ്ങൾക്ക് പരമാധികാരം.
      4. ദൃഢവും വഴക്കമുള്ളതുമായ ഘടന: ചില വ്യവസ്ഥകൾക്ക് ഭേദഗതിക്ക് പ്രത്യേക നടപടിക്രമങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്, മറ്റുള്ളവ സാധാരണയായി ഭേദഗതി ചെയ്യാം.
      5. മൗലികാവകാശങ്ങളും മൗലിക കടമകളും: സംസ്ഥാനം ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങൾ, പൗരന്മാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ.
      6. സംസ്ഥാന നയത്തിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ: സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനുള്ള സംസ്ഥാനത്തിനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ.
      7. ദ്വിമണ്ഡല നിയമനിർമ്മാണ സമിതി: താഴത്തെ സഭ (ലോക്സഭ) ജനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, മുകളിലെ സഭ (രാജ്യസഭ) സംസ്ഥാനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ രണ്ടാമതൊരു ചിന്തയ്ക്ക് അവസരം നൽകുന്നു.
      8. ശക്തമായ കേന്ദ്ര സർക്കാരോടുകൂടിയ ഫെഡറലിസം: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിൽ അധികാര വിഭജനം, എന്നാൽ കേന്ദ്രത്തിന് മുൻതൂക്കമുണ്ട്.
      9. സ്വതന്ത്രവും നിഷ്പക്ഷവുമായ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ: നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയുടെയും കാര്യനിർവഹണ സമിതിയുടെയും നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ.
      10. സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ: ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയെ വിശാലവും അർത്ഥവത്തുമാക്കാൻ.
  • ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസം
    • നിർവചനം: ഭരണഘടനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭരണകൂട അധികാരങ്ങൾ രണ്ട് തട്ടിലുള്ള സർക്കാരുകൾക്കിടയിൽ (കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനവും) വിഭജിക്കുന്ന ഭരണ സംവിധാനം.
    • സ്വീകരിക്കാനുള്ള കാരണങ്ങൾ:
      • അധികാര പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെ ജനാധിപത്യം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ.
      • പ്രാദേശിക പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കി വൈവിധ്യവും ഐക്യവും നിലനിർത്താൻ, വിഘടനവാദ പ്രവണതകളെ ചെറുക്കാൻ.
      • വിവിധ തട്ടിലുള്ള സർക്കാരുകളെ സംയോജിപ്പിച്ച് സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയും ക്ഷേമവും കൈവരിക്കാൻ.
      • ജനാധിപത്യത്തെ കൂടുതൽ അർത്ഥവത്താക്കുന്നു.
      • സാമൂഹിക, പ്രാദേശിക, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വൈവിധ്യങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനും ഐക്യവും അഖണ്ഡതയും സംരക്ഷിക്കാനും.
    • ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ (ക്വാസി-ഫെഡറൽ സംവിധാനം):
      • എഴുതപ്പെട്ടതും ദൃഢവുമായ ഭരണഘടന.
      • കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിൽ അധികാര വിഭജനം.
      • സ്വതന്ത്ര നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ.
      • കേന്ദ്രത്തിനും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും പൊതുവായ ഭരണഘടന.
      • ഭരണഘടനയുടെ പരമാധികാരം.
      • ഒറ്റ പൗരത്വം.
      • ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യുന്നതിൽ കേന്ദ്രത്തിന് മുൻതൂക്കമുണ്ട്.
      • അധികാര വിഭജനത്തിൽ കേന്ദ്രത്തിന് കൂടുതൽ വിഷയങ്ങളും പ്രധാന അധികാരങ്ങളും.
      • ദ്വിമണ്ഡല നിയമനിർമ്മാണ സമിതി.
    • ഭരണഘടനയുടെ ഒന്നാം അനുച്ഛേദം "ഇന്ത്യ അതായത് ഭാരതം, സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒരു യൂണിയനായിരിക്കും" എന്ന് പറയുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയെ ഒരു ഫെഡറൽ സംസ്ഥാനമായി വ്യക്തമായി പരാമർശിക്കുന്നില്ല.
  • ഏഴാം പട്ടികയിലെ അധികാര വിഭജനം
    • കേന്ദ്ര സർക്കാരും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും തമ്മിൽ നിയമനിർമ്മാണ അധികാരങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നു.
    • യൂണിയൻ ലിസ്റ്റ് (Union List): യൂണിയൻ സർക്കാരിന് മാത്രം നിയമനിർമ്മാണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന വിഷയങ്ങൾ.
      • തുടക്കത്തിൽ 97 വിഷയങ്ങൾ. ഉദാഹരണങ്ങൾ: വിദേശകാര്യം, പ്രതിരോധം, റെയിൽവേ, ബാങ്കിംഗ്, പൗരത്വം.
    • സംസ്ഥാന ലിസ്റ്റ് (State List): സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നിയമനിർമ്മാണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന വിഷയങ്ങൾ.
      • തുടക്കത്തിൽ 66 വിഷയങ്ങൾ. ഉദാഹരണങ്ങൾ: കൃഷി, ജയിലുകൾ, പോലീസ്, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം.
    • കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ് (Concurrent List): കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കും നിയമനിർമ്മാണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന വിഷയങ്ങൾ.
      • തുടക്കത്തിൽ 47 വിഷയങ്ങൾ. ഉദാഹരണങ്ങൾ: വിദ്യാഭ്യാസം, വനം, ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ, വിവാഹം, ജനന-മരണ രജിസ്ട്രേഷൻ.
    • അവശിഷ്ട അധികാരങ്ങൾ (Residuary Powers): മുകളിൽ പറഞ്ഞ ലിസ്റ്റുകളിൽ ഇല്ലാത്ത വിഷയങ്ങൾ; നിയമനിർമ്മാണ അധികാരം കേന്ദ്ര സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. ഉദാഹരണം: സൈബർ നിയമങ്ങൾ.
  • അധികാര വിഭജനം (Separation of Powers)
    • ഏകാധിപത്യവും സ്വേച്ഛാധിപത്യവും തടഞ്ഞ് ജനാധിപത്യം ഉറപ്പാക്കാൻ ഭരണകൂട അധികാരം ഏതെങ്കിലും ഒരു ശാഖയിൽ (നിയമനിർമ്മാണ സമിതി, കാര്യനിർവഹണ സമിതി, നീതിന്യായ സമിതി) കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് ഭരണഘടന തടയുന്നു.
    • അധികാരങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അടിച്ചമർത്തൽ തടയുക എന്നതാണെന്ന് ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
    • പാർലമെന്ററി ഭരണരീതിയും ഫെഡറൽ ഘടനയും ഈ ചർച്ചകളുടെ ഫലങ്ങളാണ്.
  • നിയമനിർമ്മാണ സമിതി (Legislature)
    • പാർലമെന്റ്: ഇന്ത്യയുടെ നിയമനിർമ്മാണ സമിതി.
      • പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്തം: നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, അഭിലാഷങ്ങൾ പ്രവചിക്കുക, മാറ്റങ്ങളെ നേരിടുക, ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുക.
      • ദ്വിമണ്ഡലം: രണ്ട് സഭകൾ (ലോക്സഭയും രാജ്യസഭയും) അടങ്ങിയത്, വലിയതും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ രാജ്യങ്ങളിൽ ജനങ്ങളെയും പ്രദേശങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കാനും ജനാധിപത്യ ചർച്ചകൾ സാധ്യമാക്കാനും ഇത് സാധാരണമാണ്.
      • സംസ്ഥാന നിയമനിർമ്മാണ സഭകൾ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കായി നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.
    • ലോക്സഭ (താഴത്തെ സഭ):
      • ജനങ്ങളാൽ നേരിട്ട് ഭൂരിപക്ഷ സമ്പ്രദായത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന അംഗങ്ങൾ.
      • മത്സരിക്കാനുള്ള യോഗ്യത: ഇന്ത്യൻ പൗരൻ, 25 വയസ്സോ അതിൽ കൂടുതലോ.
      • കാലാവധി: 5 വർഷം.
      • പരമാവധി അംഗബലം: 550; നിലവിലെ അംഗബലം: 543 (2023).
      • സർക്കാർ രൂപീകരണം ലോക്സഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
      • സ്പീക്കർ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്നു.
      • രാജ്യസഭയെക്കാൾ കൂടുതൽ അധികാരങ്ങളുണ്ട്; ധനബില്ലുകൾ ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
    • രാജ്യസഭ (മുകളിലെ സഭ):
      • ജനസംഖ്യാനുപാതികമായി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രാതിനിധ്യം നൽകുന്നു.
      • സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
      • മത്സരിക്കാനുള്ള യോഗ്യത: ഇന്ത്യൻ പൗരൻ, 30 വയസ്സോ അതിൽ കൂടുതലോ.
      • സ്ഥിരം സഭ, പിരിച്ചുവിടലിന് വിധേയമല്ല.
      • അംഗങ്ങളുടെ കാലാവധി: 6 വർഷം.
      • മൂന്നിലൊന്ന് അംഗങ്ങൾ ഓരോ രണ്ട് വർഷത്തിലും വിരമിക്കുന്നു, ഒഴിവുകൾ നികത്താൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നു.
      • ഉപരാഷ്ട്രപതി അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്നു.
      • പരമാവധി അംഗബലം: 250 (238 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ, 12 പേരെ പ്രസിഡന്റ് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു).
      • ഉപരാഷ്ട്രപതിയെ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നടപടികൾ ഇവിടെ ആരംഭിക്കുന്നു.
      • പാർലമെന്റിന് പുതിയ അഖിലേന്ത്യാ സർവീസ് രൂപീകരിക്കാൻ അധികാരം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
    • പാർലമെന്റിന്റെ പ്രധാന ധർമ്മങ്ങൾ:
      • നിയമനിർമ്മാണം.
      • പൊതു ഖജനാവിന്റെ സംരക്ഷകൻ.
      • പ്രസിഡന്റ്, ഉപരാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പങ്കെടുക്കുക.
      • ഇംപീച്ച്മെന്റിൽ നീതിന്യായ അധികാരിയായി പ്രവർത്തിക്കുക.
      • ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾ പരിഗണിക്കുകയും അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക.
      • കാര്യനിർവഹണ സമിതിയെ നിയന്ത്രിക്കുക.
    • ഇന്ത്യയിലെ നിയമനിർമ്മാണം (Law-making process):
      • പാർലമെന്റിന് നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്.
      • സാങ്കേതിക പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല, പൊതുജനാഭിപ്രായത്തോട് പ്രതികരിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയ കൂടിയാണ്.
      • കാബിനറ്റ് നിയമനിർമ്മ്മാണം അംഗീകരിക്കുന്നു, തുടർന്ന് ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പ് ബിൽ (നിയമത്തിന്റെ കരട്) തയ്യാറാക്കുന്നു.
      • ബില്ലുകളുടെ തരങ്ങൾ:
        • സർക്കാർ ബിൽ (Government Bill): മന്ത്രിമാർ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
        • സ്വകാര്യ അംഗ ബിൽ (Private Member Bill): മന്ത്രി അല്ലാത്ത ഒരു എംപി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
        • ധനബില്ലുകൾ (Money Bills): പൊതു ഖജനാവിലെ ഫണ്ടുകൾ/ചെലവുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ, ലോക്സഭയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
        • അധനബില്ലുകൾ (Non-Money Bills): ധനബില്ലുകളല്ലാത്തവ (ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ബില്ലുകൾ, സാധാരണ ബില്ലുകൾ).
      • ഒരു ബിൽ നിയമമാകുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങൾ:
        • ഒന്നാം വായന (First Reading): ബിൽ (ധനബില്ലൊഴികെ) മന്ത്രിയോ സ്വകാര്യ അംഗമോ ഏതെങ്കിലും സഭയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
        • രണ്ടാം വായന (Second Reading): ബിൽ സമിതിക്ക് അയയ്ക്കുകയോ സഭയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു; മാറ്റങ്ങൾ/ഭേദഗതികൾ അംഗീകരിക്കാം.
        • മൂന്നാം വായന (Third Reading): സഭ ബിൽ അംഗീകരിക്കുകയോ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.
