Edu Perceive

സോഷ്യൽ സയൻസ് 1 &2 ഭാഗത്തെ പാർട്ട് 1 ലെ
എല്ലാ ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും മലയാളത്തിലും ഇംഗ്ലീഷിലും നൽകിയിരിക്കുന്നു

സോഷ്യൽ സയൻസ് I

അധ്യായം 1: മാനവികത

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

നവോത്ഥാനത്തെ മധ്യകാല ഫ്യൂഡലിസത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക യുഗത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പരിവർത്തന കാലഘട്ടമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഏകദേശം 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആരംഭിച്ച ഈ മാറ്റം, പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സംസ്കാരങ്ങളുടെ (ക്ലാസിക്കൽ നാഗരികതകൾ) പുനരുജ്ജീവനത്തിലൂടെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത്. നഗരജീവിതത്തിന്റെ വളർച്ച, വ്യാപാരത്തിന്റെ പുരോഗതി, ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ ഉദയം, മതേതര മൂല്യങ്ങളുടെയും യുക്തിചിന്തയുടെയും വ്യാപനം എന്നിവയായിരുന്നു ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ.

സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവും ചലനാത്മകവുമായ നഗരങ്ങൾ കാരണം നവോത്ഥാനം ഇറ്റലിയിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ പോലുള്ള സംഭവങ്ങൾ സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 'കറുത്ത മരണം' (ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗ്) എന്ന മഹാമാരി ഫ്യൂഡലിസത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുകയും മാനവികതയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു. 1453-ൽ ഓട്ടോമൻ തുർക്കികൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പണ്ഡിതന്മാർ ഇറ്റലിയിലേക്ക് കുടിയേറിയത് ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഊർജ്ജം പകർന്നു.

ക്രിസ്ത്യൻ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് (സ്കോളാസ്റ്റിസിസം) മാറി, മനുഷ്യന്റെ അനുഭവങ്ങൾ, ഭൗതിക ജീവിതം, യുക്തിപരമായ അന്വേഷണം, മനുഷ്യരാശിയുടെ കഴിവുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകിയ 'മാനവികത' ആയിരുന്നു ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന തത്വചിന്താപരമായ മാറ്റം.

മാനവികത സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ പ്രധാന മേഖലകൾ:

കല: ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി, മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമായ ചിത്രീകരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളും പ്രകാശവും ആഴവും ചിത്രീകരിക്കാൻ നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു (ഉദാ: ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയുടെ മോണാലിസ, ദി ലാസ്റ്റ് സപ്പർ; മൈക്കലാഞ്ചലോയുടെ ദി ലാസ്റ്റ് ജഡ്ജ്മെന്റ്).
ശില്പകല: ഡൊണാറ്റെല്ലോയും മൈക്കലാഞ്ചലോയും ശില്പകലയെ ഗോഥിക് ശൈലിയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും സൃഷ്ടികൾക്ക് കൂടുതൽ കരുത്തും വ്യക്തിത്വവും നൽകുകയും ചെയ്തു (ഉദാ: ഡൊണാറ്റെല്ലോയുടെ വെങ്കല ഡേവിഡ്, ഗാട്ടമെലാറ്റ).
വാസ്തുവിദ്യ: ഫിലിപ്പോ ബ്രൂണെല്ലെസ്കിയും പിന്നീട് മൈക്കലാഞ്ചലോയും ഗോഥിക് ശൈലിയിലുള്ള ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങൾക്ക് പകരം താഴികക്കുടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു (ഉദാ: സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക).
സാഹിത്യം: ഡാന്റെ (ദി ഡിവൈൻ കോമഡി), പെട്രാർക്ക്, മാക്കിയവെല്ലി (ദി പ്രിൻസ്) തുടങ്ങിയ എഴുത്തുകാർ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും മതേതര മൂല്യങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി, പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ എഴുതി. കസാന്ദ്ര ഫെഡലെ സ്ത്രീകൾക്ക് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി വാദിച്ചു. ജോഹന്നാസ് ഗുട്ടൻബർഗിന്റെ അച്ചടിയന്ത്രത്തിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തം അറിവിന്റെ വ്യാപനം വേഗത്തിലാക്കി.
ചരിത്രരചന: ചരിത്രത്തെ പുരാതന, മധ്യകാല, ആധുനിക കാലഘട്ടങ്ങളായി തരംതിരിച്ചു. ദൈവികമായി കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ എന്നതിൽ നിന്ന് മനുഷ്യകേന്ദ്രീകൃതമായ വിശദീകരണങ്ങളിലേക്ക് ആഖ്യാനം മാറി. പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ, ലിഖിതങ്ങൾ, നാണയങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകി.
ശാസ്ത്രം: ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു. നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്, സൂര്യനാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ കേന്ദ്രം എന്ന വിപ്ലവകരമായ വാദത്തിലൂടെ ഭൗമകേന്ദ്രീകൃത മാതൃകയെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ഗലീലിയോ ഗലീലിയുടെയും (ദൂരദർശിനി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തയാൾ) ജോഹന്നാസ് കെപ്ലറുടെയും കണ്ടെത്തലുകൾ ഇതിനെ പിന്തുണച്ചു. ആൻഡ്രിയാസ് വെസാലിയസ് മനുഷ്യന്റെ അനാട്ടമി പഠനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.
മതം (മതനവീകരണം): ഇറാസ്മസിനെപ്പോലുള്ള മാനവികതാവാദികളുടെ വിമർശനങ്ങൾ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കളമൊരുക്കി. 1517-ൽ മാർട്ടിൻ ലൂഥർ തന്റെ 'തൊണ്ണൂറ്റഞ്ച് പ്രബന്ധങ്ങൾ' വിറ്റൻബർഗ് കത്തീഡ്രലിന്റെ വാതിലുകളിൽ പതിച്ചതോടെയാണ് ഈ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്. ഇത് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മതത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. പ്രതി-മതനവീകരണത്തിൽ, കത്തോലിക്കാ സഭ ദണ്ഡവിമോചന വിൽപ്പന നിരോധിക്കുകയും 'സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസ്' (ഇഗ്നേഷ്യസ് ലയോള) ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: നവോത്ഥാനം മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ കാലമായിരുന്നു എന്ന പ്രസ്താവനയുടെ പ്രാധാന്യം വിലയിരുത്തുക.
ഉ: നവോത്ഥാനത്തെ മധ്യകാല ഫ്യൂഡലിസത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക യുഗത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പരിവർത്തന കാലഘട്ടമായി കണക്കാക്കുന്നു, ഇത് പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ചോ: 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിൽ പ്ലേഗ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത് വിവിധ മേഖലകളിൽ എന്ത് സ്വാധീനമാണ് ചെലുത്തിയത്?
ഉ: 'കറുത്ത മരണം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മഹാദുരന്തം ആയിരക്കണക്കിന് ജീവനുകൾ അപഹരിച്ചു, ഇത് കടുത്ത തൊഴിലാളി ക്ഷാമത്തിന് കാരണമായി. ഇത് മധ്യകാല ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ഒരു പുതിയ വാണിജ്യ മധ്യവർഗത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തിന് സഹായിക്കുകയും മനുഷ്യരെ സ്വന്തം ക്ഷേമത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു (മാനവികതയിലേക്ക് നയിച്ച ആത്മപരിശോധന).
ചോ: തുർക്കികൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കീഴടക്കിയത് ഇറ്റലിയുടെ ബൗദ്ധിക ഭൂമികയിൽ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം വിലയിരുത്തുക.
ഉ: പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ സാഹിത്യകൃതികളുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി, ഇത് സർവ്വകലാശാലകളിൽ ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന ഗവേഷണങ്ങളും പഠനങ്ങളും ലൈബ്രറികളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു.
ചോ: മാനവികതയുടെ ആവിർഭാവം ലോകചരിത്രത്തിന്റെ ഗതിയെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിച്ചു?
ഉ: ക്രിസ്ത്യൻ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വ്യതിചലനമായി മാനവികത ഉയർന്നുവന്നു, ഇത് മനുഷ്യന്റെ അനുഭവങ്ങൾക്കും ഭൗതിക ജീവിതത്തിനും യുക്തിപരമായ അന്വേഷണത്തിനും ഊന്നൽ നൽകി. ഈ മാതൃകാപരമായ മാറ്റം കല, സാഹിത്യം, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, മതം എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ മേഖലകളിൽ പരിവർത്തനാത്മകമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായി.
ചോ: നവോത്ഥാനകാലത്തെ ചിത്രകലയുടെയും ശില്പകലയുടെയും പൊതുവായ സവിശേഷതകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: ചിത്രകലയും ശില്പകലയും മാനവികതാവാദപരമായ ആശയങ്ങൾ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു, മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമായ ചിത്രീകരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു, പുരാതന ഗ്രീക്ക്-റോമൻ ശൈലിയിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം ഉൾക്കൊണ്ടു.
ചോ: പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും ഗദ്യരൂപങ്ങളിലുമുള്ള എഴുത്തുകൾ സമൂഹത്തിന് എങ്ങനെ പ്രയോജനകരമാകും?
ഉ: (സൂചിപ്പിച്ച ഉത്തരം): ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഗദ്യസാഹിത്യത്തിന് പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചതിനാൽ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ എഴുത്തുകൾ പ്രയോജനകരമാകുമായിരുന്നു. പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ എഴുത്തുകൾ സാധാരണക്കാർക്കിടയിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും, ഇത് സാക്ഷരതയുടെ പുരോഗതിക്കും അറിവിന്റെ വ്യാപനത്തിനും കാരണമാവുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
ചോ: ചരിത്രരചനയെ ശാസ്ത്രീയമാക്കുന്നതിൽ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ പങ്ക് വ്യക്തമാക്കുക.
ഉ: സംഭവങ്ങൾ ദൈവികമായി കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്ന ധാരണയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യകേന്ദ്രീകൃതമായ വിശദീകരണങ്ങളിലേക്ക് ചരിത്രരചന മാറി. മനുഷ്യജീവിതം കേന്ദ്രബിന്ദുവായി, ചരിത്രകാരന്മാർ ലിഖിതങ്ങൾ, നാണയങ്ങൾ, പുരാതന കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ തുടങ്ങിയ തെളിവുകൾക്ക് കൂടുതൽ ഊന്നൽ നൽകി. വിമർശനാത്മക ചിന്തയും ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണവും കെട്ടുകഥകൾക്ക് പകരം വന്നു.
ചോ: മാനവികതയുടെ സ്വാധീനം മതനവീകരണത്തിന് കാരണമായി, ഈ പ്രസ്താവനയെ ന്യായീകരിക്കുക.
ഉ: ഇറാസ്മസിനെപ്പോലുള്ള മാനവികതാവാദികൾ രചിച്ച ആക്ഷേപഹാസ്യ കൃതികളും, ജോൺ വൈക്ലിഫിനെപ്പോലുള്ള മറ്റുള്ളവരുടെ വിമർശനങ്ങളും, ദണ്ഡവിമോചന വിൽപ്പന പോലുള്ള കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ ചില ആചാരങ്ങൾക്കും വിശ്വാസങ്ങൾക്കുമെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കളമൊരുക്കി, ഇത് ഒടുവിൽ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മതനവീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
ചോ: മതനവീകരണവും പ്രതി-മതനവീകരണവും താരതമ്യം ചെയ്യുക.
ഉ: മാർട്ടിൻ ലൂഥറുടെ 'തൊണ്ണൂറ്റഞ്ച് പ്രബന്ധങ്ങളോ'ടെ ആരംഭിച്ച, കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ ആചാരങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ ഒരു പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു മതനവീകരണം. തെറ്റായ പ്രവണതകൾ തിരുത്തിയും, ദണ്ഡവിമോചന വിൽപ്പന നിരോധിച്ചും, മതവിചാരണക്കോടതിയും 'സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസും' സ്ഥാപിച്ചും സ്വയം പരിഷ്കരിക്കാനുള്ള കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ സംരംഭമായിരുന്നു പ്രതി-മതനവീകരണം.

