സോഷ്യൽ സയൻസ് 1 &2  ഭാഗത്തെ പാർട്ട് 1  ലെ 
എല്ലാ ചോദ്യങ്ങളും  ഉത്തരങ്ങളും  മലയാളത്തിലും ഇംഗ്ലീഷിലും  നൽകിയിരിക്കുന്നു 

 

സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം I

അധ്യായം 1: മാനവികത

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

‘പുനരുജ്ജീവനം’ (Renaissance) എന്നതുകൊണ്ട് എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?

• ‘പുനരുജ്ജീവനം’ എന്ന വാക്കിന് ‘പുനർജന്മം’ എന്നാണ് അർത്ഥം.
• ഇത് പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
• ഈ പുനരുദ്ധാരണവും പരിവർത്തനവും 14-ാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ആരംഭിച്ചു.

പുനരുജ്ജീവന കാലഘട്ടത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങളുടെ ഏതെങ്കിലും നാല് പ്രധാന സവിശേഷതകൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• മാനവികതാ വീക്ഷണം (Humanism).
• നഗരജീവിതത്തിന്റെ വളർച്ച.
• മതേതര മൂല്യങ്ങളുടെ വ്യാപനം.
• കലയുടെയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും മേഖലകളിലെ മാറ്റങ്ങൾ.
• വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം.
• യുക്തിവാദം (Rationalism).

കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിന്റെ പതനം ഇറ്റലിയുടെ ബൗദ്ധിക ജീവിതത്തിൽ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം എന്തായിരുന്നു?

• 1453-ൽ ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കീഴടക്കി.
• പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സാഹിത്യ കൃതികളുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ കൈവശമുള്ള പണ്ഡിതന്മാരുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ.
• ഇതിനെത്തുടർന്ന്, ഈ പണ്ഡിതന്മാർ ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി, അവരുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുമായി എത്തി.
• ഇത് സർവ്വകലാശാലകളിൽ നിന്ന് ലൈബ്രറികളിലേക്ക് പഠനങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുകയും ഗവേഷണത്തെയും പഠനങ്ങളെയും ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

പ്രധാനമായും ഇറ്റലിയിൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ ഉദയത്തിലേക്ക് നയിച്ച ഘടകങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുക.
ഇറ്റലിയിൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ ഉദയത്തിലേക്ക് നയിച്ച ഘടകങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവുമായ നഗരങ്ങൾ: യൂറോപ്പിലെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങൾ സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവും ഊർജ്ജസ്വലവുമായിരുന്നു.
• വാണിജ്യ വൈദഗ്ദ്ധ്യം: ഈ നഗരങ്ങളിലെ വ്യാപാരികൾ ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ്, ബുക്ക് കീപ്പിംഗ് എന്നിവയിൽ വിദഗ്ദ്ധരായിരുന്നു, വ്യാപാരത്തിലൂടെ വലിയ സമ്പത്ത് നേടി.
• കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ സ്വാധീനം: കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിൽ സാംസ്കാരിക വിനിമയം സുഗമമാക്കുകയും ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ചയെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
• വ്യാപാര കുത്തക: കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരത്തിൽ വ്യാപാരികൾ കുത്തക നേടി.
• കറുത്ത മരണം (Black Death): വിനാശകരമായ പ്ലേഗ് രോഗം (ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്) തൊഴിലാളികളുടെ കുറവിന് കാരണമായി, ജീവിതത്തിന്റെ നൈമിഷിക സ്വഭാവത്തിലും സ്വന്തം ക്ഷേമത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ചിന്തകൾക്ക് വഴിതെളിയിച്ചു, ഇത് മാനവികതയ്ക്ക് കളമൊരുക്കി.
• പ്രോത്സാഹനം (Patronage): ധനികരായ രക്ഷാധികാരികളും ഭരണാധികാരികളും പുരാതന റോമൻ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ വലിയ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും കലകളെയും സാഹിത്യത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും സംഭാവന നൽകി.

പുനരുജ്ജീവന കാലഘട്ടത്തിലെ ചിത്രകലയിൽ മാനവികതയുടെ (Humanism) ഉദയം എങ്ങനെ സ്വാധീനം ചെലുത്തി?
മാരകതയുടെ ഉദയം ചിത്രകലയിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി:

• ശ്രദ്ധ മാറ്റം: മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് മാറി, മാനവികത മനുഷ്യന്റെ അനുഭവങ്ങൾ, ലൗകിക ജീവിതം, യുക്തിപരമായ അന്വേഷണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
• യഥാർത്ഥ ചിത്രീകരണം: ചിത്രകാരന്മാർ മനുഷ്യ രൂപങ്ങളെ ശ്രദ്ധേയമായ കൃത്യതയോടെയും വ്യക്തതയോടെയും സൂക്ഷ്മമായ വിശദാംശങ്ങളോടെയും അവതരിപ്പിച്ചു.
• ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്: മനുഷ്യ ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ഈ കലാപരമായ നേട്ടങ്ങൾക്ക് സഹായകമായി.
• യുക്തിവാദത്തിന്റെയും വികാരങ്ങളുടെയും ഊന്നൽ: ചിത്രകാരന്മാർ യുക്തിവാദത്തിനും മനുഷ്യ വികാരങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി, ഈ ലോകത്തിലെ മൂല്യങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം കൽപ്പിച്ചു.
• പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ: പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ, വെളിച്ചത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനും സ്ഥലപരമായ ആഴം നൽകുന്നതിനും നിറങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, മനുഷ്യ ശരീരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചിത്രീകരണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• ദൈവീക രൂപങ്ങൾ: ദൈവിക രൂപങ്ങളെ ആദർശവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യ രൂപങ്ങളായി ചിത്രീകരിച്ചു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ സ്വാധീനം ചർച്ച ചെയ്യുക.
പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ സ്വാധീനം കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ പ്രകടമായിരുന്നു:

• കല (ചിത്രകല, ശിൽപം, വാസ്തുവിദ്യ):

  • ചിത്രകല: മനുഷ്യ രൂപങ്ങളെ കൃത്യതയോടെയും വിശദമായ ശരീരഘടനയോടെയും അവതരിപ്പിച്ചു, യുക്തിവാദത്തിനും മനുഷ്യ വികാരങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി (ഉദാ: ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയുടെ മോണലിസ, അവസാനത്തെ അത്താഴം).
  • ശിൽപം: മധ്യകാല ഗോഥിക് ശൈലിയിൽ നിന്ന് മോചിതമായി, കൃതികൾക്ക് കൂടുതൽ ശക്തിയും വ്യക്തിത്വവും ലഭിച്ചു, മതേതര വീരന്മാരെ ചിത്രീകരിച്ചു (ഉദാ: ഡോണാടെല്ലോയുടെ ഡേവിഡ്).
  • വാസ്തുവിദ്യ: ഗ്രീക്ക്-റോമൻ ശൈലിയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ഗോഥിക് ഉയരം കൂടിയ ഗോപുരങ്ങളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് താഴികക്കുടങ്ങളിലേക്ക് മാറി (ഉദാ: ബ്രൂനെല്ലെസ്ചിയുടെ ഫ്ലോറൻസ് കത്തീഡ്രൽ താഴികക്കുടം).

• സാഹിത്യം:

  • മതേതര മൂല്യങ്ങൾ: സ്കോളാസ്റ്റിസിസത്തിൽ നിന്ന് മാറി, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും മതേതര മൂല്യങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി.
  • പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ: മിക്ക എഴുത്തുകാരും പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ കൃതികൾ നിർമ്മിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു, ഗദ്യത്തിന് പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു (ഉദാ: ഡാന്റെയുടെ 'ദ ഡിവൈൻ కామెడీ').
  • രാഷ്ട്രീയ ചിന്ത: പരമ്പരാഗത ഫ്യൂഡൽ ഭരണകൂടത്തെക്കാൾ ഭരണകൂട അധികാരികതയ്ക്കും സുരക്ഷയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകൾ അവതരിപ്പിച്ചു (ഉദാ: നിക്കോളോ മാക്കിയാവെല്ലിയുടെ 'ദ പ്രിൻസ്').

• ശാസ്ത്രം:

  • ജ്യോതിശാസ്ത്രം: ഭൂകേന്ദ്രീകൃത മാതൃകയെ ചോദ്യം ചെയ്തു; നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ് സൂര്യനെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതായി വാദിച്ചു. ഗലീലിയോ ഗലീലി, യോഹന്നാസ് കെപ്ലർ എന്നിവർ ഈ അറിവ് കൂടുതൽ വികസിപ്പിച്ചു.
  • ഗുരുത്വാകർഷണം: ഐസക് ന്യൂട്ടന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ സിദ്ധാന്തത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.
  • വൈദ്യം/ശരീരഘടന: ആൻഡ്രിയാസ് വെസാലിയസ്, ശവശരീരങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമായി വേർതിരിച്ച് മനുഷ്യ ശരീരഘടനയുടെ പഠനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.

പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെയും (Reformation) തുടർന്നുണ്ടായ പ്രതിപരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെയും (Counter Reformation) കാരണങ്ങളും ഫലങ്ങളും വിശദീകരിക്കുക.

• പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ:

  • പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെയും മാനവിക ആശയങ്ങളുടെയും സ്വാധീനം മതരംഗത്തേക്കും വ്യാപിച്ചു.
  • മാരകവാദികളുടെ ആക്ഷേപഹാസ്യ കൃതികളും (എറാസ്മസ് പോലുള്ളവർ) വിമർശനങ്ങളും (ജോൺ വൈക്ലിഫ് പോലുള്ളവർ) പ്രതിഷേധത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.
  • സഭ പണം വാങ്ങി പാപമോചനം നൽകിയ 'ഇൻഡൽജൻസുകളുടെ' വിൽപ്പന ഒരു തർക്കവിഷയമായി.
  • മതപുരോഹിതരുടെയും സഭാ കോടതികളുടെയും വിപുലമായ അധികാരങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്താൻ മതേതര ഭരണാധികാരികൾ ആഗ്രഹിച്ചു.

• പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനം (പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ/നേതാക്കൾ):

  • 1517-ൽ മാർട്ടിൻ ലൂഥർ വിറ്റൻബർഗ് കത്തീഡ്രൽ കവാടത്തിൽ തന്റെ '95 സിദ്ധാന്തങ്ങൾ' പതിച്ചതോടെയാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്.
  • ഇത് സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ (ഹുൾഡ്രിച്ച് സ്വീംഗ്ലി, ജോൺ കാൽവിൻ) ഇംഗ്ലണ്ടിൽ (ഇംഗ്ലീഷ് സഭയ്ക്ക് കാരണമായ എട്ടാം ഹെൻറി രാജാവ്) വ്യാപിച്ചു.

• പ്രതിപരിഷ്കരണം (കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ പരിഷ്കരണം):

  • പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് മറുപടിയായി കത്തോലിക്കാ സഭ സ്വയം പരിഷ്കരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.
  • ട്രെന്റ് സൂനഹദോസ്: തെറ്റായ പ്രവണതകൾ തിരുത്താനും പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനും ഇത് വിളിച്ചുചേർത്തു, ഇൻഡൽജൻസ് വിൽപ്പന നിരോധിക്കുന്നതിൽ ഇത് കലാശിച്ചു.
  • ഇൻഡെക്സ്: വിശ്വാസികൾ വായിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത പുസ്തകങ്ങളുടെ ഒരു പട്ടിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
  • ഇൻക്വിസിഷൻ: മതവിദ്വേഷം ഇല്ലാതാക്കാൻ ഇൻക്വിസിഷൻ കോടതി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
  • സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസ് (ജെസ്യൂട്ടുകൾ): ഇഗ്നേഷ്യസ് ലൊയോള സ്ഥാപിച്ചത്, അംഗങ്ങൾ കർശന അച്ചടക്കം പാലിക്കുകയും കത്തോലിക്കാ അധികാരം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ മിഷണറി പ്രവർത്തനങ്ങളിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

അധ്യായം 2: സ്വാതന്ത്ര്യം സമത്വം സാഹോദര്യം

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ദൈവഹിത സിദ്ധാന്തം (Divine Right Theory) എന്തായിരുന്നു?
ഈ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച്, രാജാവ് ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്. രാജാവ് തന്റെ അധികാരം ദൈവത്തിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്നു, ദൈവത്തോട് മാത്രം കണക്ക് ബോധിപ്പിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്, ജനങ്ങളോട് അല്ല. ഈ സിദ്ധാന്തം ലൂയി പതിനാലാമൻ പോലുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ ഏകാധിപത്യ ഭരണത്തെ പിന്തുണച്ചു.

18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രാൻസിലെ 'ടൈത്ത്' (Tithe) എന്നും 'വിൻ്റ്റീം' (Vingtième) എന്നും പറയുന്ന നികുതികൾ വിശദീകരിക്കുക.

• ടൈത്ത് (Tithe): ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് ആയ വൈദികർ സാധാരണ കർഷകർക്ക് മേൽ ചുമത്തിയ നികുതിയാണിത്. ഇത് വിളയുടെ പത്തിൽ ഒന്ന് സഭയ്ക്ക് നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
• വിൻ്റ്റീം (Vingtième): 1749-ലെ ഒരു നിയമമനുസരിച്ച് സർക്കാർ ചുമത്തിയ നേരിട്ടുള്ള നികുതിയാണിത്. ഇത് എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങളും അവരുടെ വരുമാനത്തിന്റെ ഇരുപതിൽ ഒന്ന് നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ വൈദികർക്കും പ്രഭുകന്മാർക്കും പലപ്പോഴും ഇതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കൽ ലഭിച്ചു.

മനുഷ്യന്റെ നാല് സ്വാഭാവികവും വേർപെടുത്താനാവാത്തതുമായ അവകാശങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്, 'മനുഷ്യന്റെയും പൗരന്റെയും അവകാശങ്ങളുടെ പ്രഖ്യാപനം' അനുസരിച്ച് രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്തൊക്കെയാണ്?

• സ്വാതന്ത്ര്യം
• സ്വത്ത്
• സുരക്ഷ
• അടിച്ചമർത്തലിനെ ചെറുക്കാനുള്ള അവകാശം

‘ഡയറക്ടറി’ (Directory) എന്തായിരുന്നു?
ഭീകരവാഴ്ചയുടെ (Reign of Terror) അവസാനം 1795-ൽ ഫ്രാൻസിൽ സ്ഥാപിതമായ ഭരണ സംവിധാനമായിരുന്നു ഇത്. അഞ്ചംഗ സമിതിയാണ് ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്. ഇത് അവസാനം അഴിമതിയും ദുർഭരണവും കാരണം തകർന്നു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രഞ്ച് സമൂഹത്തിന്റെ ഘടനയും സാധാരണക്കാർ ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ട രീതിയും വിശകലനം ചെയ്യുക.
18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രഞ്ച് സമൂഹം മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു:

• മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകൾ:
  1. ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്: വൈദികർ.
  2. രണ്ടാം എസ്റ്റേറ്റ്: പ്രഭുകന്മാർ.
  3. മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്: സാധാരണക്കാർ (ഇതിൽ ഇടത്തരം കച്ചവടക്കാർ, തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു).
• ആദ്യ രണ്ട് എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ: വൈദികർക്കും പ്രഭുകന്മാർക്കും എല്ലാത്തരം നികുതികളിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കൽ ലഭിച്ചു. അവർക്ക് സർക്കാർ, സൈന്യം എന്നിവയിൽ ഉയർന്ന സ്ഥാനങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
• സാധാരണക്കാരുടെ ചൂഷണം: മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന ജനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. അവർ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജീവിക്കുകയും രാജാവിനും സഭയ്ക്കും പ്രഭുകന്മാർക്കും വിവിധ നികുതികൾ നൽകാൻ ബാധ്യസ്ഥരായിരുന്നു. പ്രഭുകന്മാർ സാധാരണക്കാരിൽ നിന്ന് പലതരം നികുതികൾ പിരിച്ചെടുത്തു, അവയിൽ ചിലത്:
  • കോർവി (Corvée): വേതനമില്ലാതെ ദിവസങ്ങളോളം ജോലി ചെയ്യാൻ സാധാരണക്കാരെ നിർബന്ധിക്കുക.
  • ബനാലിറ്റെ (Banalité): ഭൂവുടമയുടെ മില്ലുകളും മറ്റ് സൗകര്യങ്ങളും നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള നികുതി.
  • പെയാഷ് (Péage): പാലങ്ങളിലും റോഡുകളിലും ഈടാക്കുന്ന ചുങ്കം.

‘ടെന്നീസ് കോർട്ട് സത്യവാചകത്തിന്’ (Tennis Court Oath) കാരണമായ സാഹചര്യങ്ങളും അതിന്റെ പ്രാധാന്യവും വിശദീകരിക്കുക.

• സാഹചര്യങ്ങൾ: സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കാരണം പുതിയ നികുതികൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1789-ൽ രാജാവ് പതിനാറാമൻ ലൂയി എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ (ഫ്രഞ്ച് പാർലമെന്റ്) വിളിച്ചുചേർത്തു. വോട്ടെടുപ്പ് സംബന്ധിച്ച് തർക്കങ്ങളുണ്ടായി. നിലവിലുള്ള സമ്പ്രദായം ഓരോ എസ്റ്റേറ്റിനും ഓരോ വോട്ട് എന്നതായിരുന്നു, ഇത് ആദ്യത്തെ രണ്ട് എസ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് ഭൂരിപക്ഷം നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചു.
• ദേശീയ അസംബ്ലിയുടെ പ്രഖ്യാപനം: മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളും ഒരുമിച്ച് കൂടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആവശ്യം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവർ ഫ്രാൻസിലെ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രതിനിധികളാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 1789 ജൂൺ 17-ന് ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ അസംബ്ലി രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
• സത്യവാചകം: ലൂയി പതിനാറാമൻ അവരുടെ ഹാൾ അടച്ചപ്പോൾ, പ്രതിനിധികൾ 1789 ജൂൺ 20-ന് സമീപത്തുള്ള ഒരു ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ ഒത്തുകൂടി.
• പ്രാധാന്യം: ഫ്രഞ്ച് ജനതയ്ക്ക് പരമാധികാരം നൽകുന്ന ഒരു രേഖാമൂലമുള്ള ഭരണഘടന രൂപീകരിക്കുന്നതുവരെ തങ്ങൾ പിരിഞ്ഞുപോകില്ലെന്ന് അവർ സത്യം ചെയ്തു. രാജവാഴ്ചയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിൽ ഈ സംഭവം ഒരു നിർണ്ണായക ചുവടുവെപ്പായിരുന്നു.

നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ട് ഫ്രാൻസിൽ നടപ്പാക്കിയ ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങൾ സംഗ്രഹിക്കുക.
നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ട് ഫ്രാൻസിൽ കാര്യമായ ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കി:

• നിയമ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: നെപ്പോളിയോണിക് കോഡ് ഫ്യൂഡൽ നിയമങ്ങൾ റദ്ദാക്കുകയും സമത്വം, മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
• കോൺകോർഡാറ്റ് (Concordat): മാർപ്പാ<bos>യുമായുള്ള ഉടമ്പടി കത്തോലിക്കാ സഭയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും മറ്റ് മത വിഭാഗങ്ങൾക്കും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്തു.
• വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: സാർവത്രിക വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പാക്കി, സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങൾ (ലൈസി) സ്ഥാപിച്ചു, രാജ്യത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഫ്രാൻസ് രൂപീകരിച്ചു.
• സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ: ബാങ്ക് ഓഫ് ഫ്രാൻസ് സ്ഥാപിക്കുകയും ഏകീകൃത നാണയ സമ്പ്രദായം നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു.
• സൈനിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ: സൈന്യത്തെ നിരവധി ബറ്റാലിയനുകളായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രധാന ഫലങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുക.
ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന് ദൂരവ്യാപകമായ ഫലങ്ങളുണ്ടായി:

• ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ച: ഫ്രാൻസിലെ ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ചയാണ് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഫലം, ഇത് പഴയ ഭരണക്രമത്തിന്റെ നിയമങ്ങളുടെ അപ്രത്യക്ഷമാകലിന് കാരണമായി.
• ഭൂമി പുനർവിതരണം: സഭയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭൂമി ഇടത്തരം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സ്വത്തായി മാറി, പ്രഭുകന്മാരുടെ ഭൂമി കണ്ടുകെട്ടി; അവരുടെ എല്ലാ ആനുകൂല്യങ്ങളും നിർത്തലാക്കി.
• മാനദണ്ഡീകരണം (Standardization): ഏകീകൃത ഭാര, അളവ് സംവിധാനം (മെട്രിക് സമ്പ്രദായം) അവതരിപ്പിച്ചു, ഇത് കൃത്യതയില്ലായ്മകൾ ഇല്ലാതാക്കി.
• ആധുനിക ദേശീയതയുടെ ഉയർച്ച: ആധുനിക ദേശീയത എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവന്നു, ഇത് രാജവാഴ്ചയെക്കാൾ ദേശീയ സ്വഭാവത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രത്തെ നിർവചിച്ചു.
• ജനാധിപത്യ അടിത്തറ: റൂസ്സോയുടെ ജനകീയ പരമാധികാര ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ അടിത്തറ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കി.
• ആഗോള സ്വാധീനം: സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നീ ആശയങ്ങൾ അടുത്ത നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഏഷ്യയിലെയും ആഫ്രിക്കയിലെയും ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചു.
• പുതിയ ഭരണഘടനയും സർക്കാരും: മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ പ്രഖ്യാപനം, ദേശീയ അസംബ്ലിയുടെ രൂപീകരണം, ഭീകരവാഴ്ച, ഒടുവിൽ ഡയറക്ടറി എന്നിവയിലേക്ക് നയിച്ചു.