        • ഒരു സഭയിൽ ഘട്ടങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അതേ പ്രക്രിയ മറ്റേ സഭയിലും ആവർത്തിക്കുന്നു.
        • രണ്ട് സഭകളും അംഗീകരിച്ചാൽ, പ്രസിഡന്റിന്റെ അനുമതിക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു.
        • പ്രസിഡന്റിന്റെ അനുമതിക്ക് ശേഷം നിയമമായി മാറുന്നു.
  • ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി (Constitutional Amendment)
    • നിർവചനം: ഭരണഘടനയിൽ തിരുത്തലുകൾ, ഒഴിവാക്കലുകൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ എന്നിവ നടത്തുന്നത്.
    • സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് കാലക്രമേണ ഭരണഘടനയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
    • അനുച്ഛേദം 368 പ്രകാരം പാർലമെന്റിൽ അധികാരം നിക്ഷിപ്തമാണ്.
    • ഭേദഗതി ബില്ലിന് പ്രസിഡന്റിന്റെ മുൻകൂർ അനുമതി ആവശ്യമില്ല.
    • രണ്ട് സഭകളുടെയും അംഗീകാരം അത്യന്താപേക്ഷിതം; തർക്കങ്ങൾക്ക് സംയുക്ത സമ്മേളനമില്ല.
    • ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെങ്കിൽ നിയമനിർമ്മാണ സമിതിക്ക് ഭേദഗതി നിയമം അസാധുവാക്കാൻ കഴിയും.
    • ഭേദഗതിയുടെ രീതികൾ:
      • വഴക്കമുള്ള ഭേദഗതി (Flexible Amendment): പാർലമെന്റിൽ സാധാരണ ഭൂരിപക്ഷം, സാധാരണ നിയമനിർമ്മാണത്തിന് സമാനം. ഉദാഹരണങ്ങൾ: സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേര്, അതിരുകൾ, പൗരത്വം.
      • ദൃഢമായ ഭേദഗതി (Rigid Amendment): രണ്ട് സഭകളുടെയും പ്രത്യേക ഭൂരിപക്ഷം. ഉദാഹരണങ്ങൾ: മൗലികാവകാശങ്ങൾ, നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ.
      • കൂടുതൽ ദൃഢമായ ഭേദഗതി (More Rigid Amendment): രണ്ട് സഭകളുടെയും പ്രത്യേക ഭൂരിപക്ഷം + കുറഞ്ഞത് പകുതി സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അംഗീകാരം. ഉദാഹരണങ്ങൾ: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനവും തമ്മിലുള്ള അധികാര വിഭജനം, ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമം.
    • ഉദാഹരണങ്ങൾ: 101-ആം ഭേദഗതി (ജിഎസ്ടി), 86-ആം ഭേദഗതി (വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു മൗലികാവകാശമായി), 61-ആം ഭേദഗതി (വോട്ടിംഗ് പ്രായം 18).
  • കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Executive)
    • നിർവചനം: നിയമങ്ങളും നയങ്ങളും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ഭരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദപ്പെട്ട സർക്കാർ ശാഖ.
    • പ്രസിഡന്റ്, ഉപരാഷ്ട്രപതി, കാബിനറ്റ് (പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ) എന്നിവരടങ്ങുന്നതാണ്.
    • ഭരണഘടനാപരമായി പ്രസിഡന്റിനാണ് കാര്യനിർവഹണ അധികാരങ്ങൾ, എന്നാൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് ഇത് വിനിയോഗിക്കുന്നത്.
    • കാര്യനിർവഹണ സമിതിയുടെ തരങ്ങൾ:
      • രാഷ്ട്രീയ കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Political Executive): പ്രസിഡന്റ്, പ്രധാനമന്ത്രി, മന്ത്രിസഭ (നാമമാത്രവും യഥാർത്ഥവും).
      • സ്ഥിരം കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Permanent Executive): ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദം (അഖിലേന്ത്യാ സർവീസ്, കേന്ദ്ര സർവീസ്, സംസ്ഥാന സർവീസ്).
      • നാമമാത്ര കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Nominal Executive): പ്രസിഡന്റ്.
      • യഥാർത്ഥ കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Real Executive): പ്രധാനമന്ത്രിയും മന്ത്രിസഭയും.
    • പ്രസിഡന്റ്:
      • സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കാര്യനിർവഹണ മേധാവി.
      • യോഗ്യത: ഇന്ത്യൻ പൗരൻ, 35 വയസ്സ് പ്രായം.
      • ഒരു ഇലക്ടറൽ കോളേജ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു (പാർലമെന്റിന്റെ ഇരു സഭകളിലെയും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലെയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ).
      • കാലാവധി: 5 വർഷം.
      • അധികാരങ്ങൾ: പാർലമെന്റ് വിളിച്ചുകൂട്ടുക, ലോക്സഭ പിരിച്ചുവിടുക, പ്രധാനമന്ത്രിയെയും മന്ത്രിസഭയെയും സുപ്രീം കോടതി/ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരെയും സംസ്ഥാന ഗവർണർമാരെയും നിയമിക്കുക, അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കുക.
      • പ്രതിരോധ സേനകളുടെ കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ്.
      • ഉപരാഷ്ട്രപതിക്ക് രാജിക്കത്ത് സമർപ്പിക്കുന്നു.
      • മന്ത്രിസഭയുടെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു, എന്നാൽ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിവേചനാധികാരങ്ങളുണ്ട്.
    • ഉപരാഷ്ട്രപതി: പ്രസിഡന്റിന്റെ അഭാവത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നു.
    • പ്രധാനമന്ത്രി:
      • രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണപരമായ തലവൻ, ലോക്സഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ/സഖ്യത്തിന്റെ നേതാവ്.
      • മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിക്കുന്നു, കാബിനറ്റ് അംഗങ്ങളെ തീരുമാനിക്കുന്നു, വകുപ്പുകൾ മാറ്റുന്നു, അംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തുകയോ നീക്കം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു.
      • പ്രസിഡന്റ്, കാബിനറ്റ്, പാർലമെന്റ് എന്നിവയ്ക്കിടയിലുള്ള കണ്ണിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
      • ഭരണകക്ഷിക്ക്/സഖ്യത്തിന് ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, പ്രധാനമന്ത്രി പ്രസിഡന്റിന് രാജിവെക്കണം.
    • മന്ത്രിസഭ (Council of Ministers):
      • പ്രസിഡന്റിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധർമ്മങ്ങളിൽ സഹായിക്കുന്നു; പ്രധാനമന്ത്രിയാണ് തലവൻ.
      • പ്രധാന കടമകൾ: ദേശീയവും വിദേശീയവുമായ നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുക, നിയമനിർമ്മാണ പ്രക്രിയക്ക് നേതൃത്വം നൽകുക, ഭരണപരവും ക്ഷേമപരവുമായ ധർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുക, വിദേശബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തുക, ബില്ലുകളും ഓർഡിനൻസുകളും തയ്യാറാക്കുക, വകുപ്പുകൾ ഏകോപിപ്പിക്കുക.
    • സ്ഥിരം കാര്യനിർവഹണ സമിതി (Bureaucracy):
      • ദൈനംദിന സർക്കാർ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
      • ബില്ലുകൾ (ബഡ്ജറ്റ് ഉൾപ്പെടെ) രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ രാഷ്ട്രീയ കാര്യനിർവഹണ സമിതിയെ സഹായിക്കുന്നു.
      • വിദഗ്ധരും കഴിവുള്ളവരും, മത്സര പരീക്ഷകളിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരും, യോഗ്യതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശീലനം ലഭിച്ചവരുമാണ്.
      • രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾ പരിഗണിക്കാതെ തുടരുന്നതിനാൽ "സ്ഥിരം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
  • നീതിന്യായ സമിതി (Judiciary)
    • നിയമനിർമ്മാണ, കാര്യനിർവഹണ ധർമ്മങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്ന സംവിധാനം.
    • ഭരണഘടനയുടെ സംരക്ഷകൻ, മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരൻ.
    • സ്വതന്ത്രവും നിഷ്പക്ഷവും.
    • ഇന്ത്യയ്ക്ക് സുപ്രീം കോടതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരൊറ്റ ഏകീകൃത നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്, അധികാരങ്ങൾ പിരമിഡിന്റെ മുകളിലേക്ക് കൂടുമ്പോൾ താഴേക്ക് കുറയുന്നു.
    • സുപ്രീം കോടതി:
      • 1950 ജനുവരി 28-ന് നിലവിൽ വന്നു, ആസ്ഥാനം ന്യൂഡൽഹി.
      • ജഡ്ജിമാരുടെ വിരമിക്കൽ പ്രായം: 65 വയസ്സ്.
      • ജഡ്ജിമാരെ നീക്കം ചെയ്യാൻ പാർലമെന്റിന് അധികാരമുണ്ട്.
      • ചീഫ് ജസ്റ്റിസും മറ്റ് ജഡ്ജിമാരും പ്രസിഡന്റിന് മുന്നിൽ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുകയും രാജിക്കത്ത് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
      • ഭരണഘടനയുടെ പരമോന്നത വ്യാഖ്യാതാവും മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരനുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
      • നിയമ തർക്കങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം നൽകുന്നു.
    • സുപ്രീം കോടതിയുടെ അധികാരങ്ങൾ:
      • ഒറിജിനൽ അധികാരപരിധി (Original Jurisdiction): തനിക്ക് മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന വിഷയങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നു (ഉദാ: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന തർക്കങ്ങൾ).
      • അപ്പലേറ്റ് അധികാരപരിധി (Appellate Jurisdiction): ഏറ്റവും ഉയർന്ന അപ്പലേറ്റ് കോടതി, കീഴ്ക്കോടതി വിധികൾക്കെതിരെയുള്ള അപ്പീലുകൾ പരിഗണിക്കുന്നു.
      • ഉപദേശക അധികാരപരിധി (Advisory Jurisdiction): ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ പ്രസിഡന്റിന് നിയമോപദേശം നൽകാനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ കടമ.
      • റിട്ട് അധികാരപരിധി (Writ Jurisdiction): മൗലികാവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവ സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രത്യേക ഉത്തരവുകൾ (റിട്ടുകൾ) പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
      • ജുഡീഷ്യൽ റിവ്യൂ (Judicial Review): നിയമങ്ങളുടെയും ഉത്തരവുകളുടെയും ഭരണഘടനാപരമായ സാധുത പരിശോധിക്കാനുള്ള അധികാരം; ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമായ നിയമങ്ങളെ അസാധുവായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കഴിയും.
  • ചെക്കുകളും ബാലൻസുകളും (Checks and Balances)
    • ഭരണകൂട അധികാരങ്ങൾ മൂന്ന് ശാഖകളായി (നിയമനിർമ്മാണ, കാര്യനിർവഹണ, നീതിന്യായ) വിഭജിക്കുന്നു, എന്നാൽ പരസ്പര നിയന്ത്രണവും ഏകോപനവും സന്തുലിതാവസ്ഥയും ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • പാർലമെന്റ് ബഡ്ജറ്റ് അംഗീകാരം, ചോദ്യോത്തര വേള എന്നിവയിലൂടെ കാര്യനിർവഹണ സമിതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ഇംപീച്ച്മെന്റിലൂടെ നീതിന്യായ സമിതിയെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
    • ജുഡീഷ്യൽ റിവ്യൂവിലൂടെ നീതിന്യായ സമിതി പാർലമെന്റിനെയും കാര്യനിർവഹണ സമിതിയെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
    • ബില്ലുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുക, ദയാഹർജികൾ, ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനം/സ്ഥലംമാറ്റം എന്നിവയിലൂടെ കാര്യനിർവഹണ സമിതി പാർലമെന്റിനെയും നീതിന്യായ സമിതിയെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
    • ഈ സംവിധാനം അധികാര കേന്ദ്രീകരണം, സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ എന്നിവ തടയുകയും ജനാധിപത്യം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