അധ്യായം 2: സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നീ ആദർശങ്ങൾ ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഈ അധ്യായം വിശദീകരിക്കുന്നത്. ദൈവദത്ത സിദ്ധാന്തത്തിന് (രാജാവ് ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്) കീഴിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ബൂർബൻ രാജവംശത്തിന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണത്തെയാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭം ലക്ഷ്യമിട്ടത്.

വിപ്ലവത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ:

അപ്രീതി നേടിയ ഭരണാധികാരികൾ: ലൂയി പതിനാലാമൻ, ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ (പുതിയ നികുതികൾ ചുമത്തിയ), ലൂയി പതിനാറാമൻ (രാജ്ഞി മേരി അന്റോനെറ്റിന്റെ ധൂർത്ത് അനുവദിക്കുകയും ഭരണം അവഗണിക്കുകയും ചെയ്ത) തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ ജനവിരുദ്ധരായിരുന്നു.
സാമൂഹിക അസമത്വം: സമൂഹം മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു: പുരോഹിതന്മാരും (ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്) പ്രഭുക്കന്മാരും (രണ്ടാം എസ്റ്റേറ്റ്) നികുതിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവരും സമ്പന്നരുമായിരുന്നു, അതേസമയം സാധാരണക്കാർ (മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്, ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും) നികുതി ഭാരം വഹിച്ചു.
മധ്യവർഗത്തിന്റെ ഉദയം: സാമ്പത്തികമായും വിദ്യാഭ്യാസപരമായും മുന്നേറിയ മധ്യവർഗം, നികുതി അടച്ചിട്ടും ഭരണത്തിലും സൈന്യത്തിലും പദവിയും അധികാരവും ഇല്ലാത്തതിനാൽ അസംതൃപ്തരായിരുന്നു.
സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി: കുറഞ്ഞ ഉത്പാദനം ധാന്യങ്ങളുടെ വിലയിൽ വലിയ വർദ്ധനവിന് കാരണമായി. വിലകുറഞ്ഞ ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മത്സരം കാരണം തൊഴിലില്ലായ്മ വർദ്ധിച്ചു.
ചിന്തകരുടെ സ്വാധീനം: തത്വചിന്തകർ അനീതിക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കാൻ പ്രചോദനം നൽകി: വോൾട്ടയർ പുരോഹിതരെ വിമർശിച്ചു; റൂസ്സോ, സാമൂഹിക ഉടമ്പടി ലംഘിച്ചതിനാൽ രാജാവിന് ഭരിക്കാനുള്ള അവകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്ന് വാദിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; മൊണ്ടെസ്ക്യൂ 'ദി സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് ലോസ്' എന്ന കൃതിയിൽ പരിമിതമായ രാജവാഴ്ചയും അധികാര വിഭജനവും വാദിച്ചു.

പ്രധാന സംഭവങ്ങളും ഫലങ്ങളും:

1789-ൽ എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ വിളിച്ചുചേർത്തു. മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിലെ പ്രതിനിധികൾ സ്വയം ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ അസംബ്ലിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ടെന്നീസ് കോർട്ട് പ്രതിജ്ഞ (ജൂൺ 20, 1789): പരമാധികാരം നൽകുന്ന ഒരു ലിഖിത ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കുന്നതുവരെ പിരിഞ്ഞുപോകില്ലെന്ന് മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
ബാസ്റ്റീൽ ജയിലിന്റെ പതനം (ജൂലൈ 14, 1789): ബൂർബൻ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായ ജയിൽ തകർത്തത് വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക തുടക്കമായി അടയാളപ്പെടുത്തി.
ദേശീയ അസംബ്ലി അടിമത്തം നിർത്തലാക്കുകയും പ്രഭുക്കന്മാരുടെ പ്രത്യേക അധികാരങ്ങൾ എടുത്തുകളയുകയും ചെയ്യുന്നതുൾപ്പെടെയുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾ പാസാക്കി.
മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം: "മനുഷ്യർ സ്വതന്ത്രരായും തുല്യ അവകാശങ്ങളോടും കൂടിയാണ് ജനിക്കുന്നതെന്നും ജീവിക്കുന്നതെന്നും" പരമാധികാരം രാഷ്ട്രത്തിൽ നിക്ഷിപ്തമാണെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ദേശീയ കൺവെൻഷൻ ഫ്രാൻസിനെ ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ലൂയി പതിനാറാമനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഭീകരവാഴ്ച (റോബസ്പിയറിനെപ്പോലുള്ള ജാക്കോബിനുകൾ നയിച്ചത്): ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് വധിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
പരിണതഫലങ്ങൾ: ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ച, പഴയ നിയമങ്ങൾ നിർത്തലാക്കൽ, ഏകീകൃത മെട്രിക് സമ്പ്രദായം, ആധുനിക ദേശീയതയുടെ സ്ഥാപനം, ജനങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ജനാധിപത്യ ഭരണം എന്നിവ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.

വിപ്ലവാനന്തരം:

അഴിമതി കാരണം ഡയറക്ടറി ഭരണം തകരുകയും, നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ട് അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത് സ്വയം ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
നെപ്പോളിയന്റെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: നെപ്പോളിയൻ കോഡ് (ഫ്യൂഡൽ നിയമങ്ങൾ നിർത്തലാക്കി, സമത്വം അംഗീകരിച്ചു), ലൈസി സ്കൂളുകളിലൂടെ വിദ്യാഭ്യാസം സാർവത്രികമാക്കി, ബാങ്ക് ഓഫ് ഫ്രാൻസ് സ്ഥാപിച്ചു, ഏകീകൃത നാണയ സമ്പ്രദായം നടപ്പിലാക്കി.
വാട്ടർലൂവിലെ (1815) നെപ്പോളിയന്റെ പരാജയം വിയന്ന കോൺഗ്രസ്സിലേക്ക് (1815) നയിച്ചു, ഇത് ഫ്രാൻസിലെ ബൂർബൻ രാജവംശം ഉൾപ്പെടെ വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പുള്ള രാജവാഴ്ചകൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: ഫ്രാൻസിലെ ഭരണാധികാരികൾ ജനവിരുദ്ധരാകാനുള്ള കാരണങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്ത് പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: ഭരണാധികാരികൾ ദൈവദത്ത സിദ്ധാന്തത്തിൽ വിശ്വസിച്ചു; ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ അഴിമതി, ധൂർത്ത്, നിരന്തരമായ യുദ്ധങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെടുകയും പുതിയ നികുതികൾ ചുമത്തുകയും ചെയ്തു; ലൂയി പതിനാറാമൻ രാജ്ഞി മേരി അന്റോനെറ്റിന്റെ നിരന്തരമായ ഇടപെടലും ധൂർത്തും അനുവദിക്കുകയും ഭരണം അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചോ: ഫ്രാൻസിലെ സാധാരണക്കാർക്കിടയിലെ ജനകീയ ചൊല്ല് എന്തായിരുന്നു, അതിന്റെ അർത്ഥമെന്തായിരുന്നു?
ഉ: "പ്രഭുക്കന്മാർ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു, പുരോഹിതന്മാർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, സാധാരണക്കാർ പണം നൽകുന്നു". ഇതിന്റെ അർത്ഥം ആദ്യത്തെ രണ്ട് എസ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് (പുരോഹിതന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും) പ്രത്യേകാവകാശങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, അവർ നികുതി അടച്ചിരുന്നില്ല, അതേസമയം മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് (സാധാരണക്കാർ) എല്ലാ സാമ്പത്തിക ഭാരങ്ങളും വഹിച്ചു.
ചോ: പ്രഭുക്കന്മാർ സാധാരണക്കാരെ ചൂഷണം ചെയ്ത വിവിധ വഴികൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: കോർവി (പ്രഭുവിന് വേണ്ടിയുള്ള വേതനമില്ലാത്ത ജോലി), ബനാലിറ്റെ (ഭൂവുടമയുടെ സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള നികുതി), ബാൻവിൻ (വീഞ്ഞിന്മേലുള്ള കുത്തക നികുതി), പിയേജ് (പാലങ്ങൾക്കും റോഡുകൾക്കുമുള്ള ടോൾ), ടെറേജ് (വിളവെടുപ്പ് സമയത്തെ പ്രത്യേക നികുതി) എന്നിവയിലൂടെ.
ചോ: മധ്യവർഗത്തിന്റെ ഉദയവും അസംതൃപ്തിയും ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തെ നിർണ്ണായകമായി സ്വാധീനിച്ചു. വിലയിരുത്തുക.
ഉ: ഡോക്ടർമാർ, അഭിഭാഷകർ, ബാങ്കർമാർ എന്നിവരുൾപ്പെട്ട മധ്യവർഗത്തിന് സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ പുരോഗതിയുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ ഭരണത്തിൽ അവർക്ക് പദവിയും അധികാരവും ഇല്ലായിരുന്നു. അവരുടെ അഗാധമായ അസംതൃപ്തി വിപ്ലവത്തിന് കാര്യമായ സംഭാവന നൽകി.
ചോ: എന്തായിരുന്നു ഗബെല്ലെ?
ഉ: 15-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഉപ്പിന്മേൽ ചുമത്തിയിരുന്ന വളരെ ജനവിരുദ്ധമായ ഒരു നികുതിയായിരുന്നു ഇത്.
ചോ: ഫ്രാൻസിലെ സലൂണുകളുടെയും കോഫി ഹൗസുകളുടെയും പ്രാധാന്യം എന്തായിരുന്നു?
ഉ: അവ ആശയവിനിമയത്തിനും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്കുമുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളായി പ്രവർത്തിച്ചു. വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകി. സാധാരണ പൗരന്മാർ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെ വിമർശിക്കുകയും വിപ്ലവകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത ജനപ്രിയ കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു കോഫി ഹൗസുകൾ.
ചോ: എന്തായിരുന്നു ടെന്നീസ് കോർട്ട് പ്രതിജ്ഞ?
ഉ: എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറലിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന്, മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റിലെ പ്രതിനിധികൾ 1789 ജൂൺ 20-ന് അടുത്തുള്ള ഒരു ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ ഒത്തുകൂടുകയും ഫ്രാൻസിലെ ജനങ്ങൾക്ക് പരമാധികാരം നൽകുന്ന ഒരു ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കുന്നതുവരെ പിരിഞ്ഞുപോകില്ലെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
ചോ: ദേശീയ അസംബ്ലി പാസാക്കിയ ചില പരിഷ്കാരങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: അടിമത്തം നിർത്തലാക്കി, പ്രഭുക്കന്മാർക്ക് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക അധികാരങ്ങൾ എടുത്തുകളഞ്ഞു, കത്തോലിക്കാ സഭയ്ക്ക് നൽകിയിരുന്ന നികുതി നിർത്തലാക്കി, അധിക നികുതികൾ റദ്ദാക്കി, ഏകീകൃത ഭരണഘടന നടപ്പിലാക്കി, പൂർണ്ണമായ മത സഹിഷ്ണുത പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ചോ: എന്തായിരുന്നു ഭീകരവാഴ്ച?
ഉ: ദേശീയ കൺവെൻഷൻ ഫ്രാൻസിനെ ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം. പൊതു സുരക്ഷാ സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു ഭീകരവാഴ്ച ആരംഭിച്ചു, അവിടെ രാജ്യദ്രോഹികളെന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ തടവിലാക്കുകയോ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് കൊല്ലുകയോ ചെയ്തു.
ചോ: വിയന്ന കോൺഗ്രസ്സിന്റെ (1815) പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എന്തെല്ലാമായിരുന്നു?
ഉ: വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പ് യൂറോപ്പിൽ നിലനിന്നിരുന്ന രാജവാഴ്ചകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുക, ഫ്രാൻസിൽ ബൂർബൻ രാജവാഴ്ച പുനഃസ്ഥാപിക്കുക; ബ്രിട്ടന്റെ നാവിക മേധാവിത്വവും കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ റഷ്യയുടെ ആധിപത്യവും അംഗീകരിക്കുക.