1815-ലെ വിയന്ന കോൺഗ്രസ്സിൽ എടുത്ത പ്രധാന തീരുമാനങ്ങളും അതിലേക്ക് നയിച്ച സാഹചര്യങ്ങളും വിശദീകരിക്കുക.

• കോൺഗ്രസ്സിലേക്ക് നയിച്ച സാഹചര്യങ്ങൾ: നെപ്പോളിയന്റെ പരാജയത്തെത്തുടർന്നാണ് വിയന്ന കോൺഗ്രസ്സ് ചേർന്നത്. നെപ്പോളിയൻ ബ്രിട്ടന്റെ പ്രധാന ശത്രുവായിരുന്നു, ബ്രിട്ടനെ സാമ്പത്തികമായി നശിപ്പിക്കാൻ 'കോണ്ടിനെന്റൽ സിസ്റ്റം' രൂപീകരിച്ചു. ഈ പദ്ധതി ഫ്രഞ്ച് നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള രാജ്യങ്ങളുമായി വ്യാപാരം നിരോധിച്ചു. കോണ്ടിനെന്റൽ സിസ്റ്റത്തിന്റെ പരാജയം നിരവധി യുദ്ധങ്ങൾക്ക് കാരണമായി, ഒടുവിൽ 1815-ലെ വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തിൽ നെപ്പോളിയൻ പരാജയപ്പെട്ടു. നെപ്പോളിയന്റെ പരാജയത്തിനു ശേഷം യൂറോപ്പിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാനും ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യം അവസാനിപ്പിക്കാനും വിയന്ന കോൺഗ്രസ്സ് വിളിച്ചുചേർത്തു.

• പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ:

  • ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പ് യൂറോപ്പിലെ രാജ്യങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന രാജവാഴ്ചകൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
  • ഫ്രാൻസിൽ ബോർബൺ രാജവംശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
  • ബ്രിട്ടന്റെ നാവിക മേധാവിത്വവും കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ റഷ്യയുടെ ആധിപത്യവും അംഗീകരിച്ചു.
  • മധ്യ യൂറോപ്പിൽ ഓസ്ട്രിയയുടെ ആധിപത്യം അംഗീകരിച്ചു.

അധ്യായം 3: സാമൂഹിക വിശകലനം: സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവനയിലൂടെ

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

സാമാന്യ വിജ്ഞാനം (Commonsense Knowledge) നിർവചിക്കുക, അതിന്റെ പരിമിതികൾ പറയുക.

• നിർവചനം: വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, സാംസ്കാരിക അറിവ് എന്നിവയിലൂടെ വ്യക്തികൾ ലോകത്തെക്കുറിച്ച് നേടുന്ന നേരിട്ടുള്ള ധാരണയാണ് സാമാന്യ വിജ്ഞാനം.
• പരിമിതികൾ:
  • ഇത് ഭാഗികമായ അറിവ് മാത്രമേ നൽകൂ.
  • ഊഹാപോഹങ്ങളെയും രീതികളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.
  • ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല.
  • സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നു.
  • സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നു.

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവന (Sociological Imagination) എന്താണ്? ഈ ആശയം ആരാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്?

• നിർവചനം: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയാനും വിശകലനം ചെയ്യാനുമുള്ള കഴിവാണ് സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവന.
• വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാൻ ഇത് വ്യക്തികളെ സഹായിക്കുന്നു.
• അവതരിപ്പിച്ചത്: അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ ചാൾസ് റൈറ്റ് മിൽസ്, 'ദി സോഷ്യോളജിക്കൽ ഇമാജിനേഷൻ' (1959) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ.

സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ (Social Institutions) നിർവചിക്കുക, രണ്ട് ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകുക.
സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നത് സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്താനും നിയന്ത്രിക്കാനും സമൂഹം സ്ഥാപിച്ച നിയമങ്ങളുടെ ചട്ടക്കൂടാണ്. അവ നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും പെരുമാറ്റത്തെയും നിർവചിക്കുകയും രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ സാധാരണയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട മൂല്യങ്ങൾ സ്വാംശീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ഉദാഹരണങ്ങൾ: കുടുംബം, വിവാഹം, മതം, രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, നീതിന്യായ സ്ഥാപനങ്ങൾ.

സാമാന്യ വിജ്ഞാനം എങ്ങനെ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു?
സാമാന്യ വിജ്ഞാനം പലപ്പോഴും പൊതുവായ പ്രസ്താവനകളെയും വിശ്വാസങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. ഈ പൊതുവായ പ്രസ്താവനകൾ ഒരു വൈവിധ്യമാർന്ന ഗ്രൂപ്പിനെക്കുറിച്ച് തെറ്റായ ധാരണകൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, കൗമാരക്കാർക്ക് വിമതസ്വഭാവമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നത്), അവ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

സാമാന്യ വിജ്ഞാനവും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവനയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക.

സവിശേഷത	സാമാന്യ വിജ്ഞാനം	സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവന
വ്യാപ്തി	വ്യക്തിഗത കാഴ്ചപ്പാടുകളിലേക്കും അനുഭവങ്ങളിലേക്കും പരിമിതം.	വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം	സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉപരിപ്ലവമായ വിശദീകരണങ്ങൾ നൽകുന്നു.	സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളുടെ സ്വാധീനം ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.
നിരൂപണശേഷി	സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി സമീപിക്കുന്നില്ല.	വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങളും സാമൂഹിക ഘടനകളും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിമർശനാത്മക ചിന്ത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനസ്രോതസ്സ്	ഊഹാപോഹങ്ങളെയും രീതികളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.	ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിലൂടെ സാമാന്യ വിജ്ഞാനത്തിനപ്പുറമുള്ള അറിവ് തേടുന്നു.

സാമൂഹിക വിശകലനത്തിന്റെ ആശയം ഉപയോഗിച്ച് വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങൾ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുക.
വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങൾ പലപ്പോഴും വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു (ഉദാ: ചുറ്റുപാട്, സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക നില, ഭരണ സംവിധാനം). അനുവിന്റെ പ്രശ്നം സാമ്പത്തിക അരക്ഷിതാവസ്ഥ മാത്രമാണെന്ന് ആദ്യം കരുതിയെങ്കിലും, യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങളിൽ കാലാനുസൃതമായ വരുമാന വ്യതിയാനം, മഴക്കാലത്ത് തൊഴിൽ ലഭ്യതക്കുറവ്, സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനുള്ള ഭരണപരമായ പരിമിതികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, പ്രശ്നങ്ങളുടെ കാരണം കണ്ടെത്താനും അവ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാനും കഴിയും.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവനയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളും പ്രയോജനങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുക.
സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ ഭാവനയ്ക്ക് നിരവധി പ്രധാന സവിശേഷതകളും പ്രയോജനങ്ങളും ഉണ്ട്:

• സവിശേഷതകൾ:
  • വ്യക്തിഗത വീക്ഷണം വികസിപ്പിക്കുന്നു: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളെ മറ്റ് സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളുമായി (ഉദാ: ട്രാഫിക് നിയമലംഘനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ പരാജയം) ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാട് നൽകുന്നു.
  • സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു: ലിംഗപരമായ അന്തരം പോലുള്ള വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
  • സ്വയം വിലയിരുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു: വ്യക്തിഗത തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ (തൊഴിൽ മേഖല പോലുള്ളവ) എങ്ങനെ മാതാപിതാക്കൾ, അധ്യാപകർ, സാമൂഹിക അഭിപ്രായങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
  • സഹാനുഭൂതിയും സഹിഷ്ണുതയും വളർത്തുന്നു: മറ്റുള്ളവരുടെ അനുഭവങ്ങളുടെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം (കുടുംബ പശ്ചാത്തലം, വിഭവങ്ങളുടെ ലഭ്യതക്കുറവ്) മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ സഹാനുഭൂതി വളർത്തുകയും വൈവിധ്യമാർന്ന കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് അവരെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • വിമർശനാത്മക ചിന്ത വികസിപ്പിക്കുന്നു: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങൾ (ഉദാ: പ്രിയക്ക് കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളിയെന്ന നിലയിൽ ജോലി നഷ്ടപ്പെടുന്നത്) സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്ന പൊതു പ്രശ്നങ്ങളാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
  • നਕਾਰാത്മക സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു: മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ പോലുള്ളവയെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു.
  • നയ രൂപീകരണത്തിന് സഹായിക്കുന്നു: സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെ, ഇടപെടലിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താനും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാനും സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അധ്യായം 4: സമ്പത്തും ലോകവും

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ വിജയകരമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേക്ഷണങ്ങൾക്ക് സഹായകമായ ഏതെങ്കിലും നാല് ഘടകങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• സമുദ്രങ്ങൾ കടക്കാൻ ശേഷിയുള്ള നൂതന കപ്പലുകളുടെ നിർമ്മാണം.
• ദിശാസൂചി (Compass) പോലുള്ള നാവിഗേഷൻ ഉപകരണങ്ങളുടെ കണ്ടുപിടിത്തം.
• ഭരണാധികാരികളുടെ പ്രോത്സാഹനം (ഉദാ: സ്പെയിനിലെ ഫെർഡിനാണ്ട്, ഇസബെല്ല രാജ്ഞി).
• ശക്തമായ സൈനിക ശക്തി.
• കാർ‌ടോഗ്രാഫി (മാപ്പ് നിർമ്മാണം), ജ്യോതിശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ പുരോഗതി.

വ്യാപാരവാദം (Mercantilism) എന്താണ്?
വ്യാപാരവാദം എന്നത് ഒരു സാമ്പത്തിക നയമായിരുന്നു, ഇതിൽ രാജ്യങ്ങൾ വ്യാപാരം വഴിയും മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും സമ്പത്ത് (പ്രധാനമായും സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും) ശേഖരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു. ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സമ്പത്ത് അതിന് കൈവശമുള്ള സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും (ബുലിയൻ) അളവുകൊണ്ട് അളക്കപ്പെട്ടു. ഇറക്കുമതി കുറയ്ക്കുകയും കയറ്റുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന സവിശേഷതയായിരുന്നു.

വ്യാപാരി മുതലാളിത്തവും (Merchant Capitalism) വ്യാവസായിക മുതലാളിത്തവും (Industrial Capitalism) തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക.

• വ്യാപാരി മുതലാളിത്തം: വ്യാപാരികൾ ഇടനിലക്കാരായി പ്രവർത്തിച്ചു, കരകൗശല വിദഗ്ദ്ധർക്ക് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകി വീടുകളിലിരുന്ന് ഉത്പാദനം നടത്തുകയും പൂർത്തിയായ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലാഭത്തിന് വിൽക്കുകയും ചെയ്തു.
• വ്യാവസായിക മുതലാളിത്തം: വ്യാപാരികളുടെ സമ്പത്ത് വ്യവസായങ്ങളിലും ഫാക്ടറികളിലും നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇത് ഉയർന്നുവന്നു, യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വൻതോതിലുള്ള ഉത്പാദനത്തിലൂടെ വ്യവസായ ഉടമകൾക്ക് വലിയ ലാഭം ലഭിച്ചു.

നെപ്പോളിയൻ രൂപം നൽകിയ കോണ്ടിനെന്റൽ സിസ്റ്റം (Continental System) എന്തായിരുന്നു?
ബ്രിട്ടനെ സാമ്പത്തികമായി നശിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതിയായിരുന്നു ഇത്, കാരണം ബ്രിട്ടന്റെ മികച്ച നാവിക ശക്തി കാരണം അവരെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് നെപ്പോളിയന് അറിയാമായിരുന്നു. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം, ഫ്രാൻസിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ബ്രിട്ടനുമായി വ്യാപാരം നിരോധിക്കപ്പെട്ടു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

15, 16 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേക്ഷണങ്ങളുടെ പ്രധാന ഫലങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുക.
ഈ പര്യവേക്ഷണങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി:

• വ്യാപാര പാതകളുടെ മാറ്റം: അറ്റ്ലാൻ്റിക് തീരം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാപാര പാതയായി മാറി, യൂറോപ്പിനെ അമേരിക്ക, ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു, ഇത് മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
• കൊളോണിയവൽക്കരണം: അമേരിക്കയുടെയും ആഫ്രിക്കയുടെയും ഏഷ്യയുടെയും വലിയ ഭാഗങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിനും കൊളോണിയവൽക്കരണത്തിനും വിധേയമായി.
• വ്യാപാര കുത്തക: യൂറോപ്യന്മാർ ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് കുരുമുളകും മറ്റ് സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപാര കുത്തകയാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
• നാണയവൽക്കരണം: തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും നാണയത്തിന്റെ ഉപയോഗം വർദ്ധിപ്പിച്ചു, നാണയവൽക്കരണം ത്വരിതപ്പെടുത്തി.
• ത്രികോണ വ്യാപാരം: യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക (അടിമ വ്യാപാരം), അമേരിക്ക എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ത്രികോണ വ്യാപാര സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചു.
• ആദിവാസികളിലെ സ്വാധീനം: ആദിവാസികൾക്ക് സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു; തദ്ദേശീയ സംസ്കാരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; പാശ്ചാത്യ ജീവിത രീതികളും ക്രിസ്തുമതവും പ്രചരിച്ചു.

വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

ഗുണങ്ങൾ	ദോഷങ്ങൾ
ഫാക്ടറികളുടെ വളർച്ച	തൊഴിലാളികളുടെ ചൂഷണം
ഉത്പാദന വർദ്ധനവ്	ദാരിദ്ര്യം, പകർച്ചവ്യാധികൾ
പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ	സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും ദീർഘവും കുറഞ്ഞ കൂലിയുമുള്ള ജോലി സമയം
നഗരങ്ങളുടെയും നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെയും വളർച്ച	നഗരങ്ങളിലെ ദുരിത ജീവിതം
മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ (ചിലർക്ക്)	(മേൽ പറഞ്ഞവയെല്ലാം ദോഷങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു)

ഒന്നാം ലോകമഹാനു കാരണമായ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.

• സാമ്രാജ്യത്വ മത്സരം: പുതിയ സാമ്രാജ്യത്വ രാജ്യങ്ങൾ (ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, യുഎസ്എ, ജപ്പാൻ) പഴയ ശക്തികളുമായി (ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്) കോളനികൾ വികസിപ്പിക്കാൻ മത്സരിച്ചു, ഇത് സംഘർഷങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ജർമ്മനിയുടെ വ്യാവസായിക പുരോഗതി ഫ്രാൻസിനെയും ഇംഗ്ലണ്ടിനെയും പരിഭ്രാന്തരാക്കി.
• തീവ്ര ദേശീയത: രാജ്യത്തോടുള്ള അമിതമായ, വൈകാരികമായ ഭക്തി, പലപ്പോഴും വംശീയതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഭീതിജനകമായ തോതിൽ വളർന്നു (ഉദാ: സെർബിയ നയിച്ച പാൻ-സ്ലാവ് പ്രസ്ഥാനം, ജർമ്മനി നയിച്ച പാൻ-ജർമ്മൻ പ്രസ്ഥാനം).
• സൈനിക സഖ്യങ്ങളുടെ രൂപീകരണം: ഭയവും അവിശ്വാസവും കാരണം രണ്ട് പ്രധാന സഖ്യങ്ങൾ രൂപീകൃതമായി: ട്രിപ്പിൾ അലയൻസ് (ജർമ്മനി, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി, ഇറ്റലി), ട്രിപ്പിൾ എൻ്റേൻ്റ് (ഇംഗ്ലണ്ട്, റഷ്യ, ഫ്രാൻസ്).
• തక్షణ കാരണം (കൊലപാതകം): ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയുടെ കിരീടാവകാശി ആർച്ച്ഡ്യൂക്ക് ഫ്രാൻസ് ഫെർഡിനാണ്ടിനെ ഒരു സെർബിയൻ ദേശീയവാദി 1914 ജൂൺ 28-ന് സാരയേവോയിൽ വധിച്ചത് ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി സെർബിയക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഒന്നാം ലോകമഹാനന്തരകാലത്ത് ഇറ്റലിയിലും ജർമ്മനിയിലും ഉയർന്നുവന്ന സർവ്വാധിപത്യത്തിന്റെ (Totalitarianism) പ്രധാന സവിശേഷതകളും പ്രകടനങ്ങളും വിവരിക്കുക.

• സർവ്വാധിപത്യത്തിന്റെ പൊതു സവിശേഷതകൾ:
  • വ്യക്തിഗത സ്വകാര്യതയെയും പൗരാവകാശങ്ങളെയും അവഗണിച്ച്, ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും രാഷ്ട്രം പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം ചെലുത്തുന്ന സംവിധാനം.
  • ജനാധിപത്യത്തോടുള്ള നിരസനം.
  • സോഷ്യലിസത്തോടുള്ള എതിർപ്പ്.
  • ഏകാധിപത്യത്തെയും തീവ്ര ദേശീയതയെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
  • രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ഇല്ലാതാക്കുകയും യുദ്ധത്തെയും അക്രമത്തെയും മഹത്വവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഫാസിസം (ഇറ്റലി):
  • സ്ഥാപകൻ: ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി.
  • 1922-ൽ റോം മാർച്ച് വഴി അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു, ഭീഷണിയും ഭീകരതയും ഉപയോഗിച്ചു.
  • ബ്ലാക്ക് ഷർട്ടുകൾ എന്ന പേരിൽ ഒരു മിലിഷ്യ രൂപീകരിച്ചു.
  • ഫാസിസ്റ്റ് അല്ലാത്ത എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെയും നിരോധിച്ചു.
  • സോഷ്യലിസ്റ്റുകൾ, തൊഴിലാളികൾ, കർഷക സംഘടനകൾ എന്നിവരോട് ശത്രുത കാണിച്ചു.
• നാസിസം (ജർമ്മനി):
  • സ്ഥാപകൻ: അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ.
  • 1933 തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടാൻ കഴിയാതെ വന്നതിന് ശേഷം, രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ അധികാരത്തിലെത്തി.
  • ബ്രൗൺഷർട്ടുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു മിലിഷ്യ രൂപീകരിച്ചു.
  • കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ, സോഷ്യലിസ്റ്റുകൾ, ഡെമോക്രാറ്റുകൾ, ജൂതന്മാർ എന്നിവരെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
  • വിരോധികളെ അടിച്ചമർത്താൻ ഗെസ്റ്റപ്പോ (രഹസ്യ പോലീസ്) രൂപീകരിച്ചു.
  • ഹിറ്റ്ലറുടെ ആക്രമണം രണ്ടാം ലോകമഹാനിലേക്ക് നയിച്ചു.

രണ്ടാം ലോകമഹാനു (1939–1945) പിന്നിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങളും പ്രധാന ഫലങ്ങളും വിശകലനം ചെയ്യുക.