അധ്യായം 5: ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യാ പ്രവണതകൾ

  • ജനസംഖ്യയും അതിന്റെ സ്വാധീനവും
    • ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയും ദാരിദ്ര്യം, തൊഴിലില്ലായ്മ, പട്ടിണി, ആരോഗ്യം/ജീവിതനിലവാരം എന്നിവയിലെ പ്രതിസന്ധി പോലുള്ള അനുബന്ധ പ്രശ്നങ്ങളും വാർത്താ തലക്കെട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
    • ഒരു നിശ്ചിത സമയത്ത് ഒരു പ്രദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ആളുകളുടെ ആകെ എണ്ണമാണ് ജനസംഖ്യ.
    • ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങൾക്ക് ആനുപാതികമായി ജനസംഖ്യാ നിയന്ത്രണം സുസ്ഥിര വികസനത്തിന് ആവശ്യമാണ്.
    • ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസന സൂചിക നിർണ്ണയിക്കുന്നത് ജനസംഖ്യാ വിവരങ്ങളാണ് (ജനനനിരക്ക്, മരണനിരക്ക്, ശിശുമരണനിരക്ക്, പ്രായഘടന).
  • ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം (Demography)
    • നിർവചനം: ജനസംഖ്യാ ഘടനയെ (ജനന/മരണ നിരക്കുകൾ, കുടിയേറ്റം, ജനസാന്ദ്രത) കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്ര ശാഖ.
    • ജനസംഖ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യവസ്ഥാപിതമായ പഠനം, ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളായ 'ഡെമോസ്' (ജനങ്ങളെ) 'ഗ്രാഫൈൻ' (വിവരണം) എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
    • മനുഷ്യവിഭവങ്ങളെയും ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങളെയും വിശകലനം ചെയ്യുന്നു, അവയെ സാമൂഹിക വികസനത്തിനായി എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം എന്ന് പഠിക്കുന്നു.
    • പ്രായഘടന, സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതം, ആശ്രിതാനുപാതം എന്നിവ പരിഗണിക്കുന്നു.
    • വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഡാറ്റാ ശേഖരണത്തെ (സർവേകൾ, സെൻസസ്) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പഠനങ്ങൾ, അനുപാതങ്ങളിലും നിരക്കുകളിലുമാണ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്.
    • ശാഖകൾ:
      • സാമൂഹിക ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം (Social Demography): ജനസംഖ്യാ ഘടന, മാറ്റങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ/ഫലങ്ങൾ എന്നിവ അന്വേഷിക്കുന്നു, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ പാറ്റേണുകൾക്ക് ഊന്നൽ നൽകുന്നു.
      • ഔപചാരിക ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം (Formal Demography): ജനസംഖ്യാ മാറ്റത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ അളക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു; സെൻസസ് ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
  • ഇന്ത്യയിലെ സെൻസസ്
    • സാധാരണയായി ഓരോ പത്ത് വർഷത്തിലും ഒരിക്കൽ നടത്തുന്നു.
    • ഇന്ത്യയുടെ രജിസ്ട്രാർ ജനറലും സെൻസസ് കമ്മീഷണറുമാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്.
    • ഇന്ത്യയിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സെൻസസ് നടക്കുന്നു.
  • ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ച (1901-2011)
    • 1901-ൽ 238 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2011-ൽ 1210 ദശലക്ഷമായി.
    • UNFPA 2023 റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യ 142.86 കോടിയാണ്.
    • ജനസംഖ്യാ പഠനങ്ങൾ നടത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ: നീതി ആയോഗ്, നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ പോപ്പുലേഷൻ സയൻസസ് (NIPS), നാഷണൽ ഫാമിലി ഹെൽത്ത് സർവേ (NFHS).
  • ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സൂചകങ്ങൾ
    1. കുടിയേറ്റം (Migration)
      • നിർവചനം: ആളുകൾ ഒരു പ്രദേശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരു പ്രദേശത്തേക്ക് സ്ഥിരമായോ താൽക്കാലികമായോ താമസം മാറുന്നത്.
      • സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക മേഖലകളിൽ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
      • തരങ്ങൾ:
        • അന്താരാഷ്ട്ര കുടിയേറ്റം (International Migration): രാജ്യ അതിർത്തികൾ കടന്നുള്ളത് (ഉദാ: ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഗൾഫ്/യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക്).
        • ആഭ്യന്തര കുടിയേറ്റം (Internal Migration): ഒരു രാജ്യത്തിനകത്തുള്ളത് (ഉദാ: കേരളീയർ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക്, മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ കേരളത്തിലേക്ക്).
      • കുടിയേറ്റത്തിനുള്ള കാരണങ്ങൾ: തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം, മെച്ചപ്പെട്ട വരുമാനം, ഉയർന്ന സാമൂഹിക പദവി എന്നിവ തേടൽ.
      • കേരളം പുറത്തേക്കും (ഗൾഫ്, കാനഡ, യുകെ, യുഎസ്, ന്യൂസിലാൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക്) അകത്തേക്കും (മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 'അതിഥി തൊഴിലാളികൾ') കാര്യമായ കുടിയേറ്റം അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
    2. ജനനനിരക്കും മരണനിരക്കും (Birth Rate and Death Rate)
      • ജനനനിരക്ക് (Birth Rate): ആയിരം ജനങ്ങൾക്ക് ഒരു വർഷം ഉണ്ടാകുന്ന ജീവനുള്ള ജനനങ്ങളുടെ എണ്ണം.
      • മരണനിരക്ക് (Death Rate): ആയിരം ജനങ്ങൾക്ക് ഒരു വർഷം ഉണ്ടാകുന്ന മരണങ്ങളുടെ എണ്ണം.
      • ശിശുമരണനിരക്ക് (Infant Mortality Rate): ഒരു വർഷം ആയിരം ജീവനുള്ള ജനനങ്ങളിൽ ഒരു വയസ്സിനുള്ളിൽ മരിക്കുന്ന ശിശുക്കളുടെ എണ്ണം.
      • മാതൃമരണനിരക്ക് (Maternal Mortality Rate): ഒരു വർഷം ആയിരം ജനനങ്ങളിൽ പ്രസവസമയത്ത് മരിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം.
      • ഉയർന്ന ശിശു/മാതൃമരണനിരക്കുകൾ പിന്നോക്കാവസ്ഥയും ദാരിദ്ര്യവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
      • ജനനനിരക്കും മരണനിരക്കും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഉപയോഗിച്ചാണ് ജനസംഖ്യാ വളർച്ച കണക്കാക്കുന്നത്.
      • ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും ജനനങ്ങളും മരണങ്ങളും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നത് നിർബന്ധമാണ്.
      • ഇന്ത്യയിലെ പ്രവണതകൾ (1901-2001): ജനനനിരക്കും മരണനിരക്കും കാര്യമായി കുറഞ്ഞു.
    3. ജനസാന്ദ്രത (Population Density)
      • നിർവചനം: ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ താമസിക്കുന്ന ആളുകളുടെ എണ്ണം.
      • ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശിക വ്യത്യാസങ്ങൾ: ഡൽഹിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ, അരുണാചൽ പ്രദേശിൽ ഏറ്റവും കുറവ് (2011 സെൻസസ്).
      • ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ: തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ അഭാവം, മലിനീകരണം, ജലസംഭരണത്തിന്റെ അഭാവം, തിരക്ക്.
      • കാലാവസ്ഥ, ഭൂപ്രകൃതി, ജല ലഭ്യത, മണ്ണിന്റെ തരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.
    4. സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതവും ശിശു ലിംഗാനുപാതവും (Female-Male Ratio and Child Sex Ratio)
      • ലിംഗാനുപാതം (Sex Ratio): ഒരു ജനസംഖ്യയിൽ ആയിരം പുരുഷന്മാർക്ക് എത്ര സ്ത്രീകൾ ഉണ്ട് എന്നതിന്റെ എണ്ണം.
      • ശിശു ലിംഗാനുപാതം (Child Sex Ratio): 0-6 വയസ്സ് പ്രായത്തിലുള്ളവരിൽ ആയിരം പുരുഷന്മാർക്ക് എത്ര സ്ത്രീകൾ ഉണ്ട് എന്നതിന്റെ എണ്ണം.
      • സ്ത്രീ-പുരുഷ സന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്കും ജനസംഖ്യാപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പ്രവചിക്കുന്നതിനും ഇത് നിർണ്ണായകമാണ്.
      • കുറയുന്ന സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതം സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
      • അനുപാതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നീതി ആയോഗ് ശുപാർശകൾ: പെൺകുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്തുക, പെൺകുട്ടികൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട ആരോഗ്യം/വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക, സ്ത്രീകളെ/പെൺകുട്ടികളെ ശാക്തീകരിക്കുക.
      • ഇന്ത്യ (2011 സെൻസസ്): ലിംഗാനുപാതം 940, ശിശു ലിംഗാനുപാതം 914.
      • കേരളം (2011 സെൻസസ്): സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതം 1084 (ആയിരം പുരുഷന്മാർക്ക് സ്ത്രീകൾ), ശിശു ലിംഗാനുപാതം 959 (ആയിരം ആൺകുട്ടികൾക്ക് പെൺകുട്ടികൾ).
      • സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതത്തിലെ വ്യത്യാസത്തിനുള്ള കാരണങ്ങൾ: സ്ത്രീ ഭ്രൂണഹത്യ, ആൺകുട്ടികളോടുള്ള മുൻഗണന, അപര്യാപ്തമായ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം.
    5. ആയുർദൈർഘ്യം (Life Expectancy)
      • നിർവചനം: ഒരു വ്യക്തി ശരാശരി എത്രകാലം ജീവിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നത്, ഓരോ പ്രായത്തിലുള്ളവരുടെയും മരണനിരക്ക് അനുസരിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.
      • ഇന്ത്യ (2015-19): പുരുഷന്മാർ 68.4 വർഷം, സ്ത്രീകൾ 71.1 വർഷം.
      • കേരളം (2015-19): പുരുഷന്മാർ 72.3 വർഷം, സ്ത്രീകൾ 78.0 വർഷം.
      • കേരളത്തിലെ ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങൾ: ഉയർന്ന സാക്ഷരത/ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം, വികേന്ദ്രീകൃത പൊതുജനാരോഗ്യ നയം, ശുചിത്വം, ഭക്ഷണ ലഭ്യത/പൊതുവിതരണം.
      • മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്കുള്ള സർക്കാർ പരിപാടികൾ: 'സംസ്ഥാന വയോജന നയം' (2013), പകൽ വീട്, സാന്ത്വനം കേന്ദ്രം.
    6. ജനസംഖ്യാ പ്രായഘടന (Population Age Structure)
      • നിർവചനം: മൊത്തം ജനസംഖ്യയിൽ വിവിധ പ്രായ വിഭാഗങ്ങളിലെ ആളുകളുടെ അനുപാതം.
      • പുരോഗതിയിലെയും ആയുർദൈർഘ്യത്തിലെയും മാറ്റങ്ങൾ ഇതിനെ ബാധിക്കുന്നു.
      • പ്രായ വിഭാഗങ്ങൾ: കുട്ടികൾ (0-14), യുവജനങ്ങൾ (15-59), പ്രായമായവർ (60-ന് മുകളിൽ).
      • മുമ്പ്: ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെ അഭാവം, രോഗങ്ങൾ, ഉയർന്ന ശിശു/മാതൃമരണനിരക്ക് എന്നിവ കുറഞ്ഞ ആയുർദൈർഘ്യത്തിന് കാരണമായി.
      • ഇപ്പോൾ: മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതനിലവാരം, വർദ്ധിച്ച ആയുർദൈർഘ്യം എന്നിവ പ്രായമായവരുടെ അനുപാതം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ഇതിനെ വാർദ്ധക്യ ജനസംഖ്യ (ageing population) എന്ന് പറയുന്നു.
      • ഇന്ത്യ (2011 സെൻസസ് ഡാറ്റ പ്രകാരം): യുവജനങ്ങളുടെ ഉയർന്ന അനുപാതം (15-59: 63%), പ്രായമായവരുടെ കുറഞ്ഞ അനുപാതം (60+: 8%), കുട്ടികൾ (0-14: 29%).
      • പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് കൂടുതൽ തൊഴിലാളികൾ, എന്നാൽ യുവജനങ്ങൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം/ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകണം, പ്രായമായവർക്ക് സാമൂഹിക സുരക്ഷ/ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം.
    7. ആശ്രിതാനുപാതം (Dependency Ratio)
      • നിർവചനം: ആശ്രിത ജനസംഖ്യയെ (15 വയസ്സിൽ താഴെ, 64 വയസ്സിൽ കൂടുതൽ) തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ജനസംഖ്യയുമായി (15-64 വയസ്സ്) താരതമ്യം ചെയ്യാനുള്ള മാനദണ്ഡം.
      • തൊഴിൽ പ്രായത്തിലുള്ള ജനസംഖ്യ (സജീവ പ്രായഘടന) 15-64 വയസ്സാണ്.
      • സ്വാധീനം: കുറഞ്ഞ ആശ്രിതാനുപാതം സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു (തൊഴിൽ പ്രായത്തിലുള്ളവരിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവർ കൂടുതൽ).
      • ജനസംഖ്യാപരമായ സമ്മാനം അല്ലെങ്കിൽ ജനസംഖ്യാ ലാഭവിഹിതം (Demographic Gift or Demographic Dividend): ആശ്രിതാനുപാതത്തിലെ കുറവ് കാരണം ഉണ്ടാകുന്ന സാമ്പത്തിക പുരോഗതി.
      • ആശ്രിതാനുപാതം മനസ്സിലാക്കുന്നത് ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം/വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സർക്കാർ പദ്ധതികൾ രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
      • വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആശ്രിതാനുപാതം (പ്രത്യേകിച്ച് വയോജന ജനസംഖ്യ) ഒരു പ്രശ്നമാകാം, ഇത് തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ജനസംഖ്യയെ വലിയ തൊഴിലില്ലാത്ത വിഭാഗത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കുന്നു.
      • കേരള സ്റ്റാർട്ടപ്പ് മിഷൻ (2006): സംരംഭകത്വ വികസനത്തിനുള്ള നോഡൽ ഏജൻസി, സാങ്കേതികവിദ്യ അധിഷ്ഠിത വാണിജ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
  • ജനസംഖ്യാ നിയന്ത്രണ നയങ്ങൾ
    • ഇന്ത്യയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനസംഖ്യ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുമ്പ് ആരംഭിച്ചു.
    • സർക്കാർ സ്പോൺസർ ചെയ്ത കുടുംബാസൂത്രണ പരിപാടി (1952) അവതരിപ്പിച്ച ആദ്യ വികസ്വര രാജ്യമായിരുന്നു ഇന്ത്യ.
    • ദേശീയ ജനസംഖ്യാ നയം 2000 (National Population Policy 2000): ഡോ. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയത്.
    • 2045-ഓടെയുള്ള ലക്ഷ്യം: സുസ്ഥിരമായ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സാമൂഹിക പുരോഗതി, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ജനസംഖ്യയെ ക്രമീകരിക്കുക.

