9th Social Science II Term Notes

๐Ÿ‘‰ English 

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 3: เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดšเดฐിเดค്เดฐം เด‰เดฑเด™്เด™ുเดจ്เดจ เดชീเด เดญൂเดฎി (Plateau where the Earth’s History Slumbers)

เดˆ เด…เดง്เดฏാเดฏം เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดญൂเดฎിเดถാเดธ്เดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏ เดตിเดตเดฐเด™്เด™เดณാเดฃ് เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดค്.

เด†เดฎുเด–ം

  • เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดธ്เดตเดญാเดตം: เด‡เดค് เดเด•เดฆേเดถം เดค്เดฐിเด•ോเดฃാเด•ൃเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดญൗเดฎเดตിเดญാเด—เดฎാเดฃ്.
  • เดถเดฐാเดถเดฐി เด‰เดฏเดฐം: เดธเดฎുเดฆ്เดฐเดจിเดฐเดช്เดชിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดเด•เดฆേเดถം 600 เดฎുเดคเตฝ 900 เดฎീเดฑ്เดฑเตผ เดตเดฐെ.
  • เดธเดตിเดถേเดทเดค: เดชเตผเดต്เดตเดคเดจിเดฐเด•เดณും เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณും เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•เดณാเดฏുเดณ്เดณ เดชเดฐเดจ്เดจ เดญൂเดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ, เด†เดดം เด•ുเดฑเดž്เดž เดจเดฆീเดคเดŸเด™്เด™เตพ, เดตൈเดตിเดง്เดฏเดฎാเตผเดจ്เดจ เดธเดธ്เดฏเดœเดจ്เดคുเดœാเดฒเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เด‡เดคിเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเดฏാเดฃ്.
  • เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം: เดฒോเด•เดค്เดคിเดฒെ เดเดฑ്เดฑเดตും เดชเดดเด•്เด•เดฎുเดณ്เดณ เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เดณിเตฝ เด’เดจ്เดจാเดฃ് เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎി.

เดชീเด เดญൂเดฎി เดตเตผเด—്เด—ീเด•เดฐเดฃം

  • เดชീเด เดญൂเดฎി: เดšുเดฑ്เดฑുเดฎുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณെ เด…เดชേเด•്เดทിเดš്เดš് เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดค് เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ, เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏേเดจ เดชเดฐเดจ്เดจเดคും เดตിเดธ്เดคൃเดคเดตുเดฎാเดฏ เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เตพ.
  • เดธ്เดฅാเดจเดฎเดจുเดธเดฐിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชീเด เดญൂเดฎി เดตเตผเด—്เด—ീเด•เดฐเดฃം: เด‡เตป്เดฑเตผเดฎൊเดฃ്เดŸേเตป เดชീเด เดญൂเดฎിเด•เตพ, เดชീเดก്‌เดฎോเดฃ്เดŸ് เดชീเด เดญൂเดฎിเด•เตพ, เด•ോเดฃ്เดŸിเดจെเตป്เดฑเตฝ เดชീเด เดญൂเดฎിเด•เตพ.
  • เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตเตผเด—്เด—ീเด•เดฐเดฃം (เดธ്เดฅാเดจเดฎเดจുเดธเดฐിเดš്เดš്):
    • เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎി (The Deccan Plateau)
    • เดฎเดง്เดฏ highlands (The Central Highlands)

เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎി

  • เดธ്เดฅാเดจം: เดธเดค്เดชുเดฐ เดจിเดฐเด•เดณുเดŸെ เดคെเด•്เด•ാเดฏി, เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดจും เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดจും เด‡เดŸเดฏിเดฒാเดฏി เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
  • เดตเดŸเด•്เด•เตป เด…เดคിเตผเดค്เดคി: เดธเดค്เดชുเดฐ เดจിเดฐเด•เตพ, เดฎൈเด•ാเดฒ เดจിเดฐเด•เตพ, เดฎเดนാเดฆിเดฏോ เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ.
  • เดชേเดฐിเตป്เดฑെ เด‰เดค്เดญเดตം: 'เดคെเด•്เด•്' เดŽเดจ്เดจเตผเดค്เดฅം เดตเดฐുเดจ്เดจ 'เดฆเด•്เดทിเตบ' (Dakshin) เดŽเดจ്เดจ เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดชเดฆเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจാเดฃ് 'เดกെเด•്เด•ാเตป' เดŽเดจ്เดจ เดตാเด•്เด•് เด‰เดฃ്เดŸാเดฏเดค്.
  • เดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃം: เดฆเดถเดฒเด•്เดทเด•്เด•เดฃเด•്เด•ിเดจ് เดตเตผเดทเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดฎുเดฎ്เดช് เดฒാเดต เดช്เดฐเดตാเดนเดค്เดคിเดฒൂเดŸെ เดฐൂเดชം เด•ൊเดฃ്เดŸ เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ്, เด—്เดฐാเดจൈเดฑ്เดฑ്, เด—്เดจൈเดธ് เดชോเดฒുเดณ്เดณ เดชเดฐเตฝ เดฐൂเดชเดค്เดคിเดฒുเดณ്เดณ เดชാเดฑเด•เดณാเตฝ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดคเดฎാเดฃ്.
  • เดกെเด•്เด•ാเตป เดŸ്เดฐാเดช്เดช് (Deccan Trap): เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดญാเด—ം เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ് เดŽเดจ്เดจ เดฒാเดต เดชാเดฑเด•เดณാเตฝ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดคเดฎാเดฃ്.
  • เด•เดฑുเดค്เดค เดฎเดฃ്เดฃ് (Black Soil/Regur Soil): เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ് เดชാเดฑเด•เตพเด•്เด•് เด•ാเดฒเด•്เดฐเดฎേเดฃ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เด…เดชเด•്เดทเดฏം (weathering) เดตเดดി เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจു.
    • เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดซเดฒเดญൂเดฏിเดท്เด เดค, เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดœเดฒാംเดถം เดจിเดฒเดจിเตผเดค്เดคാเดจുเดณ്เดณ เด•เดดിเดต്, เดชเดฐുเดค്เดคി เด•ൃเดทിเด•്เด•് เดตเดณเดฐെ เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏം (เด…เดคുเด•ൊเดฃ്เดŸ് Black Cotton Soil เดŽเดจ്เดจും เด…เดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു).
    • เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพ: เดšുเดฃ്เดฃാเดฎ്เดช് (lime), เด‡เดฐുเดฎ്เดช് (iron), เดฎเด—്เดจീเดท്เดฏം (magnesium), เด…เดฒുเดฎിเดจിเดฏം (aluminium) เดŽเดจ്เดจീ เดงാเดคുเด•്เด•เตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒുเดฃ്เดŸ്.

เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸം (Western Ghats)

  • เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸം: เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เด…เดฑ്เดฑเดฎാเดฃിเดค്.
  • เดฆൈเตผเด˜്เดฏം: เด—ുเดœเดฑാเดค്เดคിเดฒെ เด•เดš്เดš് เดฎുเดคเตฝ เดคെเด•്เด•് เด•เดจ്เดฏാเด•ുเดฎാเดฐി เดตเดฐെ เดเด•เดฆേเดถം 1600 เด•ി.เดฎീ.
  • เด‰เดฏเดฐം: เดตเดŸเด•്เด•് เดจിเดจ്เดจ് เดคെเด•്เด•ോเดŸ്เดŸ് เดชോเด•ുเดฎ്เดชോเตพ เด‰เดฏเดฐം เด•്เดฐเดฎേเดฃ เด•ൂเดŸുเดจ്เดจു.
  • เดเดฑ്เดฑเดตും เด‰เดฏเดฐเดฎുเดณ്เดณ เด•ൊเดŸുเดฎുเดŸി: เด†เดจเดฎുเดŸി (2695 เดฎീเดฑ്เดฑเตผ), เด†เดจเดฎเดฒเดฏിเตฝ เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดตിเดง เดชേเดฐുเด•เตพ: เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ เด†เดจเดฎเดฒ, เดเดฒเดฎเดฒ, เด•เตผเดฃാเดŸเด•เดฏിเดฒും เดคเดฎിเดด്‌เดจാเดŸ്เดŸിเดฒും เดจീเดฒเด—ിเดฐി. เดฎเดนാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดฏിเตฝ เดธเดน്เดฏാเดฆ്เดฐി.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•ൊเดŸുเดฎുเดŸിเด•เตพ: เดจീเดฒเด—ിเดฐിเดฏിเดฒെ เดฆൊเดกാเดฌെเดŸ്เดŸ (2637 เดฎീเดฑ്เดฑเตผ).
  • เดจเดฆിเด•เดณുเดŸെ เด‰เดค്เดญเดตം: เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดฎിเด•്เด• เดจเดฆിเด•เดณും เด‡เดตിเดŸെ เดจിเดจ്เดจാเดฃ് เด‰เดค്เดญเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.

เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸเดตും เดฎเดง്เดฏ highlands เด‰ം

  • เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸം (Eastern Ghats): เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคെ เด…เดชേเด•്เดทിเดš്เดš് เด‰เดฏเดฐം เด•ുเดฑเดตാเดฃ്.
  • เดฆൈเตผเด˜്เดฏം: เด’เดกീเดทเดฏിเดฒെ เดฎเดนാเดจเดฆി เดคเดŸം เดฎുเดคเตฝ เดคเดฎിเดด്‌เดจാเดŸ്เดŸിเดฒെ เดจീเดฒเด—ിเดฐി เดจിเดฐเด•เตพ เดตเดฐെ (เดเด•เดฆേเดถം 800 เด•ി.เดฎീ.).
  • เดธเดตിเดถേเดทเดค: เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ുเดจ്เดจ เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดจเดฆിเด•เตพ เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคുเดŸเตผเดš്เดšเด•്เด•് เดตിเด˜ാเดคเดฎുเดฃ്เดŸാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดธംเด—เดฎം: เดจീเดฒเด—ിเดฐി เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณിเตฝ เดตെเดš്เดš് เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดตും เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸเดตും เด•ൂเดŸിเดš്เดšേเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดฎเดง്เดฏ highlands (Central Highlands): เดธเดค്เดชുเดฐ เดจിเดฐเด•เตพเด•്เด•് เดตเดŸเด•്เด•ാเดฏി เดธ്เดฅിเดคിเดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดตിเดธ്เดคൃเดคเดฎാเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎി เดช്เดฐเดฆേเดถം.
  • เด…เดคിเตผเดค്เดคി: เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ് เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เตพ.
  • เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി: เดชเดดเด•്เด•ം เดšെเดจ്เดจ เดฎเดŸเด•്เด•ു เดชเตผเดตเดคเด™്เด™เตพเด•്เด•് เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം.
  • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดญാเด—ം (เดฎാเตพเดต เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ): เดฎൗเดฃ്เดŸ് เด…เดฌു.

เด›ോเดŸ്เดŸാ เดจാเด—്เดชൂเตผ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏും เดจീเดฒเด—ിเดฐിเดฏും

  • เด›ോเดŸ്เดŸാ เดจാเด—്เดชൂเตผ เดชീเด เดญൂเดฎി: เดฎเดง്เดฏ highlands เตป്เดฑെ เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดญാเด—ം. เดฐാเดœ്เดฎเดนเตฝ เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณുเดŸെ เดคെเด•്เด•് เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
  • เดงാเดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เด•เดฒเดตเดฑ: เดงാเดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดเดฑ്เดฑเดตും เดธเดฎ്เดชเดจ്เดจเดฎാเดฏ เดถേเด–เดฐം เด‡เดตിเดŸെเดฏുเดฃ്เดŸ്.
    • เด‡เดฐുเดฎ്เดชเดฏിเดฐ്, เดฌോเด•്เดธൈเดฑ്เดฑ്, เดฎാംเด—เดจീเดธ്, เดšെเดฎ്เดช്, เดšുเดฃ്เดฃാเดฎ്เดชുเด•เดฒ്เดฒ്, เด•เตฝเด•്เด•เดฐി เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดฒോเดน-เด…เดฒോเดน เดงാเดคുเด•്เด•เดณാเตฝ เดธเดฎ്เดชเดจ്เดจം.
  • เดจീเดฒเด—ിเดฐി เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ: เดคเดฎിเดด്‌เดจാเดŸ്, เด•เตผเดฃാเดŸเด•, เด•േเดฐเดณം เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณുเดŸെ เดธംเด—เดฎเดธ്เดฅാเดจเดค്เดค് เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
    • เดตിเดจോเดฆเดธเดž്เดšാเดฐ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เตพ: เดŠเดŸ്เดŸി, เด•ോเดŸ്เดŸเด—ിเดฐി, เด•ൂเดจൂเตผ.
    • เดฌเดฏോเดธ്เดซിเดฏเตผ เดฑിเดธเตผเดต്: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เด†เดฆ്เดฏเดค്เดคെ เดฌเดฏോเดธ്เดซിเดฏเตผ เดฑിเดธเตผเดต്.
  • เดŠเดŸ്เดŸി: 'เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณുเดŸെ เดฑാเดฃി' เดŽเดจ്เดจเดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.

เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅാ เดตൈเดตിเดง്เดฏം

  • เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅ: เด‰เดท്เดฃเดฎേเด–เดฒാ เดฎเตบเดธൂเตบ เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅ.
  • เดตേเดจเตฝเด•്เด•ാเดฒ เดคാเดชเดจിเดฒ: เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดถเดฐാเดถเดฐി 30°C เดจ് เดฎുเด•เดณിเตฝ.
  • เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎി: เดฎാเตผเดš്เดšിเตฝ เดคാเดชเดจിเดฒ 38°C เดตเดฐെ เดŽเดค്เดคുเดจ്เดจു.
  • เดฆൈเดจംเดฆിเดจ เดคാเดชเดจിเดฒ เดชเดฐിเดงി (Diurnal Range): เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เด‰เตพเดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดฐാเดค്เดฐിเดฏിเดฒെ เดคാเดชเดจിเดฒ เด•ുเดฑเดฏുเดจ്เดจเดคിเดจാเตฝ เดˆ เดชเดฐിเดงി เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฃ്.
  • เดฎเดด: เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดšเดฐിเดตുเด•เตพ เด’เดดിเด•െ เดฌാเด•്เด•ി เดธ്เดฅเดฒเด™്เด™เดณിเตฝ เดฎเดด เด•ുเดฑเดตാเดฃ്.
  • เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดšเดฐിเดตുเด•เตพ (Windward Side): เดคെเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎเตบเดธൂเตบ เด•ാเดฑ്เดฑ് เดฎเดดเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเด•ുเดจ്เดจു. 250 เดฎുเดคเตฝ 400 เดธെ.เดฎീ เดตเดฐെ เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฎเดด เดจിเดดเตฝ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ (Rain Shadow Regions): เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณിเตฝ เด•ാเดฑ്เดฑ് เด‡เดฑเด™്เด™ുเดฎ്เดชോเตพ เดตเดฐเดฃ്เดŸเดคാเด•ുเดจ്เดจเดคിเดจാเตฝ เดตเดณเดฐെ เด•ുเดฑเดž്เดž เด…เดณเดตിเตฝ (50 cm เตฝ เด•ുเดฑเดต്) เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดตเดŸเด•്เด•് เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดฎเตบเดธൂเตบ: เดˆ เดธเดฎเดฏเดค്เดค് เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏി เดตเดฐเดฃ്เดŸ เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅเดฏാเดฃ്. เดŽเด™്เด•ിเดฒും เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดคീเดฐเดค്เดค് (เดคเดฎിเดด്‌เดจാเดŸ്, เด†เดจ്เดง്เดฐാเดช്เดฐเดฆേเดถ്) เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดจเดฆിเด•เตพ (Peninsular Rivers)

  • เดธ്เดตാเดญാเดตിเด• เดšเดฐിเดต്: เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดšเดฐിเดต് เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏി เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ് เดจിเดจ്เดจ് เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸാเดฃ്.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดœเดฒเดตിเดญเดœเดจം: เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸം.
  • เดจเดฆീเดคเดŸเด™്เด™เตพ:
    • เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ി เดฌംเด—ാเตพ เด‰เตพเด•്เด•เดŸเดฒിเตฝ เดšേเดฐുเดจ്เดจเดค്.
    • เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ി เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเดฒിเตฝ เดšേเดฐുเดจ്เดจเดค്.
    • เดตเดŸเด•്เด•ോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ി เดฏเดฎുเดจเดฏിเดฒും เด—ംเด—เดฏിเดฒും เดšേเดฐുเดจ്เดจเดค്.
  • เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดงാเดจ เดจเดฆിเด•เตพ: เดฎเดนാเดจเดฆി, เด—ോเดฆാเดตเดฐി, เด•ൃเดท്เดฃ, เด•ാเดตേเดฐി.
  • เด—ോเดฆാเดตเดฐി: เดเดฑ്เดฑเดตും เดตเดฒിเดฏ เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดจเดฆി (1465 เด•ി.เดฎീ). เดฆเด•്เดทിเตบ เด—ംเด— เดŽเดจ്เดจเดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.

เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ുเดจ്เดจ เดจเดฆിเด•เตพ

  • เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ുเดจ്เดจ เดจเดฆിเด•เตพ: เดฎിเด•്เด• เดจเดฆിเด•เดณും เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‰เดค്เดญเดตിเดš്เดš് เด…เดคിเดตേเด—ം เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเดฒിเดฒേเด•്เด•് เด’เดดുเด•ുเดจ്เดจു.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดจเดฆിเด•เตพ (เด…เดชเดตാเดฆเด™്เด™เตพ): เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆ, เดคเดช്เดคി (เด‡เดต เดฎเดง്เดฏ highlands เดฒെ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‰เดค്เดญเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจു).
  • เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆเดฏുเดŸെ เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ: เดฎാเตผเดฌിเตพ เดชാเดฑเด•เดณിเตฝ เด•ൊเดค്เดคിเดฏെเดŸുเดค്เดค เดšെเด™്เด•ുเดค്เดคാเดฏ เดคാเดด്‌เดตเดฐเด•เตพ, เดœเดฌเตฝเดชൂเดฐിเดจเดŸുเดค്เดคുเดณ്เดณ เดงുเดตാเตปเดงเตผ เดตെเดณ്เดณเดš്เดšാเดŸ്เดŸം, เดธเตผเดฆാเตผ เดธเดฐോเดตเตผ เดชเดฆ്เดงเดคി.
  • เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆാ เดฌเดš്เดšാเดตോ เด†เดจ്เดฆോเดณเตป: เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆ เดจเดฆിเดฏിเดฒെ เดตเดฒിเดฏ เด…เดฃเด•്เด•െเดŸ്เดŸുเด•เดณുเดŸെ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃเดค്เดคിเดจെเดคിเดฐെ เดจเดŸเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฎുเด– เดชൊเดคുเดœเดจാเค•्เคฐोเคถം.
  • เดฌเดนുเดฎുเด– เดจเดฆീเดคเดŸ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ (Multipurpose River Valley Projects): เดช്เดฐเดณเดฏเดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം, เดœเดฒเดธേเดšเดจം, เดตൈเดฆ്เดฏുเดคി เด‰เดค്เดชാเดฆเดจം, เดตിเดจോเดฆเดธเดž്เดšാเดฐം เดŽเดจ്เดจിเดต เดฒเด•്เดท്เดฏเดฎിเดŸുเดจ്เดจു.
    • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เดนിเดฐാเด•്เด•ുเดก് (เดฎเดนാเดจเดฆി), เดคുംเด—เดญเดฆ്เดฐ, เดธเตผเดฆാเตผ เดธเดฐോเดตเตผ (เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆ), เด•ൃเดท്เดฃเดฐാเดœ เดธാเด—เตผ (เด•ാเดตേเดฐി), เดจിเดธാം เดธാเด—เตผ (เด—ോเดฆാเดตเดฐി).
  • เดฐเดตൈเตปเดธ് (Ravines): เดšเดฎ്เดชเตฝ เดจเดฆിเดฏും เด…เดคിเตป്เดฑെ เดชോเดทเด•เดจเดฆിเด•เดณും เดจിเดฐเดจ്เดคเดฐเดฎാเดฏ เดฎเดฃ്เดฃൊเดฒിเดช്เดช് เดฎൂเดฒം เดธൃเดท്เดŸിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดšെเด™്เด•ുเดค്เดคാเดฏ เดคാเดด്เดตเดฐเด•เตพ (เดฎാเตพเดต เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตเดŸเด•്เด•เตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณിเตฝ).
  • เด—ംเด—เดฏിเตฝ เดšേเดฐുเดจ്เดจ เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดจเดฆിเด•เตพ: เดšเดฎ്เดชเตฝ.

เดธ്เดตാเดญാเดตിเด• เดธเดธ്เดฏเดœാเดฒเด™്เด™เดณും เดฎเดฃ്เดฃും

  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดธเดธ്เดฏเดœാเดฒം: เด‰เดท്เดฃเดฎേเด–เดฒാ เด‡เดฒเดชൊเดดിเดฏും เดตเดจเด™്เด™เตพ (Tropical Deciduous Forests).
    • เดฎเดดเดฏเดจുเดธเดฐിเดš്เดš് เดคเดฐംเดคിเดฐിเดต്: เดˆเตผเดช്เดชเดฎുเดณ്เดณ เด‡เดฒเดชൊเดดിเดฏും เดตเดจเด™്เด™เตพ (100-200 cm เดฎเดด), เดตเดฐเดฃ്เดŸ เด‡เดฒเดชൊเดดിเดฏും เดตเดจเด™്เด™เตพ (70-100 cm เดฎเดด).
    • เดทോเดณാ เดตเดจเด™്เด™เตพ (Shola forests): เดจീเดฒเด—ിเดฐി, เดชเดดเดจി, เด†เดจเดฎเดฒ เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณിเดฒെ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ (1500 เดฎീเดฑ്เดฑเดฑിเดจ് เดฎുเด•เดณിเดฒുเดณ്เดณ) เดฎിเดคเดถീเดคോเดท്เดฃ เดธเดธ്เดฏเดœാเดฒเด™്เด™เตพ.
  • เด‰เดท്เดฃเดฎേเด–เดฒാ เดฎുเตพเด•്เด•ാเดŸുเด•เตพ: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดคാเดชเดจിเดฒเดฏും 75 cm-เตฝ เดคാเดดെ เดฎเดดเดฏുเดฎുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เด•ാเดฃเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു. เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดค്เดคിเดจ്, เดฎเดนാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดฏുเดŸെเดฏും เด•เตผเดฃാเดŸเด•เดฏുเดŸെเดฏും เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดญാเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดฎเดฃ്เดฃിเดจเด™്เด™เตพ (In-situ Soils):
    • เด•เดฑുเดค്เดค เดฎเดฃ്เดฃ് (Black Soil): เดกെเด•്เด•ാเตป เดŸ്เดฐാเดช്เดชിเดฒെ เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ് เดชാเดฑเด•เตพเด•്เด•് เด…เดชเด•്เดทเดฏം เดธംเดญเดตിเดš്เดš് เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจു. เดฎเดนാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดฏിเดฒും เดฎเดง്เดฏเดช്เดฐเดฆേเดถിเดฒുเดฎാเดฃ് เดช്เดฐเดงാเดจเดฎാเดฏും เด•ാเดฃเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจเดค്.
    • เดšുเดตเดจ്เดจ เดฎเดฃ്เดฃ് (Red Soil): เดตเดณเดฐെ เดชเดดเดฏ เดชเดฐเตฝ เดฐൂเดชเดค്เดคിเดฒുเดณ്เดณ เดถിเดฒเด•เตพเด•്เด•് เด…เดชเด•്เดทเดฏം เดธംเดญเดตിเดš്เดš് เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจു. เด‡เดฐുเดฎ്เดชിเตป്เดฑെ เดธാเดจ്เดจിเดง്เดฏเดฎാเดฃ് เดšുเดตเดช്เดช് เดจിเดฑเดค്เดคിเดจ് เด•ാเดฐเดฃം.
    • เดฒാเดฑ്เดฑเดฑൈเดฑ്เดฑ് เดฎเดฃ്เดฃ് (Laterite Soil): เด•เดจเดค്เดค เดฎเดดเดฏും เดตเดฐเตพเดš്เดšเดฏും เดฎാเดฑിเดฎാเดฑി เดตเดฐുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดธിเดฒിเด•്เด•, เดšുเดฃ്เดฃാเดฎ്เดช് เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดงാเดคുเด•്เด•เตพ เด…เดฐിเดš്เดšിเดฑเด™്เด™ിเดช്เดชോเด•ുเดจ്เดจเดคിเดฒൂเดŸെ (leaching) เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจു. เดคോเดŸ്เดŸเดตിเดณเด•เตพเด•്เด•് (เดคേเดฏിเดฒ, เด•ാเดช്เดชി, เดฑเดฌ്เดฌเตผ) เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏเดฎാเดฃ്.
    • เดชเตผเดต്เดตเดค เดฎเดฃ്เดฃ്: เดชเดถ്เดšിเดฎ, เดชൂเตผเดต്เดตเด˜เดŸ്เดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เด•ാเดฃเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു. เดคോเดŸ്เดŸเดตിเดณเด•เตพเด•്เด•് (เด•ാเดช്เดชി, เดคേเดฏിเดฒ) เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏเดฎാเดฃ്.

เด•ൃเดทി

  • เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดชเดฐിเดฎിเดคിเด•เตพ: เดšെเด™്เด•ുเดค്เดคാเดฏ เดšเดฐിเดตുเด•เตพ, เดจേเตผเดค്เดค เดฎേเตฝเดฎเดฃ്เดฃ്, เดชാเดฑเด•เตพ เดคുเดฑเดจ്เดจുเด•ാเดฃുเดจ്เดจเดค് เดŽเดจ്เดจിเดต เด•ൃเดทിเด•്เด•് เดช്เดฐเดคിเด•ൂเดฒเดฎാเดฃ്.
  • เดคോเดŸ്เดŸเดตിเดณเด•เตพ: เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เดคേเดฏിเดฒ, เด•ാเดช്เดชി เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏเดต.
    • เด•ാเดช്เดชി: เด•เตผเดฃാเดŸเด•เดฏാเดฃ് เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เดค്เดชാเดฆเด•เตผ (59%).
    • เดคേเดฏിเดฒ: เดจീเดฒเด—ിเดฐി เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ, เดคเดฎിเดด്เดจാเดŸ്, เด•เตผเดฃാเดŸเด•, เด•േเดฐเดณം เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเดฒെ เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ.
  • เด•เดฐിเดฎ്เดช്: เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เด•เดฐിเดฎ്เดช് เด•ൃเดทിเด•്เด•് เด…เดจുเด•ൂเดฒเดฎാเดฏ เดธാเดนเดšเดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เด‰เดฃ്เดŸ് (เด•เดฑുเดค്เดค เดฒാเดต เดฎเดฃ്เดฃ്, เด‰เดท്เดฃเดฎേเด–เดฒാ เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅ, เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธുเด•്เดฐോเดธ് เด‰เดณ്เดณเดŸเด•്เด•ം).
  • เดชเดฐുเดค്เดคി: เดกെเด•്เด•ാเตป-เดฎാเตพเดต เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เด•เดฑുเดค്เดค เดฎเดฃ്เดฃാเดฃ് เดเดฑ്เดฑเดตും เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏം. เด—ുเดœเดฑാเดค്เดค് เดฎുเตปเดจിเดฐ เด‰เดค്เดชാเดฆเด•เดฐാเดฃ്.

เดงാเดคു เดธเดฎ്เดชเดค്เดค്

  • เดงാเดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เด•เดฒเดตเดฑ: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดงാเดคു เดตിเดญเดตเด™്เด™เตพ เดช്เดฐเดงാเดจเดฎാเดฏും เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดชเดฐเตฝ เดฐൂเดชเดค്เดคിเดฒുเดณ്เดณ เดถിเดฒാเดชാเดณിเด•เดณിเตฝ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดงാเดคു เดฌെเตฝเดฑ്เดฑുเด•เตพ:
    • เดตเดŸเด•്เด•് เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดชീเด เดญൂเดฎി เดช്เดฐเดฆേเดถം (เด›ോเดŸ്เดŸാ เดจാเด—്เดชൂเตผ-เด’เดกീเดท): เด•เตฝเด•്เด•เดฐി, เด‡เดฐുเดฎ്เดชเดฏിเดฐ്, เดฎാംเด—เดจീเดธ്, เดฎൈเด•്เด•, เดฌോเด•്เดธൈเดฑ്เดฑ്, เดšെเดฎ്เดช്.
    • เดฎเดง്เดฏเดฎേเด–เดฒ: เดฎാംเด—เดจീเดธ്, เดฌോเด•്เดธൈเดฑ്เดฑ്, เดšുเดฃ്เดฃാเดฎ്เดชുเด•เดฒ്เดฒ്, เด•เตฝเด•്เด•เดฐി, เด‡เดฐുเดฎ്เดชเดฏിเดฐ്.
    • เดคെเด•്เด•เตป เดฎേเด–เดฒ: เด‡เดฐുเดฎ്เดชเดฏിเดฐ്, เดฌോเด•്เดธൈเดฑ്เดฑ്, เดฒിเด—്เดจൈเดฑ്เดฑ്.
    • เดคെเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎേเด–เดฒ: เด‡เดฐുเดฎ്เดชเดฏിเดฐ്, เด•เดณിเดฎเดฃ്เดฃ്.
    • เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎേเด–เดฒ (เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി): เดšെเดฎ്เดช്, เดฒെเดก്, เดธിเด™്เด•്, เดฏുเดฑേเดจിเดฏം, เดฎൈเด•്เด•.

เดฎเดจുเดท്เดฏ เดœീเดตിเดคം

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏ: เดฎിเดคเดฎാเดฏ เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค.
  • เดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เด•ൂเดŸാเตป เด•ാเดฐเดฃം: เด–เดจเดจ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคുเดŸเด•്เด•ം, เดฑോเดก്-เดฑെเดฏിเตฝ เดถൃംเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตിเด•เดธเดจം, เดงാเดคു เด…เดงിเดท്เด ിเดค เดต്เดฏเดตเดธാเดฏเด™്เด™เตพ, เดœเดฒเดธേเดšเดจเดค്เดคെ เด…เดŸിเดธ്เดฅാเดจเดฎാเด•്เด•ിเดฏുเดณ്เดณ เดตാเดฃിเดœ്เดฏ เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดธാเดง്เดฏเดค.
  • เดตിเด•เดธเดจം: เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคเดฒเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณും เด–เดจเดจ-เดต്เดฏാเดตเดธാเดฏിเด• เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เดณും เดตเดฒിเดฏ เดจเด—เดฐ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เดณാเดฏി เดตเดณเตผเดจ്เดจു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 3: เดเดฑ്เดฑเดตും เดช്เดฐเดงാเดจเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃเดค്เดคിเดฒും เดธ്เดตเดญാเดตเดค്เดคിเดฒും เดกെเด•്เด•ാเตป เดŸ്เดฐാเดช്เดชും เดฑെเด—ുเตผ เดฎเดฃ്เดฃും เดตเดนിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดชเด™്เด•് เดตിเดถเดฆเดฎാเด•്เด•ുเด•.
    • เดกെเด•്เด•ാเตป เดŸ്เดฐാเดช്เดช് เดฒാเดต เดชാเดฑเด•เดณാเดฏ เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ് เด•ൊเดฃ്เดŸ് เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดš เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดญാเด—เดฎാเดฃ്.
    • เดฌാเดธเตพเดŸ്เดŸ് เดชാเดฑเด•เดณുเดŸെ เด…เดชเด•്เดทเดฏം เดตเดดിเดฏാเดฃ് เด•เดฑുเดค്เดค เดฎเดฃ്เดฃ് (เดฑെเด—ുเตผ) เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจเดค്.
    • เดˆ เดฎเดฃ്เดฃിเดจ് เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœเดฒാംเดถം เดจിเดฒเดจിเตผเดค്เดคാเดจുเดณ്เดณ เดถേเดทിเดฏുเดฃ്เดŸ്. เด‡เดค് เดชเดฐുเดค്เดคി เดชോเดฒുเดณ്เดณ เด•ാเตผเดทിเด• เดตിเดณเด•เตพเด•്เด•് เด…เดค്เดฏเดจ്เดคാเดชേเด•്เดทിเดคเดฎാเดฃ്. เด‡เดค് เดกെเด•്เด•ാเตป เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏെ เด•ാเตผเดทിเด•เดฎാเดฏി เดธเดฎ്เดชเดจ്เดจเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  2. เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดฎเดด เดจിเดดเตฝ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจเดคിเดจ് เด•ാเดฐเดฃเดฎെเดจ്เดค്?
    • เดคെเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎเตบเดธൂเตบ เด•ാเดฑ്เดฑ് เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณിเดฒൂเดŸെ (Windward Side) เด‰เดฏเดฐുเดฎ്เดชോเตพ เด…เดตിเดŸെ เด•เดจเดค്เดค เดฎเดดเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเด•ുเดจ്เดจു.
    • เดˆ เด•ാเดฑ്เดฑുเด•เตพ เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณിเดฒേเด•്เด•് (Leeward Side) เด‡เดฑเด™്เด™ുเดฎ്เดชോเตพ เดˆเตผเดช്เดชം เดจเดท്เดŸเดช്เดชെเดŸ്เดŸ് เดตเดฐเดฃ്เดŸเดคാเดฏി เดฎാเดฑുเดจ്เดจു.
    • เด…เดคുเด•ൊเดฃ്เดŸ് เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดšเดฐിเดตുเด•เดณോเดŸ് เดšേเตผเดจ്เดจുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดตเดณเดฐെ เด•ുเดฑเดž്เดž เดฎเดด เดฎാเดค്เดฐเดฎേ เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจുเดณ്เดณൂ. เด‡เดค്เดคเดฐം เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณെเดฏാเดฃ് เดฎเดด เดจിเดดเตฝ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจ് เดตിเดณിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  3. เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดจเดฆിเด•เตพ เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸും เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑോเดŸ്เดŸും เด’เดดുเด•ുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เด…เดŸിเดธ്เดฅാเดจ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เดชเดถ്เดšിเดฎเด˜เดŸ്เดŸเดฎാเดฃ് เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดœเดฒเดตിเดญเดœเดจം.
    • เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดชൊเดคുเดตാเดฏ เดšเดฐിเดต് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ് เดจിเดจ്เดจ് เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸാเดฃ്.
    • เด‡เด•്เด•ാเดฐเดฃเดค്เดคാเตฝ เด—ോเดฆാเดตเดฐി, เด•ൃเดท്เดฃ, เด•ാเดตേเดฐി เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดจเดฆിเด•เตพ เด•ിเดดเด•്เด•ോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ി เดฌംเด—ാเตพ เด‰เตพเด•്เด•เดŸเดฒിเตฝ เดชเดคിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เดจเตผเดฎ്เดฎเดฆเดฏും เดคเดช്เดคിเดฏും เดชോเดฒുเดณ്เดณ เดจเดฆിเด•เตพ เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑോเดŸ്เดŸൊเดดുเด•ി เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเดฒിเตฝ เดšേเดฐുเดจ്เดจเดค്, เด…เดต เด’เดดുเด•ുเดจ്เดจ เดคാเดด്เดตเดฐเด•เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เดญൂเดฎിเดถാเดธ്เดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏ เด˜เดŸเดจเด•เตพ เดฎൂเดฒเดฎാเดฃ്.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เดตിเดตിเดง เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒൂเดŸെ เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎ്เดชเดฆ്‌เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅ (Indian Economy Through Various Sectors)

เดˆ เด…เดง്เดฏാเดฏം เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎ്เดชเดฆ്‌เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดฎേเด–เดฒเด•เดณെเดฏും เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคിเด•เดณെเดฏും เด•ുเดฑിเดš്เดšാเดฃ്.

เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดฎേเด–เดฒเด•เตพ

  • เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ: เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด•, เดฆ്เดตിเดคീเดฏ, เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒാเดฏിเดŸ്เดŸാเดฃ് เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ เดคเดฐംเดคിเดฐിเดš്เดšിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด• เดฎേเด–เดฒ (Primary Sector):
    • เดช്เดฐเด•ൃเดคി เดตിเดญเดตเด™്เด™เดณെ เดจേเดฐിเดŸ്เดŸ് เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ.
    • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เด•ൃเดทി, เด•เดจ്เดจുเด•ാเดฒി เดตเดณเตผเดค്เดคเตฝ, เดฎเดค്เดธ്เดฏเดฌเดจ്เดงเดจം, เด–เดจเดจം (Mining), เด•്เดตാเดฑി.
    • เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐു เดชേเดฐ്: เด•ാเตผเดทിเด• เดฎേเด–เดฒ (Agricultural Sector), เด•ാเดฐเดฃം เดˆ เดฎേเด–เดฒ เด•ൃเดทിเด•്เด•ും เด…เดจുเดฌเดจ്เดง เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดธ്เดฑ്เดฑാเดฑ്เดฑിเดธ്เดฑ്เดฑിเด•്เด•เตฝ เด“เดซീเดธ് (NSO):
    • 2019-เตฝ เดธെเตปเดŸ്เดฐเตฝ เดธ്เดฑ്เดฑാเดฑ്เดฑിเดธ്เดฑ്เดฑിเด•്เด•เตฝ เด“เดซീเดธ് (CSO), เดจാเดทเดฃเตฝ เดธാเดฎ്เดชിเตพ เดธเตผเดตേ เด“เดซീเดธ് (NSSO) เดŽเดจ്เดจിเดต เดธംเดฏോเดœിเดช്เดชിเดš്เดšാเดฃ് เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšเดค്.
    • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏുเดŸെ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธ്เดฅിเดคി เดตിเดตเดฐเด•്เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เตพ (เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെ) เดถേเด–เดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดช്เดฐเดธിเดฆ്เดงീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.

เดฆ്เดตിเดคീเดฏ-เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณും เดชเดฐเดธ്เดชเดฐเดฌเดจ്เดงเดตും

  • เดฆ്เดตിเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒ (Secondary Sector):
    • เดต്เดฏเดตเดธാเดฏം, เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ.
    • เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด• เดฎേเด–เดฒเดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจുเดณ്เดณ เด…เดธംเดธ്‌เด•ൃเดค เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เตพ เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดš് เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐു เดชേเดฐ്: เดต്เดฏാเดตเดธാเดฏിเด• เดฎേเด–เดฒ (Industrial Sector).
    • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ, เดต്เดฏเดตเดธാเดฏം, เดตൈเดฆ്เดฏുเดคി, เด—്เดฏാเดธ്, เดœเดฒเดตിเดคเดฐเดฃം.
  • เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒ (Tertiary Sector):
    • เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด•, เดฆ്เดตിเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดธംเดญเดฐเดฃം, เดตിเดชเดฃเดจം เดŽเดจ്เดจിเดต เด•ാเดฐ്เดฏเด•്เดทเดฎเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เด†เดฐോเด—്เดฏം, เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดตിเดตിเดง เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒെ เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐു เดชേเดฐ്: เดธേเดตเดจ เดฎേเด–เดฒ (Service Sector).
    • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เด—เดคാเด—เดคം, เด†เดถเดฏเดตിเดจിเดฎเดฏം, เดต്เดฏാเดชാเดฐം, เดฌാเด™്เด•ിംเด—്, เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം, เด†เดฐോเด—്เดฏം.
  • เดชเดฐเดธ്เดชเดฐ เด†เดถ്เดฐเดฏเดค്เดตം: เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เดˆ เดฎൂเดจ്เดจ് เดฎേเด–เดฒเด•เดณും เดชเดฐเดธ്เดชเดฐം เดธเดนเด•เดฐിเดš്เดšു เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคിเด•്เด•േเดฃ്เดŸเดค് เด…เดค്เดฏാเดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.

เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം (National Income - NI)

  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ: เด‰เดค്เดชാเดฆเดจം (Production), เดตിเดคเดฐเดฃം (Distribution), เด‰เดชเดญോเด—ം (Consumption).
  • เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം: เด’เดฐു เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเตผเดทเดค്เดคിเตฝ (เดเดช്เดฐിเตฝ 1 เดฎുเดคเตฝ เดฎാเตผเดš്เดš് 31 เดตเดฐെ) เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดค് เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เดŽเดฒ്เดฒാ เด…เดจ്เดคിเดฎ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดธേเดตเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดชเดฃ เดฎൂเดฒ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด†เด•െเดค്เดคുเด•.
  • เด…เดจ്เดคിเดฎ เดธാเดงเดจเด™്เด™เตพ (Final Goods): เดจേเดฐിเดŸ്เดŸ് เด‰เดชเดญോเด—ം เดšെเดฏ്เดฏാเตป เด•เดดിเดฏുเดจ്เดจเดค്.
  • เด‡เดŸเดค്เดคเดฐം เดธാเดงเดจเด™്เด™เตพ (Intermediate Goods): เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐു เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจം เดจിเตผเดฎ്เดฎിเด•്เด•ാเตป เด…เดธംเดธ്‌เด•ൃเดค เดตเดธ്เดคുเดตാเดฏി เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.

เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคിเด•เตพ

  • เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด…เดณเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം: เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดš เดฎเดจเดธ്เดธിเดฒാเด•്เด•ാเตป, เดตിเดตിเดง เดฎേเด–เดฒเด•เดณുเดŸെ เดธംเดญാเดตเดจ เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคാเตป, เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ เด†เดธൂเดค്เดฐเดฃം เดšെเดฏ്เดฏാเตป.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด…เดณเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคിเด•เตพ: เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เดฐീเดคി (Product Method), เดตเดฐുเดฎാเดจ เดฐീเดคി (Income Method), เดšെเดฒเดต് เดฐീเดคി (Expenditure Method).
  • เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เดฐീเดคി: เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด•, เดฆ്เดตിเดคീเดฏ, เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒെ เด…เดจ്เดคിเดฎ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดธേเดตเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดฎൂเดฒ്เดฏം เด•ൂเดŸ്เดŸിเดš്เดšേเตผเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดตเดฐുเดฎാเดจ เดฐീเดคി: เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพเด•്เด•് (เดญൂเดฎി, เดคൊเดดിเตฝ, เดฎൂเดฒเดงเดจം, เดธംเด˜ാเดŸเดจം) เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดคിเดซเดฒเด™്เด™เตพ (เดชാเดŸ്เดŸം (r), เด•ൂเดฒി (w), เดชเดฒിเดถ (i), เดฒാเดญം (p)) เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏുเดŸെ เด†เด•െเดค്เดคുเด•เดฏാเดฃ്. เด‡เดค് เดฎൊเดค്เดค เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം (GNI) เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

GDP, GNP, NNP

  • เดšെเดฒเดต് เดฐീเดคി: เด‰เดชเดญോเด— เดšെเดฒเดต് (C), เดจിเด•്เดทേเดช เดšെเดฒเดต് (I), เดธเตผเด•്เด•ാเตผ เดšെเดฒเดต് (G), เด…เดฑ്เดฑ เด•เดฏเดฑ്เดฑുเดฎเดคി (X-M) เดŽเดจ്เดจിเดต เด•ൂเดŸ്เดŸിเดš്เดšേเตผเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เด‡เดค് เดฎൊเดค്เดค เดฆേเดถീเดฏ เดšെเดฒเดต് (GNE) เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœിเดกിเดชി (Gross Domestic Product): เด’เดฐു เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•്เด•ുเดณ്เดณിเตฝ เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เดŽเดฒ്เดฒാ เด…เดจ്เดคിเดฎ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดธേเดตเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดชเดฃ เดฎൂเดฒ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด†เด•െเดค്เดคുเด•.
    • เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เด…เดคിเตผเดค്เดคി (Domestic Territory): เด’เดฐു เดฆേเดถീเดฏ เด—เดตเตบเดฎെเตป്เดฑിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐเดชเดฐിเดงിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถം.
  • เดœിเดŽเตปเดชി (Gross National Product): เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคെ เดจിเดตാเดธിเด•เตพ เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเดฏിเดฒും เดตിเดฆേเดถเดค്เดคും เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดŽเดฒ്เดฒാ เด…เดจ്เดคിเดฎ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดธേเดตเดจเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดชเดฃ เดฎൂเดฒ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด†เด•െเดค്เดคുเด•.
  • เดŽเตปเดŽเตปเดชി (Net National Product): GNP-เดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดคേเดฏ്เดฎാเดจം (Depreciation cost) เด•ുเดฑเดš്เดšാเตฝ เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.

เดช്เดฐเดคിเดถീเตผเดท เดตเดฐുเดฎാเดจเดตും เดชเดฐിเดฎിเดคിเด•เดณും

  • เดช്เดฐเดคിเดถീเตผเดท เดตเดฐുเดฎാเดจം (Per Capita Income - PCI): เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം / เดฎൊเดค്เดคം เดœเดจเดธംเด–്เดฏ. เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธ്เดฅിเดคി เดฎเดจเดธ്เดธിเดฒാเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด…เดณเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดฒെ เดชเดฐിเดฎിเดคിเด•เตพ:
    • เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดธ്เดฅിเดคിเดตിเดตเดฐเด•്เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เดณുเดŸെ เด…เดญാเดตം.
    • เด‡เดฐเดŸ്เดŸി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ാเดจുเดณ്เดณ เดธാเดง്เดฏเดค (Double counting).
    • เดธ്เดตเดฏം เด‰เดชเดญോเด—เดค്เดคിเดจാเดฏി เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณും เดธേเดตเดจเด™്เด™เดณും เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดค്เดคเดค്.
    • เด—ാเตผเดนിเด• เดœോเดฒിเดฏുเดŸെ เดฎൂเดฒ്เดฏം เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดค്เดคเดค്.

เดœിเดตിเดŽ (GVA)

  • เดฎൊเดค്เดค เดฎൂเดฒ്เดฏเดตเตผเดฆ്เดงเดจเดต് (Gross Value Added - GVA): 2015 เดœเดจുเดตเดฐി เดฎുเดคเตฝ NSO เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดถเดฏം.
  • GVA เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്: เดฎൊเดค്เดค เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เดฎൂเดฒ്เดฏเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‡เดŸเดค്เดคเดฐം เด‰เดชเดญോเด—เดค്เดคിเตป്เดฑെ เดฎൂเดฒ്เดฏം เด•ുเดฑเดฏ്เด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœിเดกിเดชി, เดœിเดตിเดŽ เดฌเดจ്เดงം: G D P = G V A + (เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เดจിเด•ുเดคി - เด‰เดค്เดชാเดฆเดจ เดธเดฌ്เดธിเดกി).
  • เดฎേเด–เดฒเด•เดณുเดŸെ เดธംเดญാเดตเดจ: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏുเดŸെ GVA เดฏിเดฒും เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตป്เดฑെ GSVA (เดฎൊเดค്เดค เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดฎൂเดฒ്เดฏเดตเตผเดฆ്เดงเดจเดต്) เดฏിเดฒും เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเดฏാเดฃ് เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดธംเดญാเดตเดจ เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏ്เด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃം: เด†เดฐോเด—്เดฏം/เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธ เดตിเด•เดธเดจ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ, เดฌാเด™്เด•ിംเด—്/เด‡เตปเดทുเดฑเตปเดธ് เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš, เด—เดคാเด—เดคം/เด†เดถเดฏเดตിเดจിเดฎเดฏം, เดตിเดจോเดฆเดธเดž്เดšാเดฐ เดตിเด•เดธเดจം, เดตിเดœ്เดžാเดจ เด…เดงിเดท്เด ിเดค เดต്เดฏเดตเดธാเดฏเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš.

เดตിเดœ്เดžാเดจ เดธเดฎ്เดชเดฆ്‌เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏും เดคൊเดดിเตฝ เด˜เดŸเดจเดฏും

  • เดตിเดœ്เดžാเดจ เดธเดฎ്เดชเดฆ്‌เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅ (Knowledge Economy): เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตിเดตിเดง เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเตฝ เดฌുเดฆ്เดงിเดชเดฐเดฎാเดฏ เดถേเดทിเดฏും เดจൂเดคเดจ เดธാเด™്เด•േเดคിเด• เด†เดถเดฏเด™്เด™เดณും เดตിเดตเดฐ เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏും เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธംเดตിเดงാเดจം.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดฌുเดฆ്เดงിเดชเดฐเดฎാเดฏ เดถേเดทിเดฏെ เดฌൗเดฆ്เดงിเด• เดฎൂเดฒเดงเดจเดฎാเด•്เด•ി เดฎാเดฑ്เดฑി เดฌൗเดฆ്เดงിเด• เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เตพ เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
  • เดคൊเดดിเตฝ เด˜เดŸเดจ: 1991 เดฎുเดคเตฝ 2019-20 เด•ാเดฒเดฏเดณเดตിเตฝ เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ เดช്เดฐാเดฅเดฎിเด• เดฎേเด–เดฒเดฏിเตฝ เด†เดฃെเด™്เด•ിเดฒും เด…เดคിเตป്เดฑെ เด“เดนเดฐി เด•ുเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เดฆ്เดตിเดคീเดฏ, เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒെ เด“เดนเดฐി เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เด˜เดŸเดจเดชเดฐเดฎാเดฏ เดชเดฐിเดตเตผเดค്เดคเดจം (Structural Transformation): เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏുเดŸെ เดตിเดตിเดง เด˜เดŸ്เดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดฎേเด–เดฒเด•เดณുเดŸെ เด†เดชേเด•്เดทിเด• เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏเดค്เดคിเดฒോ เดคൊเดดിเดฒเดตเดธเดฐเด™്เด™เดณിเดฒോ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดฎാเดฑ്เดฑം.

เดธംเด˜เดŸിเดค-เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดฎേเด–เดฒเด•เตพ

  • เดธംเด˜เดŸിเดค เดฎേเด–เดฒ (Organised Sector):
    • เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดจിเดฏเดฎ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•്เด•് เด•ീเดดിเตฝ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
    • เดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏ เดœോเดฒി, เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏേเดจ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดถเดฎ്เดชเดณം, เดœോเดฒി เดธുเดฐเด•്เดท เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เด•เดฎ്เดชเดจി เดจിเดฏเดฎം, เดซാเด•്เดŸเดฑി เดจിเดฏเดฎം, เดธൊเดธൈเดฑ്เดฑി เดจിเดฏเดฎം เดŽเดจ്เดจിเดตเด•്เด•് เด•ീเดดിเตฝ เดฐเดœിเดธ്เดฑ്เดฑเตผ เดšെเดฏ്เดคിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดฎേเด–เดฒ (Unorganised Sector):
    • เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดจിเดฏเดฎ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•്เด•് เด•ീเดดിเดฒเดฒ്เดฒ.
    • เดœോเดฒി เดธുเดฐเด•്เดทเดฏിเดฒ്เดฒ, เด•ുเดฑเดž്เดž เดถเดฎ്เดชเดณം.
  • เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดฎേเด–เดฒเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: เดธുเดฐเด•്เดทിเดคเดฎเดฒ്เดฒാเดค്เดค เดคൊเดดിเดฒിเดŸเด™്เด™เตพ, เดจീเดฃ്เดŸ เดช്เดฐเดตൃเดค്เดคി เดธเดฎเดฏം, เด•ുเดฑเดž്เดž เด•ൂเดฒി. เด‡เดค് เดฎเดจുเดท്เดฏ เดฎൂเดฒเดงเดจเดฎാเดฏി เดฎാเดฑുเดจ്เดจเดคിเดจ് เดคเดŸเดธ്เดธเดฎുเดฃ്เดŸാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดคൊเดดിเดฒാเดณി เดธാเดฎൂเดน്เดฏ เดธുเดฐเด•്เดทാ เดจിเดฏเดฎം, 2008.
    • เดธാเดฎൂเดน്เดฏ เดธുเดฐเด•്เดทാ เด•ോเดก്, 2020: เด—ിเด—് เดช്เดฒാเดฑ്เดฑ്เดซോം เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพเด•്เด•് เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെ เดธാเดฎൂเดน്เดฏ เดธുเดฐเด•്เดท เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เด—ിเด—് เดช്เดฒാเดฑ്เดฑ്เดซോം เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ: เดชเดฐเดฎ്เดชเดฐാเด—เดค เดคൊเดดിเดฒുเดŸเดฎ-เดคൊเดดിเดฒാเดณി เดฌเดจ്เดงเดค്เดคിเดจ് เดชുเดฑเดค്เดค് เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดตเตผ (เดซ്เดฐീเดฒാเตปเดธเตผเดฎാเตผ, เด“เตบเดฒൈเตป เดซുเดก് เดตിเดคเดฐเดฃเด•്เด•ാเตผ).

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เดเดฑ്เดฑเดตും เดช്เดฐเดงാเดจเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เดฆേเดถീเดฏ เดตเดฐുเดฎാเดจം เด…เดณเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดชเดฐിเดฎിเดคിเด•เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดธ്เดฅിเดคിเดตിเดตเดฐเด•്เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เดณുเดŸെ เด…เดญാเดตം.
    • เด‡เดฐเดŸ്เดŸി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ാเดจുเดณ്เดณ เดธാเดง്เดฏเดค (Double counting).
    • เดธ്เดตเดฏം เด‰เดชเดญോเด—เดค്เดคിเดจാเดฏി เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธാเดงเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดฎൂเดฒ്เดฏം เด‰เตพเดช്เดชെเดŸാเดค്เดคเดค്.
    • เด—ാเตผเดนിเด• เดœോเดฒിเดฏുเดŸെ เดฎൂเดฒ്เดฏം เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ാเดค്เดคเดค്.
  2. เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏുเดŸെ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏിเตฝ เดคൃเดคീเดฏ เดฎേเด–เดฒเดฏ്เด•്เด•് เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം เด•ൂเดŸാเดจുเดณ്เดณ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เด†เดฐോเด—്เดฏ-เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธ เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตിเด•เดธเดจ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ.
    • เดฌാเด™്เด•ിംเด—്, เด‡เตปเดทുเดฑเตปเดธ് เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš.
    • เด—เดคാเด—เดค, เดตാเตผเดค്เดคാเดตിเดจിเดฎเดฏ เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš.
    • เดตിเดจോเดฆเดธเดž്เดšാเดฐ เดฎേเด–เดฒเดฏുเดŸെ เดตിเด•เดธเดจം.
    • เดตിเดœ്เดžാเดจ เด…เดงിเดท്เด ിเดค เดต്เดฏเดตเดธാเดฏเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš.
  3. เดธംเด˜เดŸിเดค, เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดฎേเด–เดฒเด•เตพ เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดงാเดจ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคെเดฒ്เดฒാം?
    | เดธംเด˜เดŸിเดค เดฎേเด–เดฒ | เดธംเด˜เดŸിเดคเดฐเดนിเดค เดฎേเด–เดฒ |
    | :--- | :--- |
    | เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดจിเดฏเดฎเดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏ്เด•്เด•് เด•ീเดดിเตฝ เดฐเดœിเดธ്เดฑ്เดฑเตผ เดšെเดฏ്เดค เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. | เด•ൃเดค്เดฏเดฎാเดฏ เดจിเดฏเดฎเดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏ്เด•്เด•് เด•ീเดดിเดฒเดฒ്เดฒാเดค്เดค เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. |
    | เดœോเดฒി เดธ്เดฅിเดฐเดค เด‰เดฑเดช്เดชാเดฃ്. | เดœോเดฒി เดธ്เดฅിเดฐเดคเดฏ്เด•്เด•് เด‰เดฑเดช്เดชിเดฒ്เดฒ. |
    | เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดถเดฎ്เดชเดณเดตും เดธാเดฎൂเดน്เดฏ เดธുเดฐเด•്เดทാ เด†เดจുเด•ൂเดฒ്เดฏเด™്เด™เดณും เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. | เด•ുเดฑเดž്เดž เดถเดฎ്เดชเดณเดตും เดธാเดฎൂเดน്เดฏ เดธുเดฐเด•്เดทാ เด†เดจുเด•ൂเดฒ്เดฏเด™്เด™เดณുเดŸെ เด•ുเดฑเดตും. |

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดฎเดฃเตฝ เดชเดฐเดช്เดชുเด•เดณിเดฒൂเดŸെ (Through the Sandy Expanse)

เดˆ เด…เดง്เดฏാเดฏം เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏാเดฏ เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดญൂเดฎിเดถാเดธ്เดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏ เดธเดตിเดถേเดทเดคเด•เดณെเดฏും เด…เดตിเดŸുเดค്เดคെ เดฎเดจുเดท്เดฏ เดœീเดตിเดคเดค്เดคെเดฏും เด•ുเดฑിเดš്เดšാเดฃ്.

เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เตพ

  • เดฎเดฐുเดญൂเดฎി (Desert): เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏി เด’เดฐു เดตเตผเดทം 25 cm เตฝ เดคാเดดെ เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ.
  • เดŽเดฑിเดฎോเดณเดœി (Eremology): เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเด เดจം.
  • เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เดณുเดŸെ เดคเดฐം:
    • เดถീเดค เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เตพ (Cold deserts): เดตเตผเดทം เดฎുเดดുเดตเดจും เด…เดคിเดถൈเดค്เดฏเดตും เดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏ เดฎเดž്เดžുเดฎൂเดŸിเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณും.
    • เดšൂเดŸ് เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เตพ (Hot deserts): เดตเดฐเดฃ്เดŸ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ. เดชเด•เตฝ เดคാเดชเดจിเดฒ เดตเดณเดฐെ เด•ൂเดŸുเดคเดฒും เดฐാเดค്เดฐി เดคാเดชเดจിเดฒ เดตเดณเดฐെ เด•ുเดฑเดตുเดฎാเดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
    • เดคാเดชเดจിเดฒเดฏിเดฒെ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธം: เดšൂเดŸ് เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเด•เดณിเตฝ เดฆൈเดจംเดฆിเดจ เดคാเดชเดจിเดฒ เดชเดฐിเดงി (Diurnal Range) เดตเดณเดฐെ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ും.

เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เด…เดคിเดฐുเด•เตพ

  • เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎി: เดฆി เด—്เดฐേเดฑ്เดฑ് เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดกെเดธേเตผเดŸ്เดŸ് เดŽเดจ്เดจും เด…เดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
  • เดธ്เดฅാเดจം: เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เด‰เดชเดญൂเด–เดฃ്เดกเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ് เดญാเด—เดค്เดค് เดธ്เดฅിเดคി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดตเดฐเดฃ്เดŸ เดช്เดฐเดฆേเดถം.
  • เดตിเดธ്เดคീเตผเดฃ്เดฃം: เดเด•เดฆേเดถം 2,00,000 เดšเดคുเดฐเดถ്เดฐ เด•ിเดฒോเดฎീเดฑ്เดฑเตผ. เด‡เดคിเตฝ 1,75,000 เดšเดคുเดฐเดถ്เดฐ เด•ി.เดฎീ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒാเดฃ്.
  • เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เตพ: เดฐാเดœเดธ്เดฅാเดจിเดฒാเดฃ് เดฎൂเดจ്เดจിเตฝ เดฐเดฃ്เดŸ് เดญാเด—เดตും. เดฌാเด•്เด•ി เดนเดฐിเดฏാเดจ, เดชเดž്เดšാเดฌ്, เด—ുเดœเดฑാเดค്เดค് เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•് เดต്เดฏാเดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดธ്เดตാเดญാเดตിเด• เด…เดคിเดฐുเด•เตพ:
    • เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ്: เดธเดค്‌เดฒเดœ് เดจเดฆീเดคเดŸം.
    • เด•ിเดดเด•്เด•്: เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เตพ.
    • เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑ്: เดธിเดจ്เดงു เดจเดฆീเดคเดŸം.
    • เดคെเด•്เด•്: เดฑാเตป เด“เดซ് เด•เดš്เดš്.

เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃം

  • เดฎเดด เด•ുเดฑเดฏാเตป เด•ാเดฐเดฃം:
    • เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเตฝ เดถാเด–: เดคെเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎเตบเดธൂเดฃിเตป്เดฑെ เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเตฝ เดถാเด– เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เตพเด•്เด•് เดธเดฎാเดจ്เดคเดฐเดฎാเดฏി เด•เดŸเดจ്เดจുเดชോเด•ുเดจ്เดจു. เด…เดคിเดจാเตฝ เด‰เตพเดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
    • เดฌംเด—ാเตพ เด‰เตพเด•്เด•เดŸเตฝ เดถാเด–: เดˆ เดถാเด–เดฏുเดŸെ เดธเดž്เดšാเดฐം เดตเดŸเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เดณാเตฝ เดคเดŸเดธ്เดธเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
    • เด•ൂเดŸാเดคെ, เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดฌാเดท്เดชീเด•เดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดตเดฐเดฃ്เดŸ เด•ാเดฑ്เดฑും เดฎเดดเดฏുเดŸെ เดธാเดง്เดฏเดค เด•ുเดฑเดฏ്เด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพ

  • เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพ:
    • เดฎเดฐുเดธ്เดฅเดฒി (Marusthali) - เดตเดฐเดฃ്เดŸ เดธเดฎเดคเดฒം เด…เดฅเดตാ เดฎเดฐുเดญൂเดฎി เดช്เดฐเดฆേเดถം.
    • เดฐാเดœเดธ്เดฅാเตป เดฌเด—เตผ (Rajasthan Bagar) - เด…เตผเดฆ്เดง-เดตเดฐเดฃ്เดŸ เดธเดฎเดคเดฒം.
  • เดฎเดฐുเดธ്เดฅเดฒി: เดšെเด™്เด•ുเดค്เดคാเดฏ เดชാเดฑเด•്เด•െเดŸ്เดŸുเด•เตพ (Gneisses, Schists, Granites) เด‰เดณ്เดณ เดฎเดฃเตฝ เดจിเดฑเดž്เดž เดช്เดฐเดฆേเดถം. เดˆ เดช്เดฐเดฆേเดถം เดญൂเดฎിเดถാเดธ്เดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏി เด‰เดชเดฆ്เดตീเดชീเดฏ เดชീเด เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เดตเดŸเด•്เด•ുเดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดญാเด—เดฎാเดฃ്.
    • เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดญാเด—ം ‘เดง്เดฐിเดฏാเตป’ เดŽเดจ്เดจเดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เดจീเด™്เด™ുเดจ്เดจ เดฎเดฃเตฝเด•്เด•ുเดจ്เดจുเด•เดณാเตฝ (shifting dunes) เดฎൂเดŸเดช്เดชെเดŸ്เดŸിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฐാเดœเดธ്เดฅാเตป เดฌเด—เตผ: เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดจിเดฐเด•เตพ เดตเดฐെเดฏുเดณ്เดณ เด•ിเดดเด•്เด•เตป เดญാเด—ം. เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒിเดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‰เดค്เดญเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดจเดฆിเด•เตพ เด‡เดตിเดŸെเดฏുเดฃ്เดŸ്.
    • เดจเดฆിเด•เตพ: เดฒൂเดฃി เดจเดฆി (เดช്เดฐเดงാเดจเดช്เดชെเดŸ്เดŸเดค്, เดธീเดธเดฃเตฝ เดจเดฆി, เดฑാเตป เด“เดซ് เด•เดš്เดšിเตฝ เด…เดช്เดฐเดค്เดฏเด•്เดทเดฎാเด•ുเดจ്เดจു). เด‰เดช്เดช് เดชുเดด เดŽเดจ്เดจเตผเดค്เดฅം เดตเดฐുเดจ്เดจ 'เดฒเดตเดฃเดตാเดฐി' เดŽเดจ്เดจ เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดชเดฆเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจാเดฃ് เดฒൂเดฃി เดจเดฆിเด•്เด•് เด† เดชേเดฐ് เดฒเดญിเดš്เดšเดค്.
    • เดฑോเดนി (Rohi): เด•ൃเดทിเด•്เด•് เดธാเดง്เดฏเดคเดฏുเดณ്เดณ เดซเดฒเดญൂเดฏിเดท്เด เดฎാเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ.
    • เด‰เดช്เดชുเดคเดŸാเด•เด™്เด™เตพ: เดธാംเดญเตผ เดคเดŸാเด•ം (เดเดฑ്เดฑเดตും เดตเดฒുเดค്), เดฆിเดก്เดตാเดจ, เดธเตผเด—ോเตพ, เด–ാเดคു.

เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เตพ

  • เด•ാเดฑ്เดฑിเตป്เดฑെ เด…เดชเดฐเดฆเดจ เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเด•เตพ (Erosional Processes):
    • เดกിเดซ്เดฒേเดทเตป (Deflation): เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เด•ാเดฑ്เดฑ് เดฎเดฃเตฝ เดคเดฐിเด•เดณെ เดชเดฑเดค്เดคിเด•്เด•ൊเดฃ്เดŸുเดชോเด•ുเดจ്เดจเดค്.
      • เด‡เดคുเดตเดดി เดกിเดซ്เดฒേเดทเตป เดนോเดณോเด•เตพ (เด†เดดം เด•ുเดฑเดž്เดž เดคാเดด്เดตเดฐเด•เตพ), เด—ുเดนเด•เตพ (Caves) เดŽเดจ്เดจിเดต เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
    • เด…เดฌ്เดฐേเดทเตป (Abrasion): เด•ാเดฑ്เดฑ് เดตเดนിเดš്เดšുเด•ൊเดฃ്เดŸുเดชോเด•ുเดจ്เดจ เดฎเดฃเตฝ เดคเดฐിเด•เตพ เดชാเดฑเด•เดณിเตฝ เด‰เดฐเดธി เดชാเดฑเด•เตพเด•്เด•് เดคേเดฏ്เดฎാเดจം เดธംเดญเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
      • เด‡เดคുเดตเดดി เด•ൂเตบ เดชാเดฑเด•เตพ (Mushroom Rocks) เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
  • เด•ാเดฑ്เดฑിเตป്เดฑെ เดจിเด•്เดทേเดช เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเด•เตพ (Depositional Processes):
    • เดฎเดฃเตฝ เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ (Sand Dunes): เด•ാเดฑ്เดฑിเตป്เดฑെ เดตേเด—เดค เด•ുเดฑเดฏുเดฎ്เดชോเตพ เดฎเดฃเตฝ เด…เดŸിเดž്เดžുเด•ൂเดŸി เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ.
      • เดตിเดตിเดง เดคเดฐം: เดฌเตผเดš്เดšാเตปเดธ് (เดšเดจ്เดฆ്เดฐเด•്เด•เดฒ เด†เด•ൃเดคി), เดฒീเดจിเดฏเตผ, เดŸ്เดฐാเตปเดธ്เดตേเดด്เดธ്, เดชാเดฐเดฌോเดณിเด•്.
  • เดฎเดฐുเดช്เดชเดš്เดš (Oases): เดถുเดฆ്เดงเดœเดฒ เดธ്เดฐോเดคเดธ്เดธുเดณ്เดณ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดซเดฒเดญൂเดฏിเดท്เด เดฎാเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ. เด—ോเดคเดฎ്เดช്, เดชเดฐുเดค്เดคി, เดชเดดเดš്เดšെเดŸിเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เด•ൃเดทി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.

เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅ

  • เดตേเดจเตฝเด•്เด•ാเดฒം (เดฎാเตผเดš്เดš്-เดœൂเตบ): เดตเดณเดฐെ เดšൂเดŸും เดตเดฐเตพเดš്เดšเดฏും. เดคാเดชเดจിเดฒ 40°C-45°C เดตเดฐെ เด‰เดฏเดฐും. 'เดฒൂ' เดŽเดจ്เดจ เด‰เดท്เดฃเด•്เด•ാเดฑ്เดฑും เดชൊเดŸിเด•്เด•ാเดฑ്เดฑും เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฎเดดเด•്เด•ാเดฒം (เดœൂเดฒൈ-เดธെเดช്เดฑ്เดฑംเดฌเตผ): เดตเดณเดฐെ เด•ുเดฑเดž്เดž เดตാเตผเดทിเด• เดฎเดด (25 cm เตฝ เดคാเดดെ).
  • เดถൈเดค്เดฏเด•ാเดฒം (เดกിเดธംเดฌเตผ-เดซെเดฌ്เดฐുเดตเดฐി): เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ുเดฑเดž്เดž เดคാเดชเดจിเดฒ 5°C-10°C. เดœเดจുเดตเดฐിเดฏിเตฝ เด…เดคിเดถൈเดค്เดฏം เด…เดจുเดญเดตเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു. เดฐാเดค്เดฐിเด•ാเดฒเด™്เด™เดณിเตฝ เดคാเดชเดจിเดฒ 0°C เดจ് เดคാเดดെเดฏാเด•ാം (เดฌിเด•്เด•ാเดจീเตผ, เดšുเดฐു).

เดฎเดฃ്เดฃും เดธเดธ്เดฏเดœാเดฒเด™്เด™เดณും

  • เดฎเดฐുเดญൂเดฎി เดฎเดฃ്เดฃ് (Desert Soil/Arid Soil): เดฎเดฃเตฝ เด˜เดŸเดจ, เดคเดตിเดŸ്เดŸുเดจിเดฑം. เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดฌാเดท്เดชീเด•เดฐเดฃം เด•ാเดฐเดฃം เดฒเดตเดฃാംเดถം เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฃ്. เดœเดฒเดธേเดšเดจം เดตเดดി เด•ൃเดทിเด•്เด•് เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏเดฎാเด•്เด•ാം.
  • เดธเดธ്เดฏเดœാเดฒം (Vegetation): เดฎുเดณ്เดณുเดณ്เดณ เดธเดธ്เดฏเด™്เด™เดณും เด•ുเดฑ്เดฑിเดš്เดšെเดŸിเด•เดณുเดฎാเดฃ് เดช്เดฐเดงാเดจം. เดตเดฐเตพเดš്เดšเดฏെ เดช്เดฐเดคിเดฐോเดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธเดธ്เดฏเด™്เด™เตพ (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เด—ം เด…เดฑเดฌിเด•് เด…เด•്เด•േเดท്เดฏ, เดฏൂเดซോเตผเดฌിเดฏ).

เดฎเดจുเดท്เดฏ เดœീเดตിเดคเดตും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เดณും

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏ: เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เด•ുเดฑเดตാเดฃ്. เดตเดฐเตพเดš്เดš เดฐൂเด•്เดทเดฎാเด•ുเดฎ്เดชോเตพ เดจാเดŸോเดŸിเด•เดณാเดฏി เดชเดฒാเดฏเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
  • เด•ൃเดทി: เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ുเดฑเดž്เดž เดตെเดณ്เดณം เด†เดตเดถ്เดฏเดฎുเดณ്เดณ เดตിเดณเด•เตพ เด•ൃเดทി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു (เดฌเดœ്เดฑ, เดœോเดตเตผ, เด—ോเดคเดฎ്เดช്, เดชเดฐുเดค്เดคി). เดœเดฒเดธേเดšเดจം เดตเดดി เดตാเดฃിเดœ്เดฏാเดŸിเดธ്เดฅാเดจเดค്เดคിเตฝ เด•ൃเดทി เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจു.
  • เด‡เดจ്เดฆിเดฐാเด—ാเดจ്เดงി เด•เดจാเตฝ เดชเดฆ്เดงเดคി: เดฐാเดœเดธ്เดฅാเดจിเดฒെ เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเดฒൂเดŸെ เดœเดฒเดธേเดšเดจเดค്เดคിเดจാเดฏി เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšു. เด‡เดค് เด•ാเตผเดทിเด• เด‰เดค്เดชാเดฆเดจം เด—เดฃ്เดฏเดฎാเดฏി เดตเตผเดฆ്เดงിเดช്เดชിเดš്เดšു.
  • เด•เดจ്เดจുเด•ാเดฒി เดตเดณเตผเดค്เดคเตฝ (Pastoralism): เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เดชเดœീเดตเดจ เดฎാเตผเด—്เด—ം. เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เด•เดจ്เดจുเด•ാเดฒിเด•เดณുเดŸെ 10% เดฐാเดœเดธ്เดฅാเดจിเดฒാเดฃ്.
  • เด–เดจเดจം: เดฎเด•്เดฐാเดจ เดฎാเตผเดฌിเตพ (เดคാเดœ്เดฎเดนเตฝ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเด•്เด•ാเตป เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšเดค്) เดฒോเด•เดช്เดฐเดถเดธ്เดคเดฎാเดฃ്. เดฒെเดก്, เดธിเด™്เด•്, เด‡เดฐുเดฎ്เดช്, เดœിเดช്เดธം, เดšുเดฃ്เดฃാเดฎ്เดชുเด•เดฒ്เดฒ് เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดงാเดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดจിเด•്เดทേเดชം เด‡เดตിเดŸെเดฏുเดฃ്เดŸ്.
  • เด•ൈเดค്เดคൊเดดിเตฝ: เด’เดŸ്เดŸเด•เดค്เดคോเตฝ เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เตพ (เดตിเดณเด•്เด•ുเด•ൂเดŸുเด•เตพ, เดšെเดฐിเดช്เดชുเด•เตพ).
  • เดŠเตผเดœ്เดœ เด‰เดค്เดชാเดฆเดจം: เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เด•ാเดฑ്เดฑിเตป്เดฑെ เดŠเตผเดœ്เดœം เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดš് เดตൈเดฆ്เดฏുเดคി เด‰เดค്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ാเตป เดตിเตปเดก് เดฎിเดฒ്เดฒുเด•เตพ (Wind Parks) เดธ്เดฅാเดชിเดš്เดšിเดŸ്เดŸുเดฃ്เดŸ്. เดœเดฒ เดถുเดฆ്เดงീเด•เดฐเดฃเดค്เดคിเดจാเดฏി เดธൗเดฐോเตผเดœ്เดœ เดชാเดจเดฒുเด•เดณും เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดจോเดฆเดธเดž്เดšാเดฐം: เดตเดฐുเดฎാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เดฑเดตിเดŸം. เดนเดตാ เดฎเดนเตฝ, เดฆിเตฝเดตാเดฐ เดœൈเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐം, เดฑാเดฃเด•്เดชൂเตผ เดœൈเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐം เดŽเดจ്เดจിเดต เดช്เดฐเดงാเดจ เด†เด•เตผเดทเดฃ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เดณാเดฃ്. เด’เดŸ്เดŸเด• เดธเดตാเดฐി (Camel safari) เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจു.

เดตെเดฒ്เดฒുเดตിเดณിเด•เตพ

  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดตെเดฒ്เดฒുเดตിเดณിเด•เตพ: เดฎเดดเดฏുเดŸെ เด…เดญാเดตം, เด•เดŸുเดค്เดค เดšൂเดŸ്, เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เด•ാเดฑ്เดฑ്. เดœเดฒเด•്เดทാเดฎം.
  • เด—เดคാเด—เดค เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: เดฑോเดกുเด•เดณിเตฝ เดฎเดฃเตฝ เด…เดŸിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดŸാเตผ เด‰เดฐുเด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดค് เด—เดคാเด—เดคเดค്เดคിเดจ് เดคเดŸเดธ്เดธเดฎുเดฃ്เดŸാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดˆ เด•เด ിเดจเดฎാเดฏ เดธാเดนเดšเดฐ്เดฏเด™്เด™เดณെ เด…เดคിเดœീเดตിเดš്เดš്, เดช്เดฐเด•ൃเดคിเดฏുเดฎാเดฏി เด‡เดฃเด™്เด™ിเดš്เดšേเตผเดจ്เดจാเดฃ് เด†เดณുเด•เตพ เด‡เดตിเดŸെ เดœീเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดเดฑ്เดฑเดตും เดช്เดฐเดงാเดจเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดตเดณเดฐെ เด•ുเดฑเดž്เดž เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ാเตป เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏ เดญൂเดฎിเดถാเดธ്เดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏ เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เดคെเด•്เด•് เดชเดŸിเดž്เดžാเดฑเตป เดฎเตบเดธൂเดฃിเตป്เดฑെ เด…เดฑเดฌിเด•്เด•เดŸเตฝ เดถാเด– เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เตพเด•്เด•് เดธเดฎാเดจ്เดคเดฐเดฎാเดฏി เดธเดž്เดšเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจാเตฝ เดฎเดด เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
    • เดฌംเด—ാเตพ เด‰เตพเด•്เด•เดŸเตฝ เดถാเด–เดฏുเดŸെ เดธเดž്เดšാเดฐം เด†เดฐเดตเดฒ്เดฒി เดชเตผเดตเดคเดจിเดฐเด•เดณാเตฝ เดคเดŸเดธ്เดธเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
    • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดฌാเดท്เดชീเด•เดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดตเดฐเดฃ്เดŸ เด•ാเดฑ്เดฑും เดฎเดดเดฏുเดŸെ เดธാเดง്เดฏเดค เด•ുเดฑเดฏ്เด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  2. เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เด•ാเดฑ്เดฑ് เดตเดดി เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดงാเดจ เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เตพ เดเดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃെเดจ്เดจ് เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃ เดธเดนിเดคം เดตിเดถเดฆเดฎാเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดชเดฐเดฆเดจ เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เตพ:
      • เดกിเดซ്เดฒേเดทเตป เดนോเดณോเด•เตพ: เด•ാเดฑ്เดฑ് เดฎเดฃเตฝ เดชเดฑเดค്เดคിเด•്เด•ൊเดฃ്เดŸുเดชോเดฏി เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเดจ്เดจ เด†เดดം เด•ുเดฑเดž്เดž เดคാเดด്เดตเดฐเด•เตพ.
      • เด•ൂเตบ เดชാเดฑเด•เตพ (Mushroom Rocks): เด•ാเดฑ്เดฑ് เดตเดนിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฎเดฃเตฝ เดคเดฐിเด•เตพ เดชാเดฑเดฏുเดŸെ เด…เดŸിเดญാเด—เดค്เดค് เด‰เดฐเดธി เดคേเดฏ്เดฎാเดจം เดธംเดญเดตിเดš്เดš് เด•ൂเตบ เด†เด•ൃเดคിเดฏിเตฝ เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
    • เดจിเด•്เดทേเดช เดญൂเดฐൂเดชเด™്เด™เตพ:
      • เดฎเดฃเตฝ เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ (Sand Dunes): เด•ാเดฑ്เดฑിเตป്เดฑെ เดตേเด—เดค เด•ുเดฑเดฏുเดฎ്เดชോเตพ เดฎเดฃเตฝ เด…เดŸിเดž്เดžുเด•ൂเดŸി เดฐൂเดชം เด•ൊเดณ്เดณുเดจ്เดจ เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดค്เดคിเดจ്: เดฌเตผเดš്เดšാเตปเดธ്, เดŸ്เดฐാเตปเดธ്เดตേเดด്เดธ് เด•ുเดจ്เดจുเด•เตพ).
  3. เด‡เดจ്เดฆിเดฐാเด—ാเดจ്เดงി เด•เดจാเตฝ เดชเดฆ്เดงเดคി เดคാเตผ เดฎเดฐുเดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดฎเดจുเดท്เดฏ เดœീเดตിเดคเดค്เดคിเตฝ เดตเดฐുเดค്เดคിเดฏ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เดตเตผเดงിเดš്เดšു, เด‡เดค് เด•ാเตผเดทിเด• เด‰เดค്เดชാเดฆเดจം เดตเตผเดฆ്เดงിเดช്เดชിเดš്เดšു.
    • เดชเดฆ്เดงเดคി เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ 8 เดœിเดฒ്เดฒเด•เดณിเตฝ เด•ുเดŸിเดตെเดณ്เดณ เดฒเดญ്เดฏเดค เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ി.
    • เด•ൃเดทിเดฏുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดต്เดฏเดตเดธാเดฏเด™്เด™เตพ เด…เดญിเดตൃเดฆ്เดงി เดช്เดฐാเดชിเดš്เดšു.
    • เด•เดจ്เดจുเด•ാเดฒി เดตเดณเตผเดค്เดคเดฒിเดจ് เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฏ เด•ാเดฒിเดค്เดคീเดฑ്เดฑเดฏുเดŸെ เดฒเดญ്เดฏเดค เดตเตผเดฆ്เดงിเดš്เดšു.

 

เด…เดง്เดฏാเดฏം 3: เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณും เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนเดตും (Land Grants and the Indian Society)

เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคുเดŸเด•്เด•ം

  • เดฆാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด†เดฎുเด–ം: เดตാเด•ാเดŸเด• เดฐാเดœാเดตാเดฏ เดตിเดจ്เดง്เดฏเดถเด•്เดคി II (355-400 CE) เดจเตฝเด•ിเดฏ เด’เดฐു เด‰เดค്เดคเดฐเดตിเตฝ เดจിเดจ്เดจാเดฃ് เดชാเด เดญാเด—ം เดคുเดŸเด™്เด™ുเดจ്เดจเดค്. เดˆ เด‰เดค്เดคเดฐเดต് เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณോเดŸെ เดญൂเดฎി เด•ൈเดฎാเดฑ്เดฑം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดคിเดจെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดฐാเดœാเดตിเดจ് เดตിเดœเดฏเดตും, เดฆീเตผเด˜ാเดฏുเดธ്เดธും เด•്เดทേเดฎเดตും, เดˆ เดฒോเด•เดค്เดคും เดชเดฐเดฒോเด•เดค്เดคും เดธเดฎാเดงാเดจเดตും เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจാเดฃ് เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ിเดฏเดค്.
  • เด‡เดณเดตുเด•เตพ: เดšเดคുเตผเดตേเดฆเด™്เด™เดณും เดฎുเตป เดฎเดนാเดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเดฐും เด…ംเด—ീเด•เดฐിเดš്เดš เด‡เดณเดตുเด•เตพ เดˆ เดญൂเดฎിเด•്เด•് เดฌാเดงเด•เดฎാเดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
  • เดต്เดฏാเดชเดจം: เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เดณിเตฝ เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจുเดฃ്เดŸെเด™്เด•ിเดฒും, เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดคും เดฆൂเดฐเดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏ เด…เดจเดจ്เดคเดฐเดซเดฒเด™്เด™เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•്เด•ിเดฏเดคും.

SCERT เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും

  • เดฐാเดœാเดต് เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เด‰เดฆ്เดฆേเดถ്เดฏเดฎെเดจ്เดคാเดฃ്?
    • เดตിเดœเดฏം, เดฆീเตผเด˜ാเดฏുเดธ്เดธ്, เด•്เดทേเดฎം, เดธเดฎാเดงാเดจം เดŽเดจ്เดจിเดต เดจേเดŸുเดจ്เดจเดคിเดจ്.
  • เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคി เดŽเดช്เดชോเดดാเดฃ് เด†เดฐംเดญിเดš്เดšเดค്? เดŽเดจ്เดคുเด•ൊเดฃ്เดŸ്?
    • เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดค്.
  • เด…เดค്เดคเดฐം เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏിเดฐുเดจ്เดจോ?
    • เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เดณിเตฝ เดชเดฐാเดฎเตผเดถเดฎുเดฃ്เดŸെเด™്เด•ിเดฒും เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดค്.

เดญเดฐเดฃเดชเดฐเดฎാเดฏ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณും เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും

  • เดฆാเดจเดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดจിเดฌเดจ്เดงเดจเด•เตพ:
    • เดˆ เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดคെ เดญเดฐเดฃം เดฎเดฑ്เดฑ് เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒേเดค് เดชോเดฒെเดฏാเดฏിเดฐിเด•്เด•ിเดฒ്เดฒ.
    • เด‰เดช്เดชോ เดฎเดฆ്เดฏเดฎോ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ാเตป เดชാเดŸിเดฒ്เดฒ.
    • เด–เดœเดจാเดตിเดฒേเด•്เด•് เดชเดฃเดฎോ เดงാเดจ്เดฏเด™്เด™เดณോ เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸเดคിเดฒ്เดฒ.
    • เด•เดฐിเดฏോ (charcoal) เดชเดŸเดš്เดšเดŸ്เดŸเดฏോ (caparison) เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸ เดฌാเดง്เดฏเดคเดฏിเดฒ്เดฒ.
    • เดชോเดฒീเดธിเดจ് เดช്เดฐเดตേเดถിเด•്เด•ാเตป เด…เดจുเดตാเดฆเดฎിเดฒ്เดฒ.
    • เด•เดŸ്เดŸിเดฒോ เด…เดŸുเดช്เดชോ เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸเดคിเดฒ്เดฒ.
  • เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ:
    • เดญൂเดฎിเด•്เด•เดŸിเดฏിเดฒെ เดจിเดงിเด•്เด•് เด…เตผเดนเดคเดฏുเดฃ്เดŸ്.
    • เดตേเดฒി เด•െเดŸ്เดŸാเดจും เดจിเดฒം เด‰เดฏเตผเดค്เดคാเดจും เดตเดฒിเดฏ เด‰เดชเด•เดฐเดฃเด™്เด™เตพ เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ാเดจും เด…เดตเด•ാเดถเดฎുเดฃ്เดŸ്.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดฐാเดœเดตംเดถเด™്เด™เตพ: เดฎൗเดฐ്เดฏเดจ്เดฎാเดฐുเดŸെ เดชเดคเดจเดค്เดคിเดจുเดถേเดทം เดธാเดคเดตാเดนเดจเตผ, เดถเด•เตผ, เดตാเด•ാเดŸเด•เตผ, เด—ുเดช്เดคเตผ, เด•ുเดถാเดจเตผ, เดšോเดณเตผ, เดšേเดฐเตผ, เดชാเดฃ്เดก്เดฏเตผ เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดจിเดฐเดตเดงി เดฐാเดœเดตംเดถเด™്เด™เตพ เด…เดงിเด•ാเดฐเดค്เดคിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เดธാเดคเดตാเดนเดจเตผ: เดกെเด•്เด•ാเตป เดญเดฐിเดš്เดš เด‡เดตเตผ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐെ เดช്เดฐീเดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเตป เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ിเดค്เดคുเดŸเด™്เด™ി. เด‡เดตเตผ เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดตിเดญเดตเด™്เด™เดณുเดŸെ เดฎേเดฒുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดฎാเดค്เดฐเดฎാเดฃ് เดจเตฝเด•ിเดฏเดค്.
  • เด—ുเดช്เดคเตผ (เดจാเดฒാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് เดฎുเดคเตฝ): เด‡เดตเดฐുเดŸെ เดญเดฐเดฃเด•ാเดฒเดค്เดค് เดญൂเดฎി เดฆാเดจ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏം เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏി. เด‡เดตเตผ เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดตിเดญเดตเด™്เด™เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเดค്เดคോเดŸൊเดช്เดชം, เด…เดตിเดŸെ เดœീเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเดฒുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณും เด•ൈเดฎാเดฑ്เดฑം เดšെเดฏ്เดคു.
  • เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเดค്เดคെ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ:
    • เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎിเดฏിเดจ്เดฎേเดฒുเดณ്เดณ เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐം เด•ുเดฑเดž്เดžു.
    • เดจിเด•ുเดคി เดชിเดฐിเด•്เด•ാเดจും เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจുเดฎുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เด‰เดŸเดฎเดธ്เดฅാเดตเด•ാเดถเดค്เดคോเดŸൊเดช്เดชം เด•ൈเดฎാเดฑി.
    • เดญൂเดฎി เดฒเดญിเดš്เดšเดตเตผเด•്เด•് เด…เดค് เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐാเตพเด•്เด•് เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดฏാเดจുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเดตും เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดชเดฃเดค്เดคിเดจ് เดชเด•เดฐം เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดฎാเดฏി เดจเตฝเด•ിเดค്เดคുเดŸเด™്เด™ി.
    • เดคുเดŸเด•്เด•เดค്เดคിเตฝ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•ാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดฆാเดจം เดฒเดญിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดคെเด™്เด•ിเดฒും เดชിเดจ്เดจീเดŸ് เดฎเดฑ്เดฑ് เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฒเดญിเดš്เดšു.

เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธเดตും เด•ൃเดทിเดฏും

  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธം: เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดคോเดŸെ เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เด’เดฐു เดตിเดญാเด—ം (เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เตพ) เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸ്เดŸു.
    • เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดชเดฃിเดฏെเดŸുเดค്เดคിเดฐുเดจ്เดจ เด•เตผเดทเด•เตผ, เด•ാเตผเดทിเด• เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ, เด…เดŸിเดฎเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเตผ เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เดณുเดŸെ เด†เดถ്เดฐിเดคเดฐും เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐുเดฎാเดฏി เดฎാเดฑി.
    • เด‡เดตเตผ เดœเดจിเดš്เดš เดฎเดฃ്เดฃിเตฝเดค്เดคเดจ്เดจെ เดœീเดตിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดฎเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคു.
    • เดจിเด•ുเดคിเด•്เด•് เดชുเดฑเดฎെ, เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•് เด•ൂเดฒിเดฏിเดฒ്เดฒാเดค്เดค เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ (free services) เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸി เดตเดจ്เดจു. เดˆ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคെเดฏാเดฃ് ‘เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธം’ เดŽเดจ്เดจ് เดตിเดณിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เด—ുเดช്เดค เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเตผ: เดถ്เดฐീเด—ുเดช്เดคเตป (เดธ്เดฅാเดชเด•เตป), เดšเดจ്เดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป I, เดธเดฎുเดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป, เดšเดจ്เดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป II, เด•ുเดฎാเดฐเด—ുเดช്เดคเตป I, เดธ്เด•เดจ്เดฆเด—ുเดช്เดคเตป เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดช്เดฐเดงാเดจിเด•เตพ.
  • เด•ൃเดทിเดฏിเดฒെ เดชുเดฐോเด—เดคി: เดˆ เด•ാเดฒเดฏเดณเดตിเตฝ เด•ൃเดทിเดฏിเตฝ เดถ്เดฐเดฆ്เดงേเดฏเดฎാเดฏ เดชുเดฐോเด—เดคി เด‰เดฃ്เดŸാเดฏി.

เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดต്เดฏാเดชเดจเดตും เดœเดฒเดธേเดšเดจเดตും

  • เด•ൃเดทി เดต്เดฏാเดชเดจเดค്เดคിเดจ് เดธเดนാเดฏിเดš്เดš เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพ:
    • เด•ൃเดทി เดšെเดฏ്เดฏാเดค്เดค เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดชോเดฒും เด•ൃเดทിเด•്เด•് เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏเดฎാเด•്เด•ി.
    • เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšും เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดฎുเดณ്เดณ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด…เดฑിเดต് เด•ൃเดทിเด•്เด•് เดธเดนാเดฏเด•เดฎാเดฏി.
    • เดตിเดตിเดง เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ.
  • เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ: เด•เดจാเดฒുเด•เตพ, เด•ിเดฃเดฑുเด•เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‰เดฏเตผเดค്เดคിเดฏ เดตെเดณ്เดณം เดšാเดจเดฒുเด•เตพ เดตเดดി เด•ൃเดทിเดฏിเดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดŽเดค്เดคിเดš്เดšു. เดฎเดดเดตെเดณ്เดณเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เดฑเดตിเดŸം.
    • เด…เดฃเด•്เด•െเดŸ്เดŸുเด•เตพ: เด—ുเดœเดฑാเดค്เดคിเดฒെ เดธുเดฆเตผเดถเดจ เดคเดŸാเด•ം เดธ്เด•เดจ്เดฆเด—ുเดช്เดคเตป เดชുเดจเตผเดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšു.
    • เดŸാเด™്เด•ുเด•เดณും เดœเดฒเดธംเดญเดฐเดฃിเด•เดณും.
    • เด˜เดŸിเดฏเดจ്เดค്เดฐ (เด…เดฐเด˜เดŸ്เดŸ): เดšเด•്เดฐം เด•เดฑเด•്เด•ി, เด…เดคിเตฝ เด˜เดŸിเดช്เดชിเดš്เดš เดชാเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดตเดดി เดœเดฒเดธ്เดฐോเดคเดธ്เดธിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดตെเดณ്เดณം เด•ോเดฐിเดฏെเดŸുเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคി.

เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณും เดต്เดฏാเดชാเดฐเดตും

  • เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš: เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดต്เดฏാเดชเดจം เด•ാเตผเดทിเด•േเดคเดฐ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณും เด•เดฒเด•เดณും (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเด™്เด™เตพ):
    • เดธ്เดตเตผเดฃ്เดฃം, เดตെเดณ്เดณി, เดตിเดฒเดฏേเดฑിเดฏ เด•เดฒ്เดฒുเด•เตพ เด•ൊเดฃ്เดŸുเดณ്เดณ เด†เดญเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เด†เดญเดฐเดฃ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เด—്เดฒാเดธ് เดธാเดงเดจเด™്เด™เตพ: เด—്เดฒാเดธ് เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เดชเดŸ്เดŸ്, เดชเดฐുเดค്เดคി เดคുเดฃിเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ: เดจെเดฏ്เดค്เดค്.
    • เด†เดจเด•്เด•ൊเดฎ്เดชിเดฒെ เดถിเตฝเดช്เดชเด™്เด™เตพ: เด†เดจเด•്เด•ൊเดฎ്เดช് เด•ൊเดค്เดคുเดชเดฃി.
  • เดถ്เดฐേเดฃിเด•เตพ (Srenis): เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตിเดฆเด—്เดงเดฐുเดŸെเดฏും เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เดณുเดŸെเดฏും เดธംเด˜เดŸเดจเด•เตพ. เด…เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เตพ เดถേเด–เดฐിเด•്เด•ുเด•, เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจം เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐിเด•്เด•ുเด•, เดตിเดชเดฃเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด• เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เด‡เดตเดฏുเดŸെ เดšുเดฎเดคเดฒเด•เตพ. เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เตพ เด‡เดตเดฏുเดŸെ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ เด…เดจുเดธเดฐിเดš്เดšു.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐം: เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดช്เดฐเดงാเดจ เดต്เดฏാเดชാเดฐ เด‡เดจเด™്เด™เตพ. เดคുเดฃിเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ (เดฎเดธ്เดฒിเตป, เด•ാเดฒിเด•്เด•ോ, เดฒിเดจเตป) เดตเตปเดคോเดคിเตฝ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐം: เด—ുเดช്เดคเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดชเดถ്เดšിเดฎേเดท്เดฏ, เดฎเดง്เดฏേเดท്เดฏ, เดคെเด•്เด•ുเด•ിเดดเด•്เด•เตป เดเดท്เดฏ, เดฑോം เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณുเดฎാเดฏി เดต്เดฏാเดชാเดฐ เดฌเดจ്เดงเด™്เด™เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เตพ: 'เดจാเด—เดฐเดถ്เดฐേเดท്เด ിเตป' (Nagarasreshtin), 'เดธാเตผเดค്เดฅเดตാเดน' (Sarthvaha).
  • เดจാเด—เดฐเดถ്เดฐേเดท്เด ിเตป: เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณിเดฒെ เดงเดจിเด•เดฐാเดฏ เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เตพ. เดญเดฐเดฃเดค്เดคിเดฒും เด‡เดตเตผเด•്เด•് เดชเด™്เด•ുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดต്เดฏാเดชാเดฐ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เตพ: เด•ാเดจൗเดœ്, เดถ്เดฐാเดตเดธ്เดคി, เด•ൗเดถാเดฎ്เดชി, เด‰เดœ്เดœเดฏിเดจി, เดฎเดฅുเดฐ.

เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเด•เตผเดš്เดšเดฏും เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœീเดตിเดคเดตും

  • เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเด•เตผเดš്เดš: เด†เดฑാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸോเดŸെ เดฑോเดฎാ เดธാเดฎ്เดฐാเดœ്เดฏം เดคเด•เตผเดจ്เดจเดคും, เดชാเดถ്เดšാเดค്เดฏเตผ เดšൈเดจเด•്เด•ാเดฐിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดชเดŸ്เดŸ് เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏ เดชเด ിเดš്เดšเดคും เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคെ เด•ുเดฑเดš്เดšു.
  • เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคเด•เตผเดš്เดš: เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเดฒെ เดฎാเดจ്เดฆ്เดฏം, เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเดค്เดคിเดฒെ เด•ുเดฑเดต്, เด—്เดฐാเดฎീเดฃเดตเตฝเด•്เด•เดฐเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เดช്เดฐเดงാเดจ เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ (เด•ൗเดถാเดฎ്เดชി, เดคเด•്เดทเดถിเดฒ, เด…เดฏോเดง്เดฏ เดชോเดฒുเดณ്เดณเดต) เดคเด•เตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി. เดซാเดนിเดฏാเตป เดตเดฒിเดฏ เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณാเดฏി เดตിเดถേเดทിเดช്เดชിเดš്เดš เดธ്เดฅเดฒเด™്เด™เดณെ เดนുเดฏാเตป เดธാเด™് (เดเดดാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ്) เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เดณാเดฏാเดฃ് เดชเดฐാเดฎเตผเดถിเดš്เดšเดค്.
  • เดœാเดคി เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏുเดŸെ เดธเด™്เด•ീเตผเดฃ്เดฃเดค: เดชുเดคിเดฏ เดคൊเดดിเตฝ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เด†เดณുเด•เดณുเดŸെเดฏും เดตเดฐเดต് เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดจിเดฐเดตเดงി เด‰เดชเดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพ (sub-divisions) เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจ് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เดชുเดคിเดฏ เดœാเดคിเด•เตพ: เดจിเดฒเดตിเดฒുเดณ്เดณ เดตเตผเดฃ്เดฃ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคിเดจ് เดชുเดคിเดฏ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เด‰เตพเด•്เด•ൊเดณ്เดณാเตป เด•เดดിเดž്เดžിเดฒ്เดฒ. เด…เดคിเดจാเตฝ เด“เดฐോ เดคൊเดดിเตฝ เด—്เดฐൂเดช്เดชും เดชുเดคിเดฏ ‘เดœാเดคി’ เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ ‘เด‰เดชเดœാเดคി’ เด†เดฏി เดฎാเดฑി. เดชുเดฑเดค്เดคുเดจിเดจ്เดจ് เดตเดจ്เดจเดตเตผ, เดตเดจเดตാเดธിเด•เตพ (‘เดจിเดทാเดฆเตผ’), เดตเตผเดฃ്เดฃാเดจ്เดคเดฐ เดตിเดตാเดนเด™്เด™เดณിเตฝ เดœเดจിเดš്เดš เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐും เดชുเดคിเดฏ เดœാเดคിเด•เดณാเดฏി.
  • เดตเตผเดฃ്เดฃ เดจിเดฒ: เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผ, เด•്เดทเดค്เดฐിเดฏเตผ, เดตൈเดถ്เดฏเตผ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจเดค്เดคിเดจും เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•ാเดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฎാเดฑ്เดฑം เดตเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
  • เดถൂเดฆ്เดฐเตผ: เดเดดാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸിเตฝ เด‡เดจ്เดค്เดฏ เดธเดจ്เดฆเตผเดถിเดš്เดš เดนുเดฏാเตป เดธാเด™് เดถൂเดฆ്เดฐเดฐെ เด•เตผเดทเด•เตผ (peasants) เดŽเดจ്เดจാเดฃ് เดตിเดถേเดทിเดช്เดชിเดš്เดšเดค്.
  • เด…เดจ്เดค്เดฏเดœเตผ/เด…เดฏിเดค്เดคเด•്เด•ാเตผ: เดšเดคുเตผเดตเตผเดฃ്เดฃ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•്เด•് เดชുเดฑเดค്เดคുเดณ്เดณ เด‡เดตเตผ ‘เด…เดฏിเดค്เดคเด•്เด•ാเตผ’ (untouchables) เด†เดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു.
    • เดเดฑ്เดฑเดตും เดคാเดด്เดจ്เดจเดตเตผ: เดถ്เดฎเดถാเดจം เดธൂเด•്เดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจ ‘เดšเดฃ്เดกാเดฒเตผ’, เดฎൃเด—เดค്เดคോเตฝ เดŠเดฑเด•്เด•ിเดŸുเดจ്เดจ ‘เดšเตผเดฎ്เดฎเด•ാเดฐเตผ’.

เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจเดตും เดญเดฐเดฃเดตും

  • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจം: เดชൊเดคുเดตെ เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพเด•്เด•് เดคാเดด്เดจ്เดจ เดธ്เดฅാเดจเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดงേเดฏเดค്เดตം: เดฐാเดœ്เดžിเดฎാเตผ เดฎുเดคเตฝ เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เดค്เดคിเดฒെ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เดตเดฐെ เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเดฐോเดŸ് เดตിเดงേเดฏเดค്เดตം เด•ാเดฃിเด•്เด•เดฃം เดŽเดจ്เดจ് เดช്เดฐเดคീเด•്เดทിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจു. เด’เดฐു เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เดธ്เดค്เดฐീเด•്เด•് เดชോเดฒും เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดฒเดญിเดš്เดšเดคിเดจ് เดคെเดณിเดตിเดฒ്เดฒ.
  • เดตเตผเดฃ്เดฃാเดจ്เดคเดฐ เดตിเดตാเดนเด™്เด™เตพ:
    • เด…เดจുเดฒോเดฎ เดตിเดตാเดนം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดธ്เดค്เดฐീเดฏും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดตിเดตാเดนം.
    • เดช്เดฐเดคിเดฒോเดฎ เดตിเดตാเดนം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดธ്เดค്เดฐീเดฏും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดตിเดตാเดนം.
  • เดšเดฃ്เดกാเดฒเตผ (เดซാเดนിเดฏാเตป്เดฑെ เดตിเดตเดฐเดฃം): เด‡เดตเตผ เด’เดฐു เดจเด—เดฐเดค്เดคിเดฒോ เด…เด™്เด™ാเดŸിเดฏിเดฒോ เดช്เดฐเดตേเดถിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ, เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเด•്เด•ാเดฐെ เด…เดฑിเดฏിเด•്เด•ാเดจാเดฏി เด’เดฐു เดฎเดฐเดช്เดชเดฒเด•เดฏിเตฝ เด…เดŸിเดš്เดš് เดถเดฌ്เดฆเดฎുเดฃ്เดŸാเด•്เด•เดฃเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐം (เดธเดฎുเดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดฏാเด— เดช്เดฐเดถเดธ്เดคി): เดฐാเดœാเดต് เด•ുเดฌേเดฐเตป, เดตเดฐുเดฃเตป, เด‡เดจ്เดฆ്เดฐเตป, เด…เดจ്เดงเด•เตป เดŽเดจ്เดจിเดตเตผเด•്เด•് เดคുเดฒ്เดฏเดจാเดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു. เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดคเดจിเด•്เด•് เดคുเดฒ്เดฏเดฎാเดฏ เดŽเดคിเดฐാเดณിเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ. เดฐാเดœാเดตിเดจെ เดฆൈเดตเดค്เดคിเดจ് เดคുเดฒ്เดฏเดฎാเดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ി.
  • เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด‰เดค്เดคเดฐเดตാเดฆിเดค്เดคเด™്เด™เตพ: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคെ เด†เด•്เดฐเดฎเดฃเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•, เดฆുเตผเดฌเดฒ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെเดฏും เดฎเดคเดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെเดฏും (เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค/เดœൈเดจ เดธเดจ്เดฏാเดธിเดฎാเตผ) เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.

เดญเดฐเดฃเดธംเดตിเดงാเดจം

  • เดญเดฐเดฃം: เด•ീเดดเดŸเด•്เด•ിเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ เดญเดฐเดฃാเดงിเด•ാเดฐിเด•เดณെ เด—ുเดช്เดคเดจ്เดฎാเตผ เดคเด™്เด™เดณുเดŸെ ‘เดธാเดฎเดจ്เดคเตปเดฎാเดฐാเดฏി’ เดคുเดŸเดฐാเตป เด…เดจുเดตเดฆിเดš്เดšു. เด…เดตเตผเด•്เด•് เดธ്เดตเดจ്เดคം เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃം เดจเตฝเด•ി.
  • เด—്เดฐാเดฎเดญเดฐเดฃം: เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคเดฒเดตเตป ‘เด—്เดฐാเดฎเดชเดคി’ เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ ‘เด—്เดฐാเดฎാเดง്เดฏเด•്เดทเตป’ เด†เดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
    • เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคിเดฒെ เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค് ‘เด—്เดฐാเดฎเดตൃเดฆ്เดงเตผ’ (เดฎുเดคിเตผเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เด•ൂเดŸ്เดŸം) เด†เดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
    • เด•เตผเดทเด•เตผ, เด†เดถാเดฐിเดฎാเตผ, เดจെเดฏ്เดค്เดคുเด•ാเตผ, เด‡เดŸเดฏเดจ്เดฎാเตผ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐുเดŸെ เดธเดฎൂเดนเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดญเดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏം เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.

เด•เดฒ, เดธാเดนിเดค്เดฏം, เดถാเดธ്เดค്เดฐം

  • เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ: เด•്เดทേเดค്เดฐ เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ เดฎിเด•เดš്เดšുเดจിเดจ്เดจു. เด•เดฒ്เดฒും เด‡เดท്เดŸിเด•เดฏും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšുเดณ്เดณ เด•്เดทേเดค്เดฐ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เดฆเดถാเดตเดคാเดฐ เด•്เดทേเดค്เดฐം (เดกിเดฏോเด˜เตผ), เดตിเดท്เดฃു เด•്เดทേเดค്เดฐം (เดคിเด—ാเดต).
  • เดช്เดฐเดถเดธ്เดคിเด•เตพ (Prasastis): เดญเดฐเดฃാเดงിเด•ാเดฐിเด•เดณുเดŸെ เดจേเดŸ്เดŸเด™്เด™เตพ เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ാเตป เดธ്เดฅാเดชിเดš്เดš เดถിเดฒാเดถാเดธเดจเด™്เด™เตพ. เดฐുเดฆ്เดฐเดฆാเดฎเตป്เดฑെ เดœുเดจാเด—เดก് เดถാเดธเดจเดฎാเดฃ് (เดฐเดฃ്เดŸാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് CE) เดเดฑ്เดฑเดตും เดชเดดเด•്เด•เดฎുเดณ്เดณเดค്. เดธเดฎുเดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป്เดฑെ เดตിเดœเดฏเด™്เด™เดณെ เดชുเด•เดด്เดค്เดคുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฏാเด— เดช്เดฐเดถเดธ്เดคി เดนเดฐിเดธേเดจเดจാเดฃ് เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดค്เดคിเตฝ เดฐเดšിเดš്เดšเดค്.
  • เดšിเดค്เดฐเด•เดฒ: เด…เดœเดจ്เดคാ เด—ുเดนเด•เดณിเดฒെ (เดฎเดนാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ) เดฒോเด•เดช്เดฐเดถเดธ്เดคเดฎാเดฏ เดšിเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെเดคാเดฃ്. เดฐാเดœเด•ീเดฏ เดœീเดตിเดคം, เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം เดŽเดจ്เดจിเดต เดšിเดค്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšു.
  • เดธാเดนിเดค്เดฏം: เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดค്เดคിเดจ് เดฐാเดœเด•ീเดฏ เดช്เดฐോเดค്เดธാเดนเดจം เดฒเดญിเดš്เดšു. เดญเดฐเดฃเดญാเดทเดฏും เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം, เดฎിเด•്เด• เดชുเดฐാเดฃเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เดชൂเตผเดฃ്เดฃเดฐൂเดชം เดช്เดฐാเดชിเดš്เดšเดค്.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•ൃเดคിเด•เดณും เดŽเดดുเดค്เดคുเด•ാเดฐും:
    • เด…เดญിเดœ്เดžാเดจ เดถാเด•ുเดจ്เดคเดณം (เด•ാเดณിเดฆാเดธเตป, เดจാเดŸเด•ം).
    • เดฎൃเดš്เด›เด•เดŸിเด•ം (เดถൂเดฆ്เดฐเด•เตป, เดจാเดŸเด•ം).
    • เดธ്เดตเดช്เดจเดตാเดธเดตเดฆเดค്เดคം (เดญാเดธเตป, เดจാเดŸเด•ം).
    • เด…เดฎเดฐเด•ോเดถം (เด…เดฎเดฐเดธിംเดนเตป, เดจിเด˜เดฃ്เดŸു).
  • เดญാเดทാ เดช്เดฐเดฏോเด—ം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดท เด•เดฅാเดชാเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดธംเดธ്เด•ൃเดคം เดธംเดธാเดฐിเดš്เดšเดช്เดชോเตพ, เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเดฐും เดช്เดฐാเด•ൃเดค เดญാเดทเดฏാเดฃ് เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค്.
  • เดคเดค്เดตเดถാเดธ്เดค്เดฐเด™്เด™เตพ: เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดคเดค്เดตเดถാเดธ്เดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸ്เดŸเดค്.
    • เดธാംเด–്เดฏ (เด•เดชിเดฒเตป), เดจ്เดฏാเดฏ (เด—ൗเดคเดฎเตป), เดตൈเดถേเดทിเด• (เด•เดฃാเดฆเตป), เดตേเดฆാเดจ്เดค (เดฌാเดฆเดฐാเดฏเดฃเตป), เดฎീเดฎാംเดธ (เดœൈเดฎിเดจി).
  • เดฒോเดนเดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം (Metallurgy): เดกเตฝเดนിเด•്เด•് เดธเดฎീเดชเดฎുเดณ്เดณ เดฎെเดน്‌เดฑൗเดณിเดฏിเดฒെ เด‡เดฐുเดฎ്เดช് เดคൂเตบ (เดจാเดฒാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് CE) เดคുเดฐുเดฎ്เดชെเดŸുเด•്เด•ാเดค്เดคเดคിเดฒൂเดŸെ เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെ เดธാเด™്เด•േเดคിเด• เดตൈเดฆเด—്เดง്เดฏเดค്เดคിเดจ് เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดฎാเดฃ്.
  • เดถാเดธ്เดค്เดฐം: เดœ്เดฏോเดคിเดถാเดธ്เดค്เดฐം, เด—เดฃിเดคเดถാเดธ്เดค്เดฐം, เดตൈเดฆ്เดฏเดถാเดธ്เดค്เดฐം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏിเตฝ เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เตพ เดŽเดดുเดคി.
    • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•ൃเดคിเด•เตพ: เดตเดฐാเดนเดฎിเดนിเดฐเตป്เดฑെ เดฌൃเดนเดค്เดธംเดนിเดค, เด†เดฐ്เดฏเดญเดŸเตป്เดฑെ เด†เดฐ്เดฏเดญเดŸീเดฏം, เด…เดฎเดฐเดธിംเดนเตป്เดฑെ เด…เดฎเดฐเด•ോเดถം.

เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เดณും เดจിเด•ുเดคിเดฏും

  • เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดญൂเดฎി เดฆാเดจം: เด†เดฑാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸോเดŸെ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം เด•ാเดฐเดฃം เด‡เดค് เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดต്เดฏാเดชിเดš്เดšു.
    • เดชเดฒ്เดฒเดตเดจ്เดฎാเตผ, เดšാเดฒൂเด•്เดฏเตผ, เดชാเดฃ്เดก്เดฏเตผ เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดช്เดฐเดงാเดจ เดฐാเดœเดตംเดถเด™്เด™เตพ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•ും เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคു.
  • เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดš: เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏ, เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅാ เด…เดฑിเดต് เดŽเดจ്เดจിเดต เด•ൃเดทിเดฏെ เดตിเด•เดธിเดช്เดชിเดš്เดšു.
    • เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ (เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผ เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐിเดš്เดšเดค്) เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
    • เดตിเดณเด•เดณിเดฒെ เดฎിเดš്เดšം เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏ്เด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เดคുเดฑเดฎുเด–เด™്เด™เตพ: เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം (เดชเดฒ്เดฒเดตเดฐുเดŸെ เด•ീเดดിเตฝ), เด•ൊเตผเด•്เด•ൈ, เดฎാเดฎเดฒ്เดฒเดชുเดฐം, เด•ാเดตേเดฐിเดชൂเดฎ്เดชเดŸ്เดŸเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เดคിเดฐเด•്เด•േเดฑിเดฏเดคാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดšൈเดจീเดธ്, เด…เดฑเดฌ് เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เตพ เด‡เดตിเดŸെเดฏെเดค്เดคി.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐി เดธംเด˜เด™്เด™เตพ: เดตเดŸเด•്เด•േ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ 'เดถ്เดฐേเดฃിเด•เตพ' เด‡เดตിเดŸെ ‘เดตเดฃിเด•്’ เดธเดฎൂเดนเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจเดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸ്เดŸു.
  • เดจിเด•ുเดคി เด‡เดณเดตുเด•เตพ: เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ 1/6 เดญാเด—ം เดญൂเดจിเด•ുเดคിเดฏാเดฏി เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒเดค്เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เดณും เดจിเด•ുเดคി เดจเตฝเด•เดฃം.
    • เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เตพเด•്เด•ും (เด…เด—്เดฐเดนാเดฐเด™്เด™เตพ) เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจ เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏ เดญൂเดฎിเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคി เด‡เดณเดต് เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดธംเดœ്เดžเด•เตพ:
    • เด…เด—്เดฐเดนാเดฐเด™്เด™เตพ (Agraharas): เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เตพ.
    • เดฆേเดตเดธ്เดตം/เดฆേเดตเดฆാเดจം (Devadanam): เดฆേเดตเดจോ เด•്เดทേเดค്เดฐเดค്เดคിเดจോ เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎി.
    • เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดธ്เดตം/เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏം (Brahmadeya): เด’เดฐു เด•ൂเดŸ്เดŸം เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎി.

เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนം, เด•เดฒ

  • เดธാเดฎൂเดนിเด• เด˜เดŸเดจ: เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏ เดญൂเดฎി เดฒเดญിเดš്เดš เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เด†เดงിเดชเดค്เดฏเดฎുเดณ്เดณ เดธ്เดฅാเดจเดฎുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเด•്เด•ാเตผ เด•เดท്เดŸเดช്เดชാเดŸുเด•เตพ เด…เดจുเดญเดตിเดš്เดšു.
  • เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดญเดฐเดฃം: เด—്เดฐാเดฎเด•്เด•ോเดŸเดคിเด•เดณും เดจിเดฒเดจിเดจ്เดจിเดฐുเดจ്เดจു. เด—്เดฐാเดฎീเดฃ เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เดณും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธ เด•ാเดฐ്เดฏเด™്เด™เดณും เด•ൂเดŸ്เดŸാเดฏ เด…เดญിเดช്เดฐാเดฏเดค്เดคിเดฒൂเดŸെ เดชเดฐിเดนเดฐിเดš്เดšു.
  • เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด• เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ: เดญเด•്เดคി เดช്เดฐเดธ്เดฅാเดจം เด‰เดฏเตผเดจ്เดจു เดตเดจ്เดจു. เดชเดฒ്เดฒเดต เดฐാเดœാเดต് เดฎเดนേเดจ്เดฆ്เดฐเดตเตผเดฎ്เดฎเตป I เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดชเดฃ്เดกിเดคเดจാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു (เดฎเดค്เดคเดตിเดฒാเดธ เดช്เดฐเดนเดธเดจം เดฐเดšിเดš്เดšเดค്).
  • เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ: เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดช്เดฐเดงാเดจ เด•เดฒാเดธൃเดท്เดŸിเด•เตพ. เด•ാเดž്เดšീเดชുเดฐം, เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം, เดฎเดงുเดฐ เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดช്เดฐเดงാเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณുเดฃ്เดŸ്.
  • เดถൈเดฒിเด•เตพ: เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒി (เดคെเด•്เด•േ เด‡เดจ്เดค്เดฏ). เดจാเด—เดฐ, เดตാเดธเดฐ เดถൈเดฒിเด•เตพ (เดตเดŸเด•്เด•േ เด‡เดจ്เดค്เดฏ).
  • เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒിเดฏുเดŸെ เด˜เดŸ്เดŸเด™്เด™เตพ: เดชാเดฑ เดคുเดฐเดจ്เดจുเดณ്เดณ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ, เด’เดฑ്เดฑเด•്เด•เดฒ്เดฒിเดฒുเดณ്เดณ เดฐเดฅเด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ, เด˜เดŸเดจാเดชเดฐเดฎാเดฏ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ.
  • เดšോเดณเดจ്เดฎാเดฐുเดŸെ เดชเด™്เด•്: เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒിเดฏിเตฝ เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšเดค് เดšോเดณเดจ്เดฎാเดฐാเดฃ് (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เดฎเดงുเดฐ เดฎീเดจാเด•്เดทി เด•്เดทേเดค്เดฐം, เดถ്เดฐീเดฐംเด—ം เด•്เดทേเดค്เดฐം).
  • เด•്เดทേเดค്เดฐ เด˜เดŸเดจ: เดถ്เดฐീ เด•ോเดตിเตฝ/เด—เตผเดญเด—ൃเดนം, เดตിเดฎാเดจം, เดถിเด–เดฐം, เดฎเดฃ്เดกเดชം, เดช്เดฐเดฆเด•്เดทിเดฃเดชเดฅം.
  • เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം: เดชเดฒ്เดฒเดตเดฐുเดŸെ เด•ാเดฒเดค്เดคെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ. เด’เดฑ്เดฑเด•്เด•เดฒ്เดฒിเดฒുเดณ്เดณ เดฐเดฅเด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณും, เด•เดŸเตฝเดค്เดคീเดฐ เด•്เดทേเดค്เดฐเดตും (Shore Temple) เดช്เดฐเดถเดธ്เดคം. เดฏുเดจെเดธ്เด•ോ เดชൈเดคൃเด• เดจเด—เดฐเดฎാเดฏി เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเดš്เดšു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 3: เดช്เดฐเดงാเดจ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจ เดธാเดฎเดจ്เดค เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ (Indian Feudalism) เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เด•ാเดฐเดฃം เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เตพเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคി เดชിเดฐിเด•്เด•ാเดจും เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจുเดฎുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เด•เตผเดทเด•เตผ, เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ, เด…เดŸിเดฎเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเตผ เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เดณെ เด†เดถ്เดฐเดฏിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดฌเดจ്เดงിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸเดตเดฐാเดฏി เดœീเดตിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคു.
    • เดจിเด•ുเดคിเด•്เด•് เดชുเดฑเดฎെ, เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•് เด•ൂเดฒിเดฏിเดฒ്เดฒാเดค്เดค เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ (free services) เดจเตฝเด•ി.
    • เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดชเดฃเดค്เดคിเดจു เดชเด•เดฐം เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคു.
  2. เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดญൂเดฎി เดฆാเดจ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏം เดต്เดฏാเดชിเดš്เดšเดคിเตป്เดฑെ เดซเดฒเดฎാเดฏുเดฃ്เดŸാเดฏ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดšเตผเดš്เดš เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชเดฆเดตി เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด…เดฑിเดต് เด•ൃเดทി เดตിเด•เดธിเดช്เดชിเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเดš്เดšു.
    • เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเดฐും เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดญเดฐเดฃเด•ൂเดŸเด™്เด™เดณും เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เดตเตผเดฆ്เดงിเดช്เดชിเดš്เดšു.
    • เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณെ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ เดตเตผเดฆ്เดงിเดš്เดšു.
    • เด•ാเตผเดทിเด•ോเตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เดณിเดฒെ เดฎിเดš്เดšം เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  3. เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെ เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏുเดŸെเดฏും เดธാเดนിเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെเดฏും เดธംเดญാเดตเดจเด•เตพ เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เด•เดฒ്เดฒും เด‡เดท്เดŸിเด•เดฏും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšുเดณ്เดณ เด˜เดŸเดจാเดชเดฐเดฎാเดฏ เด•്เดทേเดค്เดฐ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เด…เดœเดจ്เดคാ เด—ുเดนเด•เดณിเดฒെ เดฒോเด•เดช്เดฐเดถเดธ്เดคเดฎാเดฏ เดšിเดค്เดฐเด™്เด™เตพ.
    • เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดธാเดนിเดค്เดฏเดค്เดคിเดจ് เดช്เดฐോเดค്เดธാเดนเดจം เดฒเดญിเดš്เดšു, เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം เดŽเดจ്เดจിเดต เดชൂเตผเดฃ്เดฃเดฐൂเดชം เดช്เดฐാเดชിเดš്เดšു.
    • เด•ാเดณിเดฆാเดธเตป്เดฑെ (เด…เดญിเดœ്เดžാเดจ เดถാเด•ുเดจ്เดคเดณം), เดถൂเดฆ്เดฐเด•เตป്เดฑെ (เดฎൃเดš്เด›เด•เดŸിเด•ം) เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดจാเดŸเด•เด™്เด™เตพ เดฐเดšിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดชเดฐเดฎാเดฏ เดช്เดฐเดตเดฃเดคเด•เตพ (Demographic Trends in India)

เด†เดฎുเด–ം

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏ: เด’เดฐു เดจിเดถ്เดšിเดค เดธเดฎเดฏเดค്เดค് เด’เดฐു เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดค് เดคാเดฎเดธിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เด†เด•െ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: เดฆാเดฐിเดฆ്เดฐ്เดฏം, เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดฏ്เดฎ, เดชเดŸ്เดŸിเดฃി (Starvation).
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเตผเดฆ്เดงเดจเดต് เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคിเดฏെ เดฌാเดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เดณും เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเดฏും

  • เด†เด—ോเดณ เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (2023 UNFPA): 804.5 เด•ോเดŸി.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (2023 UNFPA): 142.86 เด•ോเดŸി.
  • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดตിเด•เดธเดจ เดธൂเดšിเด•: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดถിเดถുเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตിเดตเดฐเด™്เด™เดณെ เด†เดถ്เดฐเดฏിเดš്เดšിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซി (เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം): เดœเดจเดจ-เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ുเด•เตพ, เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เด•ൈเด•ാเดฐ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดถാเดธ്เดค്เดฐเดถാเด–.
  • UNFPA (เดฏുเดฃൈเดฑ്เดฑเดก് เดจേเดทเตปเดธ് เดชോเดช്เดชുเดฒേเดทเตป เดซเดฃ്เดŸ്): เดช്เดฐเดค്เดฏുเดค്เดชാเดฆเดจ เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ, เด•ുเดŸുംเดฌเด•്เดทേเดฎം, เดฎാเดคൃ-เดตാเตผเดฆ്เดงเด•്เดฏ เดชเดฐിเดšเดฐเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เดเดœเตปเดธി.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เดณും เดธെเตปเดธเดธും

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เตพ:
    • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Social Demography): เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจ, เด…เดคിเตป്เดฑെ เดฎാเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ, เด…เดจเดจ്เดคเดฐเดซเดฒเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เด…เดจ്เดตേเดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•-เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดฐീเดคിเด•เตพเด•്เด•് เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.
    • เด”เดชเดšാเดฐിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Formal Demography): เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดฎാเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด˜เดŸเด•เด™്เด™เดณെ เด…เดณเด•്เด•ുเด•เดฏും เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു (เดธെเตปเดธเดธ് เด’เดฐു เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดฎാเดฃ്).
  • เดธെเตปเดธเดธ്: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏി เดชเดค്เดค് เดตเตผเดทเดค്เดคിเดฒൊเดฐിเด•്เด•เดฒാเดฃ് เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจเดค്. เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐാเตผ เดœเดจเดฑเดฒും เดธെเตปเดธเดธ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑുเดฎാเดฃ് เดจേเดคൃเดค്เดตം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดค്. เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒേเดคാเดฃ് เดฒോเด•เดค്เดคിเดฒെ เดเดฑ്เดฑเดตും เดตเดฒിเดฏ เดธെเตปเดธเดธ്.

เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (Migration)

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดธൂเดšเด•เด™്เด™เตพ: เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดธ്เดค്เดฐീ-เดชുเดฐുเดท เด…เดจുเดชാเดคം, เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം, เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം, เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ, เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค.
  • เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം: เด’เดฐു เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดค് เดจിเดจ്เดจ് เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐിเดŸเดค്เดคേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏเดคോ เดคാเตฝเด•്เด•ാเดฒിเด•เดฎാเดฏเดคോ เด†เดฏ เดตാเดธം. เด‡เดค് เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เดฎാเดฑ്เดฑുเดจ്เดจു.
  • เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเดฐเด™്เด™เตพ:
    • เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (International Migration): เดฐാเดœ്เดฏ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•เตพ เด•เดŸเดจ്เดจുเดณ്เดณ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด—เตพเดซ്/เดฏൂเดฑോเดช്เดฏเตป เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•്).
    • เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (Internal Migration): เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•്เด•ുเดณ്เดณിเดฒെ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (เด•േเดฐเดณീเดฏเตผ เดฎเดฑ്เดฑ് เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•് เดชോเด•ുเดจ്เดจเดค്).
  • เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ: เด…เดคിเดฅി เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ เดŽเดจ്เดจ เดชേเดฐ് เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • SCERT เดšോเดฆ്เดฏം: เด…เดคിเดฅി เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ เดœോเดฒി เดคേเดŸി เด•ുเดŸിเดฏേเดฑുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เดฎിเด•เดš്เดš เดตเดฐുเดฎാเดจം, เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดชเดฆเดตി.

เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും

  • เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്: เด†เดฏിเดฐം เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏിเตฝ เด’เดฐു เดตเตผเดทം เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดœീเดตเดจുเดณ്เดณ เดœเดจเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്: เด†เดฏിเดฐം เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏിเตฝ เด’เดฐു เดตเตผเดทം เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดฎเดฐเดฃเด™്เด™เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดถിเดถുเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് (IMR): 1000 เดœീเดตเดจുเดณ്เดณ เดœเดจเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เด’เดฐു เดตเดฏเดธ്เดธിเดจുเดณ്เดณിเตฝ เดฎเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดถിเดถുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฎാเดคൃเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് (MMR): 1000 เดœเดจเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เดช്เดฐเดธเดตเดธเดฎเดฏเดค്เดค് เดฎเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดช്เดฐเดงാเดจം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดถിเดถു-เดฎാเดคൃเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ുเด•เตพ เด’เดฐു เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชിเดจ്เดจോเด•്เด•ാเดตเดธ്เดฅเดฏും เดฆാเดฐിเดฆ്เดฐ്เดฏเดตും เดธൂเดšിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเดณเตผเดš്เดš: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธം.

เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค, เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം

  • เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค (Density of Population): เด’เดฐു เดšเดคുเดฐเดถ്เดฐ เด•ിเดฒോเดฎീเดฑ്เดฑเดฑിเตฝ เดคാเดฎเดธിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค (2011 เดธെเตปเดธเดธ്): เดกเตฝเดนിเด•്เด•് เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ൂเดŸുเดคเดฒും, เด…เดฐുเดฃാเดšเตฝ เดช്เดฐเดฆേเดถിเดจ് เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ുเดฑเดตുเดฎാเดฃ്.
  • SCERT เดšോเดฆ്เดฏം: เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เด•ൂเดŸിเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: เดคുเดฑเดจ്เดจ เดธ്เดฅเดฒเด™്เด™เดณുเดŸെ เด•ുเดฑเดต്, เดฎเดฒിเดจീเด•เดฐเดฃം, เดœเดฒ เดธംเดญเดฐเดฃเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ുเดฑเดต്, เดคിเดฐเด•്เด•് (Crowding).
  • เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം (Sex Ratio): เด†เดฏിเดฐം เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดŽเดค്เดฐ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸ് เดŽเดจ്เดจเดคിเดจെ เดธൂเดšിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം (Child Sex Ratio): 0-6 เดตเดฏเดธ് เดช്เดฐാเดฏเดชเดฐിเดงിเดฏിเตฝ เด†เดฏിเดฐം เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดŽเดค്เดฐ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸ്.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดตเดฃเดค (1961 - 2011): เดธ്เดค്เดฐീ-เดชുเดฐുเดท เด…เดจുเดชാเดคം เดจേเดฐിเดฏ เดคോเดคിเตฝ 941 (1961) เดจിเดจ്เดจ് 940 (2011) เด†เดฏി. เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം 960 (1961) เดจിเดจ്เดจ് 914 (2011) เด†เดฏി เด•ുเดฑเดž്เดžു.

เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം เดฎെเดš്เดšเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดจുเดณ്เดณ เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ

  • เดจീเดคി เด†เดฏോเด—ിเตป്เดฑെ เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ:
    • เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เด…เดตเดฌോเดงം เดตเดณเตผเดค്เดคുเด•.
    • เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพเด•്เด•് เดฎിเด•เดš്เดš เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดตും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธเดตും เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെเดฏും เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณെเดฏും เดถാเด•്เดคീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•.

เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം

  • เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം (Life Expectancy): เด’เดฐു เดต്เดฏเด•്เดคി เดถเดฐാเดถเดฐി เดŽเดค്เดฐเด•ാเดฒം เดœീเดตിเด•്เด•ുเดฎെเดจ്เดจ് เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคാเดฃ്.
  • เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം (2015-19 เด•เดฃเด•്เด•്):
    • เด‡เดจ്เดค്เดฏ: เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผ 68.4, เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ 71.1.
    • เด•േเดฐเดณം: เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผ 72.3, เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ 78.0.
  • เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം เด•ൂเดŸാเตป เด•ാเดฐเดฃം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเด•്เดทเดฐเดค/เด‰เดจ്เดจเดค เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം, เดตിเด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•ൃเดค เดชൊเดคുเดœเดจാเดฐോเด—്เดฏ เดจเดฏം, เดถുเดšിเดค്เดตം, เดญเด•്เดทเดฃ เดฒเดญ്เดฏเดคเดฏും เดชൊเดคുเดตിเดคเดฐเดฃเดตും.
  • เดตเดฏോเดœเดจ เด•്เดทേเดฎം: เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒ്‍ 60 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดฎുเด•เดณിเดฒുเดณ്เดณเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจാเตฝ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดฏോเดœเดจ เดจเดฏം (2013) เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšു. เดชเด•เตฝ เดตീเดŸ് เดชോเดฒുเดณ്เดณ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจเดฏും เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดตเดตും

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏുเดŸെ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ: เดตിเดตിเดง เดช്เดฐാเดฏ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณിเดฒെ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം.
  • เดช്เดฐാเดฏ เด—്เดฐൂเดช്เดชുเด•เตพ: เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพ (0-14), เดฏുเดตാเด•്เด•เตพ (15-59), เดตเดฏോเดœเดจเด™്เด™เตพ (60-เดจ് เดฎുเด•เดณിเตฝ).
  • เดตാเตผเดฆ്เดงเด•്เดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (Ageing Population): เดช്เดฐാเดฏเดฎാเดฏเดตเดฐുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏേเดจ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ (2011 เดธെเตปเดธเดธ്): เดฏുเดตാเด•്เด•เดณുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฃ് (63%).
  • เดคൊเดดിเดฒെเดŸുเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดช്เดฐാเดฏം: 15 เดฎുเดคเตฝ 64 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.
  • เด†เดถ്เดฐിเดค เดตിเดญാเด—ം: 15 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดคാเดดെเดฏുเดณ്เดณเดตเดฐും 64 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดฎുเด•เดณിเดฒുเดณ്เดณเดตเดฐും.
  • เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം (Dependency Ratio): เด†เดถ്เดฐിเดค เดตിเดญാเด—เดค്เดคെ เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดฎാเดฏി เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดฎാเดจเดฆเดฃ്เดกം.

เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ്

  • เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดž്เดžാเตฝ: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเด•്เดทเดฎเดคเดฏും เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคിเดฏും เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ് (Demographic Gift/Dividend): เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐേเด•്เด•ാเตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดจเดฏം:
    • เดธുเดธ്เดฅിเดฐ เดตിเด•เดธเดจം: เดตเดฐും เดคเดฒเดฎുเดฑเด•เดณുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดตിเดŸ്เดŸുเดตീเดด്เดš เดšെเดฏ്เดฏാเดคെ, เดจിเดฒเดตിเดฒെ เดคเดฒเดฎുเดฑเดฏുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เตพเด•്เด•ാเดฏി เดตിเดญเดตเด™്เด™เตพ เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
    • เด•ുเดŸുംเดฌാเดธൂเดค്เดฐเดฃ เดชเดฐിเดชാเดŸി: เดธเตผเด•്เด•ാเตผ เดธ്เดชോเตบเดธเตผ เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เด•ുเดŸുംเดฌ เด†เดธൂเดค്เดฐเดฃ เดชเดฐിเดชാเดŸി เด…เดตเดคเดฐിเดช്เดชിเดš്เดš เด†เดฆ്เดฏ เดตിเด•เดธ്เดตเดฐ เดฐാเดœ്เดฏเดฎാเดฃ് เด‡เดจ്เดค്เดฏ (1952).
    • เดฆേเดถീเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดจเดฏം 2000: 2045 เด“เดŸെ เดธുเดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดš, เดธാเดฎൂเดนിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി, เดชเดฐിเดธ്เดฅിเดคി เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เดถเด•്เดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเดจ്เดจ เดฐീเดคിเดฏിเตฝ เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏെ เด•്เดฐเดฎീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจเดคാเดฃ് เดฒเด•്เดท്เดฏം.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เดช്เดฐเดงാเดจ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം เดŽเดจ്เดจാเตฝ เดŽเดจ്เดค്? เด…เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เดณും เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏเดตും เดตിเดถเดฆเดฎാเด•്เด•ുเด•.
    • เดจിเตผเดต്เดตเดšเดจം: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เด•ൈเด•ാเดฐ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดถാเดธ്เดค്เดฐเดถാเด–.
    • เดถാเด–เด•เตพ: เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം, เด”เดชเดšാเดฐിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം.
    • เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธ്เดฅിเดคിเดฏും (เดธാเดฎൂเดนിเด• เดตിเด•เดธเดจ เดธൂเดšിเด•) เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฏ เด†เดฐോเด—്เดฏ, เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เดณും เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคാเตป เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  2. เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดฏുเดจ്เดจเดค് เดธൃเดท്เดŸിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്? เด‡เดค് เดฎെเดš്เดšเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดจുเดณ്เดณ เดฎാเตผเด—്เด—เด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคെเดฒ്เดฒാം?
    • เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: (เด‡เดค് เดธാเดฎൂเดนിเด• เด…เดธเดจ്เดคുเดฒിเดคാเดตเดธ്เดฅเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดจเดฏിเด•്เด•ും, เดฒൈംเด—ിเด• เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ, เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ, เดธുเดฐเด•്เดทാ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ).
    • เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ (เดจീเดคി เด†เดฏോเด—്): เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เด…เดตเดฌോเดงം เดตเดณเตผเดค്เดคുเด•, เดฎിเด•เดš്เดš เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดตും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธเดตും เดจเตฝเด•ുเด•, เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെเดฏും เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณെเดฏും เดถാเด•്เดคീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•.
  3. เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ് เดŽเดจ്เดคാเดฃ്? เด‡เดค് เดŽเด™്เด™เดจെเดฏാเดฃ് เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏെเดช്เดชോเดฒുเดณ്เดณ เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดช്เดฐเดฏോเดœเดจเด•เดฐเดฎാเด•ുเดจ്เดจเดค്?
    • เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ്: เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം (15-64 เดตเดฏเดธ്เดธ്) เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐേเด•്เด•ാเตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി.
    • เดช്เดฐเดฏോเดœเดจം: เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดฏുเดจ്เดจเดคിเดฒൂเดŸെ เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเด•്เดทเดฎเดคเดฏും เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคിเดฏും เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดฏുเดตാเด•്เด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം เด•ൂเดŸുเดจ്เดจเดค് เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเดจ് เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดคൊเดดിเตฝ เดถเด•്เดคി เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณിเดฒൂเดŸെ เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตിเด•ാเดธം (Extension of Democracy through Institutions)

เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเตผเด—്เด—ീเด•เดฐเดฃം

  • เด†เดฎുเด–ം: เดชൗเดฐเดจ്เดฎാเดฐുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เดณും เด…เดญിเดฒാเดทเด™്เด™เดณും เดจിเดฑเดตേเดฑ്เดฑുเดจ്เดจเดคിเดจും เดฎാเดจ്เดฏเดฎാเดฏ เดœീเดตിเดคം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจും เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดจ് เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.
  • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ (Constitutional Bodies): เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจเดช്เดชോเตพ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดš เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจเดฏാเดฃ് เด…เดงിเด•ാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เดฑเดตിเดŸം. เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดตเดฐുเดค്เดคാเตป เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดญേเดฆเด—เดคി เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.
  • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฌാเดน്เดฏ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ (Extra Constitutional Bodies): เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ് เดชാเดธാเด•്เด•ിเดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณാเตฝ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്. เด†เดตเดถ്เดฏเดฎെเด™്เด•ിเตฝ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดชเดฆเดตി เดจเตฝเด•ാം.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธเดฎเดค്เดตം, เดธ്เดตാเดคเดจ്เดค്เดฐ്เดฏം, เดธാเดฎൂเดนിเด• เดจീเดคി, เดฎเดคേเดคเดฐเดค്เดตം เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฎൂเดฒ്เดฏเด™്เด™เตพ เดช്เดฐാเดฏോเด—ിเด•เดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•. เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെ เดธเดœീเดต เดชเด™്เด•ാเดณിเดค്เดคം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.

เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (Election Commission)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดจീเดคിเดฏും เดจിเดท്เดชเด•്เดทเดตുเดฎാเดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1950 เดœเดจുเดตเดฐി 25 (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 324 เดช്เดฐเด•ാเดฐം).
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดฎുเด–്เดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑും เดฐเดฃ്เดŸ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเตผเดฎാเดฐും.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 6 เดตเตผเดทം เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ 65 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.
  • เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏเตฝ: เดฎുเด–്เดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑെ เด‡ംเดชീเดš്เดš്เดฎെเตป്เดฑ് เดตเดดി เดฎാเดค്เดฐเดฎേ เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏാเตป เด•เดดിเดฏൂ.
  • เด‡ംเดชീเดš്เดš്เดฎെเตป്เดฑ്: เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เตพ เดตเดนിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดตเดฐെ เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ് เดจเดŸเดชเดŸിเด•เดณിเดฒൂเดŸെ เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏ.
  • EVM (เด‡เดฒเด•്เดŸ്เดฐോเดฃിเด•് เดตോเดŸ്เดŸിംเด—് เดฎെเดทീเตป): 1982-เตฝ เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒെ เดชเดฑเดตൂเตผ เด‰เดชเดคെเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชിเดฒാเดฃ് เด†เดฆ്เดฏเดฎാเดฏി เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšเดค്. 2004-เตฝ เดŽเดฒ്เดฒാ เดฒോเด•്เดธเดญാ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณിเดฒും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšു. เดธുเดคാเดฐ്เดฏเดค เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ാเตป VVPAT (เดตോเดŸ്เดŸ് เดšെเดฏ്เดคเดคിเตป്เดฑെ เด•เดŸเดฒാเดธ് เดฐเดธീเดค്) เดธംเดตിเดงാเดจം เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคി.

เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ

  • เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เตฝ, เดคിเดฐിเดš്เดšเดฑിเดฏเตฝ เด•ാเตผเดก് เดตിเดคเดฐเดฃം.
  • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เด‰เดชเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เดฒോเด•്เดธเดญ, เดฐാเดœ്เดฏเดธเดญ, เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจിเดฏเดฎเดธเดญเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം.
  • เดชെเดฐുเดฎാเดฑ്เดฑเดš്เดšเดŸ്เดŸം เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เดณെ เด…ംเด—ീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšിเดน്เดจเด™്เด™เตพ เด…เดจുเดตเดฆിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดตിเดœ്เดžാเดชเดจเด™്เด™เตพ เดชുเดฑเดช്เดชെเดŸുเดตിเด•്เด•ുเด•, เดจാเดฎเดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถ เดชเดค്เดฐിเด•เด•เตพ เดธ്เดตീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•, เดธ്เดฅാเดจാเตผเดค്เดฅിเด•เดณുเดŸെ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดช്เดฐเดธിเดฆ്เดงീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•.
  • เดชോเดณിംเด—്, เดตോเดŸ്เดŸെเดฃ്เดฃเตฝ เดคീเดฏเดคിเด•เตพ เดจിเดถ്เดšเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดซเดฒเด™്เด™เตพ เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ുเด•, เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•ുเด•.
  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดšെเดฒเดตുเด•เตพ เด“เดกിเดฑ്เดฑ് เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ: เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ (1950, 1951) (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 327 เดช്เดฐเด•ാเดฐം).

เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ

  • เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎം, 1950: เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑിเดฒേเด•്เด•ും เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจിเดฏเดฎเดธเดญเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดฎുเดณ്เดณ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เตพ เดจിเดถ്เดšเดฏിเด•്เด•ുเด•, เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•เตพ เดจിเตผเดฃ്เดฃเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เดŽเดฒ്เดฒാ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณും เด’เดฑ്เดฑ เด…ംเด— เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณാเดฏിเดฐിเด•്เด•เดฃเดฎെเดจ്เดจ് เดจിเดท്เด•เตผเดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎം, 1951: เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดจเดŸเดค്เดคിเดช്เดช്, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸเดตเดฐുเดŸെ เดฏോเด—്เดฏเดคเดฏും เด…เดฏോเด—്เดฏเดคเดฏും, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•เตฝ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เด•ുเดฑ്เดฑเด•ൃเดค്เดฏเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดตเดšിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐേเดทเดจും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เด‡เดคിเตฝ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดฆിเดจം: เดœเดจുเดตเดฐി 25 (เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป เดธ്เดฅാเดชിเดš്เดš เดฆിเดตเดธം).

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 73-เด‰ം 74-เด‰ം เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดญേเดฆเด—เดคിเด•เดณിเดฒൂเดŸെ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 243 (K), 243 (ZA)).
  • เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ: เดคเดฆ്เดฆേเดถ เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชിเดจാเดฏി เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เตฝ, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം, เดธീเดฑ്เดฑുเด•เดณുเดŸെ เดธംเดตเดฐเดฃം เดคീเดฐുเดฎാเดจിเด•്เด•เตฝ.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 1993 เดกിเดธംเดฌเตผ 3-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดฒെ เดชเด™്เด•്: เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเดฏിเตฝ เดชเด™്เด•െเดŸുเดช്เดชിเดš്เดš് เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดจ് เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เด…เดŸിเดค്เดคเดฑ เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.

เดฆേเดถീเดฏ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NHRC)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เด’เดดിเดตാเด•്เด•ി เดชൗเดฐാเดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993 เด’เด•്เดŸോเดฌเตผ 12. เด†เดธ്เดฅാเดจം: เดจ്เดฏൂเดกเตฝเดนി.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെ เด†เดฑ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ. เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เดธുเดช്เดฐീം เด•ോเดŸเดคിเดฏിเดฒെ เดตിเดฐเดฎിเดš്เดš เดšീเดซ് เดœเดธ്เดฑ്เดฑിเดธ്/เดœเดก്เดœി เด†เดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ 70 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.
  • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถം: เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจเดฏും เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เด‰เดŸเดฎ്เดชเดŸിเด•เดณും เด‰เดฑเดช്เดชുเดจเตฝเด•ുเดจ്เดจ เดœീเดตിเดคം, เดธ്เดตാเดคเดจ്เดค്เดฐ്เดฏം, เดคുเดฒ്เดฏเดค, เด…เดจ്เดคเดธ്เดธ് เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏ്เด•്เด•ുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ.
  • NHRC เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เดณിเตฝ เด…เดจ്เดตേเดทเดฃം เดจเดŸเดค്เดคുเด•.
    • เดจിเดฏเดฎ เดจിเตผเดต്เดตเดนเดฃ เด‰เดฆ്เดฏോเด—เดธ്เดฅเตผ เดตเดฐുเดค്เดคുเดจ്เดจ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเดš്เดš് เดจเดŸเดชเดŸിเดฏെเดŸുเด•്เด•ുเด•.
    • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจുเดณ്เดณ เดธംเดตിเดงാเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เด•ാเดฐ്เดฏเด•്เดทเดฎเดค เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคി เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เดœเดฏിเดฒുเด•เดณും เดชുเดจเดฐเดงിเดตാเดธ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เดณും เดธเดจ്เดฆเตผเดถിเดš്เดš് เดชเดฐിเดท്เด•เดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เด•ോเดŸเดคി เดจเดŸเดชเดŸിเด•เดณിเตฝ เด•เด•്เดทി เดšേเดฐുเด•.

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (SHRC): เดฆേเดถീเดฏ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจ് เดธเดฎാเดจเดฎാเดฏി เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเดฒും เด‰เดฃ്เดŸ്.
  • เด•േเดฐเดณ SHRC: 1998 เดกിเดธംเดฌเตผ 11-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเดฃും เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เดณും. เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เดนൈเด•്เด•ോเดŸเดคിเดฏിเดฒെ เดตിเดฐเดฎിเดš്เดš เดšീเดซ് เดœเดธ്เดฑ്เดฑിเดธ്/เดœเดก്เดœി เด†เดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด—เดตเตผเดฃเตผ.

เดฆേเดถീเดฏ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCW)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เดจേเดฐിเดŸുเดจ്เดจ เดตിเดตിเดง เดตിเดทเดฏเด™്เด™เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸുเด•, เดจിเดฏเดฎเดชเดฐเดฎാเดฏ เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•. เดคുเดฒ്เดฏเดจീเดคി, เดฒിംเด—เดธเดฎเดค്เดตം, เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดท เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1992 เดœเดจുเดตเดฐി 31. เด†เดธ്เดฅാเดจം: เดจ്เดฏൂเดกเตฝเดนി.
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด…เดž്เดš് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ, เด’เดฐു เดฎെเดฎ്เดชเตผ เดธെเด•്เดฐเดŸ്เดŸเดฑി.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด‡เดจ്เดค്เดฏാ เด—เดตเตบเดฎെเตป്เดฑ്. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • NCW เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดทเด•്เด•ാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดชเดฐിเดถോเดงിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ാเตป เดจിเดฏเดฎเดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸ്เดŸ് เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดธเดฎเดค്เดตเดตും เดตിเดตേเดšเดจเดตും เด‡เดฒ്เดฒാเดคാเด•്เด•ാเตป เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
  • เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจിเดฐോเดงเดจ เดจിเดฏเดฎം, 1961: เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดคും เดตാเด™്เด™ുเดจ്เดจเดคും เด•ുเดฑ്เดฑเด•เดฐเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เด—ാเตผเดนിเด• เดชീเดกเดจเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดจിเดฏเดฎം, 2005: (2006 เด’เด•്เดŸോเดฌเตผ 26 เดฎുเดคเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു). เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•เดฏും, เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดฌോเตผเดกിംเด—്, เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธเดนാเดฏം เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 1996 เดฎാเตผเดš്เดš് 14-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു. เด†เดฆ്เดฏ เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ: เดธുเด—เดคเด•ുเดฎാเดฐി.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพเด•്เด•് เดจീเดคി เดจിเดทേเดงിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เด•േเดธുเด•เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸുเด•เดฏും เด‰เดšിเดคเดฎാเดฏ เดคീเดฐുเดฎാเดจเด™്เด™เตพ เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.

เดฆേเดถീเดฏ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCM)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคാเตฝเดช്เดชเดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจുเดตെเดจ്เดจ് เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•, เด…เดตเดฐുเดŸെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจാเดฏി เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ เดซเดฒเดช്เดฐเดฆเดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•. เดฎเดคเดชเดฐเดตും เดญാเดทാเดชเดฐเดตും เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด•เดตുเดฎാเดฏ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993 เดฎെเดฏ് 17.
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด’เดฐു เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด…เดž്เดš് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി (เด•േเดจ്เดฆ്เดฐ เดธเตผเด•്เด•ാเตผ เดจാเดฎเดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถം เดšെเดฏ്เดฏും). เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • NCM เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจാเดฏുเดณ്เดณ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดตിเด•เดธเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชുเดฐോเด—เดคി เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เตพ เดจേเดฐിเดŸുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸുเด•เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเดš്เดš് เดจเดŸเดชเดŸി เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 2013-เตฝ เดธ്เดฅാเดชിเดคเดฎാเดฏി.

เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดชเดŸ്เดŸിเด•เดตเตผเด—്เด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เตพ (NCSC/NCST)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดตിเดตേเดšเดจเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจും เดšൂเดทเดฃเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจും เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•, เดฎുเด–്เดฏเดงാเดฐเดฏിเดฒേเด•്เด•് เด•ൊเดฃ്เดŸുเดตเดฐിเด•, เด…เดตเดฐുเดŸെ เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด• เดตൈเดตിเดง്เดฏเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: เดฐเดฃ്เดŸ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เดณും 2004-เตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • SC, ST (เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดคเดŸเดฏเตฝ) เดจിเดฏเดฎം, 1989: เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดตเตผเด—്เด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•െเดคിเดฐെเดฏുเดณ്เดณ เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดคเดŸเดฏുเด•, เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เด•ോเดŸเดคിเด•เตพ เดธ്เดฅാเดชിเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจിเดต เดฒเด•്เดท്เดฏเดฎിเดŸുเดจ്เดจു.
  • NCSC/NCST เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เด…เดตเดฐുเดŸെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณുเดŸെเดฏും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดซเดฒเดช്เดฐാเดช്เดคി เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เตพ เด…เดจ്เดตേเดทിเด•്เด•ുเด•.
    • เด•്เดทേเดฎം, เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดตเดณเตผเดš്เดš เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏ്เด•്เด•ുเดณ്เดณ เดถ്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดเด•ോเดชിเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เตพเด•്เด•് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸുเด•เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.

เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ SC/ST เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ SC/ST เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจും เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจുเดฎാเดฏി เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšു.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด—เดตเตผเดฃเตผ.

เดฆേเดถീเดฏ เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCBC)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธാเดฎൂเดนിเด•เดฎാเดฏും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•เดฎാเดฏും เดชിเดจ്เดจാเด•്เด•ം เดจിเตฝเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെ เด‰เดจ്เดจเดฎเดจം.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993. เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดชเดฆเดตി: 2018-เตฝ เดฒเดญിเดš്เดšു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • เดกോ. เดฌി. เด†เตผ. เด…ംเดฌേเดฆ്เด•เดฑിเตป്เดฑെ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ: เดŽเดฒ്เดฒാเดตเตผเด•്เด•ും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดฒเดญ്เดฏเดฎാเด•്เด•เดฃം, เด‰เดจ്เดจเดค เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดคാเด™്เด™ാเดจാเดตുเดจ്เดจเดคാเด•്เด•เดฃം, เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•് เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เดชเดฐിเด—เดฃเดจ เดจเตฝเด•เดฃം.
  • NCBC เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•ാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดซเดฒเดช്เดฐเดฆเดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเดจ്เดจു เดŽเดจ്เดจ് เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพเด•്เด•െเดคിเดฐെ เดจเดŸเดชเดŸിเดฏെเดŸുเด•്เด•ാเตป เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เด•്เดทേเดฎ เดธംเดตിเดงാเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดธเตผเด•്เด•ാเดฐിเดจ് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸ് เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (KSCBC): 1993-เตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.

เดฎเดฑ്เดฑ് เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ

  • เดฏൂเดฃിเดฏเตป เดชเดฌ്เดฒിเด•് เดธเตผเดตീเดธ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (UPSC): เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจം (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 320). เด…เด–ിเดฒേเดจ്เดค്เดฏാ เดธเตผเดตീเดธുเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ും เด•േเดจ്เดฆ്เดฐ เดธിเดตിเตฝ เดธเตผเดตീเดธുเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ും เดฑിเด•്เดฐൂเดŸ്เดŸ്เดฎെเตป്เดฑ് เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดฌാเดฒാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCPCR): 2007 เดฎാเตผเดš്เดš് 5-เดจ് เดธ്เดฅാเดชിเดคเดฎാเดฏി. เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം, เด†เดฐോเด—്เดฏം, เด•്เดทേเดฎം, เดจീเดคി เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏാเดฃ് เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เตพ.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดช്เดฐเดงാเดจ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เดณും เด‰เดค്เดคเดฐเด™്เด™เดณും (Most Important Questions)

  1. เดฆേเดถീเดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്? เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตฝ EVM, VVPAT เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏുเดŸെ เดชเด™്เด•് เดŽเดจ്เดคാเดฃ്?
    • เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ: เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เตฝ, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം, เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เตพเด•്เด•് เด…ംเด—ീเด•ാเดฐം เดจเตฝเด•ുเด•, เดชെเดฐുเดฎാเดฑ്เดฑเดš്เดšเดŸ്เดŸം เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•, เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•ുเด•.
    • EVM/VVPAT เดชเด™്เด•്: เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเดฏിเตฝ เดธുเดคാเดฐ്เดฏเดค เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจും เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•ുเดฑ്เดฑเด•ൃเดค്เดฏเด™്เด™เตพ เดคเดŸเดฏാเดจും เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  2. เดฆേเดถീเดฏ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ (NHRC) เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เดณും เดช്เดฐเดงാเดจ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เดณും เดตിเดถเดฆเดฎാเด•്เด•ുเด•.
    • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เด’เดดിเดตാเด•്เด•ി เดชൗเดฐാเดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•. เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏം เดชൂเตผเดฃ്เดฃเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจ് เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം เด…เดจിเดตാเดฐ്เดฏเดฎാเดฃ്.
    • เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ: เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจ เดชเดฐാเดคിเด•เดณിเตฝ เด…เดจ്เดตേเดทเดฃം เดจเดŸเดค്เดคുเด•, เดจിเดฏเดฎ เดจിเตผเดต്เดตเดนเดฃ เด‰เดฆ്เดฏോเด—เดธ്เดฅเดฐുเดŸെ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเด•്เด•ുเด•, เดœเดฏിเดฒുเด•เตพ เดธเดจ്เดฆเตผเดถിเดš്เดš് เดชเดฐിเดท്เด•เดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  3. เดฆേเดถീเดฏ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป, เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดตเตผเด—്เด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เตพ, เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏเดต เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตിเด•ാเดธเดค്เดคിเดจ് เดŽเด™്เด™เดจെ เดธംเดญാเดตเดจ เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു?
    • เดˆ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เตพ เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ (เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ, SC/ST, เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เตพ) เดถാเด•്เดคീเด•เดฐിเด•്เด•ാเตป เดถ്เดฐเดฎിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เดšเดฐിเดค്เดฐเดชเดฐเดฎാเดฏി เดšൂเดทเดฃം เดšെเดฏ്เดฏเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเดฏിเตฝ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเด•เดฏും เดฎുเด–്เดฏเดงാเดฐเดฏിเตฝ เดŽเดค്เดคിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
    • เดธാเดฎൂเดนിเด•เดตും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•เดตുเดฎാเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒേเด•്เด•് เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดต്เดฏാเดช്เดคി เดตเตผเดฆ്เดงിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

  

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 3: เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณും เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนเดตും (Land Grants and the Indian Society)

เด†เดฎുเด–เดตും เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณും

  • เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคുเดŸเด•്เด•ം: เดตാเด•ാเดŸเด• เดฐാเดœാเดตാเดฏ เดตിเดจ്เดง്เดฏเดถเด•്เดคി เดฐเดฃ്เดŸാเดฎเตป (355-400 CE) เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณോเดŸെ เดญൂเดฎി เด•ൈเดฎാเดฑ്เดฑം เดšെเดฏ്เดคเดคിเดจെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เด‰เดค്เดคเดฐเดตിเตฝ เดจിเดจ്เดจാเดฃ് เดชാเด เดญാเด—ം เด†เดฐംเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เดฆാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดตിเดœเดฏം, เดฆീเตผเด˜ാเดฏുเดธ്เดธ്, เด•്เดทേเดฎം, เดˆ เดฒോเด•เดค്เดคും เดชเดฐเดฒോเด•เดค്เดคും เดธเดฎാเดงാเดจം เดŽเดจ്เดจിเดต เดจേเดŸുเดจ്เดจเดคിเดจാเดฃ് เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชเด•ുเดคി เดญാเด—ം เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคเดค്.
  • เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸം: เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เดณിเตฝ เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจുเดฃ്เดŸെเด™്เด•ിเดฒും, เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดคും เดฆൂเดฐเดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏ เด…เดจเดจ്เดคเดฐเดซเดฒเด™്เด™เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•്เด•ിเดฏเดคും.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ SCERT เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เตพ:
    • เดฐാเดœാเดต് เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เด‰เดฆ്เดฆേเดถ്เดฏเดฎെเดจ്เดคാเดฃ്?
      • เดตിเดœเดฏം, เดฆീเตผเด˜ാเดฏുเดธ്เดธ്, เด•്เดทേเดฎം, เดธเดฎാเดงാเดจം เดŽเดจ്เดจിเดต เดจേเดŸുเดจ്เดจเดคിเดจ്.
    • เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคി เดŽเดช്เดชോเดดാเดฃ് เด†เดฐംเดญിเดš്เดšเดค്? เดŽเดจ്เดคുเด•ൊเดฃ്เดŸ്?
      • เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดค്.
    • เด…เดค്เดคเดฐം เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏിเดฐുเดจ്เดจോ?
      • เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เดณിเตฝ เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจുเดฃ്เดŸെเด™്เด•ിเดฒും, เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดค്.

เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดธാเดฎ്เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณും

  • เดฆാเดจเดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เด‡เดณเดตുเด•เตพ (Exemptions): เดšเดคുเตผเดตേเดฆเด™്เด™เดณും เดฎുเตป เดฎเดนാเดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเดฐും เด…ംเด—ീเด•เดฐിเดš്เดš เด‡เดณเดตുเด•เตพ เดˆ เดญൂเดฎിเด•്เด•് เดฌാเดงเด•เดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดญเดฐเดฃเดชเดฐเดฎാเดฏ เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ: เดฎเดฑ്เดฑ് เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ เดญเดฐเดฃം เดชോเดฒെเดฏเดฒ്เดฒ เด‡เดตിเดŸെ.
  • เดตിเดฒเด•്เด•ുเด•เตพ: เด‰เดช്เดชും เดฎเดฆ്เดฏเดตും เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆിเดช്เดชിเด•്เด•ാเตป เดชാเดŸിเดฒ്เดฒ.
  • เดจിเด•ുเดคി เด’เดดിเดตാเด•്เด•เดฒുเด•เตพ: เด–เดœเดจാเดตിเดฒേเด•്เด•് เดชเดฃเดฎോ เดงാเดจ്เดฏเด™്เด™เดณോ เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸเดคിเดฒ്เดฒ. เด•เดฐിเดฏോ เดšാเตผเด•്เด•ോ เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸ เดฌാเดง്เดฏเดคเดฏിเดฒ്เดฒ. เดชോเดฒീเดธിเดจ് เดช്เดฐเดตേเดถเดจം เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
  • เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ: เดญൂเดฎിเด•്เด•เดŸിเดฏിเดฒെ เดจിเดงിเด•്เด•് เด…เตผเดนเดคเดฏുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดตേเดฒി เด•െเดŸ്เดŸാเดจും เดจിเดฒം เด‰เดฏเตผเดค്เดคാเดจും เดตเดฒിเดฏ เด‰เดชเด•เดฐเดฃเด™്เด™เตพ เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ാเดจും เด…เดตเด•ാเดถเดฎുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดฎൗเดฐ്เดฏാเดจเดจ്เดคเดฐ เดธാเดฎ്เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เตพ: เดธാเดคเดตാเดนเดจเตผ, เดถเด•เตผ, เดตാเด•ാเดŸเด•เตผ, เด—ുเดช്เดคเตผ, เด•ുเดถാเดจเตผ, เดšോเดณเตผ, เดšേเดฐเตผ, เดชാเดฃ്เดก്เดฏเตผ เดŽเดจ്เดจീ เดฐാเดœเดตംเดถเด™്เด™เตพ เดฎാเดช്เดชിเตฝ เด•ാเดฃാം.

เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดค്เดคിเดฒെ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธเด™്เด™เดณും เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธเดตും

  • เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดต്เดฏാเดชเดจം: เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดธാเดคเดตാเดนเดจเดฐാเดฃ് เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐെ เดช്เดฐീเดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดจാเดฏി เด‡เดค് เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏเดค്. เด—ുเดช്เดคเดจ്เดฎാเดฐുเดŸെ (เดจാเดฒാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് เดฎുเดคเตฝ เด†เดฑാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് เดตเดฐെ) เด•ാเดฒเดค്เดค് เด‡เดค് เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏി.
  • เดฆാเดจ เดฐീเดคിเดฏിเดฒെ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธเด™്เด™เตพ:
    • เดธാเดคเดตാเดนเดจเตผ: เดญൂเดฎിเดฏിเดฒെ เดตിเดญเดตเด™്เด™เดณുเดŸെ เดฎേเดฒുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดฎാเดค്เดฐเดฎാเดฃ് เดจเตฝเด•ിเดฏเดค്.
    • เด—ുเดช്เดคเตผ: เดตിเดญเดตเด™്เด™เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเดค്เดคോเดŸൊเดช്เดชം, เด…เดตിเดŸെ เดœീเดตിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเดฒുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณും เด•ൈเดฎാเดฑ്เดฑം เดšെเดฏ്เดคു.
  • เด—ുเดช്เดคเด•ാเดฒเดค്เดคെ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ:
    • เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎിเดฏിเดจ്เดฎേเตฝ เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐം เด•്เดฐเดฎേเดฃ เด•ുเดฑเดž്เดžു.
    • เดจിเด•ുเดคി เดชിเดฐിเด•്เด•ാเดจും เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจുเดฎുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดญൂเดฎിเดฏുเดŸെ เด‰เดŸเดฎเดธ്เดฅാเดตเด•ാเดถเดค്เดคോเดŸൊเดช്เดชം เด•ൈเดฎാเดฑി.
    • เดญൂเดฎി เดฒเดญിเดš്เดšเดตเตผเด•്เด•് เด…เดค് เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐാเตพเด•്เด•് เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดฏാเดจുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเดตും เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดชเดฃเดค്เดคിเดจ് เดชเด•เดฐം เดญൂเดฎി เดฆാเดจเดฎാเดฏി เดจเตฝเด•ിเดค്เดคുเดŸเด™്เด™ി.
    • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•ാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เด•ൂเดŸുเดคเดฒും เดฆാเดจം เดฒเดญിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค്, เดŽเดจ്เดจാเตฝ เดชിเดจ്เดจീเดŸ് เดฎเดฑ്เดฑ് เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฒเดญിเดš്เดšു.

เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃം

  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธം: เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เดต്เดฏാเดชเด•เดฎാเดฏเดคോเดŸെ เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เด’เดฐു เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เดตിเดญാเด—ം (เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เตพ) เดฐൂเดชเดช്เดชെเดŸ്เดŸു.
  • เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅിเดคി: เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดชเดฃിเดฏെเดŸുเดค്เดคിเดฐുเดจ്เดจเดตเตผ เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เดณുเดŸെ เด†เดถ്เดฐിเดคเดฐും เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐുเดฎാเดฏി เดฎാเดฑി. เด•เตผเดทเด•เดฐും, เด•ാเตผเดทിเด• เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เดณും, เด…เดŸിเดฎเด•เดณും เดœเดจിเดš്เดš เดฎเดฃ്เดฃിเตฝเดค്เดคเดจ്เดจെ เดœീเดตിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดฎเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคു.
  • เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ: เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคിเด•เตพเด•്เด•് เดชുเดฑเดฎെ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•് เด•ൂเดฒിเดฏിเดฒ്เดฒാเดค്เดค เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ (free services) เดจเตฝเด•േเดฃ്เดŸി เดตเดจ്เดจു. เดˆ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคെเดฏാเดฃ് ‘เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดซ്เดฏൂเดกเดฒിเดธം’ เดŽเดจ്เดจ് เดตിเดณിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เด—ുเดช്เดค เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเตผ: เดถ്เดฐീเด—ുเดช്เดคเตป (เดธ്เดฅാเดชเด•เตป), เดšเดจ്เดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป I, เดธเดฎുเดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป, เดšเดจ്เดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป II, เด•ുเดฎാเดฐเด—ുเดช്เดคเตป I, เดธ്เด•เดจ്เดฆเด—ുเดช്เดคเตป.
  • เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เด•ൃเดทിเดฏിเตฝ เดถ്เดฐเดฆ്เดงേเดฏเดฎാเดฏ เดชുเดฐോเด—เดคി เด‰เดฃ്เดŸാเดฏി.

เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดต്เดฏാเดชเดจം

  • เด•ൃเดทി เดต്เดฏാเดชിเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเดš്เดš เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพ: เด•ൃเดทി เดšെเดฏ്เดฏാเดค്เดค เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดชോเดฒും เด•ൃเดทിเด•്เด•് เด…เดจുเดฏോเดœ്เดฏเดฎാเด•്เด•ി.
  • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เดชเด™്เด•്: เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšും เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดฎുเดณ്เดณ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด…เดฑിเดต് เด•ൃเดทിเด•്เด•് เดธเดนാเดฏเด•เดฎാเดฏി.
  • เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ: เด•เดจാเดฒുเด•เตพ, เด•ിเดฃเดฑുเด•เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด‰เดฏเตผเดค്เดคിเดฏ เดตെเดณ്เดณം เดšാเดจเดฒുเด•เตพ เดตเดดി เด•ൃเดทിเดฏിเดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดŽเดค്เดคിเดš്เดšു. เดฎเดดเดตെเดณ്เดณം เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เดฑเดตിเดŸเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เด…เดฃเด•്เด•െเดŸ്เดŸുเด•เตพ: เด—ുเดœเดฑാเดค്เดคിเดฒെ เดธുเดฆเตผเดถเดจ เดคเดŸാเด•ം เดธ്เด•เดจ്เดฆเด—ുเดช്เดคเตป เดชുเดจเตผเดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšു.
  • เดŸാเด™്เด•ുเด•เดณും เดœเดฒเดธംเดญเดฐเดฃിเด•เดณും.

เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดฐീเดคിเด•เดณും เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณും

  • เด˜เดŸിเดฏเดจ്เดค്เดฐ (เด…เดฐเด˜เดŸ്เดŸ): เด•เดจ്เดจുเด•ാเดฒിเด•เดณെ เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดš് เดšเด•്เดฐം เด•เดฑเด•്เด•ി, เด…เดคിเตฝ เด˜เดŸിเดช്เดชിเดš്เดš เดชാเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดตเดดി เดœเดฒเดธ്เดฐോเดคเดธ്เดธിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดตെเดณ്เดณം เด•ോเดฐിเดฏെเดŸുเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดฐീเดคി.
  • เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณും เดต്เดฏാเดชാเดฐเดตും: เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดตിเด•ാเดธം เด•ാเตผเดทിเด•േเดคเดฐ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดจเดฏിเดš്เดšു.
  • เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณും เด•เดฒเด•เดณും (เดชเดŸ്เดŸിเด•):
    • เดธ്เดตเตผเดฃ്เดฃം, เดตെเดณ്เดณി, เดตിเดฒเดฏേเดฑിเดฏ เด•เดฒ്เดฒുเด•เตพ เด•ൊเดฃ്เดŸുเดณ്เดณ เด†เดญเดฐเดฃเด™്เด™เตพ: เด†เดญเดฐเดฃ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เด—്เดฒാเดธ് เดธാเดงเดจเด™്เด™เตพ: เด—്เดฒാเดธ് เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เดชเดŸ്เดŸ്, เดชเดฐുเดค്เดคി เดคുเดฃിเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ: เดจെเดฏ്เดค്เดค്.
    • เด†เดจเด•്เด•ൊเดฎ്เดชിเดฒെ เดถിเตฝเดช്เดชเด™്เด™เตพ: เด†เดจเด•്เด•ൊเดฎ്เดช് เด•ൊเดค്เดคുเดชเดฃി.
  • เดถ്เดฐേเดฃിเด•เตพ (Srenis): เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตിเดฆเด—്เดงเดฐുเดŸെเดฏും เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เดณുเดŸെเดฏും เดธംเด˜เดŸเดจเด•เตพ. เด…เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เตพ เดถേเด–เดฐിเด•്เด•ുเด•, เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจം เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐിเด•്เด•ുเด•, เดตിเดชเดฃเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด• เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดšുเดฎเดคเดฒเด•เตพ. เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เตพ เด‡เดตเดฏുเดŸെ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ เด…เดจുเดธเดฐിเดš്เดšു.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ SCERT เดšോเดฆ്เดฏം: เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจ เดธാเดฎเดจ്เดค เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ (Samantha System) เดธเดตിเดถേเดทเดคเด•เตพ เดšเตผเดš്เดš เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เตพ เด•ാเดฐเดฃം เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เตพเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคി เดชിเดฐിเด•്เด•ാเดจും เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจുเดฎുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เด•เตผเดทเด•เตผเด•്เด•ും เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพเด•്เด•ും เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เด…เดตเด•ാเดถം เดจเดท്เดŸเดช്เดชെเดŸുเด•เดฏും เด…เดตเตผ เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เดณെ เด†เดถ്เดฐเดฏിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคു.
    • เดˆ เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดฌเดจ്เดงിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸเดตเดฐാเดฏി.
    • เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดชเดฃเดค്เดคിเดจു เดชเด•เดฐം เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคു.

เดต്เดฏാเดชാเดฐเดตും เดตാเดฃിเดœ്เดฏเดตും

  • เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เตพ: เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตിเดฆเด—്เดฆ്เดงเตผ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดš เด‰เตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดช്เดฐเดงാเดจเดฎാเดฏും เดต്เดฏാเดชാเดฐം เดšെเดฏ്เดคിเดฐുเดจ്เดจเดค്. เดคുเดฃിเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ (เดฎเดธ്เดฒിเตป, เด•ാเดฒിเด•്เด•ോ, เดฒിเดจเตป) เดตเตปเดคോเดคിเตฝ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐ เดฌเดจ്เดงเด™്เด™เตพ: เด—ുเดช്เดคเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดชเดถ്เดšിเดฎേเดท്เดฏ, เดฎเดง്เดฏേเดท്เดฏ, เดคെเด•്เด•ുเด•ിเดดเด•്เด•เตป เดเดท്เดฏ, เดฑോം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏുเดฎാเดฏി เดต്เดฏാเดชാเดฐ เดฌเดจ്เดงเด™്เด™เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดชുเดคിเดฏ เดต്เดฏാเดชാเดฐ เดตเดดിเด•เตพ เดตിเด•เดธിเดš്เดšു.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เตพ: เดธ്เดตเตผเดฃ്เดฃം, เดตെเดณ്เดณി เดŽเดจ്เดจിเดต เด‡เดฑเด•്เด•ുเดฎเดคി เดšെเดฏ്เดคു.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เตพ: ‘เดจാเด—เดฐเดถ്เดฐേเดท്เด ിเตป’ (Nagarasreshtin), ‘เดธാเตผเดค്เดฅเดตാเดน’ (Sarthvaha) เดŽเดจ്เดจീ เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เดณിเตฝ เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดต്เดฏാเดชാเดฐ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เตพ: เด•ാเดจൗเดœ്, เดถ്เดฐാเดตเดธ്เดคി, เด•ൗเดถാเดฎ്เดชി, เด‰เดœ്เดœเดฏിเดจി, เดฎเดฅുเดฐ.
  • เดจാเด—เดฐเดถ്เดฐേเดท്เด ിเตป: เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณിเดฒെ เดงเดจിเด•เดฐാเดฏ เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เด‡เดตเตผ. เดญเดฐเดฃเดค്เดคിเดฒും เด‡เดตเตผเด•്เด•് เดชเด™്เด•ുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เดณുเดŸെ เด—ിเตฝเดกുเด•เดณിเดฒെ เดช്เดฐเดฎുเด– เด…ംเด—เด™്เด™เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.

เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเด•เตผเดš്เดš

  • เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเด•เตผเดš്เดš: เด†เดฑാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸോเดŸെ เดฑോเดฎാ เดธാเดฎ്เดฐാเดœ്เดฏം เดคเด•เตผเดจ്เดจเดคിเดจെ เดคുเดŸเตผเดจ്เดจ് เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏുเดŸെ เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐം เด•ുเดฑเดž്เดžു.
  • เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐു เด•ാเดฐเดฃം: เดšൈเดจเด•്เด•ാเดฐിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดชเดŸ്เดŸ് เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏ เดชാเดถ്เดšാเดค്เดฏเตผ เดชเด ിเดš്เดšเดคും เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเด•เตผเดš്เดš: เดตിเดฆേเดถ เดต്เดฏാเดชാเดฐം เด•ുเดฑเดž്เดžเดค് เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคെเดฏും เดช്เดฐเดคിเด•ൂเดฒเดฎാเดฏി เดฌാเดงിเดš്เดšു.
  • เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคเด•เตผเดš്เดš (Urban Decay): เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเดฒെ เดฎാเดจ്เดฆ്เดฏം, เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒ เดตเดธ്เดคുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃเดค്เดคിเดฒെ เด•ുเดฑเดต്, เด—്เดฐാเดฎീเดฃเดตเตฝเด•്เด•เดฐเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เดชเดฒ เดช്เดฐเดงാเดจ เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดคเด•เตผเดš്เดšเดฏ്เด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เด…เดž്เดšാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸിเดฒെ เดšൈเดจീเดธ് เดธเดž്เดšാเดฐിเดฏാเดฏ เดซാเดนിเดฏാเตป เดตเดฒിเดฏ เดจเด—เดฐเด™്เด™เดณാเดฏി เดตിเดถേเดทിเดช്เดชിเดš്เดš เดธ്เดฅเดฒเด™്เด™เดณെ เดเดดാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸിเดฒെ เดธเดž്เดšാเดฐിเดฏാเดฏ เดนുเดฏാเตป เดธാเด™് เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เดณാเดฏാเดฃ് เดชเดฐാเดฎเตผเดถിเดš്เดšเดค്.

เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœീเดตിเดคം

  • เดœാเดคി เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏുเดŸെ เดธเด™്เด•ീเตผเดฃ്เดฃเดค: เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เดชുเดคിเดฏ เดคൊเดดിเตฝ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เด†เดณുเด•เดณുเดŸെเดฏും เดตเดฐเดต് เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดจിเดฐเดตเดงി เด‰เดชเดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจ് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เดชുเดคിเดฏ เดœാเดคിเด•เตพ: เดจിเดฒเดตിเดฒുเดณ്เดณ เดตเตผเดฃ്เดฃ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคിเดจ് เดˆ เดชുเดคിเดฏ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เด‰เตพเด•്เด•ൊเดณ്เดณാเตป เด•เดดിเดž്เดžിเดฒ്เดฒ. เด…เดคിเดจാเตฝ เด“เดฐോ เดคൊเดดിเตฝ เด—്เดฐൂเดช്เดชും เดชുเดคിเดฏ ‘เดœാเดคി’ เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ ‘เด‰เดชเดœാเดคി’ เด†เดฏി เดฎാเดฑി.
    • เดชുเดฑเดค്เดคുเดจിเดจ്เดจ് เดตเดจ്เดจเดตเตผ, เดตเดจเดตാเดธിเด•เตพ (‘เดจിเดทാเดฆเตผ’), เดตเตผเดฃ്เดฃാเดจ്เดคเดฐ เดตിเดตാเดนเด™്เด™เดณിเตฝ เดœเดจിเดš്เดš เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐും เดชുเดคിเดฏ เดœാเดคിเด•เดณാเดฏി.
  • เดตเตผเดฃ്เดฃ เดจിเดฒ: เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผ, เด•്เดทเดค്เดฐിเดฏเตผ, เดตൈเดถ്เดฏเตผ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจเดค്เดคിเดจും เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•ാเดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฎാเดฑ്เดฑം เดตเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
  • เดถൂเดฆ്เดฐเตผ: เดเดดാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸിเตฝ เด‡เดจ്เดค്เดฏ เดธเดจ്เดฆเตผเดถിเดš്เดš เดนുเดฏാเตป เดธാเด™് เดถൂเดฆ്เดฐเดฐെ เด•เตผเดทเด•เตผ (peasants) เดŽเดจ്เดจാเดฃ് เดตിเดถേเดทിเดช്เดชിเดš്เดšเดค്.
  • เด…เดจ്เดค്เดฏเดœเตผ (Antyajas): เดšเดคുเตผเดตเตผเดฃ്เดฃ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•്เด•് เดชുเดฑเดค്เดคുเดณ്เดณ เด‡เดตเตผ ‘เด…เดฏിเดค്เดคเด•്เด•ാเตผ’ เด†เดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു. เดเดฑ്เดฑเดตും เดคാเดด്เดจ്เดจเดตเตผ: เดถ്เดฎเดถാเดจം เดธൂเด•്เดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจ ‘เดšเดฃ്เดกാเดฒเตผ’, เดฎൃเด—เดค്เดคോเตฝ เดŠเดฑเด•്เด•ിเดŸുเดจ്เดจ ‘เดšเตผเดฎ്เดฎเด•ാเดฐเตผ’.

เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจเดตും เดตിเดตാเดนเด™്เด™เดณും

  • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅാเดจം: เดชൊเดคുเดตെ เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพเด•്เด•് เดคാเดด്เดจ്เดจ เดธ്เดฅാเดจเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดตിเดงേเดฏเดค്เดตം: เดฐാเดœ്เดžിเดฎാเตผ เดฎുเดคเตฝ เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เดค്เดคിเดฒെ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เดตเดฐെ เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเดฐോเดŸ് เดตിเดงേเดฏเดค്เดตം เด•ാเดฃിเด•്เด•เดฃം เดŽเดจ്เดจ് เดช്เดฐเดคീเด•്เดทിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดตเตผเด—്เด—เดค്เดคിเดฒെ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพเด•്เด•് เดชോเดฒും เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดตเดฒിเดฏ เดธ്เดฅാเดจเดฎോ เดชเดฐിเด—เดฃเดจเดฏോ เดฒเดญിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ. เด’เดฐു เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เดธ്เดค്เดฐീเด•്เด•് เดชോเดฒും เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดฒเดญിเดš്เดšเดคിเดจ് เดคെเดณിเดตിเดฒ്เดฒ.
  • เดตเตผเดฃ്เดฃാเดจ്เดคเดฐ เดตിเดตാเดนเด™്เด™เตพ (Inter-caste Marriages):
    • เด…เดจുเดฒോเดฎ เดตിเดตാเดนം (Anuloma): เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดธ്เดค്เดฐീเดฏും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดตിเดตാเดนം.
    • เดช്เดฐเดคിเดฒോเดฎ เดตിเดตാเดนം (Pratiloma): เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดธ്เดค്เดฐീเดฏും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดตിเดตാเดนം.
  • เดซാเดนിเดฏാเตป്เดฑെ เดตിเดตเดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดšเดฃ്เดกാเดฒเตผ: เดšเดฃ്เดกാเดฒเตผ เด’เดฐു เดจเด—เดฐเดค്เดคിเดฒോ เด…เด™്เด™ാเดŸിเดฏിเดฒോ เดช്เดฐเดตേเดถിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ, เดคเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเดฐเดต് เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเด•്เด•ാเดฐെ เด…เดฑിเดฏിเด•്เด•ാเดจും เด…เดตเตผเด•്เด•് เดฎാเดฑാเดจുเดฎാเดฏി เด’เดฐു เดฎเดฐเดช്เดชเดฒเด•เดฏിเตฝ เด…เดŸിเดš്เดš് เดถเดฌ്เดฆเดฎുเดฃ്เดŸാเด•്เด•เดฃเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.

เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐเดตും เดญเดฐเดฃเดตും

  • เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด…เดงിเด•ാเดฐം (Samudragupta - เดช്เดฐเดฏാเด— เดช്เดฐเดถเดธ്เดคി): เดฐാเดœാเดต് เด•ുเดฌേเดฐเตป, เดตเดฐുเดฃเตป, เด‡เดจ്เดฆ്เดฐเตป, เด…เดจ്เดงเด•เตป เดŽเดจ്เดจിเดตเตผเด•്เด•് เดคുเดฒ്เดฏเดจാเดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു. เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดคเดจിเด•്เด•് เดคുเดฒ്เดฏเดฎാเดฏ เดŽเดคിเดฐാเดณിเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ. เดฐാเดœാเดตിเดจെ เดฆൈเดตเดค്เดคിเดจ് เดคുเดฒ്เดฏเดฎാเดฏി เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ി.
  • เดฐാเดœാเดตിเตป്เดฑെ เด‰เดค്เดคเดฐเดตാเดฆിเดค്เดคเด™്เด™เตพ: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคെ เด†เด•്เดฐเดฎเดฃเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•, เดฆുเตผเดฌเดฒ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെเดฏും เดฎเดคเดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെเดฏും (เดฌുเดฆ്เดงเดฎเดค เดธเดจ്เดฏാเดธിเดฎാเตผ, เดœൈเดจ เดธเดจ്เดฏാเดธിเดฎാเตผ) เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดญเดฐเดฃം: เด•ീเดดเดŸเด•്เด•ിเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ เดญเดฐเดฃാเดงിเด•ാเดฐിเด•เดณെ เด—ുเดช്เดคเดจ്เดฎാเตผ เดคเด™്เด™เดณുเดŸെ ‘เดธാเดฎเดจ്เดคเตปเดฎാเดฐാเดฏി’ เดคുเดŸเดฐാเตป เด…เดจുเดตเดฆിเดš്เดšു. เด…เดตเตผเด•്เด•് เดธ്เดตเดจ്เดคം เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃം เดจเตฝเด•ി. เดจേเดฐിเดŸ്เดŸ് เดญเดฐിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเตฝ เดตിเดถเดฆเดฎാเดฏ เดญเดฐเดฃเดธംเดตിเดงാเดจം เดตിเด•เดธിเดช്เดชിเดš്เดšു.

เด—്เดฐാเดฎเดญเดฐเดฃเดตും เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏും

  • เด—്เดฐാเดฎเดญเดฐเดฃം (Village Administration):
    • เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคเดฒเดตเตป: ‘เด—്เดฐാเดฎเดชเดคി’ เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ ‘เด—്เดฐാเดฎാเดง്เดฏเด•്เดทเตป’.
    • เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคിเดฒെ เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค്: ‘เด—്เดฐാเดฎเดตൃเดฆ്เดงเตผ’ (เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคിเดฒെ เดฎുเดคിเตผเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เด•ൂเดŸ്เดŸം).
    • เด•เตผเดทเด•เตผ, เด†เดถാเดฐിเดฎാเตผ, เดจെเดฏ്เดค്เดคുเด•ാเตผ, เด‡เดŸเดฏเดจ്เดฎാเตผ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฐെเดฒ്เดฒാം เด—്เดฐാเดฎเดค്เดคിเดฒെ เดคാเดฎเดธเด•്เด•ാเตผ เด†เดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เด‡เดตเดฐുเดŸെ เดธเดฎൂเดนเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดญเดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏം เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เด•เดฒเดฏും เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏും: เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เด•്เดทേเดค്เดฐ เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ เดฎിเด•เดš്เดšുเดจിเดจ്เดจു. เดจിเดฐเดตเดงി เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു.
  • เดช്เดฐเดถเดธ്เดคിเด•เตพ (Prasastis): เดช്เดฐാเดšീเดจ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดญเดฐเดฃാเดงിเด•ാเดฐിเด•เตพ เดคเด™്เด™เดณുเดŸെ เดจേเดŸ്เดŸเด™്เด™เตพ เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ാเตป เดธ്เดฅാเดชിเดš്เดš เดถിเดฒാเดถാเดธเดจเด™്เด™เตพ. เดเดฑ്เดฑเดตും เดชเดดเด•്เด•เดฎുเดณ്เดณเดค് เดฐുเดฆ്เดฐเดฆാเดฎเตป്เดฑെ เดœുเดจാเด—เดก് เดถാเดธเดจเดฎാเดฃ് (เดฐเดฃ്เดŸാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് CE).
  • เดช്เดฐเดฏാเด— เดช്เดฐเดถเดธ്เดคി: เดธเดฎുเดฆ്เดฐเด—ുเดช്เดคเตป്เดฑെ เดตിเดœเดฏเด™്เด™เดณെเดฏും เดธൈเดจിเด• เดฎുเดจ്เดจേเดฑ്เดฑเด™്เด™เดณെเดฏും เดชുเด•เดด്เดค്เดคുเดจ്เดจു. เด—ുเดช്เดค เดธเดญเดฏിเดฒെ เด•เดตിเดฏാเดฏ เดนเดฐിเดธേเดจเดจാเดฃ് เด‡เดค് เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดค്เดคിเตฝ เดฐเดšിเดš്เดšเดค്.

เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ, เดธാเดนിเดค്เดฏം, เดคเดค്เดตเดšിเดจ്เดค

  • เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏുเดŸെ เดธเดตിเดถേเดทเดคเด•เตพ: เด•เดฒ്เดฒും เด‡เดท്เดŸിเด•เดฏും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšുเดณ്เดณ เด•്เดทേเดค്เดฐ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം. เดถിเตฝเดชเด™്เด™เตพ.
  • เดšിเดค്เดฐเด•เดฒ: เด…เดœเดจ്เดคാ เด—ുเดนเด•เดณിเดฒെ (เดฎเดนാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ) เดฒോเด•เดช്เดฐเดถเดธ്เดคเดฎാเดฏ เดšിเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെเดคാเดฃ്. เดฐാเดœเด•ീเดฏ เดœീเดตിเดคം, เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏเดต เดšിเดค്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšു.
  • เดธാเดนിเดค്เดฏം: เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดค്เดคിเดจ് เดฐാเดœเด•ീเดฏ เดช്เดฐോเดค്เดธാเดนเดจം เดฒเดญിเดš്เดšു. เดญเดฐเดฃเดญാเดทเดฏും เดธംเดธ്เด•ൃเดคเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം, เดฎിเด•്เด• เดชുเดฐാเดฃเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เดชൂเตผเดฃ്เดฃเดฐൂเดชം เดช്เดฐാเดชിเดš്เดšเดค്.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•ൃเดคിเด•เตพ (เดชเดŸ്เดŸിเด•):
    • เด…เดญിเดœ്เดžാเดจ เดถാเด•ുเดจ്เดคเดณം: เด•ാเดณിเดฆാเดธเตป (เดจാเดŸเด•ം)
    • เด•ുเดฎാเดฐเดธംเดญเดตം: เด•ാเดณിเดฆാเดธเตป
    • เดฎൃเดš്เด›เด•เดŸിเด•ം: เดถൂเดฆ്เดฐเด•เตป (เดจാเดŸเด•ം)
    • เดธ്เดตเดช്เดจเดตാเดธเดตเดฆเดค്เดคം: เดญാเดธเตป (เดจാเดŸเด•ം)
    • เดค്เดฐിเด•ാเดฃ്เดกി: เดญเตผเดคൃเดนเดฐി (เดต്เดฏാเด•เดฐเดฃം)
    • เด…เดฎเดฐเด•ോเดถം: เด…เดฎเดฐเดธിംเดนเตป (เดจിเด˜เดฃ്เดŸു)

เดคเดค്เดตเดšിเดจ്เดคเดฏും เดถാเดธ്เดค്เดฐเดตും

  • เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดจാเดŸเด•เด™്เด™เตพ: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดท เด•เดฅാเดชാเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดธംเดธ്เด•ൃเดคം เดธംเดธാเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ, เดฐാเดœ്เดžി เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെเดฏുเดณ്เดณ เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณും เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเดฏിเดฒുเดณ്เดณ เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเดฐും เดช്เดฐാเด•ൃเดค เดญാเดทเดฏാเดฃ് เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค്.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดคเดค്เดตเดถാเดธ്เดค്เดฐเด™്เด™เตพ (Philosophy):
    • เดธാംเด–്เดฏ: เด•เดชിเดฒเตป
    • เดฏോเด—
    • เดจ്เดฏാเดฏ: เด—ൗเดคเดฎเตป
    • เดตൈเดถേเดทിเด•: เด•เดฃാเดฆเตป
    • เดตേเดฆാเดจ്เดค: เดฌാเดฆเดฐാเดฏเดฃเตป
    • เดฎീเดฎാംเดธ: เดœൈเดฎിเดจി
  • เดฒോเดนเดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം (Metallurgy): เดกเตฝเดนിเด•്เด•് เดธเดฎീเดชเดฎുเดณ്เดณ เดฎെเดน്‌เดฑൗเดณിเดฏിเดฒെ เด‡เดฐുเดฎ്เดช് เดคൂเตบ (เดจാเดฒാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸ് CE) เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെ เดธാเด™്เด•േเดคിเด• เดตൈเดฆเด—്เดง്เดฏเดค്เดคിเดจ് เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดฎാเดฃ്. เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸുเด•เดณാเดฏി เดฎเดดเดฏും เดตെเดฏിเดฒുเดฎേเดฑ്เดฑിเดŸ്เดŸും เด‡เดคിเดจ് เดคുเดฐുเดฎ്เดชെเดŸുเดค്เดคിเดŸ്เดŸിเดฒ്เดฒ.
  • เดถാเดธ്เดค്เดฐം: เดœ്เดฏോเดคിเดถാเดธ്เดค്เดฐം, เด—เดฃിเดคเดถാเดธ്เดค്เดฐം, เดตൈเดฆ്เดฏเดถാเดธ്เดค്เดฐം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏിเตฝ เด—്เดฐเดจ്เดฅเด™്เด™เตพ เดŽเดดുเดคി.
    • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•ൃเดคിเด•เตพ: เดตเดฐാเดนเดฎിเดนിเดฐเตป്เดฑെ เดฌൃเดนเดค്เดธംเดนിเดค, เด†เดฐ്เดฏเดญเดŸเตป്เดฑെ เด†เดฐ്เดฏเดญเดŸീเดฏം, เด…เดฎเดฐเดธിംเดนเตป്เดฑെ เด…เดฎเดฐเด•ോเดถം.

เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ

  • เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดญൂเดฎി เดฆാเดจം: เด†เดฑാം เดจൂเดฑ്เดฑാเดฃ്เดŸോเดŸെ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം เด•ാเดฐเดฃം เดˆ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏം เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดต്เดฏാเดชിเดš്เดšു.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดฐാเดœเดตംเดถเด™്เด™เตพ: เดชเดฒ്เดฒเดตเดจ്เดฎാเตผ, เดšാเดฒൂเด•്เดฏเตผ, เดชാเดฃ്เดก്เดฏเตผ. เด‡เดตเตผ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•ും เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคു.
  • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เดธ്เดตാเดงീเดจം: เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผ เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเดฒും เดธเดฎ്เดชเดฆ്‌เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเดฏിเดฒും เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธ്เดฅാเดจം เดจേเดŸി.
  • เด•ൃเดทിเดฏുเดŸെ เดตเดณเตผเดš്เดš: เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด…เดฑിเดต് เด•ൃเดทി เดตിเด•เดธിเดช്เดชിเด•്เด•ാเตป เดธเดนാเดฏിเดš്เดšു. เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเดฐും เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดญเดฐเดฃเด•ൂเดŸเด™്เด™เดณും เดœเดฒเดธംเดญเดฐเดฃിเด•เดณും เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เดณും เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดš് เด•ൃเดทിเดฏെ เดช്เดฐോเดค്เดธാเดนിเดช്เดชിเดš്เดšു.
  • เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ เดชเด™്เด•്: เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผ เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐം: เด•ാเตผเดทിเด•ോเตฝเดช്เดชเดจ്เดจเด™്เด™เดณിเดฒെ เดฎിเดš്เดšം เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏ്เด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดคുเดฑเดฎുเด–เด™്เด™เตพ: เดชเดฒ്เดฒเดตเดฐുเดŸെ เด•ീเดดിเตฝ เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം เดคിเดฐเด•്เด•േเดฑിเดฏ เดคുเดฑเดฎുเด–เดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เด•ൊเตผเด•്เด•ൈ, เดฎാเดฎเดฒ്เดฒเดชുเดฐം, เด•ാเดตേเดฐിเดชൂเดฎ്เดชเดŸ്เดŸเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดšൈเดจീเดธ്, เด…เดฑเดฌ് เดต്เดฏാเดชാเดฐിเด•เตพ เดŽเดค്เดคിเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดต്เดฏാเดชാเดฐി เดธംเด˜เด™്เด™เตพ: เดตเดŸเด•്เด•േ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ 'เดถ്เดฐേเดฃിเด•เตพ' เดŽเดจ്เดจเดฑിเดฏเดช്เดชെเดŸ്เดŸിเดฐുเดจ്เดจเดค് เด‡เดตിเดŸെ ‘เดตเดฃിเด•്’ เดธเดฎൂเดนเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจ് เดตിเดณിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸു.

เดจിเด•ുเดคി เด‡เดณเดตുเด•เตพ

  • เดจിเด•ുเดคി: เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ 1/6 เดญാเด—ം เดญൂเดจിเด•ുเดคിเดฏാเดฏി เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เด•เดฐเด•ൗเดถเดฒเดค്เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เดณും เดจിเด•ുเดคി เดจเตฝเด•เดฃം.
  • เดจിเด•ുเดคി เด‡เดณเดต്: เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพเด•്เด•ും เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เตพเด•്เด•ും (เด…เด—്เดฐเดนാเดฐเด™്เด™เตพ) เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจ เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏ เดญൂเดฎിเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคി เด‡เดณเดต് เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เด…เด—്เดฐเดนാเดฐเด™്เด™เตพ (Agraharas): เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃ เด—്เดฐാเดฎเด™്เด™เตพ.
  • เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดธ്เดตം/เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏം (Brahmadeya): เด’เดฐു เด•ൂเดŸ്เดŸം เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎി.
  • เดฆേเดตเดธ്เดตം/เดฆേเดตเดฆാเดจം (Devadanam): เดฆേเดตเดจോ เด•്เดทേเดค്เดฐเดค്เดคിเดจോ เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดค เดญൂเดฎി. เด•്เดทേเดค്เดฐ เดŸ്เดฐเดธ്เดฑ്เดฑിเดฎാเดฐാเดฃ് เด‡เดค് เดญเดฐിเดš്เดšിเดฐുเดจ്เดจเดค്.

เดธാเดฎൂเดนിเด• เด˜เดŸเดจเดฏും เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดญเดฐเดฃเดตും

  • เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนം: เดฌ്เดฐเดน്เดฎเดฆേเดฏ เดญൂเดฎി เดฒเดญിเดš്เดš เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เด†เดงിเดชเดค്เดฏเดฎുเดณ്เดณ เดธ്เดฅാเดจเดฎുเดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดคാเดด്เดจ്เดจ เดœാเดคിเด•്เด•ാเตผ: เด‡เดตเตผ เด•เดท്เดŸเดช്เดชാเดŸുเด•เตพ เด…เดจുเดญเดตിเดš്เดšു. เดตเตผเดฃ്เดฃ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•്เด•് เดชുเดฑเดค്เดคുเดณ്เดณ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณും เด‰เดฃ്เดŸാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.
  • เด—്เดฐാเดฎเดญเดฐเดฃം: เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณിเตฝ เดฐാเดœเดญเดฐเดฃเดฎാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു. เด—്เดฐാเดฎเด•്เด•ോเดŸเดคിเด•เดณും เดจിเดฒเดจിเดจ്เดจിเดฐുเดจ്เดจു. เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം, เดจീเดคി เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เด•ാเดฐ്เดฏเด™്เด™เดณും เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เดณും เด•ൂเดŸ്เดŸാเดฏ เด…เดญിเดช്เดฐാเดฏเดค്เดคിเดฒൂเดŸെ เดšเตผเดš്เดš เดšെเดฏ്เดค് เดชเดฐിเดนเดฐിเดš്เดšു. เด‡เดค്เดคเดฐം เด•ാเดฐ്เดฏเด™്เด™เดณിเดฒോ เด†เดšാเดฐเด™്เด™เดณിเดฒോ เดœാเดคി เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณിเดฒോ เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเตผ เด‡เดŸเดชെเดŸ്เดŸിเดฐുเดจ്เดจിเดฒ്เดฒ.
  • เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด• เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ: เดญเด•്เดคി เดช്เดฐเดธ്เดฅാเดจം เด‰เดฏเตผเดจ്เดจുเดตเดจ്เดจു. เดชเดฒ്เดฒเดต เดฐാเดœാเดต് เดฎเดนേเดจ്เดฆ്เดฐเดตเตผเดฎ്เดฎเตป I เดธംเดธ്เด•ൃเดค เดชเดฃ്เดกിเดคเดจാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു.

เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏ

  • เด•เดฒเดฏും เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณും: เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณാเดฏിเดฐുเดจ്เดจു เดˆ เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด•เดฒാเดธൃเดท്เดŸിเด•เตพ. เด•ാเดž്เดšീเดชുเดฐം, เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം, เดฎเดงുเดฐ เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเตฝ เดช്เดฐเดงാเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณുเดฃ്เดŸ്.
  • เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒി (Dravidian Style): เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเตป เด•്เดทേเดค്เดฐ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดฐീเดคി.
  • เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒിเดฏുเดŸെ เด˜เดŸ്เดŸเด™്เด™เตพ: เดชാเดฑ เดคുเดฐเดจ്เดจുเดณ്เดณ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ (Rock-cut), เด’เดฑ്เดฑเด•്เด•เดฒ്เดฒിเดฒുเดณ്เดณ เดฐเดฅเด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ (Monolithic chariot), เด˜เดŸเดจാเดชเดฐเดฎാเดฏ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ (Structural temples).
  • เดฎเดฑ്เดฑ് เดถൈเดฒിเด•เตพ: เดตเดŸเด•്เด•േ เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดจാเด—เดฐ, เดตാเดธเดฐ เดถൈเดฒിเด•เตพ.
  • เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏുเดŸെ เดธเดตിเดถേเดทเดคเด•เตพ: เด•ൂเดฑ്เดฑเตป เดฎเดฃ്เดกเดชเด™്เด™เตพ. เดšോเดณเดจ്เดฎാเดฐാเดฃ് เดฆ്เดฐാเดตിเดก เดถൈเดฒിเดฏിเตฝ เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฎ്เดฎിเดš്เดšเดค് (เดฎเดงുเดฐ เดฎീเดจാเด•്เดทി เด•്เดทേเดค്เดฐം, เดถ്เดฐീเดฐംเด—ം เด•്เดทേเดค്เดฐം).
  • เด•്เดทേเดค്เดฐ เด˜เดŸเดจ: เดถ്เดฐീ เด•ോเดตിเตฝ/เด—เตผเดญเด—ൃเดนം (sanctum sanctorum), เดตിเดฎാเดจം (เด—ോเดชുเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดฎുเด•เตพ เดญാเด—ം), เดถിเด–เดฐം (เดฎുเด•เตพ เดญാเด—ം), เดฎเดฃ്เดกเดชം, เดช്เดฐเดฆเด•്เดทിเดฃเดชเดฅം.
  • เดฎเดนാเดฌเดฒിเดชുเดฐം: เดชเดฒ്เดฒเดตเดฐുเดŸെ เด•ാเดฒเดค്เดคെ เดช്เดฐเดงാเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ. เด’เดฑ്เดฑเด•്เด•เดฒ്เดฒിเดฒുเดณ്เดณ เดฐเดฅเด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณും เดคീเดฐเด•്เดทേเดค്เดฐเดตും (Shore Temple) เดช്เดฐเดถเดธ്เดคം. เดฏുเดจെเดธ്เด•ോ เดชൈเดคൃเด• เดจเด—เดฐเดฎാเดฏി เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเดš്เดšു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดชเดฐเดฎാเดฏ เดช്เดฐเดตเดฃเดคเด•เตพ (Demographic Trends in India)

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดตเตผเดฆ്เดงเดจเดตിเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ

  • เด†เดฎുเด–ം: เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเดณเตผเดš്เดšเดฏെ เดธൂเดšിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดตാเตผเดค്เดคാ เดคเดฒเด•്เด•െเดŸ്เดŸുเด•เดณാเดฃ് เดจเตฝเด•ിเดฏിเดŸ്เดŸുเดณ്เดณเดค്.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเตผเดฆ്เดงเดจเดต് เดฎൂเดฒเดฎുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ: เดฆാเดฐിเดฆ്เดฐ്เดฏം, เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดฏ്เดฎ, เดชเดŸ്เดŸിเดฃി.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (Population): เด’เดฐു เดจിเดถ്เดšിเดค เดธเดฎเดฏเดค്เดค് เด’เดฐു เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดค് เดคാเดฎเดธിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เด†เด•െ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคിเดฏെ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเตผเดฆ്เดงเดจเดต് เดฌാเดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏ เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เตพ, เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം

  • เด†เด—ോเดณ เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (2023 UNFPA เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸ് เดช്เดฐเด•ാเดฐം): 804.5 เด•ോเดŸി.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (2023 UNFPA เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸ് เดช്เดฐเด•ാเดฐം): 142.86 เด•ോเดŸി.
  • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดตിเด•เดธเดจ เดธൂเดšിเด•: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดถിเดถുเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตിเดตเดฐเด™്เด™เดณെ เด†เดถ്เดฐเดฏിเดš്เดšിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Demography): เดœเดจเดจ-เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ുเด•เตพ, เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เด•ൈเด•ാเดฐ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดถാเดธ്เดค്เดฐเดถാเด–.
  • UNFPA (เดฏുเดฃൈเดฑ്เดฑเดก് เดจേเดทเตปเดธ് เดชോเดช്เดชുเดฒേเดทเตป เดซเดฃ്เดŸ്): เดเด•്เดฏเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดธเดญเดฏുเดŸെ เด•ീเดดിเดฒുเดณ്เดณ เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เดเดœเตปเดธി. เดช്เดฐเดค്เดฏുเดค്เดชാเดฆเดจ เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ, เด•ുเดŸുംเดฌเด•്เดทേเดฎം, เดฎാเดคൃ-เดตാเตผเดฆ്เดงเด•്เดฏ เดชเดฐിเดšเดฐเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดจിเตผเดตเดšเดจം: เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅാเดชിเดคเดฎാเดฏ เดชเด เดจം. 'เดกെเดฎോเดธ്' (เดœเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดตിเดตเดฐเดฃം), 'เด—്เดฐാเดซി' (เดตിเดตเดฐเดฃം) เดŽเดจ്เดจീ เด—്เดฐീเด•്เด•് เดชเดฆเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดตเดจ്เดจเดค്.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เดณും เดธെเตปเดธเดธും

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เตพ:
    • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Social Demography): เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจ, เด…เดคിเตป്เดฑെ เดฎാเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ, ะฝะฐัเดจ്เดคเดฐเดซเดฒเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดต เด…เดจ്เดตേเดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•-เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดฐീเดคിเด•เตพเด•്เด•് เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.
    • เด”เดชเดšാเดฐിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Formal Demography): เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดฎാเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด˜เดŸเด•เด™്เด™เดณെ เด…เดณเด•്เด•ുเด•เดฏും เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃเดค്เดคിเดจ് เดธെเตปเดธเดธ്).
  • เดธെเตปเดธเดธ്: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดธാเดงാเดฐเดฃเดฏാเดฏി เดชเดค്เดค് เดตเตผเดทเดค്เดคിเดฒൊเดฐിเด•്เด•เดฒാเดฃ് เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจเดค്. เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐാเตผ เดœเดจเดฑเดฒും เดธെเตปเดธเดธ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑുเดฎാเดฃ് เดธെเตปเดธเดธ് เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดจേเดคൃเดค്เดตം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดค്.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดธൂเดšเด•เด™്เด™เดณും เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑเดตും

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดธൂเดšเด•เด™്เด™เตพ: เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดธ്เดค്เดฐീ-เดชുเดฐുเดท เด…เดจുเดชാเดคം, เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം, เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം, เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ, เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค.
  • เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (Migration): 1941-เตฝ เดœോเดฒി เดคേเดŸി เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด…เดธเดฎിเดฒേเด•്เด•് เดชോเดฏเดตเดฐെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เด•เดตിเดคเดฏിเตฝ เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เด‡เดจ്เดจ് เดฎเดฑ്เดฑ് เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด†เดณുเด•เตพ เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒേเด•്เด•് เดตเดฐുเดจ്เดจു ('เด…เดคിเดฅി เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ').
  • เดจിเตผเดตเดšเดจം: เด’เดฐു เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดค് เดจിเดจ്เดจ് เดฎเดฑ്เดฑൊเดฐിเดŸเดค്เดคേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏเดคോ เดคാเตฝเด•്เด•ാเดฒിเด•เดฎാเดฏเดคോ เด†เดฏ เดตാเดธം. เด‡เดค് เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เดฎാเดฑ്เดฑുเดจ്เดจു.

เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเดฐเด™്เด™เตพ

  • เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดคเดฐเด™്เด™เตพ:
    • เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (International Migration): เดฐാเดœ്เดฏ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•เตพ เด•เดŸเดจ്เดจുเดณ്เดณ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด—เตพเดซ് เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•ും เดฏൂเดฑോเดช്เดฏเตป เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•ും).
    • เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (Internal Migration): เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•്เด•ുเดณ്เดณിเดฒെ เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം (เด‰เดฆാเดนเดฐเดฃം: เด•േเดฐเดณീเดฏเตผ เดฎเดฑ്เดฑ് เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•് เดชോเด•ുเดจ്เดจเดค്, เดฎเดฑ്เดฑ് เดธംเดธ്เดฅാเดจเด•്เด•ാเตผ เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒേเด•്เด•് เดตเดฐുเดจ്เดจเดค്).
  • SCERT เดšോเดฆ്เดฏം: เด…เดคിเดฅി เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ เดœോเดฒി เดคേเดŸി เด•ുเดŸിเดฏേเดฑുเดจ്เดจเดคിเตป്เดฑെ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคാเดฏിเดฐിเด•്เด•ും?
    • เดฎിเด•เดš്เดš เดตเดฐുเดฎാเดจം.
    • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดชเดฆเดตി.

เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും

  • เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•് (Birth Rate): เด†เดฏിเดฐം เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏിเตฝ เด’เดฐു เดตเตผเดทം เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดœീเดตเดจുเดณ്เดณ เดœเดจเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് (Death Rate): เด†เดฏിเดฐം เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏിเตฝ เด’เดฐു เดตเตผเดทം เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดฎเดฐเดฃเด™്เด™เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐേเดทเตป: เด‡เดจ്เดค്เดฏ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെ เดฎിเด•്เด• เดฐാเดœ്เดฏเด™്เด™เดณിเดฒും เดœเดจเดจ-เดฎเดฐเดฃ เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐേเดทเตป เดจിเตผเดฌเดจ്เดงเดฎാเดฃ്.
  • เดถിเดถുเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് (Infant Mortality Rate): เด’เดฐു เดตเตผเดทം 1000 เดœീเดตเดจുเดณ്เดณ เดœเดจเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เด’เดฐു เดตเดฏเดธ്เดธിเดจുเดณ്เดณിเตฝ เดฎเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดถിเดถുเด•്เด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เดฎാเดคൃเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് (Maternal Mortality Rate): เด’เดฐു เดตเตผเดทം 1000 เดœเดจเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เดช്เดฐเดธเดตเดธเดฎเดฏเดค്เดค് เดฎเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดถിเดถു-เดฎാเดคൃเดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ുเด•เตพ เด’เดฐു เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชിเดจ്เดจോเด•്เด•ാเดตเดธ്เดฅเดฏും เดฆാเดฐിเดฆ്เดฐ്เดฏเดตും เดธൂเดšിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเดณเตผเดš്เดš: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธം. เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•് เด•ുเดฑเดตാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•് เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคാเตฝ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเดณเตผเดš്เดš เด•ുเดฑเดฏും.

เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค

  • เดœเดจเดจ-เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ിเดฒെ เดช്เดฐเดตเดฃเดคเด•เตพ: 1901 เดฎുเดคเตฝ 2001 เดตเดฐെเดฏുเดณ്เดณ เด•เดฃเด•്เด•ുเด•เตพ เดช്เดฐเด•ാเดฐം เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•ും เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ും เด•ുเดฑเดž്เดžു เดตเดฐുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค (Density of Population): เด’เดฐു เดšเดคുเดฐเดถ്เดฐ เด•ിเดฒോเดฎീเดฑ്เดฑเดฑിเตฝ เดคാเดฎเดธിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเตฝ เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดคเดฏിเตฝ เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธเด™്เด™เดณുเดฃ്เดŸ്.
  • เด•ൂเดŸുเดคเตฝ เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดคเดฏുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถം (2011 เดธെเตปเดธเดธ്): เดกเตฝเดนി.
  • เดเดฑ്เดฑเดตും เด•ുเดฑเดž്เดž เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดคเดฏുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดฆേเดถം (2011 เดธെเตปเดธเดธ്): เด…เดฐുเดฃാเดšเตฝ เดช്เดฐเดฆേเดถ്.
  • SCERT เดšോเดฆ്เดฏം: เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เด•ൂเดŸിเดฏ เดช്เดฐเดฆേเดถเด™്เด™เดณിเดฒെ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?
    • เดคുเดฑเดจ്เดจ เดธ്เดฅเดฒเด™്เด™เดณുเดŸെ เด•ുเดฑเดต്.
    • เดฎเดฒിเดจീเด•เดฐเดฃം.
    • เดœเดฒ เดธംเดญเดฐเดฃเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด•ുเดฑเดต്.
    • เดคിเดฐเด•്เด•് (Crowding).

เดธ്เดค്เดฐീ-เดชുเดฐുเดท เด…เดจുเดชാเดคം

  • เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം (Sex Ratio/Male-Female Ratio): เด†เดฏിเดฐം เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดŽเดค്เดฐ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸ് เดŽเดจ്เดจเดคിเดจെ เดธൂเดšിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เด‡เดค് เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏെ เดธ്เดตാเดงീเดจിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം (Child Sex Ratio): 0-6 เดตเดฏเดธ് เดช്เดฐാเดฏเดชเดฐിเดงിเดฏിเตฝ เด†เดฏിเดฐം เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผเด•്เด•് เดŽเดค്เดฐ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸ്.
  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐเดตเดฃเดค (1961 - 2011): เดธ്เดค്เดฐീ-เดชുเดฐുเดท เด…เดจുเดชാเดคം 941 (1961) เดจിเดจ്เดจ് 940 (2011) เด†เดฏി เดจേเดฐിเดฏ เด•ുเดฑเดตുเดฃ്เดŸാเดฏി. เดŽเดจ്เดจാเตฝ เดถിเดถു เดฒൈംเด—ിเด•ാเดจുเดชാเดคം 960 (1961) เดจിเดจ്เดจ് 914 (2011) เด†เดฏി เด•ുเดฑเดž്เดžു.

เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം เดฎെเดš്เดšเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเดจുเดณ്เดณ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ

  • เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดฏുเดจ്เดจเดค് เดธൃเดท്เดŸിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด• เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ (Most Important Question): (เด‡เดค് เดธാเดฎൂเดนിเด• เด…เดธเดจ്เดคുเดฒിเดคാเดตเดธ്เดฅ, เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ, เดธുเดฐเด•്เดทാ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดจเดฏിเด•്เด•ും).
  • เดจീเดคി เด†เดฏോเด—ിเตป്เดฑെ เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ (เดฒിംเด—ാเดจുเดชാเดคം เดฎെเดš്เดšเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเตป):
    • เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เด…เดตเดฌോเดงം เดตเดณเตผเดค്เดคുเด•.
    • เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพเด•്เด•് เดฎിเด•เดš്เดš เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดตും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธเดตും เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെเดฏും เดชെเตบเด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณെเดฏും เดถാเด•്เดคീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•.

เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം

  • เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം (Life Expectancy): เด’เดฐു เดต്เดฏเด•്เดคി เดถเดฐാเดถเดฐി เดŽเดค്เดฐเด•ാเดฒം เดœീเดตിเด•്เด•ുเดฎെเดจ്เดจ് เด•เดฃเด•്เด•ാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคാเดฃ്. เด’เดฐു เดช്เดฐเดฆേเดถเดค്เดคെ เด“เดฐോ เดช്เดฐാเดฏเดค്เดคിเดฒുเดฎുเดณ്เดณ เดฎเดฐเดฃเดจിเดฐเด•്เด•ിเตป്เดฑെ เด…เดŸിเดธ്เดฅാเดจเดค്เดคിเดฒാเดฃ് เด‡เดค് เดจിเตผเดฃ്เดฃเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം (2015-19 เด•เดฃเด•്เด•്):
    • เด‡เดจ്เดค്เดฏ: เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผ 68.4, เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ 71.1.
    • เด•േเดฐเดณം: เดชുเดฐുเดทเดจ്เดฎാเตผ 72.3, เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ 78.0.
  • เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം เด•ൂเดŸാเตป เด•ാเดฐเดฃം: เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเด•്เดทเดฐเดคാ เดจിเดฐเด•്เด•ും เด‰เดจ്เดจเดค เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธเดตും, เดตിเด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•ൃเดค เดชൊเดคുเดœเดจാเดฐോเด—്เดฏ เดจเดฏം, เดถുเดšിเดค്เดตം, เดญเด•്เดทเดฃ เดฒเดญ്เดฏเดคเดฏും เดชൊเดคുเดตിเดคเดฐเดฃเดตും.
  • เดตเดฏോเดœเดจ เด•്เดทേเดฎം: เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ 60 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดฎുเด•เดณിเดฒുเดณ്เดณเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจാเตฝ 2013-เตฝ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดฏോเดœเดจ เดจเดฏം เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšു. เดชเด•เตฝ เดตീเดŸ് เดชോเดฒുเดณ്เดณ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏുเดŸെ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ

  • เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏുเดŸെ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ (Population Age Structure): เดตിเดตിเดง เดช്เดฐാเดฏ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณിเดฒെ เด†เดณുเด•เดณുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം.
  • เดช്เดฐാเดฏ เด—്เดฐൂเดช്เดชുเด•เตพ:
    • เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เตพ: 0-14
    • เดฏുเดตാเด•്เด•เตพ: 15-59
    • เดตเดฏോเดœเดจเด™്เด™เตพ: 60-เดจ് เดฎുเด•เดณിเตฝ
  • เดœเดจเดจ-เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•ുเด•เดณിเดฒെ เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจเดฏെ เดฌാเดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดตാเตผเดฆ്เดงเด•്เดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏ (Ageing Population): เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏേเดจ เดช്เดฐാเดฏเดฎാเดฏเดตเดฐുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം เดšെเดฑുเดช്เดชเด•്เด•ാเดฐുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคเดค്เดคേเด•്เด•ാเตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ.

เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം (Dependency Ratio)

  • เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดช്เดฐാเดฏเด˜เดŸเดจ (2011 เดธെเตปเดธเดธ്): เดฏുเดตാเด•്เด•เดณുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം เด•ൂเดŸുเดคเดฒും เดตเดฏോเดœเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เด…เดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดตുเดฎാเดฃ്.
  • เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดช്เดฐാเดฏം (Working Age): 15 เดฎുเดคเตฝ 64 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.
  • เด†เดถ്เดฐിเดค เดตിเดญാเด—ം (Dependent Category): 15 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดคാเดดെเดฏുเดณ്เดณเดตเดฐും 64 เดตเดฏเดธ്เดธിเดจ് เดฎുเด•เดณിเดฒുเดณ്เดณเดตเดฐും.
  • เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം: เด†เดถ്เดฐിเดค เดตിเดญാเด—เดค്เดคെ เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดฎാเดฏി เดคാเดฐเดคเดฎ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดฎാเดจเดฆเดฃ്เดกം.
  • เดถเดคเดฎാเดจം (เดเด•เดฆേเดถം): 0-14 (29%), 15-59 (63%), 60+ (8%).

เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ്

  • เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดž്เดžാเตฝ: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเด•്เดทเดฎเดค เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു, เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ് (Demographic Gift/Dividend): เดœോเดฒി เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐേเด•്เด•ാเตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดฎ്เดชോเตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി.
  • เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം เดฎเดจเดธ്เดธിเดฒാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดฒൂเดŸെ เด†เดฐോเด—്เดฏ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏിเตฝ เดต്เดฏเด•്เดคเดฎാเดฏ เดชเดฆ്เดงเดคിเด•เตพ เดธเตผเด•്เด•ാเดฐിเดจ് เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ാเตป เด•เดดിเดฏും.

เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดจเดฏം

  • เดธുเดธ്เดฅിเดฐ เดตിเด•เดธเดจം (Sustainable Development): เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏുเดŸെ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดตเดณเตผเดš്เดš, เดฒเดญ്เดฏเดฎാเดฏ เดตിเดญเดตเด™്เด™เตพ, เดชാเดฐിเดธ്เดฅിเดคിเด• เดถേเดทി เดŽเดจ്เดจിเดต เดตเดฐും เดคเดฒเดฎുเดฑเด•เดณുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดตിเดŸ്เดŸുเดตീเดด്เดš เดšെเดฏ്เดฏാเดคെ, เดจിเดฒเดตിเดฒെ เดคเดฒเดฎുเดฑเดฏുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เตพเด•്เด•ാเดฏി เด‰เดชเดฏോเด—ിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เด•ുเดŸുംเดฌാเดธൂเดค്เดฐเดฃ เดชเดฐിเดชാเดŸി: เด’เดฐു เดธเตผเด•്เด•ാเตผ เดธ്เดชോเตบเดธเตผ เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เด•ുเดŸുംเดฌ เด†เดธൂเดค്เดฐเดฃ เดชเดฐിเดชാเดŸി เด…เดตเดคเดฐിเดช്เดชിเดš്เดš เด†เดฆ്เดฏ เดตിเด•เดธ്เดตเดฐ เดฐാเดœ്เดฏเดฎാเดฃ് เด‡เดจ്เดค്เดฏ (1952).
  • เดฆേเดถീเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดจเดฏം 2000: 2045 เด“เดŸെ เดธുเดธ്เดฅിเดฐเดฎാเดฏ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดš, เดธാเดฎൂเดนിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി, เดชเดฐിเดธ്เดฅിเดคി เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം เดŽเดจ്เดจിเดต เดถเด•്เดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเดจ്เดจ เดฐീเดคിเดฏിเตฝ เดœเดจเดธംเด–്เดฏเดฏെ เด•്เดฐเดฎീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจเดคാเดฃ് เดฒเด•്เดท്เดฏം.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณിเดฒൂเดŸെ เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตിเด•ാเดธം (Extension of Democracy through Institutions)

เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดช്เดฐാเดงാเดจ്เดฏം

  • เด†เดฎുเด–ം: เดชൗเดฐเดจ്เดฎാเดฐുเดŸെ เด†เดตเดถ്เดฏเด™്เด™เดณും เด…เดญിเดฒാเดทเด™്เด™เดณും เดจിเดฑเดตേเดฑ്เดฑുเดจ്เดจเดคിเดจും เดฎാเดจ്เดฏเดฎാเดฏ เดœീเดตിเดคം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจും เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดจ് เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.
  • เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดตเตผเด—്เด—ീเด•เดฐเดฃം:
    • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ (Constitutional Bodies): เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจเดช്เดชോเตพ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดš เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจเดฏാเดฃ് เด…เดงിเด•ാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เดฑเดตിเดŸം. เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดตเดฐുเดค്เดคാเตป เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดญേเดฆเด—เดคി เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.
    • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฌാเดน്เดฏ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ (Extra Constitutional Bodies): เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ് เดชാเดธാเด•്เด•ിเดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณാเตฝ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്. เด†เดตเดถ്เดฏเดฎെเด™്เด•ിเตฝ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดชเดฆเดตി เดจเตฝเด•ാം.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธเดฎเดค്เดตം, เดธ്เดตാเดคเดจ്เดค്เดฐ്เดฏം, เดธാเดฎൂเดนിเด• เดจീเดคി, เดฎเดคേเดคเดฐเดค്เดตം เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เด…เดŸിเดธ്เดฅാเดจ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฎൂเดฒ്เดฏเด™്เด™เตพ เดช്เดฐാเดฏോเด—ിเด•เดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•. เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെ เดธเดœീเดต เดชเด™്เด•ാเดณിเดค്เดคം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (Election Commission): เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏ เดญเดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เตพเด•്เด•് เดช്เดฐเดงാเดจ เดชเด™്เด•ുเดฃ്เดŸ്. เดจീเดคിเดฏും เดจിเดท്เดชเด•്เดทเดตുเดฎാเดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ാเตป เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดš เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเดฎാเดฃിเดค് (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 324).
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1950 เดœเดจുเดตเดฐി 25.
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดฎുเด–്เดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑും เดฐเดฃ്เดŸ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเตผเดฎാเดฐും. เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคിเดฏാเดฃ് เดจിเดฏเดฎിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 6 เดตเตผเดทം เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ 65 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.
  • เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏเตฝ: เดฎുเด–്เดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดฃเดฑെ เด‡ംเดชീเดš്เดš്เดฎെเตป്เดฑ് เดตเดดി เดฎാเดค്เดฐเดฎേ เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏാเตป เด•เดดിเดฏൂ.
  • เด‡เดฒเด•്เดŸ്เดฐോเดฃിเด•് เดตോเดŸ്เดŸിംเด—് เดฎെเดทീเตป (EVM): 1982-เตฝ เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒെ เดชเดฑเดตൂเตผ เด‰เดชเดคെเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชിเดฒാเดฃ് เด†เดฆ്เดฏเดฎാเดฏി เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšเดค്. 2004-เตฝ เดŽเดฒ്เดฒാ เดฒോเด•്เดธเดญാ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณിเดฒും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšു. เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดตെเดฐിเดซൈเดก് เดชേเดช്เดชเตผ เด“เดกിเดฑ്เดฑ് เดŸ്เดฐเดฏเตฝ (VVPAT) เดธംเดตിเดงാเดจം เดธുเดคാเดฐ്เดฏเดค เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ാเตป เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคിเดฏിเดŸ്เดŸുเดฃ്เดŸ്.

เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ

  • เด‡ംเดชീเดš്เดš്เดฎെเตป്เดฑ്: เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เตพ เดตเดนിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดตเดฐെ เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ് เดจเดŸเดชเดŸിเด•เดณിเดฒൂเดŸെ เดจീเด•്เด•ം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏ.
  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เดฒും เดคിเดฐിเดš്เดšเดฑിเดฏเตฝ เด•ാเตผเดก് เดตിเดคเดฐเดฃเดตും.
    • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เด‰เดชเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เดฒോเด•്เดธเดญ, เดฐാเดœ്เดฏเดธเดญ, เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจിเดฏเดฎเดธเดญเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം, เดญเดฐเดฃം.
    • เดชെเดฐുเดฎാเดฑ്เดฑเดš്เดšเดŸ്เดŸം เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เดณെ เด…ംเด—ീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšിเดน്เดจเด™്เด™เตพ เด…เดจുเดตเดฆിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดตിเดœ്เดžാเดชเดจเด™്เด™เตพ เดชുเดฑเดช്เดชെเดŸുเดตിเด•്เด•ുเด•, เดจാเดฎเดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถ เดชเดค്เดฐിเด•เด•เตพ เดธ്เดตീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•, เดธ്เดฅാเดจാเตผเดค്เดฅിเด•เดณുเดŸെ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดช്เดฐเดธിเดฆ്เดงീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•.
    • เดชോเดณിംเด—്, เดตോเดŸ്เดŸെเดฃ്เดฃเตฝ เดคീเดฏเดคിเด•เตพ เดจിเดถ്เดšเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดซเดฒเด™്เด™เตพ เดช്เดฐเด–്เดฏാเดชിเด•്เด•ുเด•, เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•ുเด•.
    • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดšെเดฒเดตുเด•เตพ เด“เดกിเดฑ്เดฑ് เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ: เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ (1950, 1951). (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 327 เดช്เดฐเด•ാเดฐം).

เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ

  • เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎം, 1950: เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑിเดฒേเด•്เด•ും เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจിเดฏเดฎเดธเดญเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดฎുเดณ്เดณ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เตพ เดจിเดถ്เดšเดฏിเด•്เด•ുเด•, เด…เดคിเตผเดค്เดคിเด•เตพ เดจിเตผเดฃ്เดฃเดฏിเด•്เด•ുเด•, เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เดŽเดฒ്เดฒാ เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณും เด’เดฑ്เดฑ เด…ംเด— เดฎเดฃ്เดกเดฒเด™്เด™เดณാเดฏിเดฐിเด•്เด•เดฃเดฎെเดจ്เดจ് เดจിเดท്เด•เตผเดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดœเดจเดช്เดฐാเดคിเดจിเดง്เดฏ เดจിเดฏเดฎം, 1951: เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดจเดŸเดค്เดคിเดช്เดช്, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸเดตเดฐുเดŸെ เดฏോเด—്เดฏเดคเดฏും เด…เดฏോเด—്เดฏเดคเดฏും, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•เตฝ เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดชเดฑเดฏുเดจ്เดจു. เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เด•ുเดฑ്เดฑเด•ൃเดค്เดฏเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดตเดšിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เดฐเดœിเดธ്เดŸ്เดฐേเดทเดจും เดฆേเดถീเดฏ/เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เตพเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดฎാเดจเดฆเดฃ്เดกเด™്เด™เดณും เดšിเดน്เดจം เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจเดคിเดจുเดณ്เดณ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เด‡เดคിเตฝ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดฆിเดจം: เดœเดจുเดตเดฐി 25 (เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป เดธ്เดฅാเดชിเดš്เดš เดฆിเดตเดธം).

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 73-เด‰ം 74-เด‰ം เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดญേเดฆเด—เดคിเด•เดณിเดฒൂเดŸെ เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 243 (K), 243 (ZA)).
  • เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ: เดคเดฆ്เดฆേเดถ เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชിเดจാเดฏി เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เตฝ, เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം, เดธീเดฑ്เดฑുเด•เดณുเดŸെ เดธംเดตเดฐเดฃം เดคീเดฐുเดฎാเดจിเด•്เด•เตฝ.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 1993 เดกിเดธംเดฌเตผ 3-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดฒെ เดชเด™്เด•്: เดœാเดคി, เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•, เดฒിംเด— เด…เดธเดฎเดค്เดตเด™്เด™เตพ เด•ാเดฐเดฃം เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดช്เดฐเด•്เดฐിเดฏเดฏിเตฝ เดชเด™്เด•െเดŸുเดช്เดชിเดš്เดš് เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเดจ് เดถเด•്เดคเดฎാเดฏ เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เด…เดŸിเดค്เดคเดฑ เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจു.

เดฆേเดถീเดฏ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NHRC)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เด’เดดിเดตാเด•്เด•ി เดชൗเดฐാเดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993 เด’เด•്เดŸോเดฌเตผ 12. เด†เดธ്เดฅാเดจം: เดจ്เดฏൂเดกเตฝเดนി.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸെ เด†เดฑ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ. เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เดธുเดช്เดฐീം เด•ോเดŸเดคിเดฏിเดฒെ เดตിเดฐเดฎിเดš്เดš เดšീเดซ് เดœเดธ്เดฑ്เดฑിเดธ്/เดœเดก്เดœി เด†เดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം เด…เดฒ്เดฒെเด™്เด•ിเตฝ 70 เดตเดฏเดธ്เดธ് เดตเดฐെ.

เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดจിเดฏเดฎം

  • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃ เดจിเดฏเดฎം, 1993: เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจാเดฏി เดฆേเดถീเดฏ, เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดคเดฒเด™്เด™เดณിเตฝ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เดณും เด•ോเดŸเดคിเด•เดณും เดธ്เดฅാเดชിเด•്เด•ാเตป เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
  • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถം: เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจเดฏും เด‡เดจ്เดค്เดฏ เด…ംเด—ീเด•เดฐിเดš്เดš เด…เดจ്เดคാเดฐാเดท്เดŸ്เดฐ เด‰เดŸเดฎ്เดชเดŸിเด•เดณും เด‰เดฑเดช്เดชുเดจเตฝเด•ുเดจ്เดจ เดœീเดตിเดคം, เดธ്เดตാเดคเดจ്เดค്เดฐ്เดฏം, เดคുเดฒ്เดฏเดค, เด…เดจ്เดคเดธ്เดธ് เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏ്เด•്เด•ുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ.
  • NHRC เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เดณിเตฝ เด…เดจ്เดตേเดทเดฃം เดจเดŸเดค്เดคുเด•.
    • เดจിเดฏเดฎ เดจിเตผเดต്เดตเดนเดฃ เด‰เดฆ്เดฏോเด—เดธ്เดฅเตผ เดตเดฐുเดค്เดคുเดจ്เดจ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดจเดŸเดชเดŸിเดฏെเดŸുเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจുเดณ്เดณ เดธംเดตിเดงാเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เด•ാเดฐ്เดฏเด•്เดทเดฎเดค เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคി เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เดœเดฏിเดฒുเด•เดณും เดชുเดจเดฐเดงിเดตാเดธ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐเด™്เด™เดณും เดธเดจ്เดฆเตผเดถിเดš്เดš് เดชเดฐിเดท്เด•เดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เด•ോเดŸเดคി เดจเดŸเดชเดŸിเด•เดณിเตฝ เด•เด•്เดทി เดšേเดฐുเด•.