• പശ്ചാത്തലം/കാരണങ്ങൾ:

  • വെർസായി ഉടമ്പടി: ജർമ്മനിക്കെതിരെ ചുമത്തിയ കഠിനമായ വ്യവസ്ഥകൾ (കോളനികൾ/പ്രദേശങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടൽ, നിരായുധീകരണം, വലിയ യുദ്ധ നഷ്ടപരിഹാരങ്ങൾ) രണ്ടാം ലോകമഹാനു കാരണമായി, ഇത് ഉടമ്പടിക്ക് എതിരെയുള്ള "ജർമ്മൻ കലാപം" ആയി വർത്തിച്ചു.
  • ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിന്റെ പരാജയം: ജപ്പാൻ, ഇറ്റലി, ജർമ്മനി എന്നിവർ ആക്രമണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനോ നിരായുധീകരണം നടപ്പിലാക്കാനോ നടപടിയെടുക്കാനോ ലീഗിന് കഴിഞ്ഞില്ല.
  • അപ്പീസ്‌മെന്റ് നയം: പാശ്ചാത്യ മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങൾ ഫാസിസ്റ്റ് ആക്രമണത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പ്രചരിപ്പിച്ച സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗമായി കണ്ടു. മ്യൂണിക്ക് ഉടമ്പടി പോലുള്ള കരാറുകൾ (ഹിറ്റ്ലർക്ക് സുഡെറ്റൻലാൻഡ് നൽകിയത്) ഹിറ്റ്ലർക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകി.
  • സൈനിക സഖ്യങ്ങൾ: സാമ്രാജ്യത്വ മത്സരം അച്ചുതണ്ട് ശക്തികൾ (ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, ജപ്പാൻ) സഖ്യകക്ഷികൾ (ഇംഗ്ലണ്ട്, ചൈന, ഫ്രാൻസ്, പിന്നീട് യുഎസ്എ, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ) എന്നിവ രൂപീകരിക്കാൻ കാരണമായി.

• പ്രധാന ഫലങ്ങൾ:

  • ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരണപ്പെട്ടു; ക്ഷാമവും പകർച്ചവ്യാധികളും പടർന്നു.
  • യൂറോപ്യൻ സാമ്പത്തിക മേഖല തകർന്നു.
  • കൊളോണിയവൽക്കരണവും സാമ്രാജ്യത്വവും തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടു, ഇത് ഏഷ്യയിലെയും ആഫ്രിക്കയിലെയും കോളനികൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാൻ കാരണമായി.
  • യൂറോപ്പിന്റെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു.
  • ആഗോള സമാധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന രൂപീകൃതമായി.
  • ഇറ്റലിയിലും ജർമ്മനിയിലും സർവ്വാധിപത്യം അവസാനിച്ചു.
  • യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് (മുതലാളിത്തം) സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ (സോഷ്യലിസം) എന്നിവ ആഗോള സൂപ്പർ പവറുകളായി ഉയർന്നുവന്നു, ഇത് ശീതയുദ്ധത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.

അധ്യായം 5: ജനാധിപത്യത്തിലെ ജനഹിതം

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ജനഹിതം (Public Opinion) എന്താണ്? അതിന്റെ രണ്ട് സവിശേഷതകൾ പറയുക.

• നിർവചനം: ജനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ പൊതുവായ അഭിപ്രായമാണ് ജനഹിതം.
• സവിശേഷതകൾ:
  • ഇത് വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
  • ഇത് ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടായിരിക്കണമെന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ സമവായം രൂപീകരിക്കുന്നതാണ്.
  • സാഹചര്യങ്ങൾ, സമയം, പുതിയ അറിവുകൾ എന്നിവ അനുസരിച്ച് ഇത് മാറിയേക്കാം.
  • രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക വിഷയങ്ങളിൽ ഇത് രൂപപ്പെടുന്നു.
  • ജനാധിപത്യപരമായ ആശയവിനിമയം ഇത് ഉറപ്പാക്കുന്നു.

ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?

• ഒരു കുട്ടിയുടെ സാമൂഹികവൽക്കരണ പ്രക്രിയ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.
• കുടുംബത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത വിശ്വാസങ്ങളും കാഴ്ചപ്പാടുകളും കുട്ടിയുടെ അഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.
• രാഷ്ട്രീയം, മതം, സാഹിത്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കുടുംബ സംവാദങ്ങളിൽ കുട്ടി ഒരു പങ്കാളിയോ സാക്ഷിയോ ആകുന്നു.
• ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടം കുടുംബങ്ങളിലാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.

മീഡിയ ലിറ്ററസിയും (Media Literacy) ഡിജിറ്റൽ ലിറ്ററസിയും (Digital Literacy) തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക.

• മീഡിയ ലിറ്ററസി: വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യാനും, വിശകലനം ചെയ്യാനും, വിലയിരുത്താനും, പുതിയ സന്ദേശങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനുമുള്ള കഴിവാണ്. ഇത് വാർത്തകളെയും സന്ദേശങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
• ഡിജിറ്റൽ ലിറ്ററസി: ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിച്ച് അവ വിലയിരുത്താനുമുള്ള കഴിവാണ്. ഇത് ഓൺലൈൻ ഉള്ളടക്കങ്ങളുടെ വിമർശനാത്മക വിലയിരുത്തലും സൈബർ അവബോധവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

യഥാർത്ഥ ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്ന നാല് ഘടകങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• സാക്ഷരതയില്ലായ്മ, കാരണം നിരക്ഷരരായ ആളുകൾക്ക് പരിമിതമായ അറിവും യുക്തിസഹമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാനുള്ള കഴിവും മാത്രമേയുള്ളൂ.
• ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം, ആധുനിക വിവര സാങ്കേതികവിദ്യ ലഭ്യമാകുന്നതിലെ വിടവ്.
• ദാരിദ്ര്യം, ഇത് പൊതു കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെടലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
• അനാരോഗ്യകരമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം, ഉദാഹരണത്തിന് കക്ഷിരാഷ്ട്രീയവും ധ്രുവീകരണവും.
• നായക പൂജ (Hero worship).

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിർണായക പങ്ക് വിശദീകരിക്കുക.

• കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു: വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ കുട്ടിയുടെ അറിവ്, അവകാശങ്ങൾ, കടമകൾ, ശാസ്ത്രീയ ചിന്ത, വിമർശനാത്മക ചിന്ത എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
• യുക്തിസഹമായ അഭിപ്രായം: വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയ ഒരു വിഷയത്തിൽ സ്വതന്ത്രവും യുക്തിസഹവുമായ അഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കാൻ ഒരു വ്യക്തിയെ സഹായിക്കുന്നു.
• അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള വേദി: സ്കൂൾ പാർലമെന്റ്, ക്ലബ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കായിക വിനോദങ്ങൾ എന്നിവ പഠിതാക്കൾക്ക് അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള വേദിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• പൗരബോധം: ജനാധിപത്യപരവും പൗരവുമായ ബോധം വിദ്യാർത്ഥികളിൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു, ഇത് ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ഒരു ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ എങ്ങനെ ജനഹിതം രൂപപ്പെടുത്തുകയും അണിനിരത്തുകയും ചെയ്യുന്നു?

• കേന്ദ്രീകൃത പങ്ക്: രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിലും അണിനിരത്തുന്നതിലും മുൻപന്തിയിലാണ്.
• പ്രചാരണ സാമഗ്രികൾ: അവർക്ക് അനുകൂലമായി ജനഹിതം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ജേണലുകൾ, പാംഫ്ലറ്റുകൾ, പ്രകടന പത്രികകൾ, പോസ്റ്ററുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.
• ജനകീയ അണിനിരത്തൽ: അഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കുന്നതിനായി സമ്മേളനങ്ങൾ, പ്രകടനങ്ങൾ, റാലികൾ, സെമിനാറുകൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
• ഭരണകക്ഷി vs പ്രതിപക്ഷം: ഭരണകക്ഷികൾ സർക്കാർ നയങ്ങൾ തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ ഭരണത്തിലെ പോരായ്മകൾ ജനശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു.
• തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടന പത്രികകൾ: സമൂഹത്തെ ബാധിക്കുന്ന എല്ലാ പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങളിലും ഇടപെട്ട് അഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കാൻ അവർ ശ്രമിക്കുന്നു, പരമാവധി ജനപിന്തുണ നേടാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

ജനാധിപത്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ജനഹിതത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വിശദീകരിക്കുക.

• അനിവാര്യമായ മാനദണ്ഡം: ജനഹിതം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
• സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം: ഇത് സർക്കാരിന് കാര്യക്ഷമമായ ഒരു സാമൂഹിക നിയന്ത്രണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• അധികാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം: ജനഹിതം അധികാരത്തിന്റെ ദുരുപയോഗത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും നിയമവാഴ്ചയെ നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയും.
• ഏകാധിപത്യ പ്രവണതകളെ തടയൽ: ശക്തമായ ജനഹിതമുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിൽ ഏകാധിപത്യ പ്രവണതകൾ തടയപ്പെടുന്നു.
• ഉത്തരവാദിത്തം: ഇത് എല്ലാ വിഷയങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്തുകയും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെ ഉത്തരവാദികളാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, നിരന്തരമായ വിമർശനങ്ങളിലൂടെ ഭരണകർത്താക്കളെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരാക്കുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ പങ്കുവഹിക്കുന്ന വിവിധ ഏജൻസികളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുക.

• കുടുംബം: സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിന്റെ പ്രാരംഭ സ്ഥാനം; കുടുംബ വിശ്വാസങ്ങളും കാഴ്ചപ്പാടുകളും രാഷ്ട്രീയം, മതം, സംസ്കാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കുട്ടിയുടെ അഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.
• വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ: ശാസ്ത്രീയവും വിമർശനാത്മകവുമായ ചിന്ത വികസിപ്പിക്കുന്നു, വ്യക്തികൾക്ക് സ്വതന്ത്രവും യുക്തിസഹവുമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാനും പൗരബോധം വികസിപ്പിക്കാനും അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
• സമാന ഗ്രൂപ്പുകൾ (Peer Groups): പൊതുവായ സ്വഭാവസവിശേഷതകളും മൂല്യങ്ങളും പങ്കിടുന്നു, സംവാദങ്ങളിലൂടെ പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുകയും നിലവിലുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളെ തിരുത്താനും പൊതുവായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ രൂപപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• മാധ്യമങ്ങൾ (പാരമ്പര്യവും പുതിയതും): വിഷയങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു; സാക്ഷരതയില്ലാത്തവരെ പാരമ്പര്യ മാധ്യമങ്ങൾ (റേഡിയോ, ടിവി) വിവരമറിയിക്കുന്നു; പുതിയ മാധ്യമങ്ങൾ (സോഷ്യൽ മീഡിയ) സമകാലിക വാർത്തകളിലുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ജനഹിതത്തെ തെറ്റായി നയിക്കാനും കഴിയും.
• രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ: പ്രചാരണങ്ങൾ, പ്രകടന പത്രികകൾ, പ്രകടനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ജനഹിതം അണിനിരത്തുകയും സർക്കാർ വീഴ്ചകളോ വിജയങ്ങളോ ഉയർത്തിക്കാട്ടുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, ജനങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയമായി ചിന്തിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
• സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളും സംഘടനകളും: മത സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി സംഘടനകൾ എന്നിവ പൊതു സംവാദങ്ങളെയും പ്രത്യേക വിഷയങ്ങളിലുള്ള ജനഹിതത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.
• കലയും സാഹിത്യവും: നാടകങ്ങൾ, സാഹിത്യ കൃതികൾ, സിനിമകൾ എന്നിവ കാലഘട്ടത്തിലെ ജനഹിതം രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു (ഉദാ: ചണ്ഡാല ഭിക്ഷുകി).

---

സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം II

അധ്യായം 1: കാലാവസ്ഥയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മേഖലകളും

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

കാലാവസ്ഥയും (Weather) ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മേഖലകളും (Climate) തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക.

• കാലാവസ്ഥ: ഒരു ചെറിയ കാലയളവിലേക്കുള്ള (താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്, ഈർപ്പം, വർഷണം) അന്തരീക്ഷസ്ഥിതി.
• ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മേഖലകൾ: ഒരു വലിയ പ്രദേശത്ത് ദീർഘകാലയളവിലേക്കുള്ള (ഏകദേശം 35 മുതൽ 40 വർഷം വരെ) ശരാശരി കാലാവസ്ഥാ സ്ഥിതി.

സൗരവികിരണവും (Insolation) ഭൗമവികിരണവും (Terrestrial Radiation) തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വിശദീകരിക്കുക.

• സൗരവികിരണം: സൂര്യന്റെ ഊർജ്ജം/കിരണങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്ന അളവ്, ഇത് ഹ്രസ്വ തരംഗങ്ങളായി പുറപ്പെടുവിക്കപ്പെടുന്നു.
• ഭൗമവികിരണം: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ചൂടായ ശേഷം ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം വീണ്ടും പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത്, ഇത് ദീർഘ തരംഗങ്ങളായി പുറപ്പെടുവിക്കപ്പെടുന്നു.

ഒരു ദിവസത്തെ പരമാവധി താപനില ഉച്ചയ്ക്ക് 2 മണിക്ക് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

• ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഉപരിതലത്തിന്റെ താപനില സൂര്യോദയം മുതൽ ക്രമേണ വർദ്ധിക്കുകയും ഉച്ചയോടെ പരമാവധി എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
• എന്നാൽ അന്തരീക്ഷം ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ താപ കൈമാറ്റ പ്രക്രിയകളിലൂടെയാണ് ചൂടേൽക്കുന്നത്.
• ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിന് ചൂടേൽക്കാൻ എടുക്കുന്ന സമയത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ സമയമെടുക്കുന്നു അന്തരീക്ഷത്തിന് ചൂടേൽക്കാൻ, അതിനാൽ പരമാവധി താപനില സാധാരണയായി ഉച്ചയ്ക്ക് 2 മണിക്ക് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

സാധാരണ ലാപ്‌സ് റേറ്റ് (Normal Lapse Rate) എന്നാൽ എന്ത്?

• ഉയരം വർദ്ധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് അന്തരീക്ഷ താപനിലയിൽ ക്രമാനുഗതമായി ഉണ്ടാകുന്ന കുറവാണ് ഇത്.
• ഈ കുറവിന്റെ നിരക്ക് ഏകദേശം 6.4 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ആണ്, ഓരോ കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിനും.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഭൂമിയുടെ താപ ബഡ്ജറ്റ് (Heat Budget of the Earth) വിശദീകരിക്കുക, അതിന്റെ പ്രാധാന്യം പറയുക.

• താപ ബഡ്ജറ്റ്: ഭൂമിയിലേക്ക് സൗരവികിരണമായി എത്തുന്ന ഊർജ്ജവും തിരികെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഊർജ്ജവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ.
• ഊർജ്ജ സന്തുലിതാവസ്ഥ: സൗരോർജ്ജത്തിന്റെ 100 യൂണിറ്റുകളിൽ 35 യൂണിറ്റ് ഉടൻ തന്നെ പ്രതിഫലിക്കുകയും 14 യൂണിറ്റ് അന്തരീക്ഷം ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഉപരിതല ആഗിരണം: 51 യൂണിറ്റ് ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്നു; 34 യൂണിറ്റ് സംവഹനം/ചാലനം വഴി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് തിരികെ കൈമാറുന്നു.
• പുനർവികിരണം: 17 യൂണിറ്റ് ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് പുനർവികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, 48 യൂണിറ്റ് അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് പുനർവികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു (ആകെ 100 യൂണിറ്റ് തിരികെ അയക്കപ്പെടുന്നു).
• പ്രാധാന്യം: ഈ പ്രക്രിയ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതല താപനിലയെ സന്തുലിതമാക്കുകയും വളരെ ചൂടോ തണുപ്പോ ഉണ്ടാകുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, ഭൂമി ജീവൻ നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്ന ഗ്രഹമായി തുടരുന്നു.

മൂന്ന് പ്രധാന തരം മഴകളെ വിവരിക്കുക.

• ഓറോഗ്രാഫിക് മഴ (Relief Rainfall): ഈർപ്പമുള്ള കാറ്റുകൾ കരയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് മലഞ്ചെരിവുകളിലൂടെ ഉയരാൻ നിർബന്ധിതരാകുമ്പോൾ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. ഈ ഉയർച്ച ഘනීഭവിക്കാനും കാറ്റ് വീശുന്ന വശത്ത് മഴ മേഘങ്ങൾ രൂപപ്പെടാനും കാരണമാകുന്നു. വരണ്ട കാറ്റ് ഇറങ്ങുന്ന കാറ്റിന്റെ മറുവശത്ത് മഴ രഹിതമായ പ്രദേശങ്ങൾ (Rain Shadow Regions) ഉണ്ടാകുന്നു.
• സംവഹന മഴ (Convectional Rainfall): ഊഷ്മളമായ വായു ഉയരുന്ന സംവഹന പ്രക്രിയയിലൂടെ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂമധ്യരേഖാ പ്രദേശങ്ങളിൽ (സാധാരണയായി ഉച്ചയ്ക്ക്/4 മണി മഴ) ഇത് പതിവായി സംഭവിക്കുന്നു.
• ചാക്രിക മഴ (Cyclonic Rainfall/Frontal Rainfall): ചൂടേറിയതും തണുത്തതുമായ വായു പിണ്ഡങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുന്ന ചുഴലിക്കാറ്റുകളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. ചൂടേറിയ വായു മുന്നണിയിലൂടെ (boundary line) ഉയർന്ന്, ഘනීഭവിക്കാനും മഴ പെയ്യാനും കാരണമാകുന്നു.

താപനില, ഉയരം, ഈർപ്പം എന്നിവ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുക.

• താപനില: വായു ചൂടാകുമ്പോൾ വികസിക്കുകയും ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് കുറഞ്ഞ മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. വായു തണുക്കുമ്പോൾ ചുരുങ്ങുകയും താഴേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് ഉയർന്ന മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു.
• ഉയരം: ഉയരം വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത കുറയുന്നു. അതിനാൽ, ഉയരം കൂടുമ്പോൾ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം ക്രമേണ കുറയുന്നു, ഏകദേശം 10 മീറ്റർ ഉയരത്തിന് 1 mb എന്ന നിരക്കിൽ.
• ഈർപ്പം: ഈർപ്പം വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, ജല തന്മാത്രകൾ നൈട്രജൻ, ഓക്സിജൻ പോലുള്ള ഭാരമുള്ള വാതകങ്ങളെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടമാക്കുന്നു. ഈർപ്പമുള്ള വായു വരണ്ട വായുവിനേക്കാൾ ഭാരം കുറഞ്ഞതാണ്, ഇത് അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം കുറയാൻ കാരണമാകുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

പ്രധാന ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകളുടെ (Global Pressure Belts) രൂപീകരണവും സ്ഥാനവും വിവരിക്കുക.

• ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല (Equatorial Low Pressure Belt - Doldrum):

  • സ്ഥാനം: ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് ചുറ്റുമായി രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  • രൂപീകരണം: ഉയർന്ന താപനില കാരണം വായു വികസിക്കുകയും ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.
  • സവിശേഷത: ഈ മേഖലയിൽ തിരശ്ചീനമായ വായു ചലനം കുറവാണ്, അതിനാൽ 'ഡോൾഡ്രംസ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

• ഉപോഷ്ണ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകൾ (Sub Tropical High Pressure Belts):

  • സ്ഥാനം: ഏകദേശം 30° വടക്ക്, 30° തെക്ക് അക്ഷാംശങ്ങളിൽ രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  • രൂപീകരണം: ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ചൂടായ വായു ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങുകയും തണുക്കുകയും ഈ അക്ഷാംശങ്ങളിൽ താഴേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ഉപധ്രുവീയ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖലകൾ (Sub Polar Low Pressure Belts):

  • സ്ഥാനം: ഏകദേശം 60° വടക്ക്, 60° തെക്ക് അക്ഷാംശങ്ങളിൽ രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  • രൂപീകരണം: കുറഞ്ഞ താപനില ഉയർന്ന മർദ്ദത്തെ സൂചിപ്പിക്കുമെങ്കിലും, ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം കാരണം വായു മുകളിലേക്ക് വലിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇവിടെ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല രൂപപ്പെടുന്നു.