    Social Science I

    Chapter 1: Moving Forward from the Stone Age

    • Understanding Early Human History

  • The book begins with the Stone Age, detailing the formation of basic characteristics of human life.
  • Human history is divided into stages based on materials used for tools by archaeologists.

• Stone Age

  • The Stone Age is named so because humans primarily used stones for tools and weapons.
  • It is further divided into three periods based on stone tool making methods: Palaeolithic, Mesolithic, and Neolithic.

• Palaeolithic Age

  • Tools:
    • Primitive humans initially had no special weapons, only throwing stones.
    • They later started making stone axes, spears, and fine stone needles.
    • The characteristic feature of this age is the use of rough (unpolished) stone tools.
    • Three main stages in tool use: Utilisation (using available stones without changing shape), Fashioning (changing shape as needed), and Standardisation (making tools for each purpose).
    • Examples of tools: Pebble tools, Biface core tools, Flake tools, Chopper-Chopping tools, and tools made using blade technique.
    • Towards the end, tools made of bones were also used.
    • When a stone is broken, the largest piece is the 'core' and smaller pieces are 'flakes'; tools are made from both.
    • Purposes of tools: Protecting from animals and hunting.
  • Life and Society:
    • Lived in caves and open spaces.
    • Livelihood: Hunting and gathering.
    • Society's basic units were Bands, which were small groups of fewer than one hundred members, bound by blood relation.
    • Men engaged in hunting, women in gathering.
    • Food was not stored.
    • Nomadic life prevailed.
  • Artistic Creations:
    • Artistic creations like depictions of animals and women (Cussac Cave) and the Venus Ivory Sculpture (Lascaux, France) indicate communication and sculptures during the late Palaeolithic period.
    • Carvings on bone (La Garma Cave, Spain) also show human artistic skills.
    • Cave paintings used colours made by grinding plants, tree bark, fruits, and mixing with red stone powder.
    • These pictures were drawn on inner cave walls where sunlight couldn't reach, using stone needles and sharp-edged weapons.
    • Paintings were also found on cave ceilings.
    • These art forms are evidence of primitive humans' intellectual and technical skill.

• Mesolithic Age

  • A transitional stage from Palaeolithic to Neolithic.
  • Derived from Greek words 'mesos' (middle) and 'lithos' (stone).
  • Tools:
    • Characterised by the use of microliths (very small tools), which were smaller than Palaeolithic tools.
  • Life and Society:
    • Hunting and gathering continued as means of livelihood.
    • Indications of domestication of animals.
    • Amusements and division of labour based on gender.
  • Communication and Art:
    • Development of human communication, which began towards the end of Palaeolithic, is mainly seen in India during this age.
    • Artworks in cave centres like Bhimbetka, Lakhajoar, and Kathotia in Madhya Pradesh provide insight into Mesolithic life.
  • Sites:
    • Star Carr (England): Open-air settlement with organic remains, stone and bone tools, evidence of early carpentry, believed to be a temporary settlement.
    • Sarai Nahar Rai (India, Uttar Pradesh): A Mesolithic site with microliths, evidence of stored seeds, and animal hide used as clothing.