അധ്യായം 3: സാമൂഹിക വിശകലനം: സാമൂഹിക ഭാവനയിലൂടെ

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

സാധാരണ സാമാന്യബോധത്തിനപ്പുറം സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവുകൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നൽകുന്നതിനായി സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്ന വിജ്ഞാനശാഖയെ ഈ അധ്യായം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.

സാമാന്യബോധം (Commonsense Knowledge - CSK): വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, സാംസ്കാരിക അറിവ് എന്നിവയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന നേരിട്ടുള്ള ധാരണയാണിത്; ഇത് അനുമാനങ്ങളെയോ ദൈനംദിന പ്രായോഗിക അറിവിനെയോ ആശ്രയിക്കുന്നു. CSK-യുടെ പരിമിതികൾ: ഇത് ഭാഗികമായ അറിവ് മാത്രമേ നൽകുന്നുള്ളൂ, ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല, വാർപ്പുമാതൃകകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു ("കൗമാരക്കാർ എപ്പോഴും അനുസരണയില്ലാത്തവരാണ്" പോലുള്ള പ്രസ്താവനകൾ), കൂടാതെ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുന്നു.

സാമൂഹിക വിശകലനവും ഘടകങ്ങളും: ഒരു വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നത്തെ സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ (ഉദാ: കുടുംബം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തിക നില, ഭരണ സംവിധാനം, മാധ്യമങ്ങൾ) സ്വാധീനിക്കുന്നു. സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ (കുടുംബം, വിവാഹം, മതം), സാമൂഹിക ഘടനകൾ എന്നിവ വ്യക്തികളെയും സമൂഹത്തെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് സാമൂഹിക വിശകലനം.

സാമൂഹിക ഭാവന (Sociological Imagination - SI): അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ ചാൾസ് റൈറ്റ് മിൽസ് അവതരിപ്പിച്ച ഈ ആശയം, വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ (തൊഴിലില്ലായ്മ, കടം പോലുള്ളവ) വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയാനും വിശകലനം ചെയ്യാനുമുള്ള കഴിവാണ്.

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യകാല ചിന്തകനായ എമിൽ ഡർഖീം, വ്യക്തിപരമായ കാര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ആത്മഹത്യക്ക് സാമൂഹിക കാരണങ്ങളുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിലൂടെ കാണിച്ചുതന്നു.
SI-യുടെ സവിശേഷതകൾ:
1. വ്യക്തിഗത കാഴ്ചപ്പാട് വിശാലമാക്കുന്നു: ഒരു വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നത്തെ (ഉദാ: അപകടം) സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ (ഉദാ: മോശം റോഡുകൾ, പരാജയപ്പെട്ട നിയമ സംവിധാനങ്ങൾ) തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
2. സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നു: തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തത്തിലെ ലിംഗപരമായ വിടവ് പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളെ സാംസ്കാരിക, സാമ്പത്തിക, വിദ്യാഭ്യാസ ഘടകങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
3. സ്വയം വിലയിരുത്താൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു: സ്വന്തം ചിന്തകളെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ് (ഉദാ: തൊഴിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ അധ്യാപകർ/മാതാപിതാക്കൾ സ്വാധീനിച്ചത്).
4. സഹാനുഭൂതിയും സഹിഷ്ണുതയും വികസിപ്പിക്കുന്നു: മറ്റുള്ളവരുടെ അനുഭവങ്ങളെ വിശാലമായ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാൻ അനുവദിക്കുന്നു (ഉദാ: ഒരു കുട്ടിയുടെ കുറഞ്ഞ മാർക്കിനെ കുടുംബ പശ്ചാത്തലം അല്ലെങ്കിൽ വിഭവങ്ങളുടെ അഭാവം കൊണ്ട് വിശദീകരിക്കുന്നത്).
5. വിമർശനാത്മക ചിന്ത വികസിപ്പിക്കുന്നു: വിവിധ സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് വിശകലനം ചെയ്യാൻ വ്യക്തികളെ സഹായിക്കുന്നു.
6. തെറ്റായ സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു: മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണകൾ പോലുള്ള സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്തുന്നു.

വ്യക്തിപരമായ പരാജയങ്ങളെ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളായി കാണുന്നതിലൂടെ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിനും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നതിനും SI നിർണായകമാണ്.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: എന്താണ് സാമാന്യബോധം (Commonsense Knowledge)?
ഉ: വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, സാംസ്കാരിക അറിവ് എന്നിവയിലൂടെ വ്യക്തികൾ ലോകത്തെക്കുറിച്ച് നേടുന്ന നേരിട്ടുള്ള ധാരണ, ഇത് പലപ്പോഴും അനുമാനങ്ങളെയോ ദൈനംദിന പ്രായോഗിക അറിവിനെയോ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ചോ: എന്താണ് ഒരു സാമൂഹിക പ്രശ്നം?
ഉ: സമൂഹത്തിലെ ഒരു വലിയ വിഭാഗം ആളുകളെ ബാധിക്കുകയും സമൂഹത്തിന് അഭികാമ്യമല്ലാത്തതോ ഹാനികരമായതോ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രശ്നം (ഉദാ: ദാരിദ്ര്യം, അസമത്വം).
ചോ: താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നവയിൽ ഏതാണ് ഒരു വാർപ്പുമാതൃക (stereotype)?
ഉ: "കൗമാരക്കാർ എപ്പോഴും അനുസരണയില്ലാത്തവരും നിരുത്തരവാദപരമായി പെരുമാറുന്നവരുമാണ്" എന്നത് ഒരു വാർപ്പുമാതൃകയാണ്, ഇത് തെറ്റിദ്ധാരണകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ചോ: സാമാന്യബോധത്തിന്റെ പരിമിതികൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: ഇത് ഭാഗികമായ അറിവ് മാത്രമേ നൽകുന്നുള്ളൂ, ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളെയോ പഠനങ്ങളെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല, വാർപ്പുമാതൃകകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു, സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ചോ: എന്താണ് സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ (Social Factors)?
ഉ: കുടുംബം, വിദ്യാഭ്യാസം, മതം, സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി, സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ, ഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വ്യക്തികളുടെ പെരുമാറ്റത്തെയും മനോഭാവത്തെയും അവസരങ്ങളെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന സമൂഹത്തിലെ വിവിധ ഘടകങ്ങൾ.
ചോ: എന്താണ് സാമൂഹിക വിശകലനം (Social analysis)?
ഉ: സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഘടനകൾ, സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ വ്യക്തികളെയും സമൂഹത്തെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന പ്രക്രിയ.
ചോ: സാമൂഹിക ഭാവന എന്ന ആശയം ആരാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്?
ഉ: അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ ചാൾസ് റൈറ്റ് മിൽസ്.
ചോ: എന്താണ് സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം (Sociology)?
ഉ: സമൂഹത്തിലെ ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഘടനകൾ എന്നിവയെ നിരീക്ഷിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനം.
ചോ: എന്താണ് സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ (Social institutions)?
ഉ: സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും സമൂഹം സ്ഥാപിച്ച ചട്ടക്കൂട്, ഇത് പ്രവർത്തനങ്ങളെയും പെരുമാറ്റത്തെയും നിർവചിക്കുകയും രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു (ഉദാ: കുടുംബം, വിവാഹം, മതം, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ).
ചോ: എന്താണ് സ്വയം വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ് (Self-reflexivity)?
ഉ: സ്വന്തം ചിന്തകളെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ്.
ചോ: സാമൂഹിക ഭാവനയുടെ മൂന്ന് സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ഉ: ഇത് വ്യക്തിഗത കാഴ്ചപ്പാട് വിശാലമാക്കുന്നു, സ്വയം വിലയിരുത്താൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു, സഹാനുഭൂതിയും സഹിഷ്ണുതയും വികസിപ്പിക്കുന്നു.
ചോ: സാമാന്യബോധ സമീപനവും സാമൂഹിക ഭാവനാ സമീപനവും വ്യാപ്തിയിൽ എങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?
ഉ: സാമാന്യബോധം വ്യക്തിപരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളിലും അനുഭവങ്ങളിലും പരിമിതമാണ്, അതേസമയം സാമൂഹിക ഭാവനയുടെ വ്യാപ്തി വിശാലമാണ്, ഇത് വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങളെ വലിയ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

അധ്യായം 4: സമ്പത്തും ലോകവും

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ഓട്ടോമൻ തുർക്കികൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ പിടിച്ചടക്കി കുരുമുളക് പോലുള്ള ചരക്കുകൾക്കുള്ള വഴി തടഞ്ഞതിന് ശേഷം പുതിയ വ്യാപാര പാതകൾ കണ്ടെത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേക്ഷണങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. പോർച്ചുഗലും സ്പെയിനും ഈ യാത്രകൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു, മെച്ചപ്പെട്ട കപ്പലുകളും വടക്കുനോക്കിയന്ത്രത്തിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തവും രാജകീയ രക്ഷാകർതൃത്വവും ഇതിന് സഹായകമായി.

പ്രധാന പര്യവേക്ഷണങ്ങളും പ്രത്യാഘാതങ്ങളും:

പോർച്ചുഗൽ: സ്യൂട്ട (1415) കീഴടക്കി, കേപ് ബോജഡോർ (1434) വഴി യാത്ര ചെയ്തു, സ്വർണ്ണത്തിലും അടിമകളിലും വ്യാപാരം സ്ഥാപിച്ചു, വാസ്കോ ഡ ഗാമ 1498-ൽ ഇന്ത്യയിലെ കാപ്പാട് എത്തി.
സ്പെയിൻ: ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസിന് ധനസഹായം നൽകി, അദ്ദേഹം ബഹാമാസിൽ (1492) എത്തി. ഇതൊരു "പുതിയ ലോകം" ആണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ അമേരിഗോ വെസ്പൂച്ചിയുടെ പേരിലാണ് പിന്നീട് ഈ ഭൂഖണ്ഡത്തിന് അമേരിക്ക എന്ന് പേര് നൽകിയത്.
പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: അറ്റ്ലാന്റിക് തീരം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാപാര പാതയായി മാറി (മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരം ക്ഷയിച്ചു). അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ വലിയ ഭാഗങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിനും കോളനിവൽക്കരണത്തിനും വിധേയമായി. ഇത് ത്രികോണ വ്യാപാരത്തിലേക്ക് (യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക എന്നിവയെ അടിമക്കച്ചവടത്തിലൂടെ ബന്ധിപ്പിച്ചത്) നയിച്ചു. സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും യൂറോപ്പിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി.

സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥകളും മത്സരവും:

യൂറോപ്യൻ നയം മെർക്കന്റിലിസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു, ഇത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്തിനെ അതിന്റെ സ്വർണ്ണ, വെള്ളി (ബുള്ള്യൻ) ശേഖരം കൊണ്ട് അളക്കുകയും കയറ്റുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഇറക്കുമതി കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥകൾ വ്യാപാരി മുതലാളിത്തത്തിൽ (ഗ്രാമീണ കുടിൽ വ്യവസായത്തെ ആശ്രയിച്ച വ്യാപാരികൾ) നിന്ന് വ്യാവസായിക മുതലാളിത്തത്തിലേക്ക് (യന്ത്രങ്ങളിലും ഫാക്ടറികളിലുമുള്ള നിക്ഷേപം) പരിണമിച്ചു.
വ്യാവസായിക വിപ്ലവം (1780-1850): വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനവും യന്ത്രവൽക്കരണവും ഇതിന്റെ സവിശേഷതയായിരുന്നു. ഇത് ഗുണങ്ങൾ (ഫാക്ടറികൾ, തൊഴിൽ) കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും, തൊഴിലാളികളുടെ ചൂഷണം, ദാരിദ്ര്യം, ചേരികൾ, ദീർഘനേരത്തെ ജോലി തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടാക്കി.
ചൂഷണം പ്രതിരോധത്തിന് കാരണമാവുകയും സോഷ്യലിസത്തിന്റെ (പൊതു ഉടമസ്ഥാവകാശവും തുല്യമായ വിതരണവും വാദിക്കുന്ന) ഉദയത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.

സാമ്രാജ്യത്വവും ലോക മഹായുദ്ധങ്ങളും:

വ്യാവസായിക ശക്തികൾക്ക് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ബാഹ്യ ഉറവിടങ്ങളും നിർമ്മിത ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള വിപണികളും ആവശ്യമായി വന്നപ്പോൾ സാമ്രാജ്യത്വം ഉയർന്നുവന്നു. ഇത് കോളനികളിൽ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിച്ചു.
ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധം (1914-1918): കാരണങ്ങൾ: സാമ്രാജ്യത്വ മത്സരം, തീവ്ര ദേശീയത (പാൻ-സ്ലാവിസം, പാൻ-ജർമ്മനിസം), സൈനിക സഖ്യങ്ങളുടെ രൂപീകരണം (ത്രികക്ഷി സഖ്യം/ത്രികക്ഷി സൗഹൃദം). ആർച്ച്ഡ്യൂക്ക് ഫ്രാൻസ് ഫെർഡിനാൻഡിന്റെ വധം യുദ്ധത്തിന് കാരണമായി.
യുദ്ധങ്ങൾക്കിടയിലെ കാലഘട്ടം: സാമ്പത്തിക അസ്ഥിരത സർവ്വാധിപത്യത്തിന്റെ (സമ്പൂർണ്ണ ഭരണകൂട നിയന്ത്രണം, ജനാധിപത്യത്തെ നിരാകരിക്കൽ) ഉദയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ഫാസിസവും (ഇറ്റലിയിൽ മുസ്സോളിനി) നാസിസവും (ജർമ്മനിയിൽ ഹിറ്റ്ലർ) ഉയർന്നുവന്നു.
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം (1939-1945): കഠിനമായ വെർസായ് ഉടമ്പടിക്കെതിരായ ജർമ്മനിയുടെ പ്രതിഷേധം, ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിന്റെ പരാജയം, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രീണന നയം (ഉദാ: മ്യൂണിക്ക് ഉടമ്പടി) എന്നിവ കാരണമായി.
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം: യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യത്തിന്റെ തകർച്ച, ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ രൂപീകരണം, യുഎസ്എ (മുതലാളിത്തം), സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ (സോഷ്യലിസം) എന്നിവയ്ക്കിടയിലുള്ള ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ ആവിർഭാവം. പിന്നീട് യുഎസ്എ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക നിയന്ത്രണമില്ലാതെ സ്വാധീനം ചെലുത്താനും ലാഭം നേടാനും നവ കോളനിവാഴ്ച നടപ്പിലാക്കി.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേക്ഷണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ രണ്ട് പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ ഏവ?
ഉ: തുർക്കികൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കീഴടക്കിയതും പോർച്ചുഗീസുകാർ ആഫ്രിക്കയിലെ ഗിനിയ തീരത്ത് എത്തിയതും.
ചോ: യൂറോപ്യന്മാർ യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ച് വികസിപ്പിച്ച വ്യാപാര സമ്പ്രദായത്തെ വിവരിക്കുന്ന പദം ഏതാണ്?
ഉ: ത്രികോണ വ്യാപാരം.
ചോ: എന്തായിരുന്നു മെർക്കന്റിലിസം?
ഉ: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത് കൈവശമുള്ള സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും (ബുള്ള്യൻ) അളവ് കൊണ്ട് അളക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക നയം. ഇറക്കുമതി കുറച്ചും കയറ്റുമതി വർദ്ധിപ്പിച്ചും ഈ സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കാൻ രാജ്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
ചോ: ഡച്ചുകാരും ഇംഗ്ലീഷുകാരും അവരുടെ കൊളോണിയൽ വ്യാപാരം നടത്തിയത് സ്പെയിൻകാരിൽ നിന്നും പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്നും എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു?
ഉ: ഡച്ചുകാരും ഇംഗ്ലീഷുകാരും ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനികളിലൂടെയാണ് വ്യാപാരം നടത്തിയത്. അവർ ലാഭം വീണ്ടും ബിസിനസ്സിൽ നിക്ഷേപിച്ചു. എന്നാൽ സ്പെയിനും പോർച്ചുഗലും രാജാവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അധികാരത്തിൻ കീഴിലാണ് വ്യാപാരം നിയന്ത്രിച്ചത്.
ചോ: എന്താണ് വ്യാപാരി മുതലാളിത്തം?
ഉ: വ്യാപാരികൾ ഇടനിലക്കാരായി പ്രവർത്തിക്കുകയും, ഗ്രാമീണ കൈത്തൊഴിലുകാർക്ക് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകി കുടിൽ വ്യവസായത്തിലൂടെ സാധനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ.
ചോ: വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തെ നിർവചിച്ച പ്രധാന മാറ്റം എന്തായിരുന്നു?
ഉ: 1780-നും 1850-നും ഇടയിലുള്ള ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനം, ഇത് പ്രധാനമായും തുണി വ്യവസായത്തിലാണ് ആരംഭിച്ചത്.
ചോ: വ്യാവസായിക മുതലാളിത്ത ചൂഷണത്തിനെതിരെ ഉയർന്നുവന്ന പ്രത്യയശാസ്ത്രം ഏതായിരുന്നു?
ഉ: സോഷ്യലിസം, സാധനങ്ങളുടെ തുല്യമായ വിതരണവും ഉൽപ്പാദന മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ പൊതു ഉടമസ്ഥതയും എന്ന അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു ഇത്.
ചോ: എന്താണ് സാമ്രാജ്യത്വം?
ഉ: ഒരു രാജ്യം സ്വന്തം അതിർത്തികൾക്കപ്പുറമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി.
ചോ: തീവ്ര ദേശീയത നിർവചിക്കുക.
ഉ: ഒരാളുടെ രാജ്യത്തോടുള്ള തീവ്രവും വൈകാരികവുമായ ഭക്തി, പലപ്പോഴും അതിന്റെ അമിതമായ മഹത്വവൽക്കരണം ഉൾപ്പെടുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഇത് വംശീയതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ചോ: ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് രൂപീകൃതമായ രണ്ട് പ്രധാന സൈനിക സഖ്യങ്ങൾ ഏവ?
ഉ: ത്രികക്ഷി സഖ്യം (ജർമ്മനി, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി, ഇറ്റലി), ത്രികക്ഷി സൗഹൃദം (ഇംഗ്ലണ്ട്, റഷ്യ, ഫ്രാൻസ്).
ചോ: എന്താണ് സർവ്വാധിപത്യം (Totalitarianism)?
ഉ: ഭരണകൂടം ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായ നിയന്ത്രണം ചെലുത്തുകയും, വ്യക്തിപരമായ സ്വകാര്യതയും പൗരാവകാശങ്ങളും അവഗണിക്കുകയും, ഭരണകൂടത്തെ എല്ലാറ്റിനുമുപരിയായി മഹത്വവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സംവിധാനം.
ചോ: എന്തായിരുന്നു വെർസായ് ഉടമ്പടി?
ഉ: ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം ജർമ്മനി സഖ്യകക്ഷികളുമായി ഒപ്പുവെച്ച ഒരു സമാധാന ഉടമ്പടി, ഇത് ജർമ്മനിക്ക് മേൽ കനത്ത യുദ്ധ നഷ്ടപരിഹാരം ചുമത്തുകയും നിരായുധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് വിത്തുപാകി.
ചോ: എന്തായിരുന്നു ശീതയുദ്ധം?
ഉ: രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം യുഎസ്എയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങളും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ, ഇത് ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ടോളം നീണ്ടുനിന്നു.
ചോ: എന്താണ് നവ കോളനിവാഴ്ച (Neo Colonialism)?
ഉ: രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം യുഎസ്എയും മറ്റുള്ളവരും സ്വീകരിച്ച ഒരു നയം, ഇതിൽ പുതുതായി സ്വതന്ത്രമായ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഒരു പുതിയ തരം ചൂഷണമായി ഫണ്ട് നൽകുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു.
ചോ: എന്താണ് ധനകാര്യ മുതലാളിത്തം (Finance Capitalism)?
ഉ: ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ (ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ്) ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഇത് വ്യാവസായിക ഉൽപ്പാദനമോ സാങ്കേതിക മാറ്റമോ ഇല്ലാതെ കൂടുതൽ സമ്പത്ത് സ്വരൂപിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു.

അധ്യായം 5: ജനാധിപത്യത്തിലെ പൊതുജനാഭിപ്രായം

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ജനാധിപത്യ ആശയവിനിമയം ഉറപ്പാക്കുകയും സർക്കാരിന്മേൽ ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിൽ പൊതുജനാഭിപ്രായത്തിന്റെ (PO) രൂപീകരണം വളരെ പ്രധാനമാണ്.

പൊതുജനാഭിപ്രായത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ: ഇത് വൈവിധ്യമാർന്ന അഭിപ്രായങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ഭൂരിപക്ഷാഭിപ്രായമാകണമെന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു പൊതു സമവായത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ്; സമയത്തിനും പുതിയ അറിവിനും അനുസരിച്ച് ഇത് മാറിയേക്കാം; ഇത് രാഷ്ട്രീയ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക വിഷയങ്ങളിലും രൂപം കൊള്ളുന്നു.

പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഏജൻസികൾ:

കുടുംബം: പൊതുജനാഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടം, കുട്ടിയുടെ വിശ്വാസങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ: ശാസ്ത്രീയവും വിമർശനാത്മകവുമായ ചിന്ത, പൗരബോധം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുന്നു, സ്കൂൾ പാർലമെന്റ് പോലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ അഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തിനുള്ള വേദിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
സമപ്രായക്കാരുടെ സംഘങ്ങൾ: ഒരേ പ്രായത്തിലുള്ളവരോ താൽപ്പര്യങ്ങളുള്ളവരോ ആയ ഗ്രൂപ്പുകൾ, സർക്കാർ നയങ്ങളെയും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള പരസ്പരം കാഴ്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.
മാധ്യമങ്ങൾ (പരമ്പരാഗതവും പുതിയതും): വിഷയങ്ങളെ പൊതുശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു, എന്നാൽ വ്യാജവാർത്തകളിലൂടെ പൊതുജനങ്ങളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കാനും കഴിയും. ഇതിനെ ചെറുക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയും മാധ്യമ സാക്ഷരതയും അത്യാവശ്യമാണ്.
രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ: ജേണലുകൾ, പ്രകടനപത്രികകൾ, പ്രകടനങ്ങൾ, പ്രചാരണങ്ങൾ എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പൊതുജനാഭിപ്രായം സമാഹരിക്കുന്നു.
സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ/സംഘടനകൾ: മത സംഘടനകൾ, ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ, വനിതാ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി സംഘടനകൾ എന്നിവ പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ സംഭാവന നൽകുന്നു.
അഭിപ്രായ സർവേകൾ: ഒരു സാമ്പിൾ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്ന് പൊതു മനോഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം.
കലയും സാഹിത്യവും: സാഹിത്യകൃതികൾ (ഉദാ: മഹാകവി കുമാരനാശാന്റെ 'ചണ്ഡാലഭിക്ഷുകി'), സിനിമ, കലാ രൂപങ്ങൾ എന്നിവ പൊതുജനാഭിപ്രായത്തെ സ്വാധീനിക്കുകയും സാമൂഹിക വിപ്ലവത്തിന് തിരികൊളുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

പൊതുജനാഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ഘടകങ്ങൾ: നിരക്ഷരത, ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം, ദാരിദ്ര്യം, അനാരോഗ്യകരമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങളിലെ അനാരോഗ്യകരമായ രീതികൾ.

ആത്യന്തികമായി, ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിലെ ശക്തമായ പൊതുജനാഭിപ്രായം സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകളെ തടയുകയും പൗരന്മാരുടെ അവകാശങ്ങളെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: എന്താണ് പൗരസമൂഹം (Civil Society)?
ഉ: സർക്കാർ നിയന്ത്രണമോ ലാഭേച്ഛയോ ഇല്ലാതെ സമൂഹത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി സ്വമേധയാ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനകളും ഗ്രൂപ്പുകളും ആളുകളും.
ചോ: എന്താണ് പൊതുജനാഭിപ്രായം?
ഉ: തങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ പൊതുവായ അഭിപ്രായം.
ചോ: പൊതുജനാഭിപ്രായം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന മാനദണ്ഡമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അത് എന്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്?
ഉ: ഇത് സർക്കാരിന്മേലുള്ള ഒരു ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണമാണ്, ഇത് ജനാധിപത്യത്തെ ശാക്തീകരിക്കുന്ന സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
ചോ: പൊതുജനാഭിപ്രായത്തിന്റെ മൂന്ന് സവിശേഷതകൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: ഇത് വൈവിധ്യമാർന്ന അഭിപ്രായങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ഒരു വിഷയത്തിൽ പൊതുവായ സമവായം ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ് (ഭൂരിപക്ഷാഭിപ്രായമാകണമെന്നില്ല); സാഹചര്യങ്ങൾക്കും സമയത്തിനും പുതിയ അറിവിനും അനുസരിച്ച് ഇത് മാറിയേക്കാം.
ചോ: പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന മൂന്ന് ഏജൻസികളുടെ പേര് പറയുക.
ഉ: കുടുംബം, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങൾ (അല്ലെങ്കിൽ സമപ്രായക്കാരുടെ സംഘങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ മുതലായവ).
ചോ: എന്താണ് മാധ്യമ സാക്ഷരത?
ഉ: വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വാർത്തകളെ ആക്‌സസ് ചെയ്യാനും വിശകലനം ചെയ്യാനും വിലയിരുത്താനും പുതിയ സന്ദേശങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും വിമർശനാത്മകമായി വ്യാഖ്യാനിക്കാനുമുള്ള കഴിവ്.
ചോ: എന്താണ് ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത?
ഉ: ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് നിന്ന് വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉപയോഗിച്ച് അവയെ കാര്യക്ഷമമായി വിലയിരുത്താനുമുള്ള കഴിവ്.
ചോ: പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്താൻ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ചില രീതികൾ ഏവ?
ഉ: ജേണലുകൾ, ലഘുലേഖകൾ, പ്രകടനപത്രികകൾ, പോസ്റ്ററുകൾ, എഴുത്തുകൾ, സമ്മേളനങ്ങൾ, പ്രകടനങ്ങൾ, റാലികൾ, സെമിനാറുകൾ എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക.
ചോ: എന്താണ് അഭിപ്രായ സർവേ (Opinion Poll)?
ഉ: ജനസംഖ്യയുടെ ഒരു സാമ്പിളിനെ സമീപിച്ച് വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ പൊതു മനോഭാവത്തെയും അഭിപ്രായങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനുള്ള വളരെ ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം.
ചോ: എന്താണ് ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം (Digital Divide)?
ഉ: ഇന്റർനെറ്റ്, കമ്പ്യൂട്ടർ, സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ തുടങ്ങിയ ആധുനിക വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലുള്ള അന്തരം, ഇത് ഫലപ്രദമായ പൊതുജനാഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.

സോഷ്യൽ സയൻസ് II

അധ്യായം 1: ദിനാവസ്ഥയും കാലാവസ്ഥയും

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ഈ അധ്യായം ദിനാവസ്ഥ (ഒരു ചെറിയ കാലയളവിലെ അന്തരീക്ഷാവസ്ഥ) യെ കാലാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് (ഒരു വലിയ പ്രദേശത്ത് 35 മുതൽ 40 വർഷം വരെ അനുഭവപ്പെടുന്ന ശരാശരി ദിനാവസ്ഥ) വേർതിരിക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങൾ മനുഷ്യജീവിതത്തെയും തൊഴിലിനെയും കാർഷിക രീതികളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ദിനാവസ്ഥയുടെ ഘടകങ്ങളും താപ സന്തുലനവും:

സൂര്യനാണ് ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഏക ഉറവിടം. സൗരവികിരണം (Insolation) എന്നത് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്ന സൂര്യരശ്മികളുടെ അളവാണ്.
താപം ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് താപചാലനം, സംവഹനം, അഭിവഹനം, വികിരണം എന്നിവയിലൂടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഭൗമവികിരണം (ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ദീർഘ തരംഗങ്ങൾ) കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പോലുള്ള അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലമായി ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം ഉണ്ടാകുന്നു.
ഭൂമിയുടെ താപ ബജറ്റ് എന്നത് അകത്തേക്ക് വരുന്ന മിക്കവാറും എല്ലാ ഊർജ്ജവും പുറത്തേക്ക് വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്, ഇത് താപനിലയെ സന്തുലിതമാക്കുന്നു.
താപനില അളക്കാൻ ഒരു മാക്സിമം-മിനിമം തെർമോമീറ്റർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. സമതാപരേഖകൾ (Isotherms) എന്നത് തുല്യ താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖകളാണ്.

താപനില വിതരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ: അക്ഷാംശം, ഉയരം (സാധാരണ താപനഷ്ട നിരക്ക്: ഓരോ കിലോമീറ്ററിനും 6.4° C കുറവ്), കരയുടെയും കടലിന്റെയും വ്യത്യസ്തമായ ചൂടാകൽ, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ദൂരം, സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ, ഭൂപ്രകൃതി.

അന്തരീക്ഷമർദ്ദവും കാറ്റുകളും:

അന്തരീക്ഷമർദ്ദം എന്നത് വായു ചെലുത്തുന്ന ഭാരമാണ്. ഇത് താപനില, ഉയരം, ആർദ്രത എന്നിവയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.
സമമർദ്ദരേഖകൾ (Isobars) തുല്യ അന്തരീക്ഷമർദ്ദമുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകൾ (ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല, ഉപോഷ്ണ ഉച്ചമർദ്ദ മേഖല മുതലായവ) താപനിലയും ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണവും കാരണം രൂപം കൊള്ളുന്നു.
കാറ്റുകൾ ഉയർന്ന മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് താഴ്ന്ന മർദ്ദത്തിലേക്കുള്ള വായുവിന്റെ തിരശ്ചീന ചലനമാണ്. ദിശയെ കോറിയോലിസ് പ്രഭാവം സ്വാധീനിക്കുന്നു.
കാറ്റുകളുടെ തരങ്ങൾ: സ്ഥിരവാതങ്ങൾ (വാണിജ്യവാതങ്ങൾ, പശ്ചിമവാതങ്ങൾ, ധ്രുവീയവാതങ്ങൾ); കാലികവാതങ്ങൾ (മൺസൂൺ, കരക്കാറ്റ്/കടൽക്കാറ്റ്); പ്രാദേശികവാതങ്ങൾ (ലൂ, ചിനൂക്ക്); അസ്ഥിരവാതങ്ങൾ (ചക്രവാതം, പ്രതിചക്രവാതം).