• ധ്രുവീയ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകൾ (Polar High Pressure Belts):

  • സ്ഥാനം: ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിൽ (90° വടക്ക്, 90° തെക്ക്) രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  • രൂപീകരണം: കടുത്ത തണുപ്പ് കാരണം വായു ചുരുങ്ങുകയും സാന്ദ്രമാകുകയും താഴേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ സ്ഥിരമായ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖലകൾ രൂപപ്പെടുന്നു.

• മാറ്റം: സൂര്യന്റെ apparent movement കാരണം എല്ലാ ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകളും വേനൽക്കാലത്ത് വടക്കോട്ടും ശൈത്യകാലത്ത് തെക്കോട്ടും (5° മുതൽ 10° വരെ) മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ലോക കാലാവസ്ഥയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു.

അധ്യായം 2: കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളും കാലാവസ്ഥാ മാറ്റവും

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയുടെ പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?

• ഇത് ദൈർഘ്യമേറിയതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ വേനൽക്കാലവും ഹ്രസ്വ വരണ്ട ശൈത്യകാലവുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.
• തീരദേശങ്ങളിൽ താപനിലയുടെ ദൈനംദിന വ്യത്യാസം വളരെ കുറവാണ്, എന്നാൽ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ വളരെ കൂടുതലാണ്.
• ഭൗതിക ഘടന, കാറ്റിന്റെ ദിശ, തീരത്തു നിന്നുള്ള ദൂരം എന്നിവ അനുസരിച്ച് മഴയുടെ വിതരണം വലിയ തോതിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.
• എപ്പോഴും പച്ചപ്പ് നിലനിർത്തുന്നതും ഇലപൊഴിക്കുന്നതുമായ ഉഷ്ണമേഖലാ വനങ്ങൾ സാധാരണയായി ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു, ഇലപൊഴിക്കുന്ന മരങ്ങളാണ് കൂടുതൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നത്.

ചൂടുള്ള മരുഭൂമികൾ പ്രധാനമായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ ഏവ, എന്തുകൊണ്ട്?

• ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ: ആഫ്രിക്ക (സഹാറ, കലഹാരി, നമീബ്), ഏഷ്യ (അറേബ്യൻ മരുഭൂമി), തെക്കേ അമേരിക്ക (അറ്റകാമ), ഓസ്ട്രേലിയ (ഓസ്ട്രേലിയൻ മരുഭൂമി).
• കാരണം: ഉഷ്ണമേഖലാ മരുഭൂമികൾ പ്രധാനമായും ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഓരങ്ങളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
• ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ അവയുടെ ഈർപ്പം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും പടിഞ്ഞാറൻ ഓരങ്ങളിൽ എത്തുമ്പോൾ വരണ്ടതാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ഓരങ്ങളെ വർഷം മുഴുവനും വരണ്ടതാക്കുന്നു.

ടൈൻഡ്ര (Tundra)യും ടൈഗയും (Taiga) കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?

• ടൈഗ പ്രദേശം: ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ 55° നും 70° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തണുത്ത പ്രദേശമാണിത്. ഇത് ഉപ-ആർട്ടിക് കോണിഫെറസ് നിത്യഹരിത മരങ്ങളാൽ (ടൈഗ എന്നത് കോണിഫെറസ് മരങ്ങൾ എന്ന റഷ്യൻ വാക്കാണ്) നിറഞ്ഞതാണ്.
• ടൈൻഡ്ര പ്രദേശം: അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആർട്ടിക് സർക്കിളിന് വടക്ക് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന തീവ്ര തണുപ്പുള്ള മേഖലയാണിത്. ഇത് വളരെ കുറഞ്ഞ താപനിലയ്ക്കും (ശൈത്യകാലത്ത് -25°C മുതൽ -40°C വരെ) ഹ്രസ്വമായ വളർച്ചാ കാലയളവിനും പേരുകേട്ടതാണ്.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയുടെ കാലാവസ്ഥ, സസ്യജാലങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം എന്നിവ വിവരിക്കുക.

• സ്ഥാനവും കാലാവസ്ഥയും: മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും 30° നും 45° നും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളും.
  • വരണ്ട വേനൽക്കാലം (20°C മുതൽ 25°C വരെ) ഈർപ്പമുള്ള ശൈത്യകാലം (10°C മുതൽ 16°C വരെ) എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.
  • ശൈത്യകാല മഴ (30 cm മുതൽ 75 cm വരെ) ശൈത്യകാല വിളകൾക്ക് ഗുണകരമാണ്.
  • പടിഞ്ഞാറൻ കാറ്റുകളാണ് ശൈത്യകാല മഴയ്ക്ക് കാരണം.
• സസ്യജാലങ്ങൾ: കുറഞ്ഞ മഴ കാരണം ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.
  • ഉയരമുള്ള നിത്യഹരിത മരങ്ങളും (ഓക്ക്, സീകോയ), നിത്യഹരിത കോണിഫെറസ് മരങ്ങളും (പൈൻ, ഫിർ), കുറ്റിച്ചെടികളും കാണപ്പെടുന്നു.
• സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം:
  • പഴങ്ങളുടെയും പച്ചക്കറികളുടെയും പ്രധാന ഉത്പാദകർ.
  • ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വൈൻ ഉത്പാദനത്തിൽ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.
  • സിട്രസ് പഴങ്ങളുടെ 70% കയറ്റുമതിയും ഈ മേഖലയിൽ നിന്നാണ്.

കാലാവസ്ഥാ മാറ്റം എന്ന ആശയം വിശദീകരിക്കുക, അതിന്റെ സ്വാഭാവികവും മാനുഷികവുമായ കാരണങ്ങൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുക.

• നിർവചനം: കാലാവസ്ഥാ മാറ്റം എന്നത് മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂലമോ സ്വാഭാവിക വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമോ ഉണ്ടാകുന്ന കാലാവസ്ഥാ രീതികളിലെയും താപനിലയിലെയും ദീർഘകാല മാറ്റങ്ങളെ നിർവചിക്കുന്നു.
• സ്വാഭാവിക കാരണങ്ങൾ: ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രക്രിയകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ, മനുഷ്യ നിയന്ത്രണത്തിന് അതീതമാണ്.
  • ജ്വാലമുഖി സ്ഫോടനം.
  • സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ.
  • ഹിമയുഗങ്ങളും താപീയ കാലഘട്ടങ്ങളും (ഭൂമിശാസ്ത്ര ചരിത്രത്തിലുടനീളമുള്ള ചാക്രിക മാറ്റങ്ങൾ).
• മാനവിക കാരണങ്ങൾ (Anthropogenic): കാലാവസ്ഥാ മാറ്റം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ.
  • വനനശീകരണം.
  • എണ്ണ ഖനനം.
  • വ്യാവസായവൽക്കരണം.
  • ഭൂമി ഉപയോഗത്തിലെ മാറ്റവും നഗരവൽക്കരണവും.
  • ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത്, വ്യാവസായിക മാലിന്യങ്ങൾ (അമിതമായ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു).

ആഗോളതാപനത്തിന് കാരണമാകുന്ന ഘടകങ്ങളും അതിന്റെ ഫലമായ കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും വിവരിക്കുക.

• ആഗോളതാപനത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ:
  • ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം ഉണ്ടാകുന്നത് കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പോലുള്ള വാതകങ്ങൾ ഭൗമവികിരണത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നത് മൂലമാണ്, ഇത് അന്തരീക്ഷത്തെ ഊഷ്മളമായി നിലനിർത്തുന്നു.
  • മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത്, വ്യാവസായിക മാലിന്യങ്ങൾ) അമിതമായ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ ഉത്പാദനത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
  • ഇത് ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അന്തരീക്ഷ താപനില ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇതിനെ ആഗോളതാപനം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
• മേഖലകളിലെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ (ഉദാഹരണങ്ങൾ):
  • ഹിമാലയൻ ഹിമാനികൾ (നേപ്പാൾ): പ്രതിവർഷം 12 മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെ ഹിമാനികൾ ഉരുകുന്നു.
  • മാൽദ്വീപ് (ദ്വീപ് രാജ്യം): കടൽ നിരപ്പ് രണ്ട്ര മീറ്റർ ഉയർന്നാൽ രാജ്യം മുങ്ങിപ്പോകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
  • ആഗോള കടൽ നിരപ്പ്: പ്രതിവർഷം 0.42 സെ.മീറ്റർ വർദ്ധിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
  • മഴ പാറ്റേണുകൾ: മൺസൂൺ മഴ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതിനു പകരം കുറച്ച് ദിവസത്തേക്ക് വലിയ മഴയായി മാറുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

സമശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകളുടെ (Temperate Grasslands) സവിശേഷതകൾ, സസ്യജാലങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ വിവരിക്കുക.

• സ്ഥാനവും കാലാവസ്ഥയും:
  • രണ്ട് അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും 40° മുതൽ 50° വരെ അക്ഷാംശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
  • ഹ്രസ്വ വേനൽക്കാലവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.
  • ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ വേനൽക്കാലത്ത് ഉയർന്ന താപനില അനുഭവപ്പെടുന്നു.
  • മഴയുടെ അളവ് 25 cm മുതൽ 60 cm വരെയാണ്.
• പ്രാദേശിക നാമങ്ങൾ: പ്രെയ്‌റീസ് (വടക്കേ അമേരിക്ക), സ്റ്റെപ്പീസ് (യൂറേഷ്യ), പമ്പാസ് (തെക്കേ അമേരിക്ക), വെൽഡ് (ആഫ്രിക്ക), ഡൗൺസ് (ഓസ്ട്രേലിയ).
• സസ്യജാലങ്ങളും ഭൂമി ഉപയോഗവും:
  • മരങ്ങൾ കുറവാണ്; സാധാരണയായി വിവിധതരം പുല്ലുകളാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
  • യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വാഭാവിക മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ കൃഷിയിടങ്ങളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
• സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ:
  • പരമ്പരാഗതമായി സ്വാഭാവിക മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ കാരണം ഇത് പ്രധാനമായും ഇടയവൃത്തിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
  • വാണിജ്യപരമായി യാന്ത്രിക mettant ധന്യ കൃഷി വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു (ഉദാ: ഗോതമ്പ് കൃഷി കാരണം പ്രെയ്‌റി ലോകത്തിന്റെ ധാന്യപ്പുരയാണ്).
  • കന്നുകാലി വളർത്തൽ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യാപകമായി നടത്തുന്നു.

കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ നേരിടാനും സുസ്ഥിര വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും എടുത്ത പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര സംരംഭങ്ങൾ വിവരിക്കുക.
കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ നേരിടാനും സുസ്ഥിര വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലോകമെമ്പാടും വിവിധ സംരംഭങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്:

വർഷം	സ്ഥലം	പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ
1950	ജനീവ	ലോക കാലാവസ്ഥാ സംഘടനയുടെ (WMO) സ്ഥാപനം; ലോക കാലാവസ്ഥാ സമ്മേളനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
1972	സ്റ്റോക്ക്ഹോം	സ്റ്റോക്ക്ഹോം സമ്മേളനം; പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിലും വികസനത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
1987	മോൺട്രിയാൽ	മോൺട്രിയാൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ; ഓസോൺ പാളിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന പദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഉത്പാദനവും ഉപഭോഗവും കുറയ്ക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
1992	റിയോ ഡി ജനീറോ	എർത്ത് ഉച്ചകോടി; പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ UN അജൻഡ 21 തയ്യാറാക്കി.
1997	ക്യോട്ടോ	ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ; അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ അളവ് കുറയ്ക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
2015	പാരിസ്	പാരിസ് ഉടമ്പടി; ആഗോളതാപനം പരിമിതപ്പെടുത്താനും കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിന്റെ ദോഷകരമായ ഫലങ്ങളെ നേരിടാനും ലോക രാജ്യങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
2023	ന്യൂഡൽഹി	G20 ഉച്ചകോടി 'ഒരു ഭൂമി, ഒരു കുടുംബം, ഒരു ഭാവി' എന്ന വിഷയത്തിൽ; ഹരിത വികസനം, കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.

ഈ സംരംഭങ്ങൾ സുസ്ഥിര വളർച്ച ലക്ഷ്യമിട്ട് കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തെ മനസ്സിലാക്കാനും ലഘൂകരിക്കാനും അതിനനുസരിച്ച് മാറാനും കൂട്ടായ ശ്രമങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

അധ്യായം 3: മഴക്കാടുകളിൽ നിന്ന് മഞ്ഞുകാല നാടുകളിലേക്ക്

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയെ ചിലപ്പോൾ 'ലോകത്തിന്റെ ఊർദ്ദാരം' (Lungs of the World) എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

• ഈ മേഖലയിൽ ഇടതൂർന്ന, സമൃദ്ധമായ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ (ഭൂമധ്യരേഖാ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ) കാണപ്പെടുന്നു.
• ഈ വനങ്ങൾ വലിയ അളവിൽ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ഓക്സിജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഈ പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പങ്കിന്റെ ഫലമായി, ഇവയെ 'ലോകത്തിന്റെ ఊർദ്ദാരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഡോൾഡ്രംസ് (Doldrums) എന്നും പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് (Permafrost) എന്നും പറയുന്ന വാക്കുകൾ വിശദീകരിക്കുക.

• ഡോൾഡ്രംസ്: ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്കടുത്തായി രൂപം കൊള്ളുന്ന ഒരു ന്യൂനമർദ്ദ മേഖലയാണ്. ഇവിടെ തിരശ്ചീനമായ വായു ചലനം ഏറ്റവും കുറവാണ്, ഇത് ഒരു കാറ്റില്ലാത്ത മേഖലയാക്കി മാറ്റുന്നു, വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ ഇവിടെ കൂടിച്ചേരുന്നു.
• പെർമാഫ്രോസ്റ്റ്: ടൈൻഡ്ര മേഖലയിലെ പീഠഭൂമികളിലും പർവതങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ശാശ്വതമായി ഉറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന മണ്ണാണ്. ആഗോളതാപനം കാരണം പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് ഉരുകുന്നത് പാരിസ്ഥിതിക വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു.

ഭൂമധ്യരേഖാ മഴക്കാടുകളിലെ മേൽക്കൂരയിലെ പാളികൾ (canopy layers) ഏവ, അവിടെ കാണപ്പെടുന്ന പ്രധാന സസ്യങ്ങൾ ഏവ?

• മേൽക്കൂര പാളികൾ: ഉപരിതല പാളി, ഇടത്തരം പാളി, താഴത്തെ പാളി.
• പ്രധാന സസ്യങ്ങൾ: എബണി, മഹാഗണി, സിൻകോണ, റോസ്വുഡ് തുടങ്ങിയ വിവിധതരം നിത്യഹരിത മരങ്ങൾ, ചെറിയ പനകൾ, ലിയാനകൾ (lianas), ഓർക്കിഡുകൾ, ഫേണുകൾ പോലുള്ള എപ്പിഫൈറ്റുകൾ, ലാലാങ് പോലുള്ള പുല്ലുകൾ.

ടൈൻഡ്ര മേഖലയിലെ നാല് തദ്ദേശീയ ഗോത്ര വിഭാഗങ്ങളുടെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളുടെയും പേരെഴുതുക.

• എസ്കിമോകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഇന്യട്ട് (ഗ്രീൻലാൻഡ്, നോർത്ത് കാനഡ, അലാസ്ക).
• ലാപ്‌സ് (നോർത്ത് ഫിൻലാൻഡ്, സ്കാൻഡിനേവിയ).
• സമോയെഡ്സ് (സൈബീരിയ).
• കോറിയാക്സ്, ചക്ക്ചി (വടക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ).

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയുടെ പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ വിവരിക്കുക.

• താപനില: വർഷം മുഴുവൻ താപനില ഏകദേശം ഒരേപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു.
• വാർഷിക, ദൈനംദിന ശ്രേണി: താപനിലയുടെ വാർഷിക, ദൈനംദിന ശ്രേണിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമില്ല (ശരാശരി വാർഷിക താപനില ഏകദേശം 27°C).
• ശൈത്യകാലത്തിന്റെ അഭാവം: വർഷം മുഴുവൻ ലംബമായ സൗരകിരണങ്ങളും ഉയർന്ന സൗരവികിരണവും ലഭിക്കുന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശത്ത് ശൈത്യകാലം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.
• മഴയുടെ രീതി: മഴ സമൃദ്ധമായി ലഭിക്കുന്നു (പ്രതിവർഷം 175 cm മുതൽ 250 cm വരെ), വർഷം മുഴുവനും വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, വ്യക്തമായ വരണ്ട കാലഘട്ടം ഇല്ല.
• സംവഹന മഴ: ഉയർന്ന താപനില ഉയർന്ന ബാഷ്പീകരണ നിരക്കിന് കാരണമാകുന്നു, ഇത് കനത്ത സംവഹന മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു, സാധാരണയായി ഉച്ചതിരിഞ്ഞാണ് പെയ്യുന്നത് (4 മണി മഴ).

ടൈൻഡ്ര മേഖലയിലെ കാലാവസ്ഥ, സസ്യജാലങ്ങൾ, മൃഗങ്ങളുടെ പൊരുത്തപ്പെടൽ എന്നിവ വിശദീകരിക്കുക.

• കാലാവസ്ഥ: ടൈൻഡ്ര ധ്രുവ കാലാവസ്ഥയാണ്, ഇത് ഹ്രസ്വ വേനൽക്കാലവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശൈത്യകാലവുമാണ്. ശരാശരി വാർഷിക താപനില വളരെ കുറവാണ് (ശൈത്യകാലം -25°C നും -35°C നും ഇടയിലാണ്). മഴ പ്രധാനമായും മഞ്ഞുവീഴ്ചയാണ്.
• സസ്യജാലങ്ങൾ: കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികൾ കാരണം സാധാരണയായി മരങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല. പ്രാഥമിക സസ്യജാലങ്ങളിൽ മോസുകൾ, ലൈക്കനുകൾ, പുല്ലുകൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ, കുള്ളൻ വില്ലോകൾ, മുരടിച്ച ബിർച്ച് മരങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് മാത്രമേ സസ്യങ്ങൾ വളരൂ.
• മൃഗജാലങ്ങളുടെ പൊരുത്തപ്പെടൽ: മൃഗജാലങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം കുറവാണ്. ധ്രുവക്കരടികൾ, ആർട്ടിക് കുറുക്കന്മാർ, ഓടന്മാർ, ആർട്ടിക് മുയലുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. മിക്ക സസ്യഭുക്കുകളും (മാൻ പോലുള്ളവ) കഠിനമായ പുല്ലുകളെയും ലൈക്കനുകളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് പക്ഷികൾ പ്രാണികളെ വേട്ടയാടാൻ ഇവിടെയെത്തുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിലെ മനുഷ്യ ജീവിതത്തിനും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും നേരിടേണ്ടി വരുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ ചർച്ച ചെയ്യുക.