• Neolithic Age

  • Period of radical change in human life; derived from 'neos' (new) and 'lithos' (stone).
  • Gordon Childe's Man Makes Himself refers to two important changes: agriculture and domestication of animals.
  • Key Changes:
    • Beginning of Agriculture and Domestication of Animals: Ensured steady food availability.
    • Factors leading to agriculture/domestication: Population growth, increase in human settlements, complex social organisation, food shortage, change in technology.
    • Polished tools were developed for cultivating land, tilling soil, and cutting trees.
    • Permanent Settlements and Agrarian Villages: Arose due to steady food supply.
    • Pottery: Introduction of pottery and use of clay bricks enabled grain storage.
    • Specialisation of Labour: Surplus agricultural production freed a section of society from farming, leading to other occupations like pottery making, weaving, etc.
    • Social Formation: Emergence of different occupational groups led to new elements in social formation.
    • The basis of present human progress is rooted in Neolithic changes.
  • Fertile Crescent: Region where agriculture began, marked in a crescent shape on maps.
  • Neolithic Sites: Jericho, Jarmo, Ali Kosh, Mehrgarh.
    • Jarmo (Kurdish Hills, Iraq): Cultivated barley, wheat; domesticated goats; small huts; artistic creations (pregnant woman).
    • Mehrgarh (now in Pakistan): Important features of Neolithic Age like domestication of animals and plants began here; known as 'the bread basket of Baluchistan'.

• Metal Age

  • Began with the use of metals by humans.
  • Copper Age: Humans learned to turn raw copper into weapons and tools; copper found in Catal Huyuk (Turkey), Cayonu (Syria), Ali Kosh (Iran) around 7000 BCE.
  • Advantages of copper tools over stone tools: Can be changed into suitable shape and form, durability.
  • Chalcolithic Age: Period when copper tools were used alongside stone tools; many remains found in India. Examples: Urn burials from Daimabad (Maharashtra), artistic creations from Nevasa (Maharashtra).
  • Bronze Age:
    • Bronze is an alloy of copper and tin, stronger than copper.
    • Marked the beginning of urban life.
    • Urbanisation: Densely populated regions with majority in non-agrarian activities (crafts, trade), characterised by wide streets, public buildings, better facilities, busy life, entertainment.
    • Harappan Civilization (India): Belongs to the Bronze Age.
    • Evidence of urbanisation: Cities like Harappa, Mohenjodaro, Lothal; well-planned public buildings, Great Bath, houses, streets, drainage, granaries, various crafts, trade.

• Vedic Age

  • Followed the decline of the Harappan civilization.
  • Aryans entered the Sapta Sindhu region (north-west India), speaking Indo-European languages (Sanskrit, Latin, Greek, German, English, Italian, Spanish, French).
  • Believed to be natives of Central Asia based on linguistic evidence.
  • Period: 1500 BCE to 600 BCE, known from the Vedas ('Veda' means knowledge).
  • Vedic literature: Four Vedas (Rigveda, Yajurveda, Samaveda, Atharvaveda), Brahmanas, Aranyakas, Upanishads.
  • Two Divisions:
    • Early Vedic Period (Rigveda composed):
      • Location: Sapta Sindhu region.
      • Economy: Pastoral.
      • Lifestyle: Semi-nomadic.
      • Women's status: Comparatively higher.
      • Land: Forests cleared and burned for cultivation.
      • Society: Consisted of many tribes.
      • Rituals: Simple, done by head of family.
      • Deities: Natural forces worshipped.
    • Later Vedic Period (Yajur, Sama, Atharva Vedas composed):
      • Location: Extended up to the Gangetic plain.
      • Economy: Agriculture given importance.
      • Lifestyle: Settled life.
      • Women's status: Declined.
      • Tools: Use of iron.
      • Social system: Varna system became stronger.
        • Four Varnas: Brahmins (priestly rites), Kshatriyas (governed, guarded kingdom), Vaishyas (agriculture, trade), Sudras (served the other three).
      • Rituals: Became complicated and expensive, privilege of a particular section.
      • Deities: New deities came to be worshipped.
      • Crafts: Beginning of various crafts.

Chapter 2: Ideas and Early States

• 6th Century BCE: A Period of Intellectual and Political Change

  • A remarkable period in world history, marked by the spread of new ideas.
  • Key thinkers: Vardhamana Mahavira and Gautama Buddha (India), Zarathushtra (Iran), Confucius (China), Heraclitus (Greece).
  • Drastic changes occurred in social, political, and economic aspects globally.
  • New political systems emerged.

• Ideological Revolution in the Ganga Basin (India)

  • New ideas primarily emerged in the Ganga basin.
  • Material Conditions:
    • Widespread use of iron tools.
    • Increased agricultural production.
    • Growth of trade and cities.
  • A socio-economic system based on agriculture and cattle emerged, conflicting with Vedic practices that emphasised rituals.
  • Vedic rituals, particularly those involving animal sacrifice, adversely affected the economy based on cattle, prompting people to question them.
  • Social Changes:
    • Vaishyas, who achieved material progress through trade, sought higher social status.
    • New classes like the rich Gahapathis (engaged in trade, owned land) emerged outside the Varna system and gained status.
    • This social background led to the formulation of new ideological concepts, notably Jainism and Buddhism, which gained support from Vaishyas and Gahapathis.

• Jainism

  • Tirthankaras: 'One who attained wisdom through asceticism'; there are 24 Tirthankaras.
    • Parswanatha was the 23rd Tirthankara.
    • Vardhamana Mahavira was the 24th and last Tirthankara.
  • Vardhamana Mahavira:
    • Born in Kundagrama near Vaishali, Bihar.
    • Attained Nirvana at Pava (near Patna).
    • Came to be known as Mahavira and Jina.
    • Propagated Jainism by adding his principles to Parswanatha's.
    • Shared his ideas in Prakrit languages.
  • Doctrines of Jainism:
    • Denying the authenticity of the Vedas.
    • Three principles for attaining 'Moksha' (salvation), known as 'Triratnas': Right Belief, Right Knowledge, and Right Action.
    • Five principles for monks and nuns: Do not harm any living being, do not lie, do not steal, do not own property, and practise celibacy.
    • Emphasis on non-violence (Ahimsa).
    • Belief that everything in this world has life.
  • Sects: Later split into 'Swetambaras' and 'Digambaras'.
  • Kerala and Jainism: Spread to Kerala, with Wayanad being an important Jain centre, where remains of Jain temples are still visible.

• Buddhism

  • Gautama Buddha (Siddhartha):
    • Born in Lumbini (Kapilavastu), Nepal.
    • Experienced a turning point after seeing an old man, a sick man, a corpse, and a calm monk, leading him to seek the cause of suffering.
    • Took to asceticism, attained enlightenment at Bodh Gaya (Bihar).
    • Gave his first sermon at Sarnath.
    • Attained Nirvana at Kushinara.
    • His teachings and principles were simple and opposed the caste system.
    • Spread his ideas in Pali, the language of common people.
    • His concept of 'Ahimsa' was suitable as cattle were needed for agriculture and transport, which was hampered by Vedic rituals involving animal killing.
  • Principles of Buddha:
    • Life is full of sorrows.
    • Desire is the cause of sorrow.
    • If desire is destroyed, sorrow will disappear.
    • To achieve this, the Eight Fold Path (Ashtangamarga) should be followed.
      • Ashtangamarga: Right vision, Right intention, Right speech, Right action, Right livelihood, Right effort, Right awareness, Right meditation.
    • Middle Path: Buddha rejected both severe asceticism and luxurious living, suggesting a middle path between them.
  • Social Teachings (Digha Nikaya):
    • In family life, man and woman should live with mutual respect and perform duties properly.
    • Employers should treat servants and workers with courtesy, not overburden them, provide adequate food and fair wages, and care for them in sickness.
    • Workers should work well and maintain employer dignity.
  • Sanghas and Stupas:
    • Stupas: Semi-circular buildings built on sites where Buddha's physical remains or objects were buried, rich in carvings. Famous examples: Sanchi and Sarnath stupas.
    • Sanghas: Monastic orders formed to propagate Buddhism.
    • All people, regardless of caste and gender, were admitted to the Sangha.
    • Women in Sangha were 'Bhikshunis', men were 'Bhikshus'.
    • Decisions were made through discussions and majority opinion, reflecting democratic values.
    • Buddha taught that upon joining the Sangha, one loses individual name, caste, rank, and family, becoming one with the ocean.
  • Split: Later split into Mahayana and Hinayana; Mahayana followers worshipped Buddha as God.
  • Contributions: Made many contributions to Indian culture; Sangha's working inculcated democracy and values.
  • Spread: Buddhism spread to Sri Lanka, China, Japan, Burma, Myanmar, Tibet, Afghanistan, and Southeast Asia, leading the ancient world to recognise India.
  • Kerala and Buddhism: Buddhist beliefs were prevalent; Manimekhalai heroine embraced Buddhism; Buddha statues and remains found; some Malayalam words/place names indicate Buddhist influence.

• Materialism

  • One of several schools of thought formed in the 6th century BCE.
  • Ajita Kesakambalin was its promulgator, a contemporary of Buddha.
  • Philosophy: Materialists believed all religious practices were meaningless; there is no 'Ihaloka' (this world) or 'Paraloka' (other world); the human body is made of four elements, which dissolve back into earth upon death.

• Janapadas and Mahajanapadas: Emergence of Early States

  • Janapada: 'A place where people were settled'.
    • Formed as forests were cleared for farmlands and residential areas, leading to permanent settlements.
    • Later Vedas refer to various Janapadas.
  • Mahajanapadas:
    • Tribal social system ('Jana') existed in the Vedic period.
    • Widespread agriculture led tribal communities to settle permanently, forming Janapadas.
    • Agricultural surplus in Janapadas fueled trade and town development, which became manufacturing centres.
    • Regulations were needed for diverse economic activities, leading to the disappearance of tribal governance.
    • The relationship with agriculture and soil gave rise to the concept of 'one's own land' and state formation.
    • The Buddhist work Anguttaranikaya lists 16 such political entities, known as Mahajanapadas.
    • Historians refer to these changes as 'second urbanisation'.
    • Examples of cities (Digha Nikaya): Champa, Rajagriha, Shravasti, Saketa, Kausambi, Varanasi.
  • Administrative System in Mahajanapadas:
    • Contemporary works provide information.
    • A king, an administrative system, and a standing army developed.
    • Taxes: 'Bali' (in Pali texts) and 'Bhaga' were types of taxes, mainly paid in grains and cattle. Forest dwellers paid forest produce, artisans paid in services.
    • Officials: Satapathabrahmana mentions Senani, Purohita, and Gramani assisting the king.
    • Mahajanapadas had forts and capital cities (e.g., Wall at Kausambi).

• The Rise of Magadha

  • Magadha emerged as the dominant power among the 16 Mahajanapadas due to constant wars for dominance.
  • Reasons for Growth (Geographical Features):
    • Fertile region with good rainfall.
    • Large deposits of iron ore, providing materials for tools and weapons.
    • Abundance of elephants in forests, crucial for warfare.
    • Ganga and its tributaries offered easy transportation of goods.
  • Rulers: Bimbisara and Ajatashatru were important rulers.
  • Dynasties: Haryanka Dynasty (Bimbisara, Ajatashatru), Sishunaga Dynasty (Sishunaga), Nanda Dynasty (Mahapadmananda).