ആർദ്രതയും വർഷണവും:

ആർദ്രത എന്നത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ അദൃശ്യമായ ജലാംശമാണ്.
പൂരിതാവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ ഘനീകരണം ആരംഭിക്കുന്നു. ഘനീകരണ രൂപങ്ങൾ: തുഷാരം, ഹിമം, മൂടൽമഞ്ഞ്, മേഘങ്ങൾ. മേഘങ്ങളെ രൂപത്തിനും ഉയരത്തിനും അനുസരിച്ച് തരംതിരിക്കുന്നു: സിറസ്, സ്ട്രാറ്റസ്, ക്യുമുലസ്, നിംബസ്.
വർഷണ രൂപങ്ങൾ: മഴ, മഞ്ഞുവീഴ്ച, ആലിപ്പഴം.
മഴയുടെ തരങ്ങൾ: ശൈലവൃഷ്ടി/പർവ്വത മഴ (ഇത് പർവ്വതങ്ങളുടെ മറുവശത്ത് മഴനിഴൽ പ്രദേശം സൃഷ്ടിക്കുന്നു); സംവഹന മഴ (ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് സാധാരണമാണ്); ചക്രവാത മഴ.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: എന്താണ് സൗരവികിരണം (Insolation)?
ഉ: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്ന സൂര്യരശ്മികളുടെ (സൂര്യനിൽ നിന്ന് വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഊർജ്ജം) അളവ്.
ചോ: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പോലുള്ള വാതകങ്ങൾ ഭൗമവികിരണം ആഗിരണം ചെയ്ത് അന്തരീക്ഷം ചൂടാകുന്ന പ്രതിഭാസം ഏതാണ്?
ഉ: ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം.
ചോ: എന്താണ് ഒരു ദിവസത്തെ താപാന്തരം (Diurnal range of temperature)?
ഉ: ഒരു ദിവസത്തെ കൂടിയ താപനിലയും കുറഞ്ഞ താപനിലയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
ചോ: എന്താണ് സമതാപരേഖകൾ (Isotherms)?
ഉ: തുല്യ താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് വരയ്ക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖകൾ.
ചോ: എന്താണ് സാധാരണ താപനഷ്ട നിരക്ക് (Normal Lapse Rate)?
ഉ: ഉയരം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഓരോ കിലോമീറ്ററിനും 6.4° സെൽഷ്യസ് എന്ന നിരക്കിൽ താപനില ക്രമേണ കുറയുന്നത്.
ചോ: ഊട്ടി, മൂന്നാർ, കൊടൈക്കനാൽ തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കുറഞ്ഞ താപനില അനുഭവപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: സാധാരണ താപനഷ്ട നിരക്ക് കാരണം, ഉയരം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് അന്തരീക്ഷ താപനില കുറയുന്നു.
ചോ: എന്താണ് അന്തരീക്ഷമർദ്ദം?
ഉ: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അന്തരീക്ഷ വായു ചെലുത്തുന്ന ഭാരം.
ചോ: എന്താണ് സമമർദ്ദരേഖകൾ (Isobars)?
ഉ: തുല്യ അന്തരീക്ഷമർദ്ദമുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് ഭൂപടങ്ങളിൽ വരയ്ക്കുന്ന വളഞ്ഞ രേഖകൾ.
ചോ: എന്താണ് ITCZ?
ഉ: ഇന്റർ ട്രോപ്പിക്കൽ കൺവെർജൻസ് സോൺ, ഇത് ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ നിന്നും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ നിന്നുമുള്ള വാണിജ്യവാതങ്ങൾ സംഗമിക്കുന്ന ഭൂമധ്യരേഖാ ന്യൂനമർദ്ദ മേഖലയാണ്.
ചോ: എന്താണ് കാലികവാതങ്ങൾ (Periodic winds)?
ഉ: ദിശയിൽ ആനുകാലികമായ മാറ്റത്തിന് വിധേയമാകുന്ന കാറ്റുകൾ (ഉദാ: മൺസൂൺ കാറ്റുകൾ, കരക്കാറ്റുകൾ).
ചോ: എന്താണ് ഹിമം (Frost)?
ഉ: അന്തരീക്ഷ താപനില 0° സെൽഷ്യസിൽ താഴെയാകുമ്പോൾ തുഷാരത്തിന് പകരം രൂപം കൊള്ളുന്ന ചെറിയ ഐസ് പരലുകൾ.
ചോ: എന്താണ് നിംബസ് മേഘങ്ങൾ?
ഉ: അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ താഴ്ന്ന ഭാഗത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്ന ഇരുണ്ട, മഴ നൽകുന്ന മേഘങ്ങൾ.
ചോ: എന്താണ് മഴനിഴൽ പ്രദേശം (Rain Shadow Region)?
ഉ: പർവ്വതങ്ങളുടെ മറുവശത്ത്, താഴേക്ക് വരുന്ന വരണ്ട വായു കാരണം കുറഞ്ഞ മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശം.
ചോ: ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്ത് മണിക്കൂറിൽ 10 സെന്റിമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ മഴ പെയ്താൽ അതിനെ എന്ത് കണക്കാക്കും?
ഉ: മേഘവിസ്ഫോടനം (Cloud burst).
ചോ: സംവഹന മഴയ്ക്ക് കാരണമെന്താണ്?
ഉ: സൂര്യപ്രകാശത്താലുള്ള ചൂട് വായു മുകളിലേക്ക് ഉയരാൻ കാരണമാകുന്നു, ഇത് ഘനീകരണത്തിനും മഴയ്ക്കും കാരണമാകുന്നു. ഇത് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിൽ സാധാരണമാണ്.

അധ്യായം 2: കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ഭൂമിയെ സമാനമായ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകളുള്ള വിസ്തൃതമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളായ വിവിധ കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ:

മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല (10° N/S): വർഷം മുഴുവനും ഉയർന്ന താപനിലയും ഉയർന്ന സംവഹന മഴയും, ഇത് നിത്യഹരിത വനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥാ മേഖല: കാറ്റിന്റെ ദിശയിൽ കാലാനുസൃതമായ മാറ്റം; നീണ്ട ആർദ്രമായ വേനൽക്കാലവും ഹ്രസ്വമായ വരണ്ട ശൈത്യകാലവും. നിത്യഹരിതവും ഇലപൊഴിയും മരങ്ങളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
സവേന കാലാവസ്ഥാ മേഖല (ഉഷ്ണമേഖലാ പുൽമേടുകൾ): 10°-നും 30°-നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ചൂടുള്ള/ആർദ്രമായ വേനൽക്കാലം, തണുത്ത/വരണ്ട ശൈത്യകാലം. ഉയരമുള്ള പുല്ലുകളെയും ഇലപൊഴിയും മരങ്ങളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
ഉഷ്ണമരുഭൂമികൾ: ഏറ്റവും ചൂടേറിയ പ്രദേശങ്ങൾ (ഉദാ: സഹാറ, അറ്റക്കാമ). വരണ്ട വാണിജ്യവാതങ്ങൾ കാരണം ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അരികുകളിലാണ് കൂടുതലും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥാ മേഖല (30° മുതൽ 45° അക്ഷാംശം വരെ): വരണ്ട വേനൽക്കാലവും ആർദ്രമായ ശൈത്യകാലവും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് പശ്ചിമവാതങ്ങൾ കാരണം മഴ ലഭിക്കുന്നു. മുന്തിരി, സിട്രസ് പഴങ്ങൾ പോലുള്ള വിളകൾക്ക് അനുയോജ്യം.
മിതശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകൾ (40° മുതൽ 50° അക്ഷാംശം വരെ): ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു (ഉദാ: പ്രയറി/വടക്കേ അമേരിക്ക, സ്റ്റെപ്പുകൾ/യൂറേഷ്യ). ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലം, നീണ്ട ശൈത്യകാലം, മിതമായ മഴ.
ടൈഗ മേഖല (55° മുതൽ 70° N): തണുത്ത പ്രദേശം, സൂചിയിലകളുള്ള നിത്യഹരിത മരങ്ങൾ (ഉദാ: പൈൻ, ഫിർ) ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു.
തുണ്ട്ര മേഖല (ആർട്ടിക് തീരങ്ങൾ): കഠിനമായ തണുപ്പ്. വളരെ കുറഞ്ഞ സസ്യങ്ങൾ മാത്രം (പായലുകൾ, ലൈക്കനുകൾ). എസ്കിമോകളെപ്പോലുള്ള ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ വസിക്കുന്നു.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും ആഗോളതാപനവും: കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്നത് മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (ആന്ത്രോപോജെനിക്) അല്ലെങ്കിൽ പ്രകൃതിദത്തമായ മാറ്റങ്ങൾ (ഉദാ: ഹിമയുഗങ്ങൾ) കാരണം ദിനാവസ്ഥാ രീതികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദീർഘകാല മാറ്റമാണ്. വനനശീകരണം, ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കൽ, വ്യവസായവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഈ മാറ്റം തീവ്രമാക്കുന്നു.

ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം: അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങൾ ഭൗമവികിരണം തടഞ്ഞുനിർത്തി അന്തരീക്ഷം ചൂടാക്കി നിർത്തുന്ന ഒരു സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയ.
ആഗോളതാപനം: മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ അമിതമായ ഉത്പാദനം മൂലം അന്തരീക്ഷ താപനിലയിലുണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്.
പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: ഹിമാനികളുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ഉരുകൽ, സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരൽ, മരുവൽക്കരണം, നിരന്തരമായ മൺസൂൺ മഴയിൽ നിന്ന് അതിതീവ്ര മഴയിലേക്കുള്ള മാറ്റം.
കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികൾ: കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന ദുരന്തങ്ങളാൽ നിർബന്ധിതമായി കുടിയിറക്കപ്പെടുന്ന ആളുകൾ.
അന്താരാഷ്ട്ര സംരംഭങ്ങൾ: ഭൗമ ഉച്ചകോടി (1992), ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1997), പാരീസ് ഉടമ്പടി (2015) എന്നിവ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ കുറയ്ക്കൽ എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: എന്താണ് ഒരു കാലാവസ്ഥാ മേഖല?
ഉ: സമാനമായ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വിസ്തൃതമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശം.
ചോ: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയുടെ പ്രാഥമിക സവിശേഷത എന്താണ്?
ഉ: വർഷം മുഴുവനും ഉയർന്ന താപനിലയും ഉയർന്ന മഴയും.
ചോ: വെനസ്വേലയിലും ദക്ഷിണ ബ്രസീലിലും ഉഷ്ണമേഖലാ പുൽമേടുകൾ ഏത് പേരുകളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്?
ഉ: ലാനോസ് (വെനസ്വേല), കാംപോസ് (ദക്ഷിണ ബ്രസീൽ).
ചോ: ഉഷ്ണമരുഭൂമികൾ ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശത്ത് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അരികുകളിൽ കൂടുതലും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: വാണിജ്യവാതങ്ങൾ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ ഈർപ്പം നഷ്ടപ്പെടുകയും പടിഞ്ഞാറൻ അരികുകളിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും വരണ്ടതായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചോ: എന്താണ് മരുപ്പച്ചകൾ (Oases)?
ഉ: മരുഭൂമികളിൽ ജലസ്രോതസ്സുകൾ കാണപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ രൂപംകൊണ്ട പ്രദേശങ്ങൾ.
ചോ: മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്തെ മറ്റ് കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷത എന്താണ്?
ഉ: ശൈത്യകാല മഴ.
ചോ: ടൈഗ മേഖലയ്ക്ക് ആ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: 'സൂചിയിലകളുള്ള മരങ്ങൾ' എന്നതിന് റഷ്യൻ വാക്കാണ് ടൈഗ, അത്തരം മരങ്ങളുടെ (പൈൻ, ഫിർ, സ്പ്രൂസ്) സമൃദ്ധി കാരണം ഈ പ്രദേശത്തിന് ഈ പേര് നൽകി.
ചോ: യുഎൻ 'കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം' എങ്ങനെ നിർവചിക്കുന്നു?
ഉ: മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനമോ പ്രകൃതിദത്തമായ മാറ്റമോ കാരണം ദിനാവസ്ഥാ രീതികളിലും താപനിലയിലും ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ദീർഘകാല മാറ്റം.
ചോ: കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ മൂന്ന് മനുഷ്യനിർമ്മിത കാരണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക.
ഉ: വനനശീകരണം, എണ്ണ ഖനനം, വ്യവസായവൽക്കരണം (അല്ലെങ്കിൽ ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തിക്കൽ).
ചോ: എന്താണ് ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ?
ഉ: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ് തുടങ്ങിയ സൗരോർജ്ജം തടഞ്ഞുനിർത്താൻ കഴിവുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലെ വാതകങ്ങൾ.
ചോ: എന്താണ് ആഗോളതാപനം?
ഉ: മനുഷ്യന്റെ അമിതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം ശക്തമാകുന്നതിനാൽ അന്തരീക്ഷ താപനിലയിലുണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്.
ചോ: 1992-ൽ റിയോ ഡി ജനീറോയിൽ നടന്ന ഭൗമ ഉച്ചകോടിയുടെ ലക്ഷ്യം എന്തായിരുന്നു?
ഉ: പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി യുഎൻ അജണ്ട 21 തയ്യാറാക്കി.
ചോ: പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ (2015) ലക്ഷ്യം എന്തായിരുന്നു?
ഉ: ആഗോളതാപനം കുറയ്ക്കുകയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ദോഷകരമായ ഫലങ്ങളെ നേരിടാൻ ലോക രാഷ്ട്രങ്ങളെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.