• രോഗങ്ങളും കീടങ്ങളും: ചൂടും ഈർപ്പവുമുള്ള കാലാവസ്ഥ പ്രാണികൾ, കീടങ്ങൾ, അണുക്കൾ, ബാക്ടീരിയകൾ എന്നിവയുടെ വ്യാപനത്തിന് വളരെ അനുകൂലമാണ്, ഇത് സ്ലീപ്പിംഗ് സിക്ക്നസ് (Tse Tse ഈച്ചകൾ), മഞ്ഞപ്പനി (കൊതുകുകൾ) പോലുള്ള രോഗങ്ങളുടെ വ്യാപകമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
• അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ തടസ്സം: ഇടതൂർന്ന, സമൃദ്ധമായ വനങ്ങൾ (മഴക്കാടുകൾ) റോഡുകളും റെയിൽവേ ലൈനുകളും നിർമ്മിക്കുന്നതിനും പരിപാലിക്കുന്നതിനും ബുദ്ധിമുട്ടും ചെലവേറിയതുമാക്കി മാറ്റുന്നു, ഇത് വികസനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.
• ആശയവിനിമയ പരിമിതി: ആമസോൺ ബേസിൻ, കോംഗോ, ബോർണിയോ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പല വിദൂര ഭാഗങ്ങൾക്കും ആധുനിക ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. നദികൾ മാത്രമാണ് സ്വാഭാവിക യാത്രാമാർഗ്ഗങ്ങൾ.
• മരം മുറിക്കുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ട്: വനസാന്ദ്രത കാരണം തടി കൊണ്ടുപോകുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാകുന്നതിനാലും, കഠിനമായ മരങ്ങൾ നീർച്ചാലുകളിൽ ഒഴുകിപ്പോകാൻ കഴിയാത്തതിനാലും വാണിജ്യപരമായ വിളവെടുപ്പ് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണ്.
• കൃഷിയിലെ വെല്ലുവിളികൾ: മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റിയാൽ ലാലാങ് (ഉയരം കൂടിയ പുല്ലുകൾ), ഇടതൂർന്ന ചെടികൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ വളരുന്നു, ഇത് കൃഷിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു.
• കന്നുകാലി വളർത്തലിന്റെ പരിമിതി: മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളുടെ അഭാവവും മൃഗങ്ങൾക്കെതിരായ നിരന്തരമായ കീടങ്ങളുടെ ആക്രമണവും കാരണം ഇത് ഒരു പ്രാഥമിക പ്രവർത്തനമല്ല.
• പാരിസ്ഥിതിക ഭീഷണികൾ: ലോക കാലാവസ്ഥയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്ന മഴക്കാടുകൾ, കൃഷി, നിർമ്മാണം, നഗരവൽക്കരണം, ഖനനം തുടങ്ങിയ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം വനനശീകരണം പോലുള്ള നിരവധി ഭീഷണികൾ നേരിടുന്നു.

ടൈൻഡ്ര മേഖലയിൽ വസിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗതവും ആധുനികവുമായ ജീവിതരീതികൾ വിവരിക്കുക.

• പരമ്പരാഗത ജീവിതം (നാടോടികൾ, ഉപജീവനമാർഗ്ഗം):

  • ടൈൻഡ്ര ജനസാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ പ്രദേശമാണ്, മനുഷ്യ ജീവിതം പ്രധാനമായും തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ പരിമിതമാണ്.
  • എസ്കിമോകൾ, ലാപ്‌സ്, സമോയെഡ്സ് തുടങ്ങിയ ഗോത്രങ്ങൾ അർദ്ധനാടോടികളായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു.
  • പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ വേട്ടയാടലും മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്, ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി തിമിംഗലങ്ങൾ, സീലുകൾ, കാരിബൗ, മത്സ്യം, രോമമുള്ള മൃഗങ്ങൾ എന്നിവയെ ആശ്രയിക്കുന്നു.
  • താമസം: ശൈത്യകാലത്ത് ധ്രുവ എസ്കിമോകൾ ഡോം ആകൃതിയിലുള്ള, താത്കാലിക ഷെൽട്ടറുകളിൽ (ഇഗ്ലൂകൾ) വസിക്കുന്നു, വേനൽക്കാലത്ത് മൃഗത്തോൽ കൊണ്ടുള്ള ടെന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

• ആധുനിക മാറ്റങ്ങൾ (യൂറോപ്യൻ ബന്ധങ്ങളിലൂടെ):

  • കഴിഞ്ഞ അറുപത് വർഷത്തിനിടയിൽ യൂറോപ്യൻ ബന്ധങ്ങളിലൂടെ ജീവിത രീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.
  • തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളിലെ എസ്കിമോകൾ ഇപ്പോൾ ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള വീടുകളിൽ താമസിക്കുന്നു.
  • പരമ്പരാഗത കയാക്കുകൾക്ക് പകരം മത്സ്യബന്ധനത്തിന് സ്പീഡ് ബോട്ടുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  • ഗതാഗതം: നായ്ക്കൾ വലിക്കുന്ന സ്ലെഡ്ജുകൾ മഞ്ഞിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

• യൂറേഷ്യൻ ടൈൻഡ്ര: പല ഗോത്ര വിഭാഗങ്ങളും കാലിത്തീറ്റ തേടി റെയിൻഡിയറുകളുടെ കൂട്ടത്തോടൊപ്പം നാടോടികളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

• വാണിജ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: രോമമുള്ള മൃഗങ്ങളെ വാണിജ്യപരമായി വളർത്തുന്നതിനായി വലിയ ഫാമുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുതിയ വാസസ്ഥലങ്ങൾക്കും കാരണമായി.

അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഉപയോഗം (Utility), മൊത്തം ഉപയോഗം (Total Utility - TU), ഉപാന്ത ഉപയോഗം (Marginal Utility - MU) എന്നിവ നിർവചിക്കുക.

• ഉപയോഗം: ഒരു വസ്തുവിന്റെയോ സേവനത്തിന്റെയോ ആവശ്യകത നിറവേറ്റാനുള്ള ശേഷി.
• മൊത്തം ഉപയോഗം (TU): ഒരു വ്യക്തി ഒരു പ്രത്യേക വസ്തുവിന്റെ നിരവധി യൂണിറ്റുകൾ തുടർച്ചയായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന മൊത്തം സംതൃപ്തി.
• ഉപാന്ത ഉപയോഗം (MU): ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഒരു അധിക യൂണിറ്റ് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ മൊത്തം ഉപയോഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റം.

ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ ഉറപ്പുനൽകിയിട്ടുള്ള ഉപഭോക്താവിന്റെ ആറ് അവകാശങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• സുരക്ഷാ അവകാശം (ജീവനും സ്വത്തിനും ഭീഷണിയാകുന്ന ചരക്കുകൾ/സേവനങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം).
• തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം (മത്സരാധിഷ്ഠിത വിലകളിൽ ചരക്കുകളും സേവനങ്ങളും ലഭിക്കാൻ).
• വിവരമറിയാനുള്ള അവകാശം (ഗുണനിലവാരം, അളവ്, ശുദ്ധി, വില എന്നിവയെക്കുറിച്ച്).
• പരിഹാരത്തിനുള്ള അവകാശം (അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികൾക്കെതിരെ പരിഹാരം തേടാൻ).
• ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം (വിവരമുള്ള ഉപഭോക്താവാകാനുള്ള അറിവും കഴിവുകളും നേടാൻ).
• കേൾക്കാനുള്ള അവകാശം (ഉചിതമായ ഫോറങ്ങളിൽ ഉപഭോക്താക്കളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടാൻ).

ISI മാർക്ക്, AGMARK ചിഹ്നം എന്നിവയുടെ അർത്ഥം വിശദീകരിക്കുക.

• ISI മാർക്ക്: ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ (ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ്സ് ബ്യൂറോ - BIS) നൽകുന്നത്, ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ചില ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. സിമന്റ്, പെയിന്റ്, ഗ്യാസ് സിലിണ്ടറുകൾ പോലുള്ള വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഇത് കാണാം.
• AGMARK: കാർഷിക, വന ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുമ്പോൾ ഉപഭോക്താക്കൾ ഒരു ബിൽ ശേഖരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമാണ്?

• ബിൽ ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• ഇത് ഒരു സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത ഉറപ്പാക്കുന്നു, കാരണം ബില്ലിൽ GST നമ്പർ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
• നികുതികൾ ഏകീകരിക്കുന്നതിലൂടെ സുതാര്യമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ലക്ഷ്യമിടുന്ന സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് GST നമ്പർ.
• ഉപഭോക്തൃ കോടതികളിൽ പരാതി ഫയൽ ചെയ്യണമെങ്കിൽ ബിൽ ഒരു സഹായക രേഖയായി വർത്തിക്കുന്നു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

കുറയുന്ന ഉപാന്ത ഉപയോഗ നിയമം (Law of Diminishing Marginal Utility) ഒരു ലഘു ഉദാഹരണത്തോടെ വിശദീകരിക്കുക.

• നിയമം: ഒരു ഉപഭോക്താവ് ഒരു പ്രത്യേക വസ്തുവിന്റെ കൂടുതൽ യൂണിറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച്, ഓരോ തുടർച്ചയായ യൂണിറ്റിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന അധിക സംതൃപ്തി (ഉപാന്ത ഉപയോഗം) കുറയുന്നു, മറ്റ് വസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുകയാണെങ്കിൽ.
• വിശദീകരണം: നൈന ആദ്യ ഓറഞ്ച് കഴിക്കുമ്പോൾ, അവൾക്ക് 20 യൂട്ടിലുകൾ (ഉയർന്ന സംതൃപ്തി) ലഭിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് കഴിക്കുമ്പോൾ, അവൾക്ക് 18 യൂട്ടിലുകൾ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. അവൾ കൂടുതൽ ഓറഞ്ചുകൾ കഴിക്കുമ്പോൾ, ഓരോ തുടർച്ചയായ ഓറഞ്ചിൽ നിന്നുമുള്ള ഉപാന്ത ഉപയോഗം കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
• പൂജ്യം, നെഗറ്റീവ് ഉപയോഗം: ആറാമത്തെ ഓറഞ്ച് കഴിക്കുമ്പോൾ, ഉപാന്ത ഉപയോഗം പൂജ്യം ആകാം (കൂടുതൽ സംതൃപ്തിയില്ല), തുടർന്ന് കഴിച്ചാൽ (ഏഴാമത്തെ, എട്ടാമത്തെ) ഉപാന്ത ഉപയോഗം നെഗറ്റീവ് ആകാം (അസംതൃപ്തി).
• സ്വാധീനം: ഉപയോഗത്തിലെ ഈ കുറവ് സാധാരണയായി ഉപഭോഗ രീതികളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഉപഭോക്തൃ കോടതികളുടെ ഘടന വിവരിക്കുക.

• ഉപഭോക്തൃ കോടതികളുടെ ചരിത്രം 1986-ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തോടെ ആരംഭിച്ചു.
• പരാതികളുടെ വേഗത്തിലുള്ള പരിഹാരത്തിനായി ഉപഭോക്തൃ കോടതികൾ മൂന്ന് തലങ്ങളിൽ വിന്യസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
• ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ: 1 കോടി രൂപ വരെയുള്ള നഷ്ടപരിഹാര കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
• സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ: 1 കോടി മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെയുള്ള നഷ്ടപരിഹാര കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
• ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (NCDRC): ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശരീരമാണിത്, 10 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 2019-ന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• കേന്ദ്ര അതോറിറ്റി: ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുമായി കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി (CCPA) സ്ഥാപിച്ചു.
• ഇ-കൊമേഴ്‌സ്: ഇ-കൊമേഴ്‌സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ വഴിയുള്ള അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികൾ തടയുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
• തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ: തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ നിരോധിക്കുന്നു.
• നീതിയും ശിക്ഷയും: ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര നടപടികൾ ലളിതമാക്കാനും, മായം കലർന്ന വ്യാജ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നവർക്കും വിൽക്കുന്നവർക്കും ശിക്ഷ നൽകാനും ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.
• വിദ്യാഭ്യാസം: ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പ് നൽകുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും പരിണാമവും ചർച്ച ചെയ്യുക, അതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• ആവശ്യകത/പശ്ചാത്തലം: ഉപഭോക്തൃ ചൂഷണത്തിന്റെ സംഭവങ്ങൾ (തട്ടിപ്പുകളും വഞ്ചനകളും പോലുള്ളവ) വളരെക്കാലമായി സംഭവിക്കുന്നു. വില, ഗുണനിലവാരം, വാറന്റി, സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണയില്ലാത്ത ഉപഭോക്താക്കൾ പലപ്പോഴും വഞ്ചിക്കപ്പെടുന്നു.
• പരിണാമം:
  • 1966-ൽ മുംബൈയിൽ ഉപഭോക്തൃ മാർഗ്ഗദർശി സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ രൂപീകരണത്തോടെ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു.
  • ഉപഭോക്താക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് എതിരെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപഭോക്തൃ സംഘടനകൾ നയിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനമാണിത്.
  • 1986-ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം (COPRA) 1986 ഡിസംബർ 24-ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു, ഇത് അവകാശങ്ങൾ നിർവചിക്കുകയും ഒരു പ്രത്യേക നീതിന്യായ സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
  • ഇ-കൊമേഴ്‌സ് പോലുള്ള പുതിയ വിപണികളിൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അധികാരം നൽകുന്നതിനായി 2019-ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം നടപ്പിലാക്കി.
• പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ:
  • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക.
  • വഞ്ചനകളും ചൂഷണങ്ങളും തടയുക.
  • ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അധികാരം നൽകുക.
  • ഉപഭോക്താക്കളുടെ പ്രയോജനത്തിനായി നിയമനിർമ്മാണം നടത്തുക.
  • പരസ്യങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുക.
  • രാഷ്ട്രീയ വേദികളിൽ ഉപഭോക്താക്കളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക.

ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആശയം വിശദീകരിക്കുക, അതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• നിർവചനം: ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നത് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ, ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ, വിപണിയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ, ഉപഭോക്തൃ നിയമങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.
• ലക്ഷ്യങ്ങൾ: ഇത് ഉപഭോക്താക്കൾക്കിടയിൽ അവബോധം വളർത്തുകയും സ്വയം സംരക്ഷണ മൂല്യങ്ങൾ പകർന്നുനൽകുകയും ചെയ്യുന്നു, വഞ്ചനകൾ ഒഴിവാക്കാനും അറിവോടെയുള്ള ഇടപാടുകൾ നടത്താനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
• പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ:
  • ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക.
  • ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാക്കുക.
  • വ്യാപാരത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓൺലൈൻ വ്യാപാരത്തിൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക.
  • വിപണിയിലെ ധാർമ്മികതയും നിയന്ത്രണങ്ങളും തിരിച്ചറിയുക.
  • ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക.
  • ആരോഗ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക.
  • ഉപഭോക്തൃ നീതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
  • (പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ, ഓൺലൈൻ കോഴ്സുകൾ, സ്കൂൾ ഉപഭോക്തൃ ക്ലബ്ബുകൾ എന്നിവയും ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും).

അധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

2 മാർക്ക് / 3 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

പണത്തിന്റെ നാല് പ്രധാന പൊതുവായ ധർമ്മങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.

• വിനിമയ ഉപാധി (Medium of Exchange).
• മൂല്യ അളവുകോൽ (Measure of Value).
• മൂല്യം സംഭരിക്കുന്ന ഉപാധി (Store of Value).
• പ്രതിഫലськихമങ്ങൾക്കുള്ള ഉപാധി (Means of Deferred Payments).

വസ്തുക്കളുടെ വിലയും പണത്തിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷിയും (Purchasing Power) തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്താണ്?

• പണത്തിന്റെ മൂല്യം അതിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷിയാണ് (അതുകൊണ്ട് എന്തു വാങ്ങാൻ കഴിയും).
• വസ്തുക്കളുടെ വില വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, പണത്തിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷി കുറയും.
• വസ്തുക്കളുടെ വില കുറയുമ്പോൾ, പണത്തിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷി വർദ്ധിക്കും.

രൊക്ക ശേഖര അനുപാതം (Cash Reserve Ratio - CRR) നിർവചിക്കുക, അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം വിശദീകരിക്കുക.

• നിർവചനം: ബാങ്കുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന നിക്ഷേപങ്ങളിൽ നിന്ന് റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ (RBI) കൈവശം സൂക്ഷിക്കേണ്ട കരുതൽ ധനത്തിന്റെ അളവാണ് CRR.
• ഉദ്ദേശ്യം (വായ്പാ നിയന്ത്രണം): സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ വായ്പയും പണ വിതരണവും നിയന്ത്രിക്കാൻ RBI CRR മാറ്റുന്നു. CRR വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ബാങ്കുകൾക്ക് കടം നൽകാനുള്ള പണത്തിന്റെ ലഭ്യത കുറയ്ക്കുന്നു, അതുവഴി പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

ബാങ്കിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ 'സ്പ്രെഡ്' (Spread) എന്താണ്?

• വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്ന വായ്പകൾക്ക് പലിശ ഈടാക്കുന്നു.
• പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് പലിശ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
• കടം വാങ്ങുന്നവരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന പലിശയും നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകുന്ന പലിശയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് ബാങ്കുകളുടെ വരുമാനം, ഇത് 'സ്പ്രെഡ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

5 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

മൂല്യം സംഭരിക്കുന്ന ഉപാധിയായും (Store of Value) പ്രതിഫലственныхമങ്ങൾക്കുള്ള ഉപാധിയായും (Means of Deferred Payments) പണം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുക.

• മൂല്യം സംഭരിക്കുന്ന ഉപാധി: പണം എല്ലാവരും സാധാരണയായി സ്വീകരിക്കുന്നതിനാൽ, ഏതൊരു വസ്തുവിന്റെയും മൂല്യം പണത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ സംഭരിക്കാൻ കഴിയും. ഈ ധർമ്മം ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായത്തിൽ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. സാധനങ്ങളുടെ മൂല്യം പണമായി മാറ്റിവെച്ച് ഭാവിയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ ഇത് അനുവദിക്കുന്നു.
• പ്രതിഫലственныхമങ്ങൾക്കുള്ള ഉപാധി: പണം ഭാവിയിൽ തീർപ്പാക്കാവുന്ന സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ സാധ്യമാക്കുന്നു. വാങ്ങുന്നവനും വിൽക്കുന്നവനും പിന്നീട് പണമായി കൈമാറ്റം നടത്താമെന്ന് സമ്മതിക്കാം. കടം വാങ്ങൽ, വിൽക്കൽ എന്നിവയുടെ മൂല്യം അളക്കാൻ പണം സഹായിക്കുന്നു, ഇത് ഹ്രസ്വകാല, ദീർഘകാല ബിസിനസ് ഇടപാടുകൾക്ക് സഹായകമാണ്.

'ബാങ്കർമാരുടെ ബാങ്ക്', 'സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക്' എന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യൻ റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ (RBI) പങ്ക് വിശദീകരിക്കുക.

• ബാങ്കർമാരുടെ ബാങ്ക്:
  • RBI വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെയും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ കരുതൽ ശേഖരം കൈവശം വെക്കുന്നു.
  • പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് അടിയന്തര വായ്പ നൽകുന്നു.
  • ബാങ്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇടപാടുകൾ തീർപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക്:
  • സർക്കാരിന്റെ അക്കൗണ്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം RBI-ക്കാണ്.
  • സർക്കാരിന് ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുകയും സാമ്പത്തിക മാനേജ്മെന്റ് നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • ഫിസിക്കൽ, മോണിറ്ററി പോളിസി പോലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ സർക്കാരിന് ഉപദേശം നൽകുന്നു.

റെപ്പോ നിരക്ക് (Repo Rate) മാറ്റുന്നതിലൂടെ RBI എങ്ങനെ പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുക.

• പണപ്പെരുപ്പ കാരണം: ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും അളവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ പണത്തിന്റെ ലഭ്യത വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ പണപ്പെരുപ്പം വർദ്ധിക്കുന്നു.
• റെപ്പോ നിരക്ക്: RBI-ൽ നിന്ന് വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ എടുക്കുന്ന വായ്പകൾക്ക് RBI ഈടാക്കുന്ന പലിശ നിരക്ക്.
• നിയന്ത്രണ സംവിധാനം: പണപ്പെരുപ്പം വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, RBI റെപ്പോ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
• ഫലം: ഉയർന്ന പലിശ നിരക്ക് കാരണം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പണം കടം വാങ്ങാനുള്ള ആഗ്രഹം കുറയുന്നു, കൂടുതൽ സമ്പാദിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ പണ വിതരണം കുറയ്ക്കുന്നു, അതുവഴി പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുന്നു.

8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ

വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ നൽകുന്ന വിവിധ തരം നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ടുകൾ വിവരിക്കുക.
വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ഉപഭോക്താക്കളുടെ വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി നിരവധി തരം നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ടുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:

• സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ട് (Savings Deposit):

  • ഉദ്ദേശ്യം: വ്യക്തികളിൽ സമ്പാദ്യ ശീലം വളർത്തുന്നു.
  • സവിശേഷതകൾ: ആവശ്യമനുസരിച്ച് പണം പിൻവലിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു, എന്നാൽ പിൻവലിക്കലിന്റെ എണ്ണത്തിലും അളവിലും നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്.
  • പലിശ: ഈ നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് ബാങ്കുകൾ സാധാരണയായി കുറഞ്ഞ പലിശ നിരക്ക് നൽകുന്നു.