• From Magadha to the Maurya Kingdom

  • Chandragupta Maurya founded the Maurya Kingdom in 321 BCE by defeating Dhanananda, the last Nanda ruler.
  • Sources of History:
    • Megasthenes' description of Pataliputra: A big, beautiful city with a wall, 64 gates, many towers; two/three-storeyed houses of wood and mud, king's palace of wood.
    • Kautilya's Arthashastra: Important historical document, manuscript discovered by R. Shyama Sastri.
    • Saptanga Theory (Arthashastra): A kingdom rests on seven components: Swami (king), Amathya (ministers), Janapada (land and people), Durga (fort), Kosha (treasury), Danda (justice), Mitra (friendly countries).
    • Emperor Asoka's Inscriptions and coins.

• Mauryan Rule

  • Emperor Asoka: Most important ruler.
    • Conquered Kalinga (present-day Odisha), expanding the kingdom.
    • Gave up war after the Battle of Kalinga, as recorded in inscriptions.
    • Rumindei (Lumbini) Inscription: Mentions Asoka's visit to Buddha's birthplace, erection of a stupa, and tax exemptions for Lumbini (exempted from 'bali', only one-eighth of harvest as 'bhaga').
  • Administrative System: Vast kingdom divided into provinces for convenience.
    • State Capital: Pataliputra, under direct control of the Emperor.
    • Provincial Capitals: Takshashila (Northern province), Ujjayini (Western province), Suvarnagiri (Southern province), Kalinga Tosali (Eastern province).
    • Provinces were under control of governors.
    • Military: Well-organised, included infantry, cavalry, chariots, elephants, and navy.
    • Military administration by a 30-member committee.
  • Asokan Inscriptions:
    • Discovered across Indian subcontinent.
    • Written in Brahmi, Kharoshti, and Aramaic scripts.
    • First read by James Princep in 1838.
    • Most refer to king as 'Devanampiya' (beloved of God); 'Asoka' found in Maski, Udegulam, Nittoor inscriptions (Karnataka).
    • Brahmi script is the origin of most modern Indian scripts (Hindi, Bengali, Malayalam, Tamil).
  • 'Asoka Dhamma' (Dharma): Ideas propagated by Asoka for peace and coexistence.
    • Main ideas: Be tolerant to other religions, respect elders and teachers, be kind to slaves and the sick.
    • Historian Romila Thapar believes it was an attempt to hold a vast country and diverse social groups in harmony.

• Growth of Trade

  • Coins: Punch Marked Coins (silver, copper) used for trade.
  • Transportation: Goods moved via land, sea, and rivers.
  • Commodities: Grains, textiles, metal were chief items.
  • Traders: 'Setthis' and 'Satthavahakar' were terms for traders.
  • Trade declined after the collapse of the Roman Empire (6th century CE) and when Westerners learned silk-making from Chinese.
  • This decline negatively affected internal trade and led to the decay of major towns and crafts.

• State Formation in Greece

  • Contemporaneous political changes to India.
  • City-states: Villages joined for security/governance, consisting of a city and surrounding agricultural villages.
  • Natural boundaries provided by hills/mountains, some were islands.
  • Capitals located on high hills.
  • Major city-states: Athens, Sparta, Corinth, Thebes.
  • Athens on the Democratic Way:
    • System of government 2500 years ago resembled modern democracy, different from other city-states.
    • Citizens: All males over 30, except slaves.
    • Committee of citizens met four times a year to make decisions.
    • Women, artisans, and foreign traders were not considered citizens.
    • Prosperous city-state due to trade in Mediterranean region.
    • Skilled in shipbuilding and seafaring, attracting new ideas and thinkers (Sophists).
    • Herodotus, "father of history," was one such thinker who came to Athens.

Chapter 3: Land Grants and the Indian Society

• Land Grants: A Historical Practice

  • An order from Vakataka King Vindhyashakti II (355-400 CE) details the transfer of land to Brahmins with special rights, known as 'Land Grants'.
  • Purpose of grants: To attain victory, longevity, welfare, and peace.
  • Exemptions for granted land: Administration different, no salt/alcohol production, no payment of money/cereals to treasury, no liability for charcoal/caparison, police cannot enter, no need to provide cot/hearth, entitlement to hidden treasures, right to fence/raise land, use big tools.
  • Mentioned in Buddhist works, but became widespread with far-reaching consequences in the post-Mauryan period.

• Spread of Land Grants

  • Satavahanas (Deccan region) started the practice to please dominant Brahmins.
  • Became widespread under the Guptas (4th-6th century CE).
  • Differences in Land Grants:
    • Satavahanas gave only right to resources of the land.
    • Guptas transferred rights over land resources AND the people living there.
  • Changes during Gupta Period due to Land Grants:
    • King's authority over donated land gradually declined.
    • Right to collect taxes and administer justice transferred with land ownership.
    • Recipients of grants gained right to re-grant the land.
    • Kings and nobles began giving land grants as remuneration instead of cash.
    • Initially mostly to Brahmins, later other sections also received grants.

• Gupta Kings

  • Founder: Srigupta.
  • Other important kings: Chandragupta I, Samudragupta, Chandragupta II, Kumaragupta I, Skandagupta.
  • Samudragupta: Most powerful ruler, conquests from Nepal to Tamil Nadu, praised in Prayaga Prasasti (composed by Harisena).
  • The king was considered equal to gods (e.g., Kubera, Varuna, Indra, Anthaka).

• Indian Feudalism (Samantha System)

  • Widespread land grants led to a powerful landowning section.
  • Those who worked the land became rightless dependents of landlords.
  • Farmers, agricultural labourers, and slaves were bound to the land, living and dying on the same soil.
  • They laboured for masters and provided free services to the upper stratum in addition to taxes.
  • This system is called 'Indian Feudalism'.

• Agriculture during Gupta Period

  • Remarkable improvement in agriculture.
  • Factors helping spread of agriculture:
    • Uncultivated areas made suitable.
    • Knowledge of Brahmins about agricultural technology and climate.
    • Different irrigation facilities.
  • Irrigation Methods: Canals, water raised from wells to farmlands, rainwater collection, dams (Skandagupta rebuilt Sudarsana Lake in Gujarat), tanks/water reservoirs, Ghatiyantra (Araghata - pots attached to a wheel to draw water).

• Crafts and Trade

  • Expansion of agriculture led to growth of non-agricultural activities.
  • Literary works and artifacts provide information on crafts.
  • Artifacts and Crafts:
    • Jewellery made of gold, silver, precious stones -> Goldsmiths, jewelers.
    • Glassware -> Glassmakers.
    • Silk, cotton textiles -> Weavers.
    • Sculptures in ivory -> Ivory carvers.
  • Guilds (Srenis): Craftsmen and traders formed associations.
    • Responsibilities: Collecting raw materials, controlling production, marketing finished goods.
    • Governments respected guilds, which had to abide by their own rules.

• Trade and Commerce

  • Craft products were chief items of trade.
  • Textiles (muslin, calico, linen) manufactured on a large scale were major trade products.
  • External Trade Links: West Asia, Central Asia, Southeast Asia, Rome.
  • New trade routes developed.
  • Traders: 'Nagarasreshtin' and 'Sarthvaha'.
    • Nagarasreshtin: Wealthy merchants with a role in administration and prominent members of merchant guilds.
  • Important Trade Centres: Kanauj, Shravasti, Kausambi, Ujjayini, Mathura.
  • Gupta Coins: Gold, silver, copper coins were in circulation.
  • Decline of Trade:
    • India’s foreign trade declined after the collapse of the Roman Empire by 6th century CE.
    • Westerners learned silk-making from the Chinese, reducing demand from India.
    • Decline in foreign trade adversely affected internal trade.
    • Dip in movement of craftsmen/artisans for trade.
    • Slump in trade, general decline in crafts, and ruralisation led to decay of many major towns.
    • Cities noted as large by Fa-Hien (5th century) were described as villages by Hiuen Tsang (7th century).

• Social Life

  • New occupational groups and peoples led to sub-divisions in society.
  • The existing Varna system could not accommodate all new groups, so each became a new 'jati' or 'upajati'.
  • People from outside subcontinent, forest dwellers ('Nishadas'), and children of inter-caste marriages also formed new 'jatis'.
  • This made the caste system more complex.
  • Position of Brahmins, Kshatriyas, and Vaishyas remained unchanged.
  • Chinese traveller Hiuen Tsang (7th century) described Sudras as peasants, indicating their social status in an agricultural society.
  • Antyajas: Outside the Chaturvarnya system, considered 'untouchables'.
    • Lowest among Antyajas: Graveyard keepers ('Chandalas') and animal skin tanners ('Charmakarar').
    • Fa Hien's description of Chandalas: Had to beat a wooden plank when entering cities/markets to alert higher castes to move away.
  • Marriages:
    • Arthasastra refers to inter-caste marriages.
    • 'Anuloma' marriage: Groom from upper caste, bride from lower caste.
    • 'Pratiloma' marriage: Bride from upper caste, groom from lower caste.

• Position of Women

  • Generally had a low status in society.
  • Women, from queens to lower sections, were expected to be submissive to men.
  • Upper-class women also did not enjoy high position.
  • No evidence of land grants received even by Brahmin women.
  • However, women of the Vakataka dynasty were held in high esteem.

• State: Central Authority and Local Power

  • King's Powers and Responsibilities (Gupta Period):
    • Considered equal to God.
    • Extensive powers, but also responsibilities.
    • Defending the kingdom from aggressions.
    • Protecting Dharmas (Brahmanas, Jain monks) and weaker sections.
    • Administration of justice.
  • Administration:
    • Guptas allowed conquered rulers to continue as 'Samanthas', giving them autonomy in their areas, not interfering in administration or succession.
    • Developed an elaborate administrative system in areas under direct rule.
  • Village Administration:
    • Head: 'Gramapati' or 'Gramadhyaksha'.
    • Disputes settled by 'Gramavriddhar' (group of elders).
    • Majority villagers were peasants, with carpenters, weavers, herdsmen also present.
    • Their communities were represented in village administration.