അധ്യായം 3: മഴക്കാടുകൾ മുതൽ സ്ഥിരമായി മരവിച്ച ഭൂമി വരെ

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ഈ അധ്യായം ചൂടുള്ളതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയെ മരവിപ്പിക്കുന്ന തുണ്ട്ര മേഖലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു.

മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല: ഭൂമധ്യരേഖയുടെ 10° വടക്കും തെക്കും വരെ വ്യാപിക്കുന്നു. സ്ഥിരമായി ഉയർന്ന ശരാശരി താപനിലയും (ഏകദേശം 27°C) ശൈത്യകാലത്തിന്റെ അഭാവവുമാണ് കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ. ഉയർന്ന വാർഷിക മഴ ലഭിക്കുന്നു.

സസ്യജാലങ്ങൾ: ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ/സെൽവകൾ (ആമസോൺ ബേസിൻ) വർഷം മുഴുവനും നിത്യഹരിതമാണ്. വൻതോതിൽ CO2 ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനാൽ അവയെ 'ലോകത്തിന്റെ ശ്വാസകോശങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ജന്തുജാലങ്ങളും മനുഷ്യജീവിതവും: സമ്പന്നമായ വന്യജീവികൾ, പ്രധാനമായും മരത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ. ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്. തദ്ദേശീയ ഗ്രൂപ്പുകൾ (ഉദാ: കോംഗോ ബേസിനിലെ പിഗ്മികൾ). അവർ പുനംകൃഷി (വെട്ടിച്ചുട്ട് കൃഷി) നടത്തുന്നു.
വെല്ലുവിളികൾ: രോഗങ്ങളുടെ വ്യാപനം, കനത്ത വനം അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു, വാണിജ്യപരമായ മരംവെട്ടലിലെ ബുദ്ധിമുട്ട്.

തുണ്ട്ര മേഖല (സ്ഥിരമായി മരവിച്ച ഭൂമി): ആർട്ടിക് സർക്കിളിന് വടക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു (അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, സൈബീരിയ).

കാലാവസ്ഥ: വളരെ താഴ്ന്ന ശരാശരി വാർഷിക താപനില. വേനൽക്കാലം ഹ്രസ്വമാണ്. മാസങ്ങളോളം ധ്രുവീയ രാത്രി/പകൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ശക്തമായ മഞ്ഞുവീഴ്ചയെ ബ്ലിസാർഡ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സസ്യജാലങ്ങൾ/ജന്തുജാലങ്ങൾ: മരങ്ങൾ ഇല്ല. സസ്യങ്ങൾ വിരളമാണ് (പായലുകൾ, ലൈക്കനുകൾ). ധ്രുവക്കരടികൾ, ആർട്ടിക് കുറുക്കന്മാർ, റെയിൻഡിയർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മൃഗങ്ങൾ.
മനുഷ്യജീവിതം: ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്. നാടോടികളായ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ വസിക്കുന്നു: എസ്കിമോകൾ/ഇന്യൂട്ടുകൾ. ഉപജീവനം വേട്ടയും മത്സ്യബന്ധനവുമാണ്. പരമ്പരാഗത പാർപ്പിടങ്ങൾ ഇഗ്ലൂ (ശൈത്യകാലം), പോർട്ടബിൾ കൂടാരങ്ങൾ (വേനൽക്കാലം) എന്നിവയാണ്.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ സ്വാധീനം: ആഗോളതാപനം പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് (സ്ഥിരമായി മരവിച്ച നിലം) ഉരുകാൻ കാരണമാകുന്നു, ഇത് ആവാസവ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിലെ ശരാശരി വാർഷിക മഴയുടെ അളവ് എത്രയാണ്?
ഉ: 175 സെന്റിമീറ്ററിനും 250 സെന്റിമീറ്ററിനും ഇടയിൽ.
ചോ: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും കിളിമഞ്ചാരോ വർഷം മുഴുവനും മഞ്ഞുമൂടിക്കിടക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഉയർന്ന പ്രദേശം കാരണം താപനില ഗണ്യമായി കുറയുന്നു (സാധാരണ താപനഷ്ട നിരക്ക്), ഇത് കൊടുമുടി വർഷം മുഴുവനും മഞ്ഞുമൂടിക്കിടക്കാൻ കാരണമാകുന്നു.
ചോ: ആമസോൺ ബേസിനിലെ മഴക്കാടുകളെ എന്ത് പേരിൽ വിളിക്കുന്നു?
ഉ: സെൽവകൾ.
ചോ: മധ്യരേഖാ മഴക്കാടുകളെ 'നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: കാരണം വിത്ത്, പൂവിടൽ, കായ്ക്കൽ, ഇല കൊഴിയൽ എന്നിവ വർഷം മുഴുവനും സംഭവിക്കുന്നു, ഇത് വനങ്ങൾ വർഷം മുഴുവനും നിത്യഹരിതമായി നിലനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു.
ചോ: മധ്യരേഖാ മഴക്കാടുകളെ 'ലോകത്തിന്റെ ശ്വാസകോശങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: കാരണം ഈ നിത്യഹരിത മഴക്കാടുകൾ വൻതോതിൽ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ഓക്സിജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചോ: മധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖലയിൽ വാണിജ്യപരമായ മരംവെട്ടൽ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉ: വനത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയും തടികൾ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും വാണിജ്യപരമായ മരംവെട്ടലിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.
ചോ: മലേഷ്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും പ്രമുഖ ഉത്പാദകരായ, വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള പ്രധാന തോട്ടവിള ഏതാണ്?
ഉ: റബ്ബർ.
ചോ: മധ്യരേഖാ മഴക്കാടുകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഏത് രോഗമാണ് ത്സെ ത്സെ ഈച്ചകളിലൂടെ പകരുന്നത്?
ഉ: ഉറക്കരോഗം (Sleeping sickness).
ചോ: വെട്ടിച്ചുട്ട് കൃഷി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന, മധ്യരേഖാ മേഖലയിൽ പരമ്പരാഗതമായി നടത്തുന്ന കൃഷി രീതി ഏതാണ്?
ഉ: പുനംകൃഷി.
ചോ: തുണ്ട്ര മേഖലയിലെ എസ്കിമോകൾ മഞ്ഞുകട്ടകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിക്കുന്ന താഴികക്കുടത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള താൽക്കാലിക പാർപ്പിടങ്ങൾ ഏവ?
ഉ: ഇഗ്ലൂ.
ചോ: തുണ്ട്ര മേഖലയിലെ സ്ഥിരമായി മരവിച്ച നിലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദം ഏതാണ്?
ഉ: പെർമാഫ്രോസ്റ്റ്.
ചോ: തുണ്ട്രയിലെ ആളുകൾ ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനും വേണ്ടി പ്രധാനമായും വേട്ടയാടുന്ന മൃഗങ്ങൾ ഏവ?
ഉ: തിമിംഗലങ്ങൾ, സീലുകൾ, കരിബൂ, വിവിധതരം മത്സ്യങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, രോമങ്ങളുള്ള മൃഗങ്ങൾ.

അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

ഈ അധ്യായം ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തി, അവകാശങ്ങൾ, ചൂഷണത്തിനെതിരായ സംരക്ഷണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

ഉപയുക്തതയും ഉപഭോഗവും: ഉപയുക്തത എന്നത് ഒരു ചരക്കിന്റെ ആവശ്യം തൃപ്തിപ്പെടുത്താനുള്ള കഴിവാണ്.

മൊത്തം ഉപയുക്തത (TU): നിരവധി യൂണിറ്റുകൾ ഉപഭോഗം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നുള്ള മൊത്തം സംതൃപ്തി.
സീമാന്ത ഉപയുക്തത (MU): ഒരു അധിക യൂണിറ്റ് ഉപഭോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ TU-ൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റം.
അപചയ സീമാന്ത ഉപയുക്തതാ നിയമം: ഒരു ചരക്കിന്റെ ഉപഭോഗം തുടർച്ചയായി വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ MU കുറയുന്നു.

ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണം: വില, ഗുണമേന്മ, വാറന്റി, സുരക്ഷ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അറിവില്ലാത്തപ്പോൾ ഉപഭോക്തൃ ചൂഷണം സംഭവിക്കുന്നു. 2017 ജൂലൈ 1-ന് "ഒരു രാജ്യം, ഒരു നികുതി" ലക്ഷ്യമിട്ട് ചരക്ക് സേവന നികുതി (GST) നിലവിൽ വന്നു.