• കറന്റ് നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ട് (Current Deposit):

  • ഉദ്ദേശ്യം: പ്രധാനമായും ബിസിനസ്സ് ഇടപാടുകൾക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്.
  • സവിശേഷതകൾ: ദിവസേനയുള്ള ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണത്തിൽ പരിധിയില്ല. ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം (നിശ്ചിത പരിധി വരെ ബാലൻസിനേക്കാൾ കൂടുതൽ പിൻവലിക്കാനുള്ള സൗകര്യം) നൽകുന്നു.
  • പലിശ: ഈ അക്കൗണ്ടിൽ ബാങ്കുകൾ പലിശ നൽകുന്നില്ല, കാരണം ഇത് സമ്പാദ്യത്തിനു പകരം സജീവമായ ഉപയോഗത്തിനാണ്.

• ടേം നിക്ഷേപം അഥവാ സ്ഥിരം നിക്ഷേപം (Term Deposit / Fixed Deposit):

  • ഉദ്ദേശ്യം: അടിയന്തരമായി പിൻവലിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ലാത്ത പണം നിക്ഷേപിക്കാൻ അനുയോജ്യം.
  • സവിശേഷതകൾ: നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക് പണം നിക്ഷേപിക്കുന്നു.
  • പലിശ: സേവിംഗ്സ് അക്കൗണ്ടുകളേക്കാൾ ഉയർന്ന പലിശ നിരക്ക് നൽകുന്നു. കാലാവധി പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് പിൻവലിക്കുകയാണെങ്കിൽ പലിശ നിരക്ക് കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

• ആവർത്തന നിക്ഷേപം (Recurring Deposit - RD):

  • ഉദ്ദേശ്യം: നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക്, നിശ്ചിത തുക കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു.
  • സവിശേഷതകൾ: ഇത് സേവിംഗ്സ്, ഫിക്സഡ് ഡിപ്പോസിറ്റുകളുടെ സവിശേഷതകൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
  • പലിശ: സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപങ്ങളെക്കാൾ ഉയർന്നതും ഫിക്സഡ് ഡിപ്പോസിറ്റുകളെക്കാൾ കുറഞ്ഞതുമായ പലിശ നിരക്ക് ലഭിക്കുന്നു. കാലാവധി അവസാനിക്കുമ്പോൾ, മൊത്തം തുകയും പലിശയും പിൻവലിക്കാം.

ഇന്ത്യയിൽ സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളലിനായി (Financial Inclusion) സർക്കാർ എടുത്ത നടപടികൾ ചർച്ച ചെയ്യുക.
സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളൽ എന്നത് സാധാരണക്കാരൻ, ഗ്രാമീണ ജനത, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ആളുകൾ എന്നിവർക്ക് ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളുടെ പ്രയോജനങ്ങൾ എത്തിക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ നിരവധി നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്:

• ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം: 1969-ലും 1980-ലും 14 ബാങ്കുകളും പിന്നീട് 6 ബാങ്കുകളും ദേശസാൽക്കരിച്ചു. ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക, വായ്പയുടെ തുല്യ വിതരണം ഉറപ്പാക്കുക, സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ കേന്ദ്രീകരണം തടയുക എന്നിവയായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
• സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ സജീവമാക്കുന്നതിൽ സഹകരണ ബാങ്കുകൾ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, ഗ്രാമീണർക്കും സാധാരണ കർഷകർക്കും ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. സമ്പാദ്യ ശീലം വളർത്തുക, സ്വകാര്യ പണമിടപാടുകാരിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക, കുറഞ്ഞ പലിശ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
• സൂക്ഷ്മ ധനകാര്യം (Microfinance): സാധാരണ ബാങ്കിംഗ് ലഭ്യമല്ലാത്ത താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരെയും കുടുംബങ്ങളെയും ബിസിനസ്സുകളെയും സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നത് ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സംരംഭകത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നിവ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്.
• പ്രധാനമന്ത്രി ജൻ ധൻ യോജന (PMJDY): അക്കൗണ്ടില്ലാത്ത എല്ലാവർക്കും ഒരു അക്കൗണ്ട് തുറക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. പൂജ്യം മിനിമം ബാലൻസ്, സാമ്പത്തിക സാക്ഷരത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ, താഴ്ന്ന വരുമാന വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ബാങ്കിംഗ് ശീലം വളർത്തൽ എന്നിവ ഇതിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്.
• ഡിജിറ്റൽ പ്രോത്സാഹനം: ആധാർ അധിഷ്ഠിത പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ, ഇ-വാലറ്റുകൾ, UPI (യൂണിഫിക്കൽ പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ്) എന്നിവ സർക്കാർ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് ഡിജിറ്റൽ കറൻസികളുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും പണമില്ലാത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

SOCIAL SCIENCE I

Chapter 1: Humanism

2 Marks / 3 Marks Questions

What is meant by the term ‘Renaissance’?
The word "Renaissance" means "rebirth". It denotes the revival of ancient Greco-Roman culture. This revival and transformation began around the 14th century.

List any four characteristic features of the changes observed during the Renaissance period.

• Humanistic perspective (Humanism).
• Growth of urban life.
• Spread of secular values.
• Changes in the realms of art and science.
• Individual liberty.
• Rationalism.

What was the impact of the conquest of Constantinople on Italy's intellectual life?
In 1453, the Ottoman Turks conquered Constantinople, which was a center for scholars possessing manuscripts of ancient Greco-Roman literary works. Consequently, these scholars migrated to Italian cities, bringing their valuable manuscripts with them. This migration stimulated research and studies, shifting their focus from universities to libraries.

5 Marks Questions

Analyze the factors that led to the emergence of the Renaissance primarily in Italy.
Several factors contributed to the emergence of the Renaissance in Italy:

• Independent and Wealthy Cities: Italian city-states were independent, prosperous, and dynamic compared to other parts of Europe.
• Commercial Expertise: Their traders excelled in banking, insurance, and bookkeeping, accumulating substantial wealth through extensive trade.
• Impact of Crusades: The Crusades fostered cultural exchange between the East and West, significantly contributing to the growth of Italian cities.
• Monopoly in Trade: Italian merchants established a monopoly over the lucrative Mediterranean trade routes connecting the East and the West.
• Influence of Black Death: The plague led to labor shortages and prompted introspection, focusing people on human life and well-being, which paved the way for humanism.
• Patronage: Wealthy patrons and rulers actively supported arts and culture by collecting and preserving ancient Roman remnants and commissioning artistic works.

How did the emergence of Humanism influence painting during the Renaissance period?
Humanism significantly influenced Renaissance painting by shifting the focus from purely religious themes to human experience and worldly life. Key influences include:

• Shift in Focus: Painters moved from a medieval theological perspective to depicting human experience, worldly life, and rational inquiry.
• Realistic Depiction: Human forms were presented with remarkable accuracy, clarity, and meticulous attention to anatomical detail.
• Emphasis on Rationalism and Emotion: Rational thought and human emotions became central themes, highlighting the significance of worldly values.
• New Techniques: Artists introduced landscapes, utilized color to create depth and depict light realistically, and portrayed the human body with greater realism.
• Idealized Human Forms: Even divine figures were represented as idealized human beings.

8 Marks Questions

Discuss the impact of the Renaissance on Art, Literature, and Science.
The Renaissance brought profound transformations across Art, Literature, and Science:

• Art:

  • Painting: Marked by realistic depiction of human forms, detailed anatomy, and emphasis on rationalism and human emotions (e.g., Leonardo da Vinci's Mona Lisa).
  • Sculpture: Liberated from medieval styles, sculptures gained power and individuality, often depicting secular heroes (e.g., Donatello’s David).
  • Architecture: Saw a shift from Gothic styles to Greco-Roman influences, characterized by domes and classical proportions (e.g., Brunelleschi's Florence Cathedral dome).

• Literature:

  • Secular Values: Literature began emphasizing individual liberty and secular themes, moving away from strict scholastic traditions.
  • Regional Languages: Writers increasingly used regional languages and prose gained prominence (e.g., Dante's The Divine Comedy).
  • Political Thought: New ideas emerged regarding state authority and security, distinct from traditional feudal administration (e.g., Niccolò Machiavelli's The Prince).

• Science:

  • Astronomy: The geocentric model was challenged, with Nicolaus Copernicus proposing a heliocentric system. Galileo Galilei and Johannes Kepler further advanced astronomical knowledge.
  • Gravitation: Early scientific inquiries laid the groundwork for Isaac Newton's theory of gravitation.
  • Medicine/Anatomy: Andreas Vesalius pioneered the study of human anatomy through meticulous dissection of cadavers.

Explain the causes and outcomes of the Reformation and the subsequent Counter Reformation.

• Causes of the Reformation:

  • The Renaissance's humanist ideas extended to religious critique.
  • Satirical works by humanists and critiques by reformers like John Wycliffe laid the groundwork for protest.
  • The controversial sale of indulgences by the Church sparked widespread dissent.
  • Secular rulers sought to reduce the extensive powers and influence of the clergy and church courts.

• Reformation (Key Events/Leaders):

  • Martin Luther initiated the Reformation by posting his Ninety-Five Theses in 1517.
  • The movement spread across Europe, with figures like Huldrych Zwingli and John Calvin in Switzerland, and King Henry VIII establishing the Anglican Church in England.

• Counter Reformation (Catholic Church Reform):

  • The Catholic Church initiated reforms to address the challenges posed by the Reformation.
  • Council of Trent: Convened to correct perceived errors and implement reforms, including the ban on selling indulgences.
  • The Index: A list of prohibited books was published.
  • Inquisition: The court of inquisition was reinstituted to combat heresy.
  • Society of Jesus (Jesuits): Founded by Ignatius Loyola, this order focused on strict discipline, missionary work, and education to reaffirm Catholic doctrine and authority.

Chapter 2: Liberty Equality Fraternity

2 Marks / 3 Marks Questions

What was the Divine Right Theory?
The Divine Right Theory proposed that a monarch derived their authority directly from God and was accountable only to God, not to the people. This theory legitimized the absolute and despotic rule of kings.

Explain the terms Tithe and Vingtième in the context of 18th century France.

• Tithe: A tax levied by the clergy (the First Estate) upon the common peasants, requiring them to contribute one-tenth of their produce.
• Vingtième: A direct tax imposed by the government, originally requiring all social classes to pay one-twentieth of their income. However, the clergy and nobility often secured exemptions from this tax.

List the four natural and inseparable rights of man preserved by political associations, according to the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen.
The four natural and inseparable rights are:

• Liberty
• Property
• Security
• Resistance to oppression

What was the Directory?
The Directory was the government established in France in 1795, following the end of the Reign of Terror. It consisted of a committee of five members who managed the administration. This system eventually collapsed due to widespread corruption and mismanagement.

5 Marks Questions

Analyze the structure of French society in the 18th century and how the common people were exploited.
French society in the 18th century was rigidly divided into three estates:

• The Three Estates:
  1. First Estate: The Clergy.
  2. Second Estate: The Nobility.
  3. Third Estate: The Common people, which included the middle class, workers, and peasants.
• Privileges of the First Two Estates: The clergy and nobles enjoyed significant privileges, including exemption from most taxes and holding high positions in government and the army.
• Exploitation of Common People: The Third Estate bore the brunt of taxation and feudal obligations. They were exploited through various means, including:
  • Corvée: Forced, unpaid labor for days.
  • Banalité: A tax on the compulsory use of the landlord's facilities like mills and wine presses.
  • Péage: Tolls levied on bridges and roads.
  • Various taxes paid to the king, the Church (tithes), and the nobility, leaving the majority in poverty.

Explain the circumstances that led to the 'Tennis Court Oath' and its significance.

• Circumstances: In 1789, King Louis XVI summoned the Estates General to address the severe economic crisis and impose new taxes. A major dispute arose over the voting system: the First and Second Estates wanted voting by estate (giving them a majority), while the Third Estate demanded voting by head (giving them a stronger voice). When the King refused their demand to meet together and vote by head, the Third Estate declared itself the National Assembly on June 17, 1789, claiming to represent the true will of the French people.
• The Oath: On June 20, 1789, finding their meeting hall locked by the King's orders, the representatives of the National Assembly moved to a nearby indoor tennis court. There, they took a solemn oath never to disband until a written constitution was drafted for France, establishing popular sovereignty.
• Significance: This oath marked a pivotal moment, symbolizing the Third Estate's defiance of the monarchy and commitment to establishing a constitutional government, fundamentally challenging the existing power structure.

Summarize the administrative reforms implemented by Napoleon Bonaparte in France.
Napoleon Bonaparte implemented significant administrative reforms that modernized France:

• Legal Reforms: He introduced the Napoleonic Code, a unified legal system that abolished feudal laws and enshrined principles of equality before the law and religious freedom.
• Concordat: An agreement with the Pope restored freedom to the Catholic Church while also granting religious freedom to minority groups.
• Educational Reforms: Napoleon standardized education, establishing government-run secondary schools (lycées) and creating the University of France to oversee the entire educational system.
• Economic Reforms: He established the Bank of France to stabilize the currency and implemented a unified monetary system.
• Military Reforms: The army was reorganized into more efficient battalions.

8 Marks Questions

Analyze the major consequences of the French Revolution.
The French Revolution had far-reaching consequences:

• Collapse of Feudalism: It led to the dismantling of feudalism and the abolition of the laws and privileges of the old regime.
• Land Redistribution: Church lands and estates of nobles were confiscated and redistributed, primarily benefiting the middle class.
• Standardization: A unified system of weights and measures, including the metric system, was introduced, eliminating regional variations and inaccuracies.
• Rise of Modern Nationalism: The revolution fostered the concept of modern nationalism, where national identity was based on shared character and citizenship rather than allegiance to a monarch.
• Democratic Foundation: It laid the foundation for democratic governance, emphasizing the sovereignty of the people, inspired by thinkers like Rousseau.
• Global Influence: The ideals of liberty, equality, and fraternity inspired subsequent struggles for national independence and democratic reforms across the world, particularly in Asia and Africa.
• New Constitution and Government: It led to the formulation of the Declaration of Human Rights, the establishment of the National Assembly, periods of radical change like the Reign of Terror, and ultimately new forms of governance like the Directory.

Explain the major decisions taken at the Congress of Vienna in 1815 and the circumstances leading to it.

• Circumstances Leading to the Congress: The Congress of Vienna was convened following the defeat of Napoleon Bonaparte. Napoleon's ambitious military campaigns and his 'Continental System' (aimed at economically crippling Britain) had destabilized Europe for years. His ultimate defeat in the Battle of Waterloo in 1815 necessitated a meeting of European powers to redraw the political map and restore order. The primary goal was to end French dominance and establish a balance of power.

• Major Decisions:

  • Restoration of Monarchies: The Congress restored the monarchies that had existed in various European countries before the French Revolution. This included reinstating the Bourbon monarchy in France.
  • Balance of Power: Key decisions were made to establish a balance of power to prevent any single nation from dominating Europe again. This involved recognizing the strengths of major powers: Britain's naval supremacy, Russia's dominance in Eastern Europe, and Austria's influence in Central Europe. Territorial adjustments were made to achieve this balance.

Chapter 3: Social Analysis: Through Sociological Imagination

2 Marks / 3 Marks Questions

Define Commonsense Knowledge and state its limitations.

• Definition: Commonsense knowledge is the practical understanding individuals gain about the world through their personal experiences, social interactions, and shared cultural beliefs.
• Limitations: It often provides only partial or superficial understanding. It can be based on speculation, stereotypes, or unverified practices rather than systematic observation. It frequently fails to grasp the complexity of social issues.

What is Sociological Imagination? Who introduced this concept?
Sociological imagination is the ability to connect individual experiences and personal problems to larger social structures, historical forces, and broader societal patterns. It allows individuals to understand their own lives within the context of society. This concept was introduced by the American sociologist Charles Wright Mills.

Define Social Institutions and give two examples.
Social institutions are established frameworks of rules, norms, and values that organize and regulate social relations within a society. They provide structure and predictability to human behavior. Examples include:

• Family
• Marriage
• Education system
• Political system
• Economic system
• Religion

How does commonsense knowledge lead to stereotypes?
Commonsense knowledge often relies on generalizations. When these generalizations are applied rigidly and uncritically to entire groups of people, especially diverse groups, they can create oversimplified and often negative misconceptions, leading to the formation of stereotypes.

5 Marks Questions

Differentiate between Commonsense Knowledge and Sociological Imagination.

Feature	Commonsense Knowledge	Sociological Imagination
Scope	Limited to personal experience and immediate context.	Broad, connects personal experiences to social structures.
Explanation	Often superficial, based on immediate observations.	Deep analysis, considering social, historical, and structural factors.
Criticality	Tends to accept things as they are; lacks critical thought.	Encourages critical questioning of social realities and assumptions.
Knowledge Base	Derived from personal experience, tradition, speculation.	Based on systematic study, research, and scientific methods.
Perspective	Individualistic view.	Societal and structural perspective.

Explain how individual problems are related to wider social structures, using the concept of social analysis.
Individual problems are rarely solely personal issues; they are often deeply intertwined with wider social structures, institutions, and historical contexts. Social analysis involves examining these connections. For example, if an individual faces unemployment, social analysis would look beyond personal skills to consider factors like economic downturns, industry shifts, educational system limitations, government policies, and societal norms regarding work. Understanding these broader social factors is crucial for comprehending the root causes and potential solutions to individual problems, demonstrating their embeddedness within larger social structures.

8 Marks Questions

Discuss the key characteristics and benefits of using Sociological Imagination.
Sociological imagination possesses several key characteristics and offers significant benefits:

• Characteristics:

  • Connecting Personal and Social: It enables seeing the link between individual biographies and larger social processes.
  • Historical Perspective: It considers how historical events shape current social structures and individual lives.
  • Critical Awareness: It fosters a critical examination of social norms, institutions, and power structures.
  • Empathy and Understanding: It encourages understanding diverse perspectives by recognizing the social contexts influencing others' lives.

• Benefits:

  • Broadens Individual Perspective: Helps individuals move beyond personal troubles to understand societal issues, preventing simplistic blame (e.g., seeing traffic accidents not just as driver error but also as related to road design or safety regulations).
  • Deeper Understanding of Social Issues: Facilitates tracing complex social problems (like gender inequality) back to their roots in social norms, cultural expectations, and educational disparities.
  • Enables Self-Reflection: Promotes critical self-awareness by highlighting how personal choices and beliefs are shaped by social influences (e.g., parental expectations, societal pressures).
  • Develops Empathy and Tolerance: By understanding the social circumstances of others (e.g., poverty, lack of opportunity), individuals develop greater empathy and tolerance.
  • Fosters Critical Thinking: Encourages questioning societal assumptions, challenging stereotypes, and analyzing problems from multiple viewpoints.
  • Facilitates Social Change: By understanding the structural causes of problems, it empowers individuals and groups to advocate for and implement effective social policies and reforms.

Chapter 4: Wealth and the World

2 Marks / 3 Marks Questions

List any four factors that enabled successful geographical expeditions by European nations.

• Development of advanced shipbuilding technology for ocean crossings.
• Invention and adoption of navigational tools like the compass.
• Patronage and funding from rulers and wealthy individuals.
• Strong military capabilities to support expeditions and establish dominance.
• Advances in cartography (map-making) and astronomy.

What is Mercantilism?
Mercantilism was an economic policy prevalent in Europe from the 16th to 18th centuries, where nations aimed to maximize their wealth and power, primarily by accumulating gold and silver (bullion). Key tenets included maintaining a favorable balance of trade (exporting more than importing) and establishing colonies to secure raw materials and markets.

Differentiate between Merchant Capitalism and Industrial Capitalism.

• Merchant Capitalism: This phase involved merchants acting as intermediaries. They supplied raw materials to artisans for production (often in a cottage industry system) and then sold the finished goods for profit. Wealth accumulation was through trade and distribution.
• Industrial Capitalism: This phase emerged when the wealth accumulated through merchant capitalism was invested in industries and factories. Production shifted to large-scale manufacturing using machinery, with factory owners making profits from mass production.

What was the Continental System devised by Napoleon?
The Continental System was a blockade strategy devised by Napoleon Bonaparte to economically damage Great Britain. It prohibited French-controlled territories and allied nations from trading with Britain, aiming to cripple its economy since direct military conquest was difficult due to British naval superiority.