• Art and Literature

  • Flourished alongside socio-political developments.
  • Architecture:
    • Many temples constructed using stone and bricks.
    • Features: Sculptures, construction of structural temples.
    • Examples: Dasavatara Temple (Deogarh), Vishnu Temple of Tigawa.
  • Prasastis: Stone inscriptions by rulers to proclaim achievements.
    • Junagarh Prasasti (Rudradaman I, 2nd century CE) is earliest.
    • Praise the king and his conquests.
    • Prayaga Prasasti (Harisena for Samudragupta) praises military victories.
    • Helpful as historical sources, though potentially exaggerated.
  • Literature (Sanskrit): Received royal patronage; Sanskrit was language of administration.
    • Even Jains and Buddhists started writing in Sanskrit.
    • Ramayana, Mahabharata, and most Puranas were written/converted into present textual form.
    • Famous Authors and Works:
      • Kalidasa: Abhijnana Sakunthala (Drama), Kumarasambhava (Poem).
      • Sudraka: Mriccha Katika (Drama).
      • Bhasa: Swapnavasavadattha (Drama).
      • Bhartrhari: Thrikandi (Grammar).
      • Amarasimha: Amarakosam (Lexicon).
    • In Sanskrit dramas, only upper-caste male characters spoke Sanskrit; women and lower-caste male characters used Prakrit.
  • Philosophical Thought: Indian philosophical thoughts formulated through mutual debates.
    • Samkhya (Kapila), Yoga (Patanjali), Nyaya (Gauthama), Vaisheshika (Kanada), Vedanta (Badarayana), Mimamsa (Jaimini).
  • Paintings: World-famous paintings of Ajanta Caves (Maharashtra) belong to Gupta period.
    • Depict royal life, royal court, celestial beings, scenes from Ramayana/Mahabharata.
    • Used natural colours, surviving gracefully for centuries.

• Metallurgy

  • Iron pillar at Mehrauli (near Delhi, 4th century CE) is an excellent example of technological skills, showing no rust after centuries.

• Science

  • Books on Astronomy, Mathematics, and Medical Science written.
  • Notable works: Brihatsamhita (Varahamihira), Aryabhatiya (Arya Bhata), Amarakosa (Amarasimha).

• South India (Post-Gupta Period)

  • Practice of land grants spread to South India by 6th century CE due to Brahmin migration from North India.
  • Pallavas and Pandyas were important dynasties, granting lands to Brahmins and temples.
  • Brahmins gained high status in society and economy.
  • Economic Changes:
    • Land grants to Brahmins led to agricultural development.
    • Brahmins' knowledge of agricultural technology and climate helped expansion.
    • Kings and local bodies encouraged agriculture by building reservoirs and maintaining irrigation.
    • Growth of trade and a variety of crafts.
    • Temples: Became centres of economic activity.
    • Ports: Mahabalipuram was a busy port under Pallavas.
    • Merchant Guilds: 'Srenis' in North India, called 'Vanika' communities in South India, specialized in particular products.
    • External trade with Chinese and Arab merchants via ports like Korkai, Mamallapuram, Kaveripattanam.
  • Social Life:
    • Brahmins with Brahmadeya (land granted to a group of Brahmins, exempted from tax) were wealthy and dominant.
    • Agraharas: Brahmin villages.
    • Devaswam/Devadanam: Land gifted to Deity or Temple, administered by trustees.
    • Low castes suffered hardships; sections outside varna system existed.
    • Kings did not interfere in customs, worship, or caste rules.
    • Village courts existed; education, justice, disputes settled by collective opinion.
    • Religious movements like Bhakti movement emerged.
  • Art and Literature:
    • Mahendravarman I (Pallava king) was a great Sanskrit scholar, wrote Matthavilasa Prahasana.
    • Temples were chief works of art.
    • Important temples: Kanchipuram, Mahabalipuram, Madurai.
    • Dravidian style of temple construction: Evolved in South India, developed in three phases: Rock-cut temples, Monolithic chariot temples, Structural temples.
      • Huge mandapas were a chief characteristic.
      • Pallavas pioneered, Cholas built largest number of temples.
      • Famous Chola temples: Meenakshi temple (Madurai), Srirangam temple.
      • Features: 'Sreekovil' or 'Garbhagriha' (Sanctum Sanctorum), 'Vimana' (top portion), 'Sikhara' (top), 'Pradakshinapatha' (circumambulation).
      • Gigantic entrance gateways, tall 'gopuras' (towers), carved elephants, horses, dragon faces, characters from Itihasas and Puranas.
    • Mahabalipuram (Mamallapuram): UNESCO heritage city.
      • Most notable temples of this period.
      • Monolithic Ratha Temples (representing the five Pandavas), Shore Temple.
      • Rock-carved figures called 'Arjuna's Penance' are examples of Pallava art.

Chapter 4: Distribution of Power in the Indian Constitution

• Founding of Independent India

  • India gained independence on 15 August 1947.
  • Jawaharlal Nehru's "Tryst with Destiny" speech appealed to the Constituent Assembly to create a democratic government and welfare system, addressing past discrimination, social evils, and human rights violations under British rule.
  • The Constituent Assembly's main promises were democratic governance and a welfare state.

• Objective Resolution to Constitution

  • Objective Resolution: Presented by Jawaharlal Nehru in the Constituent Assembly on 13 December 1946.
  • Key Ideals:
    • To make India an independent sovereign republic and frame its constitution.
    • India would be a union of former British Indian territories, Indian states, and other willing parts.
    • Territories of the Union would be autonomous units with powers not vested in the Central Government.
    • All powers of independent sovereign India would emanate from the people.
    • Ensuring and protecting social, economic, political justice.
    • Equality of status, opportunity, and before the law.
    • Fundamental freedoms of speech, expression, belief, worship, profession, association, and assembly, subject to law and public morality.
  • The ideas of the Objective Resolution are included in the Preamble of the Constitution.

• Features of the Indian Constitution

  • Drafted by the Drafting Committee (constituted 6 December 1946 on Cabinet Mission's recommendation).
  • Took 2 years, 11 months, 17 days to draft (from 9 December 1946).
  • Adopted on 26 November 1949, came into force on 26 January 1950.
  • Initially had 395 articles and 8 schedules in 22 parts.
  • A living document, incorporating changes over time.
  • Key Features:
    1. Largest Written Constitution: Comprehensive, extensive (about 1.5 million words), detailed content considering diversity and vastness.
    2. Parliamentary Democracy: Members of executive drawn from legislature, legislature controls executive.
    3. Sovereignty to People.
    4. Rigid and Flexible Structure: Some provisions require special procedures for amendment, others can be amended ordinarily.
    5. Fundamental Rights and Fundamental Duties: Rights guaranteed by state, responsibilities of citizens.
    6. Directive Principles of State Policy: Directions to the state for socio-economic development.
    7. Bicameral Legislature: Lower House (Lok Sabha) represents people, Upper House (Rajya Sabha) represents states, for second thought in legislation.
    8. Federalism with a Strong Central Government: Division of powers between centre and states, but centre has upper hand.
    9. An Independent and Impartial Judiciary: Judiciary free from legislature and executive control.
    10. Independent Constitutional Institutions: To make democratic system broad and meaningful.

• Indian Federalism

  • Definition: System of administration where power is divided between two levels of government (central and state) based on the Constitution.
  • Reasons for Adoption:
    • To strengthen democracy through power sharing.
    • To maintain diversity and unity, countering separatist tendencies by ensuring regional representation.
    • To achieve economic progress and welfare by integrating various levels of government.
    • Makes democracy more meaningful.
    • To accommodate social, regional, and geographical diversity and preserve unity and integrity.
  • Features of Indian Federalism (Quasi-federal system):
    • Written and Rigid Constitution.
    • Division of Powers between centre and states.
    • Independent Judiciary.
    • Common Constitution for centre and states.
    • Sovereignty of the Constitution.
    • Single citizenship.
    • Centre has an upper hand in amending the Constitution.
    • More subjects and key powers with the centre in division of powers.
    • Bicameral legislature.
  • Article I of the Constitution states "India that is Bharat, shall be a Union of States". It does not explicitly mention India as a federal state.

• Division of Powers in the Seventh Schedule

  • Divides legislative powers between the Central Government and State Governments.
  • Union List: Exclusive law-making powers for Union Government.
    • Initially 97 subjects. Examples: Foreign Affairs, Defence, Railways, Banking, Citizenship.
  • State List: Legislative powers for State Governments in normal circumstances.
    • Initially 66 subjects. Examples: Agriculture, Jails, Police, Local Government.
  • Concurrent List: Legislative powers for both Central and State Governments.
    • Initially 47 subjects. Examples: Education, Forestry, Trade Unions, Marriage, Birth and Death Registration.
  • Residuary Powers: Subjects not in the above lists; legislative power vested in Central Government. Example: Cyber Laws.

• Separation of Powers

  • Constitution prevents concentration of power in any one branch (Legislature, Executive, Judiciary) to prevent tyranny and dictatorship, ensuring democracy.
  • Dr. B.R. Ambedkar noted the purpose of limiting powers to prevent oppression.
  • The parliamentary form of administration and federal structure are outcomes of these discussions.

• Legislature

  • Parliament: Legislative body of India.
    • Primary responsibility: Make laws, anticipating aspirations, meeting changes, achieving goals.
    • Bicameral: Consists of two houses (Lok Sabha and Rajya Sabha), common in large, diverse countries to represent people and regions, and enable democratic discussions.
    • State legislatures make laws for states.
  • Lok Sabha (Lower House):
    • Members elected directly by people on a majority system.
    • Eligibility to contest: Indian citizens 25 years or older.
    • Term: 5 years.
    • Maximum strength: 550; current strength: 543 (2023).
    • Government formation depends on majority in Lok Sabha.
    • Chaired by the Speaker.
    • Has more powers than Rajya Sabha; Money Bills presented here.
  • Rajya Sabha (Upper House):
    • Representation given to states in proportion to population.
    • Members elected by elected members of State Legislative Assemblies.
    • Eligibility to contest: Indian citizens 30 years or older.
    • Permanent house, not subject to dissolution.
    • Term of members: 6 years.
    • One-third of members retire every two years, with elections held to fill seats.
    • Chaired by the Vice President.
    • Maximum strength: 250 (238 elected, 12 nominated by President).
    • Proceedings to remove Vice President begin here.
    • Vested with power to mandate Parliament to create new All India Service.
  • Main Functions of Parliament:
    • Law making.
    • Custodian of public treasury.
    • Participate in Presidential and Vice Presidential elections.
    • Act as judicial authority in impeachment.
    • Consider and assent to Constitutional amendments.
    • Control the executive.
  • Legislation in India (Law-making process):
    • Parliament has power to make laws.
    • Not just technical, but political process, responding to public opinion.
    • Cabinet approves legislation, then concerned department prepares Bill (draft law).
    • Types of Bills:
      • Government Bill: Presented by ministers.
      • Private Member Bill: Introduced by an MP not a minister.
      • Money Bills: Relate to public exchequer funds/expenditure, initially presented in Lok Sabha.
      • Non-Money Bills: Other than Money Bills (Constitutional Amendment Bills, Ordinary Bills).
    • Stages for a Bill to become Law:
      • First Reading: Bill (other than Money Bill) presented in either house by Minister/Private Member.
      • Second Reading: Bill sent to committee or debated in house; changes/amendments can be accepted.
      • Third Reading: House approves or rejects the bill.
      • After completing stages in one house, same process repeated in the other.
      • If both houses approve, submitted to the President for assent.
      • Becomes law after President's assent.