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดฎเดจുเดท്เดฏാเดตเด•ാเดถ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (SHRC): เดฆേเดถീเดฏ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจ് เดธเดฎാเดจเดฎാเดฏി เดธംเดธ്เดฅാเดจเด™്เด™เดณിเดฒും เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เตพ เด‰เดฃ്เดŸ്.
  • เด•േเดฐเดณ SHRC: 1998 เดกിเดธംเดฌเตผ 11-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเดฃും เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เดณും. เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เดนൈเด•്เด•ോเดŸเดคിเดฏിเดฒെ เดตിเดฐเดฎിเดš്เดš เดšീเดซ് เดœเดธ്เดฑ്เดฑിเดธ്/เดœเดก്เดœി เด†เดฏിเดฐിเด•്เด•ും.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด—เดตเตผเดฃเตผ.

เดฆേเดถീเดฏ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCW)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธเดฎൂเดนเดค്เดคിเตฝ เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพ เดจേเดฐിเดŸുเดจ്เดจ เดตിเดตിเดง เดตിเดทเดฏเด™്เด™เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸുเด•, เดจിเดฏเดฎเดชเดฐเดฎാเดฏ เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1992 เดœเดจുเดตเดฐി 31. เด†เดธ്เดฅാเดจം: เดจ്เดฏൂเดกเตฝเดนി.
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด…เดž്เดš് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ, เด’เดฐു เดฎെเดฎ്เดชเตผ เดธെเด•്เดฐเดŸ്เดŸเดฑി.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด‡เดจ്เดค്เดฏാ เด—เดตเตบเดฎെเตป്เดฑ്.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เตพ: เดคുเดฒ്เดฏเดจീเดคി, เดฒിംเด—เดธเดฎเดค്เดตം, เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดท, เด…เดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดฒൈംเด—ിเด• เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•.

เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เดณും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും

  • NCW เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดทเด•്เด•ാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดชเดฐിเดถോเดงിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ാเตป เดจിเดฏเดฎเดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸ്เดŸ് เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•.
    • เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดฎാเดฏി เดฌเดจ്เดงเดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดจเดฏ เดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เดณെ เด‰เดชเดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดธเดฎเดค്เดตเดตും เดตിเดตേเดšเดจเดตും เด‡เดฒ്เดฒാเดคാเด•്เด•ാเตป เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
  • เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดทാ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจ เดจിเดฐോเดงเดจ เดจിเดฏเดฎം, 1961: เดธ്เดค്เดฐീเดงเดจം เดจเตฝเด•ുเดจ്เดจเดคും เดตാเด™്เด™ുเดจ്เดจเดคും เด•ുเดฑ്เดฑเด•เดฐเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.
    • เด—ാเตผเดนിเด• เดชീเดกเดจเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดจിเดฏเดฎം, 2005: (2006 เด’เด•്เดŸോเดฌเตผ 26 เดฎുเดคเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു). เดœീเดตിเดค เดชเด™്เด•ാเดณിเด•เดณോ เดฌเดจ്เดงുเด•്เด•เดณോ เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจ เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เดณിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณെ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเดจ്เดจു. เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดฌോเตผเดกിംเด—്, เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธเดนാเดฏം เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 1996 เดฎാเตผเดš്เดš് 14-เดจ് เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു. เด†เดธ്เดฅാเดจം: เดคിเดฐുเดตเดจเดจ്เดคเดชുเดฐം. เด†เดฆ്เดฏ เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ: เดธുเด—เดคเด•ുเดฎാเดฐി.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ เด•ൂเดŸാเดคെ เดจാเดฒ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ. เด•ാเดฒാเดตเดงി เด…เดž്เดš് เดตเตผเดทം.
  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธ്เดค്เดฐീเด•เตพเด•്เด•് เดจീเดคി เดจിเดทേเดงിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจ เด•േเดธുเด•เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸുเด•เดฏും เด‰เดšിเดคเดฎാเดฏ เดคീเดฐുเดฎാเดจเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป เดฒിംเด—เดจീเดคി เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ി เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคെ เดถเด•്เดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเดจ്เดจു.

เดฆേเดถീเดฏ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCM)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เดณുเดŸെ เดคാเตฝเดช്เดชเดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸുเดจ്เดจുเดตെเดจ്เดจ് เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•, เด…เดตเดฐുเดŸെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจാเดฏി เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ เดซเดฒเดช്เดฐเดฆเดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•.
  • เดช്เดฐเดงാเดจ เดงเตผเดฎ്เดฎം: เดฎเดคเดชเดฐเดตും เดญാเดทാเดชเดฐเดตും เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด•เดตുเดฎാเดฏ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเดš്เดš് เด•്เดทേเดฎം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993 เดฎെเดฏ് 17.
  • เด˜เดŸเดจ: เด’เดฐു เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด’เดฐു เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เด…เดž്เดš് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด•േเดจ്เดฆ്เดฐ เดธเตผเด•്เด•ാเตผ เดจാเดฎเดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถം เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി เดจിเดฏเดฎിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.

NCM เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เดณും เดธംเดธ്เดฅാเดจ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจും

  • NCM เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจാเดฏുเดณ്เดณ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดตിเด•เดธเดจเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดชുเดฐോเด—เดคി เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เตพ เดจേเดฐിเดŸുเดจ്เดจ เดช്เดฐเดถ്เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸുเด•เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเดš്เดš് เดจเดŸเดชเดŸി เดถുเดชാเตผเดถ เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดท เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: 2013-เตฝ เดธ്เดฅാเดชിเดคเดฎാเดฏി.
  • เดงเตผเดฎ്เดฎം: เดฎเดคเดชเดฐเดตും เดญാเดทാเดชเดฐเดตുเดฎാเดฏ เดจ്เดฏൂเดจเดชเด•്เดทเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാเดชเดฐเดฎാเดฏ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดฒเดญിเด•്เด•ുเดจ്เดจുเดฃ്เดŸെเดจ്เดจ് เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•. เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณുเดŸെ เดธ്เดฅാเดชเดจം เดธംเดฌเดจ്เดงിเดš്เดš് เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.

เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดชเดŸ്เดŸിเด•เดตเตผเด—്เด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เตพ (NCSC/NCST)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดตിเดตേเดšเดจเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจും เดšൂเดทเดฃเดค്เดคിเตฝ เดจിเดจ്เดจും เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•, เดฎുเด–്เดฏเดงാเดฐเดฏിเดฒേเด•്เด•് เด•ൊเดฃ്เดŸുเดตเดฐിเด•, เด…เดตเดฐുเดŸെ เดธാംเดธ്เด•ാเดฐിเด• เดตൈเดตിเดง്เดฏเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: เดฐเดฃ്เดŸ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เดณും 2004-เตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി.
  • เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.

SC/ST เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ

  • SC, ST (เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดคเดŸเดฏเตฝ) เดจിเดฏเดฎം, 1989: เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดตเตผเด—്เด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•െเดคിเดฐെเดฏുเดณ്เดณ เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดคเดŸเดฏുเด•, เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เด•ോเดŸเดคിเด•เตพ เดธ്เดฅാเดชിเด•്เด•ുเด•, เด•്เดทേเดฎം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด• เดŽเดจ്เดจിเดต เดฒเด•്เดท്เดฏเดฎിเดŸുเดจ്เดจു.
  • NCSC/NCST เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เด…เดตเดฐുเดŸെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณുเดŸെเดฏും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดซเดฒเดช്เดฐാเดช്เดคി เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคുเด•.
    • เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดชเดฐാเดคിเด•เตพ เด…เดจ്เดตേเดทിเด•്เด•ുเด•.
    • เด•്เดทേเดฎം, เดธംเดฐเด•്เดทเดฃം, เดตเดณเตผเดš്เดš เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏ്เด•്เด•ുเดณ്เดณ เดถ്เดฐเดฎเด™്เด™เตพ เดเด•ോเดชിเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดตเตผ เดจേเดฐിเดŸുเดจ്เดจ เดตെเดฒ്เดฒുเดตിเดณിเด•เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšും เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดšും เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เตพเด•്เด•് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸുเด•เตพ เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.

เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ SC/ST เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป

  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดชเดŸ്เดŸിเด•เดœാเดคി/เดชเดŸ്เดŸിเด•เดตเตผเด—്เด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป: เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเดฒെ เด•്เดทേเดฎเดค്เดคിเดจും เดธംเดฐเด•്เดทเดฃเดค്เดคിเดจുเดฎാเดฏി เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšു.
  • เดจിเดฏเดฎเดจം: เด—เดตเตผเดฃเตผ. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • เดงเตผเดฎ്เดฎം: เด…เดตเด•ാเดถ เดฒംเด˜เดจ เดชเดฐാเดคിเด•เดณിเตฝ เด…เดจ്เดตേเดทเดฃം เดจเดŸเดค്เดคുเด•, เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธ്เดฅിเดคി เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคി เดชുเดฐോเด—เดคിเด•്เด•ാเดฏി เดถുเดชാเตผเดถ เดจเตฝเด•ുเด•.
  • เดˆ เด•เดฎ്เดฎീเดทเดจുเด•เดณുเดŸെ เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ เดšเดฐിเดค്เดฐเดค്เดคിเตฝ เดชാเตผเดถ്เดตเดตเตฝเด•്เด•เดฐിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณെ เดฎുเด–്เดฏเดงാเดฐเดฏിเตฝ เดŽเดค്เดคിเดš്เดš് เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคെ เดถเด•്เดคിเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคുเดจ്เดจു.

เดฆേเดถീเดฏ เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCBC)

  • เดฒเด•്เดท്เดฏം: เดธാเดฎൂเดนിเด•เดฎാเดฏും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•เดฎാเดฏും เดชിเดจ്เดจാเด•്เด•ം เดจിเตฝเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെ เด‰เดจ്เดจเดฎเดจം.
  • เดธ്เดฅാเดชിเดคം: 1993.
  • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดชเดฆเดตി: 2018-เตฝ เดฒเดญിเดš്เดšു.
  • เด˜เดŸเดจ: เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดตൈเดธ് เดšെเดฏเตผเดชേเดด്เดธเตบ, เดฎൂเดจ്เดจ് เด…ംเด—เด™്เด™เตพ. เดจിเดฏเดฎเดจം: เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • เดกോ. เดฌി. เด†เตผ. เด…ംเดฌേเดฆ്เด•เดฑിเตป്เดฑെ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถเด™്เด™เตพ: เดŽเดฒ്เดฒാเดตเตผเด•്เด•ും เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดฒเดญ്เดฏเดฎാเด•്เด•เดฃം, เด‰เดจ്เดจเดค เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം เดคാเด™്เด™ാเดจാเดตുเดจ്เดจเดคാเด•്เด•เดฃം, เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•് เดช്เดฐเดค്เดฏേเด• เดชเดฐിเด—เดฃเดจ เดจเตฝเด•เดฃം.

NCBC เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เดณും KSCBC เดฏും

  • NCBC เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ:
    • เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด—เด™്เด™เตพเด•്เด•ാเดฏുเดณ്เดณ เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดต്เดฏเดตเดธ്เดฅเด•เดณും เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณും เดซเดฒเดช്เดฐเดฆเดฎാเดฏി เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเดจ്เดจു เดŽเดจ്เดจ് เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
    • เด…เดคിเด•്เดฐเดฎเด™്เด™เตพเด•്เด•െเดคിเดฐെ เดจเดŸเดชเดŸിเดฏെเดŸുเด•്เด•ാเตป เดถുเดชാเตผเดถเด•เตพ เดจเตฝเด•ുเด•.
    • เด•്เดทേเดฎ เดธംเดตിเดงാเดจเด™്เด™เดณെเด•്เด•ുเดฑിเดš്เดš് เดธเตผเด•്เด•ാเดฐിเดจ് เดฑിเดช്เดชോเตผเดŸ്เดŸ് เดธเดฎเตผเดช്เดชിเด•്เด•ുเด•.
  • เด•േเดฐเดณ เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด— เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (KSCBC): 1993-เตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจു. เด•ാเดฒാเดตเดงി: 3 เดตเตผเดทം.
  • เดงเตผเดฎ്เดฎം: เดชിเดจ്เดจാเด•്เด• เดตിเดญാเด—เด™്เด™เดณുเดŸെ เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดธ്เดฅിเดคി เดชเดฐിเด—เดฃിเดš്เดš് เดธംเดตเดฐเดฃ เดฒിเดธ്เดฑ്เดฑിเตฝ เด‰เตพเดช്เดชെเดŸുเดค്เดคാเตป เดถുเดชാเตผเดถ เดจเตฝเด•ുเด•.
  • เดˆ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ เด…เดตเดธเดฐเดธเดฎเดค്เดตം, เดธാเดฎൂเดนിเด• เดจീเดคി, เดชเด™്เด•ാเดณിเดค്เดคം เดŽเดจ്เดจിเดต เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ി เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏം เดชൂเตผเดฃ്เดฃเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

เดฎเดฑ്เดฑ് เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ

  • เดฏൂเดฃിเดฏเตป เดชเดฌ്เดฒിเด•് เดธเตผเดตീเดธ് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (UPSC): เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจം (เด†เตผเดŸ്เดŸിเด•്เด•ിเตพ 320). เด…เด–ിเดฒേเดจ്เดค്เดฏാ เดธเตผเดตീเดธുเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ും เด•േเดจ്เดฆ്เดฐ เดธിเดตിเตฝ เดธเตผเดตീเดธുเด•เดณിเดฒേเด•്เด•ും เดฑിเด•്เดฐൂเดŸ്เดŸ്เดฎെเตป്เดฑ് เดจเดŸเดค്เดคുเดจ്เดจു.
  • เดฆേเดถീเดฏ เดฌാเดฒാเดตเด•ാเดถ เดธംเดฐเด•്เดทเดฃ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป (NCPCR): 2007 เดฎാเตผเดš്เดš് 5-เดจ് เดธ്เดฅാเดชിเดคเดฎാเดฏി. เด•ുเดŸ്เดŸിเด•เดณുเดŸെ เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം, เด†เดฐോเด—്เดฏം, เด•്เดทേเดฎം, เดจീเดคി เดŽเดจ്เดจിเดตเดฏാเดฃ് เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เตพ.
  • เดˆ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดต്เดฏാเดช്เดคി เดธാเดฎൂเดนിเด•เดตും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด•เดตുเดฎാเดฏ เดฎേเด–เดฒเด•เดณിเดฒേเด•്เด•് เดต്เดฏാเดชിเดช്เดชിเด•്เด•ുเดจ്เดจു.

SCERT เด…เดŸിเดธ്เดฅാเดจเดฎാเด•്เด•ിเดฏുเดณ്เดณ เดช്เดฐเดงാเดจ เดšോเดฆ്เดฏോเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ (Chapter 3, 5, 7)

เดˆ เดšോเดฆ്เดฏเด™്เด™เตพ เดชാเด เดญാเด—เด™്เด™เดณിเตฝ เดšเตผเดš്เดš เดšെเดฏ്เดฏാเดจും เดตിเดฒเดฏിเดฐുเดค്เดคാเดจും เด†เดฏി เดจเตฝเด•ിเดฏിเดŸ്เดŸുเดณ്เดณเดตเดฏാเดฃ്:

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 3: เดญൂเดฎി เดฆാเดจเด™്เด™เดณും เด‡เดจ്เดค്เดฏเตป เดธเดฎൂเดนเดตും

  1. เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเตฝ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจ เดธാเดฎเดจ്เดค เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ (Indian Feudalism) เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ เดŽเดจ്เดคൊเด•്เด•െเดฏാเดฃ്?

    • เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดฒเดญിเดš്เดšเดตเตผเด•്เด•് เดจിเด•ുเดคി เดชിเดฐിเด•്เด•ാเดจും เดจീเดคി เดจเดŸเดช്เดชാเด•്เด•ാเดจുเดฎുเดณ്เดณ เด…เดตเด•ാเดถം เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เด•ൃเดทിเด•്เด•ാเตผ, เดคൊเดดിเดฒാเดณിเด•เตพ, เด…เดŸിเดฎเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตเตผ เดญൂเดตുเดŸเดฎเด•เดณെ เด†เดถ്เดฐเดฏിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดญൂเดฎിเดฏിเตฝ เดฌเดจ്เดงിเด•്เด•เดช്เดชെเดŸ്เดŸเดตเดฐാเดฏി เดœീเดตിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดคു.
    • เดคാเดด്เดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผ เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดตിเดญാเด—เด•്เด•ാเตผเด•്เด•് เดธൗเดœเดจ്เดฏ เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพ (free services) เดจเตฝเด•ി.
    • เดฐാเดœാเดต് เดธേเดตเดจเด™്เด™เตพเด•്เด•് เดชเดฃเดค്เดคിเดจ് เดชเด•เดฐം เดญൂเดฎി เดฆാเดจം เดšെเดฏ്เดคു.

  2. เดฆเด•്เดทിเดฃേเดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒേเด•്เด•് เดญൂเดฎി เดฆാเดจ เดธเดฎ്เดช്เดฐเดฆാเดฏം เดต്เดฏാเดชിเดš്เดšเดคിเตป്เดฑെ เดซเดฒเดฎാเดฏുเดฃ്เดŸാเดฏ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดฎാเดฑ്เดฑเด™്เด™เตพ เดšเตผเดš്เดš เดšെเดฏ്เดฏുเด•.

    • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเตผเด•്เด•് เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชเดฆเดตി เดฒเดญിเดš്เดšു.
    • เดฌ്เดฐാเดน്เดฎเดฃเดฐുเดŸെ เด•ാเตผเดทിเด• เดธാเด™്เด•േเดคിเด•เดตിเดฆ്เดฏเดฏെเดฏും เด•ാเดฒാเดตเดธ്เดฅാ เด…เดฑിเดตിเดจെเดฏും เด†เดถ്เดฐเดฏിเดš്เดš് เด•ൃเดทി เดตിเด•เดธിเดš്เดšു.
    • เดฐാเดœാเด•്เด•เดจ്เดฎാเดฐും เดช്เดฐാเดฆേเดถിเด• เดญเดฐเดฃเด•ൂเดŸเด™്เด™เดณും เดœเดฒเดธേเดšเดจ เดธൗเด•เดฐ്เดฏเด™്เด™เตพ เดตเตผเดฆ്เดงിเดช്เดชിเดš്เดšു.
    • เด•ാเตผเดทിเด• เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเดค്เดคിเดฒെ เดฎിเดš്เดšം เด†เดญ്เดฏเดจ്เดคเดฐ เดต്เดฏാเดชാเดฐเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเดฏി.
    • เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เดณെ เด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšുเดณ്เดณ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดช്เดฐเดตเตผเดค്เดคเดจเด™്เด™เตพ เดตเตผเดฆ്เดงിเดš്เดšു.

  3. เด—ുเดช്เดค เด•ാเดฒเด˜เดŸ്เดŸเดค്เดคിเดฒെ เดตാเดธ്เดคുเดตിเดฆ്เดฏเดฏുเดŸെเดฏും เดถിเตฝเดชเด™്เด™เดณുเดŸെเดฏും เดช്เดฐเดค്เดฏേเด•เดคเด•เตพ เดฒിเดธ്เดฑ്เดฑ് เดšെเดฏ്เดฏുเด•.

    • เด•เดฒ്เดฒും เด‡เดท്เดŸിเด•เดฏും เด‰เดชเดฏോเด—ിเดš്เดšുเดณ്เดณ เด˜เดŸเดจാเดชเดฐเดฎാเดฏ เด•്เดทേเดค്เดฐ เดจിเตผเดฎ്เดฎാเดฃം.
    • เดถിเตฝเดชเด™്เด™เตพ เดฎിเด•เดš്เดšു เดจിเดจ്เดจു.
    • เด…เดœเดจ്เดคാ เด—ുเดนเด•เดณിเดฒെ เดšിเดค്เดฐเด™്เด™เตพ เดฐാเดœเด•ീเดฏ เดœീเดตിเดคം, เดฐാเดฎാเดฏเดฃം, เดฎเดนാเดญാเดฐเดคം เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดฐംเด—เด™്เด™เตพ เดšിเดค്เดฐീเด•เดฐിเดš്เดšു.
    • เดช്เดฐเดงാเดจ เด•്เดทേเดค്เดฐเด™്เด™เตพ: เดฆเดถാเดตเดคാเดฐ เด•്เดทേเดค്เดฐം (เดกിเดฏോเด˜เตผ), เดตിเดท്เดฃു เด•്เดทേเดค്เดฐം (เดคിเด—ാเดต).

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 5: เด‡เดจ്เดค്เดฏเดฏിเดฒെ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดชเดฐเดฎാเดฏ เดช്เดฐเดตเดฃเดคเด•เตพ

  1. เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം เดŽเดจ്เดจാเตฝ เดŽเดจ്เดค്? เด…เดคിเตป്เดฑെ เดถാเด–เด•เตพ เดเดคെเดฒ്เดฒാം?

    • เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം: เดœเดจเดจ เดจിเดฐเด•്เด•്, เดฎเดฐเดฃ เดจിเดฐเด•്เด•്, เด•ുเดŸിเดฏേเดฑ്เดฑം, เดœเดจเดธാเดจ്เดฆ്เดฐเดค เดคുเดŸเด™്เด™ിเดฏ เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เด˜เดŸเดจเดฏെ เด•ൈเด•ാเดฐ്เดฏം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจ เดถാเดธ്เดค്เดฐเดถാเด–.
    • เดถാเด–เด•เตพ:
      • เดธാเดฎൂเดนിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Social Demography): เดธാเดฎൂเดนിเด•-เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เด˜เดŸเด•เด™്เด™เตพ เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.
      • เด”เดชเดšാเดฐിเด• เดœเดจเดธംเด–്เดฏാเดถാเดธ്เดค്เดฐം (Formal Demography): เดœเดจเดธംเด–്เดฏാ เดฎാเดฑ്เดฑเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด˜เดŸเด•เด™്เด™เดณെ เด…เดณเด•്เด•ുเด•เดฏും เดตിเดถเด•เดฒเดจം เดšെเดฏ്เดฏുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു (เด‰เดฆാ: เดธെเตปเดธเดธ്).

  2. เด•േเดฐเดณเดค്เดคിเตฝ เด†เดฏുเตผเดฆൈเตผเด˜്เดฏം เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ാเดจുเดณ്เดณ เด•ാเดฐเดฃเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคെเดฒ്เดฒാം?

    • เด‰เดฏเตผเดจ്เดจ เดธാเด•്เดทเดฐเดคാ เดจിเดฐเด•്เด•ും เด‰เดจ്เดจเดค เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธเดตും.
    • เดตിเด•േเดจ്เดฆ്เดฐീเด•ൃเดค เดชൊเดคുเดœเดจാเดฐോเด—്เดฏ เดจเดฏം.
    • เดถുเดšിเดค്เดตം.
    • เดญเด•്เดทเดฃ เดฒเดญ്เดฏเดคเดฏും เดชൊเดคുเดตിเดคเดฐเดฃเดตും.

  3. เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ് (Demographic Dividend) เด•ൊเดฃ്เดŸ് เดŽเดจ്เดคാเดฃ് เด…เตผเดค്เดฅเดฎാเด•്เด•ുเดจ്เดจเดค്? เด‡เดค് เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคിเดฏെ เดŽเด™്เด™เดจെ เดธเดนാเดฏിเด•്เด•ുเดจ്เดจു?

    • เดกെเดฎോเด—്เดฐാเดซിเด•് เดกിเดตിเดกเตป്เดฑ്: เด†เดถ്เดฐിเดคเดค്เดต เด…เดจുเดชാเดคം เด•ുเดฑเดฏുเด•เดฏും, เดคൊเดดിเตฝ เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจเดตเดฐുเดŸെ เดŽเดฃ്เดฃം (15-64 เดตเดฏเดธ്เดธ്) เดคൊเดดിเดฒിเดฒ്เดฒാเดค്เดคเดตเดฐേเด•്เด•ാเตพ เด•ൂเดŸുเดคเดฒാเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดฎ്เดชോเตพ เด‰เดฃ്เดŸാเด•ുเดจ്เดจ เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดชുเดฐോเด—เดคി.
    • เดช്เดฐเดฏോเดœเดจം: เดฐാเดœ്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เด‰เตฝเดช്เดชാเดฆเดจเด•്เดทเดฎเดค เดตเตผเดฆ്เดงിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดธാเดฎ്เดชเดค്เดคിเด• เดตเดณเตผเดš്เดšเด•്เด•് เด•ാเดฐเดฃเดฎാเด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเดจ്เดจു.

เดšാเดช്เดฑ്เดฑเตผ 7: เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณിเดฒൂเดŸെ เดœเดจാเดงിเดชเดค്เดฏเดค്เดคിเตป്เดฑെ เดตിเด•ാเดธം

  1. เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณും เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฌാเดน്เดฏ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เดณും เดคเดฎ്เดฎിเดฒുเดณ്เดณ เดต്เดฏเดค്เดฏാเดธം เดŽเดจ്เดค്?

    • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ: เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจ เดจിเดฒเดตിเตฝ เดตเดจ്เดจเดช്เดชോเตพ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเดš്เดšเดคും เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจเดฏിเตฝ เดจിเดจ്เดจ് เด…เดงിเด•ാเดฐം เดจേเดŸുเดจ്เดจเดคുเดฎാเดฏ เดธ്เดตเดฏംเดญเดฐเดฃ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. เด‡เดตเดฏുเดŸെ เด˜เดŸเดจเดฏിเตฝ เดฎാเดฑ്เดฑം เดตเดฐുเดค്เดคാเตป เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดญേเดฆเด—เดคി เด†เดตเดถ്เดฏเดฎാเดฃ്.
    • เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดฌാเดน്เดฏ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ: เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ് เดชാเดธാเด•്เด•ിเดฏ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เดณാเตฝ เดฐൂเดชീเด•เดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจ เดธ്เดฅാเดชเดจเด™്เด™เตพ. เด†เดตเดถ്เดฏเดฎെเด™്เด•ിเตฝ เด‡เดตเดฏ്เด•്เด•് เดญเดฐเดฃเด˜เดŸเดจാ เดชเดฆเดตി เดจเตฝเด•ാം.

  2. เดฆേเดถീเดฏ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดช്เดฐเดงാเดจ เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ เดŽเดจ്เดคെเดฒ്เดฒാം?

    • เดตോเดŸ്เดŸเตผ เดชเดŸ്เดŸിเด• เดคเดฏ്เดฏാเดฑാเด•്เด•เดฒും เดคിเดฐിเดš്เดšเดฑിเดฏเตฝ เด•ാเตผเดก് เดตിเดคเดฐเดฃเดตും.
    • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เด‰เดชเดฐാเดท്เดŸ്เดฐเดชเดคി, เดชാเตผเดฒเดฎെเตป്เดฑ്, เดธംเดธ്เดฅാเดจ เดจിเดฏเดฎเดธเดญเด•เตพ เดŽเดจ്เดจിเดตിเดŸเด™്เด™เดณിเดฒേเด•്เด•ുเดณ്เดณ เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดชുเด•เดณുเดŸെ เดฎേเตฝเดจോเดŸ്เดŸം, เดจിเดฏเดจ്เดค്เดฐเดฃം.
    • เดฐാเดท്เดŸ്เดฐീเดฏ เดชാเตผเดŸ്เดŸിเด•เดณെ เด…ംเด—ീเด•เดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšിเดน്เดจเด™്เด™เตพ เด…เดจുเดตเดฆിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.
    • เดชെเดฐുเดฎാเดฑ്เดฑเดš്เดšเดŸ്เดŸം เดจเดŸเดช്เดชിเดฒാเด•്เด•ുเด•.
    • เดคിเดฐเดž്เดžെเดŸുเดช്เดช് เดคീเดฏเดคിเด•เตพ เดจിเดถ്เดšเดฏിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดคเตผเด•്เด•เด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดนเดฐിเด•്เด•ുเด•เดฏും เดšെเดฏ്เดฏുเด•.

  3. เดฆേเดถീเดฏ เดตเดจിเดคാ เด•เดฎ്เดฎീเดทเตป്เดฑെ เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เดณും เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เดณും เดŽเดจ്เดคെเดฒ്เดฒാเดฎാเดฃ്?

    • เดฒเด•്เดท്เดฏเด™്เด™เตพ: เดคുเดฒ്เดฏเดจീเดคി เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•, เดฒിംเด—เดธเดฎเดค്เดตം เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•, เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดท เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•, เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เด…เดตเด•ാเดถเด™്เด™เตพ เดธംเดฐเด•്เดทിเด•്เด•ുเด•, เดตിเดฆ്เดฏാเดญ്เดฏാเดธം/เดคൊเดดിเตฝ เด…เดตเดธเดฐเด™്เด™เตพ เด‰เดฑเดช്เดชാเด•്เด•ുเด•.
    • เดงเตผเดฎ്เดฎเด™്เด™เตพ: เดธ്เดค്เดฐീ เดธുเดฐเด•്เดทാ เดจിเดฏเดฎเด™്เด™เตพ เดชเดฐിเดถോเดงിเด•്เด•ുเด•. เดธ്เดค്เดฐീเด•เดณുเดŸെ เดตിเดทเดฏเด™്เด™เดณിเตฝ เด‡เดŸเดชെเดŸ്เดŸ് เดชเดฐിเดนാเดฐเด™്เด™เตพ เดจിเตผเดฆ്เดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•. เดจเดฏเดฐൂเดชീเด•เดฐเดฃเดค്เดคിเตฝ เดธเตผเด•്เด•ാเดฐുเด•เดณെ เด‰เดชเดฆേเดถിเด•്เด•ുเด•.


  1.  

Subscribe to: Comments (Atom)
Map Related VIII MM
Map Related VIII EM
VIII SS II MM&EM
IX Social Science Second Term Answer Key EM
IX Social Science Second Term Answer Key MM
SSLC New Type Question Model SSI EM
SSLC New Type Question Model SSI MM
SSLC New Type Question Model SS II EM
SSLC New Type Question Model SS II EM
SSLC Map and Data Analysis MM
SSLC Map and Data Analysis EM
Map Related SSLC MM & EM

@ Objective & Short Answer Questions

SSLC-SS-All-Objective-Answer-Questions Malayalam
SSLC-SS-All-Objective-Answer-Questions English
SSLC-SS-All-Short-Answer-Questions Malayalam
SSLC-SS-All-Short-Answer-Questions English
VIII-SS-All-Short-Answer-Questions English
VIII-SS-All-Short-Answer-Questions Malayalam
IX-SS-All-Objective-Answer-Questions English
IX-SS-All-Objective-Answer-Questions Malayalam
ICT
SSLC Ict Notes SSLC Ict Notes SSLC Ict Notes
STD V Social Science Notes
SSLC Social Science
SSLC SS1 Notes SSLC SS2 Notes SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS2 Complete Notes Mal SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS2 Complete Notes Eng SSLC SS1 Part 2 SSLC SS2 Part 2 SSLC SS2 SCERT Q/A Mal SSLC SS2 SCERT Q/A Eng SSLC SS2 Complete Notes SSLC SS1 Complete Notes 10th Wealth and world
IX Social Science
IX SS1 Q/A Eng IX SS1 Q/A Mal 9th SS1 Notes 9th SS2 Notes 9th Learning help 9th Land grants
VIII Social Science
VIII SS Complete Notes Eng VIII SS Complete Notes Mal 8th SS Notes 8th SS Glossary
SSLC Biology
SSLC Biology Notes SSLC Biology Notes Mal SSLC Biology Notes Eng SSLC Biology Q/A Eng SSLC Biology Q/A Mal
SSLC Chemistry
SSLC Chemistry SCERT Q/A Eng SSLC Chemistry SCERT Q/A Eng
Archaeological Quiz

SSLC

IX

VIII


เดชുเดคിเดฏ เดชാเดฑ്เดฑേเตบ เดฎเตพเดŸ്เดŸിเดช്เดชിเตพ เดšോเดฆ്เดฏോเดค്เดคเดฐเด™്เด™เตพ เด‡เดตിเดŸെ เดจเตฝเด•ിเดฏിเดฐിเด•്เด•ുเดจ്เดจു

SSLC

IX

VIII

STD V Social Science Notes

Today's Significance

Checking the calendar...