5 Marks Questions

Analyze the major consequences of the geographical explorations of the 15th and 16th centuries.
The age of exploration brought significant global changes:

• Shift in Trade Routes: The Atlantic Ocean became the primary focus of global trade, diminishing the importance of Mediterranean routes. Europe connected directly with the Americas, Asia, and Africa.
• Colonization: European nations embarked on widespread colonization of the Americas, Africa, and parts of Asia, establishing empires and exploiting resources.
• Trade Monopoly: Europeans sought to control lucrative trade items, such as spices from Asia.
• Monetization of Economy: The influx of gold and silver from the Americas into Europe dramatically increased the use of currency and accelerated the monetization of economies.
• Triangular Trade: A complex trade network developed, involving Europe, Africa (for slaves), and the Americas (for raw materials and slave-produced goods).
• Impact on Indigenous Peoples: Native populations suffered greatly, losing economic and political rights, facing cultural destruction, and being subjected to Western lifestyles and Christianity.

List the merits and demerits of the Industrial Revolution.

• Merits:
  • Establishment of factories and mass production.
  • Significant increase in the production of goods.
  • Creation of new employment opportunities.
  • Rapid growth of cities and urbanization.
  • Improved living conditions for some segments of society.
• Demerits:
  • Severe exploitation of laborers, characterized by long working hours and low wages, especially for women and children.
  • Widespread poverty and the emergence of slums in overcrowded cities.
  • Poor living and working conditions leading to epidemics.
  • Miserable life for the working class in industrial areas.

Explain the causes that led to the First World War.
The First World War (1914-1918) resulted from a complex interplay of factors:

• Imperialist Rivalry: Competition among established European powers (Britain, France) and rising powers (Germany, Italy, USA, Japan) for colonies and global influence created intense tensions. Germany's rapid industrial growth alarmed its rivals.
• Extreme Nationalism: An aggressive form of nationalism grew, emphasizing national superiority and often linked to racial ideologies. Movements like Pan-Slavism (supported by Serbia) and Pan-Germanism exacerbated tensions.
• Formation of Military Alliances: Fear and mistrust led nations to form rigid military alliances: the Triple Alliance (Germany, Austria-Hungary, Italy) and the Triple Entente (Britain, Russia, France). These alliances meant a conflict between two nations could quickly escalate into a wider war.
• Immediate Cause: The assassination of Archduke Franz Ferdinand of Austria-Hungary by a Serbian nationalist in Sarajevo on June 28, 1914, provided the spark that ignited the war, leading Austria-Hungary to declare war on Serbia.

8 Marks Questions

Describe the key features and manifestations of Totalitarianism that emerged in Italy and Germany after World War I.
Totalitarianism is a political system where the state holds absolute authority, controlling nearly all aspects of public and private life. After World War I, this ideology manifested in Italy as Fascism and in Germany as Nazism.

• General Features of Totalitarianism:

  • Absolute state control over all aspects of life, suppressing individual privacy and civil rights.
  • Rejection of democratic principles and institutions.
  • Opposition to socialist ideologies.
  • Emphasis on dictatorship, extreme nationalism, and militarism.
  • Ruthless elimination of political opponents and dissenters.
  • Glorification of war and violence.

• Fascism (Italy):

  • Founded and led by Benito Mussolini.
  • Mussolini seized power in 1922 through intimidation and force (the "March on Rome").
  • He formed a paramilitary group known as the Blackshirts to suppress opposition.
  • All non-Fascist political parties were banned, and trade unions and labor organizations were suppressed.
  • Fascism promoted extreme nationalism, state power, and racial superiority.

• Nazism (Germany):

  • Led by Adolf Hitler.
  • Hitler's Nazi Party rose to power through political manipulation and exploiting post-war grievances, despite not winning an outright majority initially.
  • A paramilitary wing, the Brownshirts (SA), was instrumental in enforcing Nazi ideology.
  • The Nazis systematically persecuted and eliminated Communists, Socialists, Democrats, and particularly Jews, whom they blamed for Germany's problems.
  • The Gestapo, the secret police, was established to enforce terror and suppress any opposition.
  • Hitler's aggressive expansionist policies and ideology ultimately led to World War II.

Analyze the background and major results of the Second World War (1939–1945).

• Background/Causes:

  • Treaty of Versailles (1919): The harsh terms imposed on Germany after World War I—including territorial losses, heavy reparations, and disarmament—created deep resentment and a desire for revenge, sowing seeds for future conflict.
  • Failure of the League of Nations: The international organization proved ineffective in preventing aggression by nations like Japan, Italy, and Germany, failing to enforce disarmament or resolve disputes peacefully.
  • Policy of Appeasement: Western democracies, particularly Britain and France, adopted a policy of appeasement, conceding to Hitler's demands (like the cession of Sudetenland to Germany in the Munich Agreement) in the hope of avoiding war. This emboldened Hitler's aggressive actions.
  • Formation of Military Alliances: The world became divided into two opposing blocs: the Axis Powers (Germany, Italy, Japan) and the Allied Powers (initially Britain, France, China, later joined by the Soviet Union and the United States).

• Major Results:

  • Massive Loss of Life and Destruction: The war resulted in tens of millions of deaths, widespread famine, and devastating destruction across Europe and Asia.
  • Economic Collapse: European economies were severely crippled, leading to widespread poverty and instability.
  • Decline of Imperialism: The war weakened European colonial powers, accelerating movements for independence in colonies across Asia and Africa.
  • End of European Hegemony: Europe's dominance over global affairs diminished significantly.
  • Establishment of the United Nations: To prevent future global conflicts, the UN was founded with the aim of maintaining international peace and security.
  • End of Totalitarianism in Europe: Fascism in Italy and Nazism in Germany were defeated.
  • Emergence of Superpowers and the Cold War: The United States (capitalist bloc) and the Soviet Union (communist bloc) emerged as the two dominant global superpowers, leading to a period of ideological conflict known as the Cold War.

Chapter 5: Public Opinion in Democracy

2 Marks / 3 Marks Questions

What is Public Opinion? List two of its characteristics.

• Definition: Public opinion refers to the general attitude, beliefs, or sentiments held by a significant portion of the population regarding issues that affect them and society.
• Characteristics:
  • It reflects diverse viewpoints rather than a single monolithic opinion.
  • It is dynamic and can change over time with new information or evolving circumstances.
  • It is formed on political, socio-economic, and cultural matters.
  • It plays a crucial role in ensuring democratic communication between the government and the people.

What is the significance of the family in the formation of public opinion?
The family is the primary unit of socialization. A child's initial understanding of values, beliefs, and societal norms is shaped within the family. Family discussions on political, religious, or social issues, and the traditional perceptions held by family members, significantly influence the child's early opinion formation, making it the foundational stage for developing public opinion.

Differentiate between Media Literacy and Digital Literacy.

• Media Literacy: This is the ability to access, analyze, evaluate, create, and communicate messages through various forms of media. It involves critically interpreting news, advertisements, and other media content.
• Digital Literacy: This refers to the ability to efficiently find, evaluate, and utilize information using digital equipment and technology. It includes understanding online platforms, evaluating digital content critically, and practicing cyber awareness.

List four factors that hinder the formation of true public opinion.

• Illiteracy: Limits individuals' access to information and their capacity for rational analysis.
• Digital Divide: Unequal access to modern information technology prevents many from participating fully in public discourse.
• Poverty: Economic hardship can isolate individuals from public affairs and limit their ability to engage critically.
• Unhealthy Political Activity: Intense partisanship, polarization, and manipulation can distort public understanding and hinder the formation of objective opinions.
• Hero Worship: Uncritical admiration for leaders can override rational judgment.

5 Marks Questions

Explain the crucial role of Educational Institutions in shaping public opinion.
Educational institutions are vital in shaping public opinion by:

• Developing Knowledge and Skills: They impart knowledge, foster critical thinking, scientific temper, and an understanding of rights and duties.
• Forming Rational Opinions: The educational process helps individuals develop the capacity to form independent, rational, and informed opinions on various subjects.
• Providing Platforms for Expression: Activities like school parliaments, debates, and club activities provide opportunities for students to express their views and engage in constructive discourse.
• Cultivating Civic Sense: They instill democratic values and civic sense, which are essential for responsible participation in public life and forming well-considered public opinion.

How do political parties shape and mobilize public opinion in a democratic system?
Political parties play a central role in shaping and mobilizing public opinion:

• Dissemination of Information: They publish journals, pamphlets, manifestos, and write-ups to promote their ideologies and influence public perception.
• Mass Mobilization: Parties organize rallies, demonstrations, conferences, and seminars to galvanize public support and articulate their views on pressing issues.
• Government vs. Opposition Roles: Ruling parties use their platform to propagate government policies and achievements, while opposition parties highlight the shortcomings and failures of the administration, thereby shaping public discourse.
• Election Manifestos: Parties present their plans and promises in election manifestos, aiming to form public opinion and garner votes by addressing societal concerns.

Explain the importance of Public Opinion in strengthening democracy.
Public opinion is fundamental to a robust democracy:

• Essential Criterion: It is considered a hallmark of democratic governance, indicating responsiveness of the government to the people's will.
• Social Control: It acts as an effective mechanism for social control, holding the government accountable for its actions.
• Regulation of Power: Public opinion can challenge the arbitrary exercise of power and ensure that laws are implemented justly, promoting the rule of law.
• Prevention of Dictatorial Tendencies: In societies with strong public opinion, leaders are less likely to resort to dictatorial or authoritarian practices.
• Ensuring Accountability: It provides constant scrutiny and criticism of political parties and leaders, making them more responsible and responsive to the electorate.

8 Marks Questions

Discuss the various agencies that play a role in shaping public opinion in a democratic society.
Several agencies contribute to the formation and shaping of public opinion:

• Family: As the primary agent of socialization, families transmit values, beliefs, and perceptions that influence individuals' early opinions on social and political matters.
• Educational Institutions: Schools and colleges develop critical thinking, impart knowledge, and foster civic sense, enabling individuals to form reasoned opinions and engage constructively in public discourse.
• Peer Groups: Interactions within peer groups involve discussions, debates, and shared experiences that can influence and refine individual opinions, leading to the formation of common views.
• Media (Traditional and New): Newspapers, radio, television, and digital platforms (social media) inform the public about current events, diverse perspectives, and policy issues. While media can broaden understanding, it also has the potential to shape opinions through framing and selective reporting.
• Political Parties: Parties actively work to mobilize public opinion through campaigns, manifestos, and public events, influencing political thought and participation.
• Social Institutions and Organizations: Religious groups, trade unions, environmental organizations, human rights movements, and other NGOs influence public discourse on specific issues pertinent to their advocacy.
• Art and Literature: Works of art, literature, and cinema can reflect, shape, and challenge societal attitudes, contributing to the broader formation of public opinion over time.

SOCIAL SCIENCE II

Chapter 1: Weather and Climate

2 Marks / 3 Marks Questions

Distinguish between Weather and Climate.

• Weather: Refers to the atmospheric conditions (such as temperature, pressure, wind, humidity, precipitation) at a specific place and time over a short duration.
• Climate: Represents the average weather conditions, patterns, and variations experienced over a long period (typically 35 to 40 years) in a particular region.

Explain the difference between Insolation and Terrestrial Radiation.

• Insolation: This is the solar radiation received from the Sun that reaches the Earth's surface. It is emitted in the form of shortwave radiation.
• Terrestrial Radiation: This is the heat energy re-radiated from the Earth's surface back into the atmosphere and space after the surface has absorbed solar energy. It is emitted in the form of longwave radiation.

Why is the temperature recorded at 2 pm considered the maximum temperature of the day?
Although the Earth's surface reaches its maximum temperature around noon after absorbing solar energy, the atmosphere heats up more gradually through conduction, convection, and radiation from the surface. It takes additional time for the atmosphere to absorb sufficient heat. Consequently, the maximum atmospheric temperature is generally recorded later in the afternoon, typically around 2 pm.

What is meant by Normal Lapse Rate?
The Normal Lapse Rate refers to the average rate at which atmospheric temperature decreases as altitude increases. This decrease is approximately 6.4 degrees Celsius for every kilometer of ascent.

5 Marks Questions

Explain the Heat Budget of the Earth and its importance.
The Heat Budget of the Earth refers to the balance between the amount of solar energy received by the Earth and the amount of energy radiated back into space. This balance ensures that the Earth's average temperature remains relatively stable.

• Process: Out of 100 units of solar energy reaching Earth, about 35 units are immediately reflected back by clouds, snow, and ice. Another 14 units are absorbed by the atmosphere. The remaining 51 units reach the Earth's surface. Of this, 34 units are transferred back to the atmosphere through conduction and convection, and 17 units are re-radiated from the surface. The atmosphere re-radiates a total of 48 units (14 absorbed + 34 from surface), which, combined with the 17 units directly radiated from the surface, balances the incoming 100 units.
• Importance: This continuous process of energy balance is crucial for maintaining Earth's temperature within a range that supports life. Without it, the planet would either become excessively hot or extremely cold, making it uninhabitable.

Describe the three major types of rainfall.
The three main types of rainfall are:

• Orographic Rainfall (Relief Rainfall): Occurs when moisture-laden winds are forced to rise along the slopes of mountains or highlands. As the air ascends, it cools, condenses, and forms rain clouds, leading to rainfall on the windward side. The leeward side, where dry air descends, receives little to no rain (known as a rain shadow region).
• Convectional Rainfall: This type of rainfall is caused by the process of convection, where warm, moist air near the surface heats up, expands, and rises. As the air rises, it cools, leading to condensation and heavy downpours, often in the form of afternoon showers, commonly experienced in equatorial regions.
• Cyclonic Rainfall (Frontal Rainfall): This rainfall occurs in cyclonic regions where different air masses (warm and cold) meet. The warmer, less dense air is forced to rise along the boundary (front) between these masses. This uplift causes condensation and precipitation.

Explain how temperature, altitude, and humidity affect atmospheric pressure.

• Temperature: When air is heated, it expands and becomes less dense, causing it to rise. This rising air creates areas of low atmospheric pressure. Conversely, cool air contracts, becomes denser, and subsides, leading to areas of high atmospheric pressure.
• Altitude: As altitude increases, the density of atmospheric gases decreases. Consequently, atmospheric pressure gradually decreases with height, roughly at a rate of 1 millibar per 10 meters of altitude.
• Humidity: Humid air is lighter than dry air because water vapor molecules are lighter than the main components of dry air (nitrogen and oxygen). When humidity increases, water vapor displaces heavier gases, making the air less dense and leading to lower atmospheric pressure.

8 Marks Questions

Describe the formation and location of the major Global Pressure Belts.
Global pressure belts are broad zones characterized by either high or low atmospheric pressure, determined by temperature, air movement, and Earth's rotation.

• Equatorial Low Pressure Belt (Doldrum):

  • Location: Extends along the equator (approximately 5° N to 5° S latitude).
  • Formation: Intense heating causes air to expand and rise continuously, creating a zone of low pressure. This region is characterized by vertical air currents and minimal horizontal wind movement, often called the Doldrums.

• Sub Tropical High Pressure Belts:

  • Location: Found around 30° North and 30° South latitudes.
  • Formation: Warm, moist air rising from the equatorial belt moves poleward, cools down, and then descends at these latitudes, creating belts of high pressure.

• Sub Polar Low Pressure Belts:

  • Location: Located around 60° North and 60° South latitudes.
  • Formation: While cold temperatures would suggest high pressure, the Earth's rotation causes air to be thrown outwards (centrifugal effect) as it moves towards the poles. This results in the upward movement of air and the formation of low-pressure belts.

• Polar High Pressure Belts:

  • Location: Centered around the North and South Poles (90° N and 90° S latitude).
  • Formation: Intense cold causes the air to contract and become very dense, leading to the formation of permanent high-pressure zones due to subsiding cold air.

• Shifting: These pressure belts are not fixed but shift northwards during summer and southwards during winter due to the apparent movement of the sun, significantly influencing global climate patterns.

Chapter 2: Climatic Regions and Climate Change

2 Marks / 3 Marks Questions

What are the key climate features of the Monsoon Climatic Region?
The Monsoon Climatic Region is characterized by:

• Long and humid summers, followed by short, dry winters.
• Significant variations in diurnal (daily) temperature range, being low in coastal areas and high in continental interiors.
• Highly variable rainfall distribution, influenced by physiography, wind direction, and distance from the coast.
• Vegetation typically includes evergreen and tropical deciduous forests.

List the continents where hot deserts are primarily located and explain why.
Hot deserts are primarily found on the continents of:

• Africa (e.g., Sahara, Kalahari, Namib)
• Asia (e.g., Arabian Desert)
• North America (e.g., Mojave, Sonoran)
• South America (e.g., Atacama)
• Australia (e.g., Great Victoria Desert)

Why: Most tropical deserts are situated on the western margins of continents. This is because prevailing trade winds often lose most of their moisture as they travel across the continents. By the time they reach the western coasts, they are dry, resulting in arid conditions throughout the year.

What are the Tundra and Taiga climatic regions?

• Taiga Region: This is a cold climatic zone located between latitudes 55° and 70° in the Northern Hemisphere. It is characterized by vast coniferous evergreen forests, hence the name 'Taiga' (a Russian word for coniferous forests).
• Tundra Region: This is the extreme cold zone located north of the Arctic Circle in regions like Alaska, Canada, Greenland, Northern Europe, and Asia. It experiences very low temperatures and has short growing seasons.

5 Marks Questions

Describe the climate, vegetation, and economic importance of the Mediterranean Climatic Region.

• Location and Climate: Found around the Mediterranean Sea and in other regions between 30° and 45° latitudes. It is known for its dry, hot summers (temperatures around 20°C to 25°C) and mild, humid winters (temperatures 10°C to 16°C). Rainfall occurs mainly during winter (30 cm to 75 cm), which is beneficial for agriculture. Westerly winds are responsible for this winter rainfall.
• Vegetation: Due to the dry summers and moderate winter rainfall, dense forests are uncommon. Vegetation typically includes tall evergreen trees (like oak and sequoia), evergreen conifers (pine, fir), and shrubs adapted to dry conditions.
• Economic Importance: This region is a major producer of fruits (especially citrus fruits, contributing significantly to global exports) and vegetables. It is also globally renowned for its wine production.

Explain the concept of Climate Change, distinguishing between its natural and anthropogenic causes.

• Concept: Climate change refers to long-term shifts in global weather patterns and average temperatures. These changes can be driven by natural variability or human activities.
• Natural Causes: These are processes inherent to the Earth's system that are beyond human control. Examples include volcanic eruptions releasing gases, shifts in ocean currents, and cyclical changes like ice ages and interglacial periods occurring over geological timescales.
• Anthropogenic (Human) Causes: These are human interventions that either initiate or aggravate climate change. They primarily involve activities that increase greenhouse gas concentrations in the atmosphere. Key examples include deforestation, extensive oil and gas mining, industrialization, urbanization, and the burning of fossil fuels, all of which contribute to the enhanced greenhouse effect.

Describe the factors causing Global Warming and the resulting impact of climate change on specific regions.

• Factors Causing Global Warming: Global warming is primarily driven by the enhanced greenhouse effect. Certain gases in the atmosphere, such as carbon dioxide, methane, and nitrous oxide, trap the heat radiated from the Earth's surface, keeping the planet warm enough for life. Human activities, particularly the burning of fossil fuels, deforestation, and industrial processes, release excessive amounts of these greenhouse gases. This increased concentration traps more heat, leading to a rise in global average temperatures, known as global warming.
• Regional Impacts of Climate Change:
  • Himalayan Region (Nepal): Glaciers are melting at an alarming rate, threatening water resources and increasing risks of glacial lake outburst floods.
  • Maldives: This low-lying island nation faces the existential threat of submersion due to rising sea levels.
  • Global Sea Level: The global sea level is estimated to be rising, impacting coastal communities worldwide.
  • Rainfall Patterns: Traditional monsoon patterns are disrupted, leading to shorter periods of torrential rainfall instead of prolonged, steady rain, causing floods and water scarcity.

8 Marks Questions

Describe the characteristics, vegetation, and economic activities of Temperate Grasslands.