• Constitutional Amendment

  • Definition: Making corrections, omissions, or additions to the Constitution.
  • Helps alter Constitution with socio-political needs over time.
  • Power vested in Parliament by Article 368.
  • Amendment bill does not require prior Presidential assent.
  • Approval of both houses essential; no joint sitting for disputes.
  • Judiciary can nullify amendment law if unconstitutional.
  • Methods of Amendment:
    • Flexible Amendment: Simple majority in Parliament, similar to ordinary legislation. Examples: name of states, boundaries, citizenship.
    • Rigid Amendment: Special majority of both houses. Examples: Fundamental Rights, Directive Principles.
    • More Rigid Amendment: Special majority of both houses + approval of not less than half of the states. Examples: division of powers between Centre and State, Representation of the Peoples Act.
  • Examples: 101st Amendment (GST), 86th Amendment (Education as Fundamental Right), 61st Amendment (Voting age 18).

• Executive

  • Definition: Branch of government responsible for implementing and administering laws and policies.
  • Consists of President, Vice President, and Cabinet (headed by Prime Minister).
  • President constitutionally holds executive powers, but exercised by Council of Ministers headed by PM.
  • Types of Executive:
    • Political Executive: President, Prime Minister, Council of Ministers (nominal and real).
    • Permanent Executive: Bureaucracy (All India Service, Central Service, State Service).
    • Nominal Executive: President.
    • Real Executive: Prime Minister and Council of Ministers.
  • President:
    • Executive head of State.
    • Eligibility: Indian citizen, 35 years old.
    • Elected by an Electoral College (elected members of both Houses of Parliament and State Legislative Assemblies).
    • Term: 5 years.
    • Powers: Summon Parliament, dissolve Lok Sabha, appoint PM and Council of Ministers, Supreme Court/High Court judges, State Governors, declare emergency.
    • Commander-in-Chief of defence forces.
    • Submits resignation to Vice President.
    • Acts on advice of Council of Ministers, but has discretionary powers in some situations.
  • Vice President: Performs President's duties in their absence.
  • Prime Minister:
    • Administrative head of the country, leader of majority party/alliance in Lok Sabha.
    • Forms Council of Ministers, decides Cabinet members, changes portfolios, includes/removes members.
    • Acts as link between President, Cabinet, and Parliament.
    • If ruling party/coalition loses majority, PM must resign to President.
  • Council of Ministers:
    • Helps President in functions; PM is head.
    • Main Duties: Formulation of national and foreign policies, steering legislative process, performing administrative/welfare functions, maintaining foreign relations, drafting bills/ordinances, coordinating departments.
  • Permanent Executive (Bureaucracy):
    • Carries out day-to-day government operations.
    • Assists political executive in formulating bills (including budget).
    • Skilled, accomplished, selected through competitive exams, trained on merit.
    • Termed "permanent" as they continue irrespective of political changes.

• Judiciary

  • Mechanism ensuring legislative and executive functions are Constitutional.
  • Protector of the Constitution, guardian of fundamental rights.
  • Independent and impartial.
  • India has a single integrated Judicial system led by the Supreme Court, with powers increasing up the pyramid and decreasing down.
  • Supreme Court:
    • Came into existence 28 January 1950, headquarters New Delhi.
    • Retirement age of judges: 65 years.
    • Parliament has power to remove judges.
    • Chief Justice and other judges take oath and submit resignation before the President.
    • Acts as supreme interpreter of the Constitution and guardian of fundamental rights.
    • Provides solutions to legal disputes.
  • Powers of the Supreme Court:
    • Original Jurisdiction: Resolves matters only it can handle (e.g., Centre-State Disputes).
    • Appellate Jurisdiction: Highest appellate court, entertains appeals against lower court judgments.
    • Advisory Jurisdiction: Constitutional obligation to give legal advice to President on demand.
    • Writ Jurisdiction: Issues special orders (writs) to protect fundamental rights when violated.
    • Judicial Review: Power to examine constitutionality of laws/orders; can declare unconstitutional laws as inapplicable.

• Checks and Balances

  • Constitution divides government powers into three branches (Legislative, Executive, Judicial) but ensures mutual control, coordination, and balance.
  • Parliament controls Executive through budget approval, question-hour; and Judiciary through impeachment.
  • Judiciary controls Parliament and Executive through Judicial Review.
  • Executive controls Parliament and Judiciary through approval of bills, mercy petitions, and postings/transfers of judges.
  • This system prevents centralisation of power, autocratic tendencies, and maintains democracy.

Chapter 5: Demographic Trends in India

• Population and its Impact

  • News headlines indicate India's population growth and associated problems like poverty, unemployment, starvation, and crisis in health/quality of life.
  • Population is the total number of people residing in an area at a given time.
  • Sustainable development requires population control proportional to available resources.
  • Social development index of a country is determined by population data (birth rate, death rate, infant mortality rate, age structure).

• Demography

  • Definition: Branch of science dealing with population structure (birth/death rates, migration, population density).
  • Systematic study of population, derived from Greek words 'demos' (people) and 'graphein' (description).
  • Analyses human resources and structural changes, studying how they can be used for societal development.
  • Considers age structure, male-female ratio, dependent ratio.
  • Studies based on systematic data collection (surveys, census), expressed in proportions and rates.
  • Branches:
    • Social Demography: Investigates population structure, causes/consequences of change, emphasising socio-economic and political patterns.
    • Formal Demography: Measures and analyses factors of population change; census is an example.

• Census in India

  • Conducted usually once every ten years.
  • Activities headed by the Registrar General and Census Commissioner of India.
  • India has the largest census in the world.

• India's Population Growth (1901-2011)

  • From 238 million in 1901 to 1210 million in 2011.
  • According to UNFPA 2023 report, India's population is 142.86 crore.
  • Institutions conducting population studies: NITI Aayog, National Institute for Population Sciences (NIPS), National Family Health Survey (NFHS).

• Indicators of Demography

    1. Migration
    • Definition: Permanent or temporary settlement of people from one region to another.
    • Causes changes in social, economic, cultural spheres.
    • Types:
      • International Migration: Across country borders (e.g., India to Gulf/European countries).
      • Internal Migration: Within a country's border (e.g., Keralites to other states, other state people to Kerala).
    • Reasons for migration: Search for employment, education, higher standard of living, better income, high social status.
    • Kerala has experienced significant migration both outwards (to Gulf, Canada, UK, US, New Zealand) and inwards ('guest workers' from other states).
    1. Birth Rate and Death Rate
    • Birth Rate: Number of live births per thousand of the population.
    • Death Rate: Number of deaths per thousand of the population.
    • Infant Mortality Rate: Number of infants dying within one year out of 1000 live births in a year.
    • Maternal Mortality Rate: Number of women dying during childbirth per thousand births in a year.
    • High infant/maternal mortality rates indicate backwardness and poverty.
    • Population growth calculated by difference between birth and death rates.
    • Registration of births and deaths is mandatory in most countries, including India.
    • Trends in India (1901-2001): Both birth and death rates have generally declined significantly.
    1. Population Density
    • Definition: Number of people residing per square kilometer.
    • Regional differences in India: Delhi has highest, Arunachal Pradesh lowest (2011 census).
    • Social problems in densely populated areas: Lack of open spaces, pollution, lack of water storage, crowding.
    • Influenced by climate, topography, water availability, soil types.
    1. Female-Male Ratio and Child Sex Ratio
    • Sex Ratio: Number of females per thousand males in a population.
    • Child Sex Ratio: Number of females per thousand males in 0-6 age group.
    • Crucial for male-female balance and predicting population consequences.
    • Decreasing male-female ratio creates social problems.
    • NITI Aayog recommendations to improve ratio: Raise awareness about girls' rights, provide better healthcare/education for girls, empower women/girls.
    • India (2011 census): Sex ratio 940, Child sex ratio 914.
    • Kerala (2011 census): Male-female ratio 1084 (women per 1000 men).
    • Causes of difference in female-male ratio: Female foeticide, preferential attitude towards boys, inadequate healthcare.
    1. Life Expectancy
    • Definition: Estimate of how long a person lives on average, determined by death rate of each age group.
    • India (2015-19): Male 68.4 years, Female 71.1 years.
    • Kerala (2015-19): Male 72.3 years, Female 78.0 years.
    • Factors for high life expectancy in Kerala: High literacy/higher education, decentralised public health policy, cleanliness, food availability/public distribution.
    • Government programmes for elderly: 'State Old Age Policy' (2013), Pakal Veedu, Santhwana Kendram.
    1. Population Age Structure
    • Definition: Proportion of persons in different age groups to total population.
    • Affected by changes in progress and life expectancy.
    • Age groups: Children (0-14), Young people (15-59), Elderly (above 60).
    • Past: Lack of healthcare, diseases, high infant/maternal mortality led to lower life expectancy.
    • Present: Improved living standards, increased life expectancy lead to higher proportion of older age group, called ageing population.
    • India (2011 Census data based): High proportion of young population (15-59: 63%), low proportion of elderly (60+ : 8%), children (0-14: 29%).
    • Implications: More workforce for economic growth, but needs education/healthcare emphasis for youth and social security/healthcare for elderly.
    1. Dependency Ratio
    • Definition: Criterion to compare dependent population (below 15, above 64) and working population (15-64 years).
    • Working age population (active age structure) is 15-64 years.
    • Impact: Low dependency ratio leads to economic progress (more employed than unemployed among working age).
    • Demographic Gift or Demographic Dividend: Economic progress from a decrease in dependency ratio.
    • Understanding dependency ratio helps government formulate plans for healthcare/education.
    • Rising dependency ratio (especially old age population) can be a problem, forcing employable population to take responsibility for large unemployed segment.
    • Kerala Startup Mission (2006): Nodal agency for entrepreneurship development, promotes technology-based commercial activities.

• Population Control Policies

  • Plans to control India's growing population began before independence.
  • India was the first developing country to introduce a government-sponsored family planning program (1952).
  • National Population Policy 2000: Drafted under Dr. M.S. Swaminathan's leadership.
  • Objective by 2045: Streamline population to strengthen sustainable economic growth, social progress, and environmental protection.

  •  

Subscribe to: Posts (Atom)

SSLC

IX

VIII


പുതിയ പാറ്റേൺ മൾട്ടിപ്പിൾ ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്നു

SSLC

IX

VIII

STD V Social Science Notes

Today's Significance

Checking the calendar...