• Location and Climate: Temperate grasslands are vast plains found in both the Northern and Southern Hemispheres, typically located between 40° and 50° latitudes, primarily in the interior of continents. They experience short summers and long, cold winters. Due to their continental location, they often experience high temperatures in summer. Rainfall is moderate, ranging from 25 cm to 60 cm annually, primarily occurring during the warmer months. These regions are known by different names globally: Prairies (North America), Steppes (Eurasia), Pampas (South America), Veld (Africa), and Downs (Australia).
• Vegetation: The dominant vegetation consists of various types of grasses, with trees being sparse and usually found only near rivers. Historically, these were natural grazing lands. However, much of this land has now been converted into productive agricultural areas.
• Economic Activities: Originally, these regions supported nomadic pastoralism due to the natural grazing lands. Today, they are major centers for commercial mechanized grain farming, particularly wheat cultivation, earning them the title "granary of the world." Animal husbandry is also practiced on an industrial scale, with large ranches raising cattle and sheep.

Describe the major international initiatives taken to address climate change and promote sustainable development.
The global community has undertaken various initiatives to combat climate change and foster sustainable development:

Year	Place	Key Intervention(s)
1950	Geneva	Establishment of the World Meteorological Organization (WMO); organizing world climate conferences.
1972	Stockholm	Stockholm Conference focused on environmental conservation and sustainable development.
1987	Montreal	Montreal Protocol signed to reduce ozone-depleting substances.
1992	Rio de Janeiro	Earth Summit adopted UN Agenda 21, promoting environmentally friendly development.
1997	Kyoto	Kyoto Protocol established targets for reducing greenhouse gas emissions.
2015	Paris	Paris Agreement aimed to limit global warming and help nations adapt to climate change impacts.
2023	New Delhi	G20 Summit theme "One Earth, One Family, One Future" emphasized green development and climate finance.

These initiatives represent collective efforts to understand, mitigate, and adapt to climate change while striving for sustainable growth.

Chapter 3: From The Rainy Forests to The Land of Permafrost

2 Marks / 3 Marks Questions

Why is the equatorial climatic region sometimes referred to as the 'Lungs of the World'?
The equatorial region is densely covered by tropical rainforests, which are incredibly rich in plant life. These forests perform a vital ecological function by absorbing vast amounts of carbon dioxide from the atmosphere and releasing a significant amount of oxygen through photosynthesis. This substantial role in regulating atmospheric gases leads to the region being called the 'Lungs of the World'.

Explain the terms Doldrums and Permafrost.

• Doldrums: This is a low-pressure region located along the equator. It experiences high temperatures causing air to expand and rise. As a result, horizontal wind movement is minimal, making it a relatively windless zone where the trade winds converge.
• Permafrost: Permafrost refers to ground that remains permanently frozen, typically found in the Tundra regions, covering plateaus and mountains. Global warming is causing permafrost to thaw, which has adverse effects on the ecosystem and infrastructure.

List the canopy layers of the equatorial rainforests and the major flora found there.

• Canopy Layers: The equatorial rainforests are structured in distinct vertical layers: the Upper Layer, the Intermediate Layer, and the Lower Layer.
• Major Flora: A wide variety of evergreen trees such as ebony, mahogany, cinchona, and rosewood are found. Smaller palms, lianas (woody vines), and epiphytes like orchids and ferns grow in abundance, alongside various grasses.

Name four indigenous tribal communities of the Tundra region and their locations.

• Eskimos or Inuit: Found in Greenland, Northern Canada, and Alaska.
• Lapps: Inhabit Northern Finland and Scandinavia.
• Samoyeds: Reside in Siberia.
• Koryaks and Chuckchi: Located in North-Eastern Asia.

5 Marks Questions

Describe the key climatic characteristics of the Equatorial Climatic Region.
The equatorial climatic region exhibits the following key characteristics:

• Temperature: Temperatures remain consistently high and stable throughout the year, with little variation. The average annual temperature is around 27°C.
• Annual and Diurnal Range: There are no significant differences between the temperatures of different months (low annual range) and between day and night temperatures (low diurnal range).
• Absence of Winter: Due to receiving direct vertical solar rays and high insolation year-round, this region does not experience a distinct winter season.
• Rainfall Pattern: Heavy rainfall (typically 175 cm to 250 cm annually) is distributed evenly across the year, meaning there is no pronounced dry season.
• Convectional Rainfall: High temperatures lead to high rates of evaporation, resulting in frequent convectional rainfall, usually occurring as heavy downpours in the afternoons, often called "4 O’Clock Rains".

Explain the climate, vegetation, and fauna adaptations in the Tundra region.

• Climate: The Tundra experiences a harsh polar climate characterized by very short summers and long, extremely cold winters. Average annual temperatures are very low, with winter temperatures often falling between -25°C and -35°C. Precipitation is minimal and primarily occurs as snowfall.
• Vegetation: Due to the extreme cold and short growing season, trees are generally absent. The primary vegetation consists of hardy, low-growing plants such as mosses, lichens, sedges, various types of bushes, dwarf willows, and stunted birches. Plant life flourishes only during the brief summer period.
• Fauna Adaptations: The animal life in the Tundra is relatively scarce but well-adapted to the severe conditions. Animals like polar bears, Arctic foxes, wolves, and Arctic hares possess thick fur or blubber for insulation and often camouflage to blend with the snowy environment. Herbivores such as reindeer survive on tough grasses and lichens. Birds often migrate to the Tundra during the short summer to feed on insects.

8 Marks Questions

Analyze the major challenges faced by human life and economic activities in the Equatorial Climatic Region.
Human life and economic activities in the equatorial regions face numerous significant challenges:

• Diseases and Pests: The hot and humid climate provides ideal conditions for the proliferation of insects, pests, germs, and bacteria. This leads to a high incidence of diseases such as Sleeping Sickness (transmitted by Tse Tse flies) and various mosquito-borne illnesses like yellow fever and malaria.
• Infrastructure Hindrance: The dense, luxuriant rainforests make the construction and maintenance of roads and railway lines extremely difficult and expensive. This significantly impedes the development of transportation networks and accessibility.
• Limited Communication: Many remote areas, particularly within the Amazon Basin, Congo Basin, and Borneo, lack modern communication systems. Rivers often serve as the only viable natural highways for transport and communication.
• Lumbering Difficulties: While the forests are rich in valuable hardwoods, commercial logging faces challenges. The density of the forest makes it hard to transport logs, and many hardwoods are too heavy to be floated down streams effectively.
• Agricultural Challenges: The rapid regrowth of thick undergrowth and tall grasses (like lalang) after forests are cleared poses a significant challenge to cultivation, requiring constant effort to manage the land.
• Livestock Rearing Limitations: This activity is not widespread due to the scarcity of natural grazing land and the constant threat of insect attacks on animals.
• Environmental Threats: The vital rainforest ecosystems, which play a crucial role in regulating global climate, are under constant threat from deforestation driven by agriculture, urbanization, mining, and infrastructure development.

Describe the traditional and modern ways of life of the people inhabiting the Tundra region.
The people of the Tundra region, primarily indigenous tribes, have adapted their lifestyles to the extreme environment.

• Traditional Life (Nomadic and Subsistence):

  • Nomadic Existence: Tribes like the Eskimos, Lapps, and Samoyeds traditionally lead semi-nomadic lives, following animal migrations.
  • Subsistence Economy: Hunting and fishing are the main activities. They rely heavily on animals like whales, seals, caribou, fish, and fur-bearing animals for food, clothing (skins and furs), and tools.
  • Shelter: Traditional shelters vary; for example, some Eskimos construct igloos (dome-shaped snow houses) for winter and use portable tents made of animal skins during warmer months.

• Modern Changes (Influence of European Contact):

  • Settlements: Contact with Europeans has led to significant changes. Eskimos in coastal areas now often live in permanent houses equipped with modern amenities.
  • Technology Adoption: Traditional hunting methods have been supplemented or replaced by modern tools. Speedboats are used for fishing instead of kayaks, and snowmobiles are replacing dog sledges in some areas.
  • Transportation: Dog sledges remain important for transport over snow and ice, especially in remote areas.
  • Eurasian Tundra: Nomadic life continues for many tribes who follow reindeer herds in search of pastures.
  • Commercialization: Modern economic activities include large-scale commercial rearing of fur-bearing animals and mining operations, which have led to the development of new settlements and infrastructure.

Chapter 4: Consumer: Rights and Protection

2 Marks / 3 Marks Questions

Define Utility, Total Utility (TU), and Marginal Utility (MU).

• Utility: The capacity of a commodity or service to satisfy a human want.
• Total Utility (TU): The aggregate satisfaction a consumer derives from consuming all units of a particular commodity.
• Marginal Utility (MU): The additional satisfaction gained from consuming one extra unit of a commodity.

List the six rights of a consumer guaranteed under consumer protection laws.
The six key rights of a consumer are:

1. Right to Safety (protection against hazardous goods/services).
2. Right to Choose (access to a variety of goods/services at competitive prices).
3. Right to be Informed (knowledge about quality, quantity, price, and purity).
4. Right to Seek Redressal (remedy against unfair trade practices or exploitation).
5. Right to Consumer Education (acquiring knowledge and skills to be an informed consumer).
6. Right to be Heard (having consumer interests represented in appropriate forums).

Explain the meaning of the ISI mark and the AGMARK symbol.

• ISI Mark: This mark, issued by the Bureau of Indian Standards (BIS), certifies that an industrial product conforms to specified quality standards. It is commonly found on products like cement, electrical appliances, and safety equipment.
• AGMARK: This is a certification mark used in India to ensure the quality and purity of agricultural and forestry products, indicating compliance with standards set by the Directorate of General of Agriculture.

Why is it important for consumers to collect a bill when purchasing goods?
Collecting a bill is crucial for consumers as it serves as legal proof of purchase. It contains details like the product, price, quantity, and often the seller's GST number. This bill acts as evidence if a consumer needs to file a complaint about a faulty product or unfair trade practice with consumer courts. It also contributes to economic transparency by documenting transactions.

5 Marks Questions

Explain the Law of Diminishing Marginal Utility with a brief example.
The Law of Diminishing Marginal Utility states that as a consumer consumes more and more units of a particular commodity, the additional satisfaction (marginal utility) derived from each successive unit tends to decrease, provided consumption of other goods remains constant.

• Example: Suppose Nina consumes oranges. The first orange she eats might give her a high level of satisfaction (say, 20 units of utility). However, the second orange she eats will likely provide less additional satisfaction (say, 18 units). As she continues to consume more oranges, the marginal utility derived from each subsequent orange will likely fall further. Eventually, she might reach a point where an additional orange provides no extra satisfaction (zero marginal utility), and consuming even more could lead to dissatisfaction (negative marginal utility).

Describe the structure of Consumer Courts established in India.
Consumer courts in India operate on a three-tier system designed for speedy redressal of consumer grievances, as established by the Consumer Protection Act:

• District Consumer Disputes Redressal Commission: This is the lowest tier and handles complaints where the value of goods or services and the compensation claimed does not exceed one crore rupees.
• State Consumer Disputes Redressal Commission: This commission hears appeals against the orders of the District Commission and also handles original complaints where the claim ranges from one crore rupees to ten crore rupees.
• National Consumer Disputes Redressal Commission (NCDRC): This is the apex body. It hears appeals against the orders of the State Commissions and handles original complaints involving claims exceeding ten crore rupees.

List the key features of the Consumer Protection Act 2019.
The Consumer Protection Act of 2019 introduced several significant features to enhance consumer rights and protection:

• Central Consumer Protection Authority (CCPA): Establishment of a dedicated authority to protect, promote, and enforce consumer rights.
• E-commerce Regulation: Introduced specific rules to curb unfair trade practices in online transactions and protect consumers in the digital marketplace.
• Misleading Advertisements: Prohibits misleading advertisements and imposes penalties on manufacturers, advertisers, and endorsers involved.
• Simplified Dispute Resolution: Aims to streamline the process of resolving consumer disputes and introduces provisions for mediation.
• Penalties: Enhanced penalties for offenses like manufacturing or selling adulterated or counterfeit goods.
• Consumer Education: Reaffirms and promotes the right to consumer education.

8 Marks Questions

Discuss the necessity and evolution of the Consumer Protection Movement in India, listing its main objectives.

• Necessity: The need for a consumer protection movement arose due to widespread exploitation of consumers. Consumers often lacked knowledge about product quality, pricing, warranty terms, and safety standards, making them vulnerable to fraudulent practices, adulteration, and exorbitant pricing by unscrupulous traders and manufacturers.

• Evolution:

  • The movement began in the mid-20th century with the formation of consumer organizations, such as the Consumer Guidance Society of India in Mumbai in 1966.
  • It grew as a social movement driven by consumer organizations advocating for better standards and consumer rights.
  • A major milestone was the enactment of the Consumer Protection Act (COPRA) in 1986, which provided legal rights and established a dedicated judicial mechanism for redressal.
  • The Consumer Protection Act of 2019 was introduced to address emerging challenges, particularly in the context of e-commerce and digital markets, further strengthening consumer safeguards.

• Main Objectives of the Movement:

  • To protect consumers from unfair trade practices and exploitation.
  • To safeguard consumer rights concerning safety, information, choice, and redressal.
  • To empower consumers with knowledge and awareness about their rights and responsibilities.
  • To ensure the credibility and truthfulness of advertisements.
  • To advocate for legislation and policies that benefit consumers.
  • To promote consumer justice and ensure access to timely redressal mechanisms.

Explain the concept of Consumer Education and list its primary objectives.

• Concept: Consumer education is the process of imparting knowledge and skills to individuals to enable them to function effectively as consumers. It involves educating them about their rights, responsibilities, the available choices of products and services, market dynamics, pricing strategies, and the legal framework governing consumer protection. The goal is to raise awareness and foster self-protection values, helping consumers avoid fraud and make informed decisions.
• Primary Objectives:
  • To protect and promote consumer rights.
  • To make consumers aware of their responsibilities towards themselves and the market.
  • To ensure safety in all forms of trade, especially in the evolving digital marketplace.
  • To foster ethical practices and compliance with regulations in the market.
  • To create widespread awareness about existing consumer protection laws.
  • To ensure health and safety standards for products and services.
  • To promote the principle of consumer justice and ensure fair treatment.

Chapter 5: Money and Economy

2 Marks / 3 Marks Questions

List the four main general functions of money.
The four primary functions of money are:

1. Medium of Exchange: Facilitates the buying and selling of goods and services, overcoming the limitations of barter.
2. Measure of Value: Acts as a common yardstick to determine the worth of different commodities and services.
3. Store of Value: Allows individuals to save purchasing power for future use, as money retains its value (to a degree) over time.
4. Means of Deferred Payments: Enables transactions involving future payments, such as loans and credit, by providing a standard measure for debt settlement.

What is the relationship between the price of goods and the purchasing power of money?
The price of goods and the purchasing power of money have an inverse relationship. When the price of goods increases, the purchasing power of money decreases because the same amount of money can buy fewer goods. Conversely, when prices fall, the purchasing power of money increases, allowing it to buy more goods.

Define the Cash Reserve Ratio (CRR) and explain its purpose.

• Definition: The Cash Reserve Ratio (CRR) is the percentage of a bank's total deposits that it is legally required to maintain as reserves with the Reserve Bank of India (RBI).
• Purpose: The RBI uses CRR as a monetary policy tool to control the amount of money available for banks to lend. By increasing the CRR, the RBI reduces the liquidity in the banking system, thereby controlling credit expansion and curbing inflation. Conversely, reducing CRR increases liquidity.

What is the 'Spread' in banking operations?
The 'Spread' in banking refers to the difference between the interest rate that commercial banks charge their borrowers on loans and the interest rate they pay to depositors on their savings and fixed deposits. This difference represents the primary source of income for commercial banks.

5 Marks Questions

Explain how money performs its function as a Store of Value and a Means of Deferred Payments.

• Store of Value: Money's ability to function as a store of value means that individuals can save their wealth in the form of money for future use. Unlike perishable goods in a barter system, money generally retains its purchasing power over time (though inflation can erode it). This function allows people to convert the value of goods and services into a portable, generally accepted asset that can be held until needed.
• Means of Deferred Payments: Money simplifies transactions that involve payments made at a future date. This is crucial for credit, loans, and installment purchases. Because money has a universally accepted value, buyers and sellers can agree on a future settlement amount that is clearly understood and measurable, facilitating complex business activities and financial planning.

Explain the role of the Reserve Bank of India (RBI) as the 'Bankers' Bank' and the 'Government's Bank'.

• Bankers' Bank: The RBI acts as the central bank and plays a critical role in regulating and overseeing commercial banks. Its functions include:

  • Regulating and coordinating the activities of all commercial banks.
  • Maintaining the statutory reserves required from banks.
  • Acting as a lender of last resort, providing emergency financial assistance to banks facing liquidity crises.
  • Facilitating the clearing and settlement of transactions between different banks.

• Government's Bank: The RBI serves as the principal banker to the central and state governments. Its responsibilities include:

  • Maintaining the government's accounts and managing public debt.
  • Providing banking and financial advisory services to the government.
  • Implementing monetary and fiscal policies as directed by the government.
  • Acting as an agent for the government in international financial dealings.

Explain how the RBI controls inflation by changing the Repo Rate.
Inflation occurs when the general price level rises, often because the supply of money in the economy grows faster than the production of goods and services. The RBI uses the Repo Rate as a key tool to manage inflation:

• Repo Rate: This is the interest rate at which the RBI lends money to commercial banks for short periods.
• Mechanism for Inflation Control: When the RBI observes high inflation, it increases the Repo Rate. This makes borrowing more expensive for commercial banks from the RBI. Consequently, banks tend to raise the interest rates they charge their customers on loans.
• Impact on Money Supply: The higher interest rates discourage individuals and businesses from borrowing money. Instead, they are encouraged to save more. This leads to a reduction in the overall money supply circulating in the economy, thereby slowing down demand and helping to control the rate of price increases (inflation).

8 Marks Questions

Describe the various types of deposit accounts offered by commercial banks.
Commercial banks offer several types of deposit accounts to cater to the diverse needs of their customers:

• Savings Deposit Account:

  • Purpose: Designed to encourage saving habits among individuals.
  • Features: Allows depositors to withdraw funds as needed, but typically with restrictions on the frequency and amount of withdrawals per period.
  • Interest: Banks usually offer a modest rate of interest on the balance maintained.

• Current Deposit Account:

  • Purpose: Primarily intended for business and commercial transactions that involve frequent deposits and withdrawals.
  • Features: Offers unlimited transactions without any restriction on the number of withdrawals. It often includes an overdraft facility, allowing account holders to withdraw more than their balance up to a pre-approved limit.
  • Interest: Banks typically do not pay interest on current deposits, as they are meant for active use rather than saving.

• Term Deposit or Fixed Deposit Account:

  • Purpose: Suitable for individuals who wish to save money for a specific period without needing immediate access to it.
  • Features: Funds are deposited for a fixed tenure (e.g., six months, one year, five years).
  • Interest: Banks offer higher interest rates on term deposits compared to savings accounts. Premature withdrawal usually results in a reduced interest rate.

• Recurring Deposit Account:

  • Purpose: Allows individuals to deposit a fixed sum of money at regular intervals (e.g., monthly) for a predetermined period.
  • Features: It combines features of savings and fixed deposits.
  • Interest: Earns interest at a rate typically higher than savings accounts but lower than fixed deposits. The accumulated amount plus interest is paid at the end of the tenure.

Discuss the steps taken by the government for Financial Inclusion in India.
Financial inclusion aims to extend access to essential financial services (banking, credit, insurance, payments) to all sections of society, especially the unbanked, rural populations, and marginalized communities. The Indian government has undertaken several significant steps:

• Nationalization of Banks: In 1969 and 1980, the government nationalized major commercial banks. This policy aimed to expand banking services to rural and remote areas, ensure credit availability for farmers and small businesses at reasonable rates, and prevent the concentration of economic power.
• Co-operative Banking Systems: The development and strengthening of co-operative banks have been crucial for providing banking facilities and credit access to villagers and farmers at lower costs, helping them avoid exploitation by private moneylenders.
• Microfinance Initiatives: The promotion of microfinance institutions and self-help groups (like Kudumbashree in Kerala) provides small-scale financial services (loans, savings, insurance) to low-income individuals and families who lack access to traditional banking. This supports poverty alleviation and entrepreneurship.
• Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY): Launched in 2014, this scheme aims to provide universal access to banking facilities. It facilitates opening bank accounts with zero balance, promotes financial literacy, and encourages banking habits among low-income groups.
• Digital Payment Promotion: The government actively promotes digital payment systems like Aadhaar-Enabled Payment System (AePS), Unified Payments Interface (UPI), and mobile wallets. This push towards a cashless or less-cash economy aims to increase efficiency, transparency, and accessibility of financial transactions for everyone.