നിയമനിർമ്മാണം: ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനം 1986-ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, ഇത് 2019-ൽ സമഗ്രമായ നിയമം വഴി മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു.
CPA 2019 സവിശേഷതകൾ: കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി (CCPA) സ്ഥാപിച്ചു, ഇ-കൊമേഴ്‌സിന്റെ അന്യായമായ രീതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി, തർക്ക പരിഹാരം ലളിതമാക്കി, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ നിരോധിച്ചു.
ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ: സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള അവകാശം, തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം, അറിയാനുള്ള അവകാശം, പരിഹാരം തേടാനുള്ള അവകാശം, ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം.
ഉപഭോക്തൃ കോടതികൾ: നഷ്ടപരിഹാര തുകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തർക്കങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ത്രിതല സംവിധാനം: ജില്ലാ കമ്മീഷൻ (1 കോടി രൂപ വരെ), സംസ്ഥാന കമ്മീഷൻ (1 കോടി മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെ), ദേശീയ കമ്മീഷൻ (10 കോടിക്ക് മുകളിൽ).
ഗുണമേന്മയുടെ ചിഹ്നങ്ങൾ: ISI മുദ്ര (വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ), AGMARK (കാർഷിക/വനം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ), FSSAI (ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ) എന്നിവ ഗുണമേന്മ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തി അളക്കാൻ ആദ്യമായി ശ്രമിച്ച സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ആരാണ്?
ഉ: ആൽഫ്രഡ് മാർഷൽ.
ചോ: എന്താണ് മൊത്തം ഉപയുക്തത (TU)?
ഉ: ഒരു പ്രത്യേക ചരക്കിന്റെ നിരവധി യൂണിറ്റുകൾ തുടർച്ചയായി ഉപഭോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു വ്യക്തിക്ക് ലഭിക്കുന്ന മൊത്തം ഉപയുക്തത.
ചോ: ഒരു നിശ്ചിത യൂണിറ്റ് ഓറഞ്ച് ഉപഭോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ, സീമാന്ത ഉപയുക്തത പൂജ്യമായി കാണിക്കുന്നു. അത് ഏതാണ്?
ഉ: ആറാമത്തെ യൂണിറ്റിന്റെ ഉപഭോഗം 0 എന്ന സീമാന്ത ഉപയുക്തതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
ചോ: കാർഡിനൽ യൂട്ടിലിറ്റി സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ രണ്ട് അനുമാനങ്ങളും രണ്ട് പരിമിതികളും പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: അനുമാനങ്ങൾ: എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഒരേ ഗുണനിലവാരമുള്ളതായിരിക്കണം; ഉപഭോക്താവിന്റെ വരുമാനവും അഭിരുചികളും മാറുന്നില്ല. പരിമിതികൾ: ഉപഭോഗം തുടർച്ചയായിരിക്കണം; യൂണിറ്റുകൾ ഒരു നിശ്ചിത അളവിലും ഗുണനിലവാരത്തിലുമായിരിക്കണം.
ചോ: എന്താണ് ഈടുനിൽക്കുന്ന സാധനങ്ങളും ഈടുനിൽക്കാത്ത സാധനങ്ങളും?
ഉ: ഈടുനിൽക്കുന്ന സാധനങ്ങൾ വളരെക്കാലം നിലനിൽക്കും (ഉദാ: വീട്, മേശ); ഈടുനിൽക്കാത്ത സാധനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ സമയത്തേക്ക് മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയൂ (ഉദാ: പാൽ, പച്ചക്കറികൾ).
ചോ: ഇന്ത്യയിൽ GST എപ്പോഴാണ് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത്?
ഉ: 2017 ജൂലൈ 1.
ചോ: ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 2019-ന്റെ രണ്ട് സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ഉ: ഇത് ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി (CCPA) സ്ഥാപിച്ചു, ഇ-കൊമേഴ്‌സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ അന്യായമായ വ്യാപാര രീതികൾ തടയുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ചോ: എന്താണ് സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള അവകാശം?
ഉ: ജീവനും സ്വത്തിനും ഭീഷണിയാകുന്ന സാധനങ്ങളിൽ നിന്നും സേവനങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശം.
ചോ: വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കാൻ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ്‌സ് (BIS) നൽകുന്ന ചിഹ്നം ഏതാണ്?
ഉ: ISI മുദ്ര.
ചോ: FSSAI ചിഹ്നത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്താണ്?
ഉ: ഇത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

അധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

SCERT പ്രധാന ആശയങ്ങളും വിശദീകരണവും

പണം സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ (ഉത്പാദനം, ഉപഭോഗം, വിതരണം) ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും വൈദഗ്ദ്ധ്യവൽക്കരണം സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

പണത്തിന്റെ പൊതുവായ ധർമ്മങ്ങൾ: വിനിമയ മാധ്യമം, മൂല്യത്തിന്റെ അളവുകോൽ, മൂല്യത്തിന്റെ സംഭരണി, ഭാവിയിലെ പണമിടപാടുകൾക്കുള്ള ഉപാധി.

കേന്ദ്രബാങ്കും നിയന്ത്രണവും:

റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) ആണ് കേന്ദ്രബാങ്ക് (1935-ൽ സ്ഥാപിതമായി, 1949-ൽ ദേശസാൽക്കരിച്ചു).
RBI ധർമ്മങ്ങൾ: കറൻസി അച്ചടിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു (നാണയങ്ങളും 1 രൂപ നോട്ടും ഒഴികെ, ഇത് ധനമന്ത്രാലയം പുറത്തിറക്കുന്നു). നോട്ടുനിരോധനത്തിലൂടെ കറൻസി പിൻവലിക്കുന്നു. ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്കായും വിദേശനാണ്യ ശേഖരത്തിന്റെ സൂക്ഷിപ്പുകാരനായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കൽ: പണപ്പെരുപ്പം എന്നത് പൊതു വിലനിലവാരത്തിലെ വർദ്ധനവാണ്. RBI റിപ്പോ നിരക്ക്, റിവേഴ്സ് റിപ്പോ നിരക്ക്, കരുതൽ ധനാനുപാതം (CRR) തുടങ്ങിയ അളവ്പരമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും ഗുണപരമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും വായ്പ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
നയ ഉപദേശം: RBI സർക്കാരിന് ധനനയത്തെക്കുറിച്ചും (നികുതി, ചെലവ്) പണനയത്തെക്കുറിച്ചും (പണത്തിന്റെ വിതരണം, പലിശ നിരക്ക്) ഉപദേശം നൽകുന്നു.

ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം:

വാണിജ്യ ബാങ്കുകളും (ഓഹരി ഉടമകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്) സഹകരണ ബാങ്കുകളും (അംഗങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളത്, ഉദാ: കേരള ബാങ്ക്).
വാണിജ്യ ബാങ്ക് ധർമ്മങ്ങൾ: നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക, വായ്പകൾ നൽകുക.
ബാങ്കിംഗിലെ സാങ്കേതികവിദ്യ: NEFT, RTGS, കോർ ബാങ്കിംഗ്, UPI എന്നിവ വേഗതയേറിയ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾക്ക് സഹായിക്കുന്നു.
ബാങ്കിതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ (NBFIs): ചില ബാങ്കിംഗ് ധർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു, എന്നാൽ സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനോ ചെക്കുകൾ നൽകാനോ കഴിയില്ല (ഉദാ: KSFE, LIC).

സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ: സാധാരണക്കാരിലേക്ക് ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ: ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം (1969, 1980), സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ, മൈക്രോഫിനാൻസ് (ഉദാ: കേരളത്തിലെ കുടുംബശ്രീ), ജൻ ധൻ അക്കൗണ്ട് പദ്ധതി (പൂജ്യം മിനിമം ബാലൻസ് അക്കൗണ്ടുകൾ).

SCERT ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

ചോ: പണത്തിന്റെ മൂല്യത്തിന്റെ അളവുകോൽ എന്ന ധർമ്മം എന്താണ്?
ഉ: എല്ലാ സാധനങ്ങളുടെയും മൂല്യം പണത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാനും താരതമ്യം ചെയ്യാനും അനുവദിക്കുന്ന ധർമ്മം.
ചോ: എന്താണ് പണത്തിന്റെ ഭാവിയിലെ പണമിടപാടുകൾക്കുള്ള ഉപാധി എന്ന ധർമ്മം?
ഉ: പണത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ കടം വാങ്ങുന്നതിനും നൽകുന്നതിനുമുള്ള മൂല്യം അളക്കാനുള്ള കഴിവ്, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ പിന്നീട് തീർപ്പാക്കി ഹ്രസ്വ, ദീർഘകാല ബിസിനസ്സ് ഇടപാടുകൾ എളുപ്പമാക്കുന്നു.
ചോ: എന്താണ് പണത്തിന്റെ പ്രചാരവേഗം?
ഉ: ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ ഒരു യൂണിറ്റ് പണം എത്ര തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ എണ്ണം.
ചോ: RBI എപ്പോഴാണ് ദേശസാൽക്കരിച്ചത്?
ഉ: 1949.
ചോ: എന്താണ് പണപ്പെരുപ്പം?
ഉ: സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും പൊതു വിലനിലവാരത്തിലെ വർദ്ധനവ്.
ചോ: പണവിതരണത്തിന്റെ M1 അളവിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?
ഉ: ഇതിൽ പൊതുജനങ്ങളുടെ കൈവശമുള്ള നാണയങ്ങളും കറൻസി നോട്ടുകളും വാണിജ്യ ബാങ്കുകളിലെ സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ചോ: എന്താണ് റിപ്പോ നിരക്കും റിവേഴ്സ് റിപ്പോ നിരക്കും?
ഉ: റിപ്പോ നിരക്ക് എന്നത് വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് നൽകുന്ന വായ്പകൾക്ക് RBI ഈടാക്കുന്ന പലിശയാണ്. റിവേഴ്സ് റിപ്പോ നിരക്ക് എന്നത് വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ നടത്തുന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് RBI നൽകുന്ന പലിശയാണ്.
ചോ: RBI സർക്കാരിന് ഉപദേശം നൽകുന്ന രണ്ട് തരം നയങ്ങൾ ഏവ?
ഉ: ധനനയം (നികുതിയും സർക്കാർ ചെലവും), പണനയം (പണത്തിന്റെ വിതരണവും പലിശ നിരക്കും).
ചോ: എന്താണ് ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം?
ഉ: ഒരു കറന്റ് ഡെപ്പോസിറ്റ് അക്കൗണ്ടിൽ, മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച പരിധിക്കുള്ളിൽ അക്കൗണ്ടിലുള്ള തുകയേക്കാൾ കൂടുതൽ പിൻവലിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം.
ചോ: നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകുന്ന പലിശയും വായ്പയെടുക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന പലിശയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ എന്ത് വിളിക്കുന്നു?
ഉ: സ്പ്രെഡ്.
ചോ: മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾക്കിടയിൽ തത്സമയ പണ കൈമാറ്റം സാധ്യമാക്കുന്ന NPCI വികസിപ്പിച്ച പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനം ഏതാണ്?
ഉ: യൂണിവേഴ്സൽ പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ് (UPI).
ചോ: ബാങ്കിതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?
ഉ: ബാങ്കുകളെപ്പോലെ, NBFIs-കൾക്ക് പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് സേവിംഗ്സും നിക്ഷേപങ്ങളും സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല, അവയിൽ നിന്ന് ചെക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പണം പിൻവലിക്കാനും കഴിയില്ല.
ചോ: ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണത്തിന്റെ രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തുക.
ഉ: ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക, വായ്പയുടെ തുല്യമായ വിതരണം ഉറപ്പാക്കുക, സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ കേന്ദ്രീകരണം തടയുക.
ചോ: ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിനും സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനും വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ മൈക്രോഫിനാൻസ് സ്ഥാപനം ഏതാണ്?
ഉ: കുടുംബശ്രീ.
ചോ: ജൻ ധൻ അക്കൗണ്ട് പദ്ധതിയുടെ പ്രത്യേകത എന്താണ്?
ഉ: പൂജ്യം മിനിമം ബാലൻസ് അക്കൗണ്ട്.

SOCIAL SCIENCE I
Chapter 1: Humanism
SCERT Main Points and Content Explained
The Renaissance is viewed as a period of transformation from medieval feudalism to the modern age, starting around the 14th century. This shift was characterized by a revival of the ancient Greco-Roman cultures (classical civilizations), marked by key changes such as the growth of urban life, progress of trade, the rise of nation states, and the spread of secular values and rationalism.
The Renaissance began in Italy due to its independent, wealthy, and dynamic cities. Events like the Crusades facilitated cultural exchange, and the devastating Black Death (Bubonic Plague) weakened feudalism and prompted introspection, paving the way for humanism. The conquest of Constantinople by the Ottoman Turks in 1453 caused Greek and Roman scholars to migrate to Italy, further fueling research.
The core philosophical shift was Humanism, which departed from Christian theology (Scholasticism) by emphasizing human experience, worldly life, rational inquiry, and the capabilities of humanity.
Key areas influenced by Humanism:
• Art: Moved away from spiritual themes to focus on realistic depictions of the human form, using landscapes and colour to illustrate light and depth (e.g., Leonardo da Vinci's Mona Lisa and The Last Supper; Michelangelo's The Last Judgment)....
• Sculpture: Donatello and Michelangelo liberated sculpture from the Gothic style, giving works greater power and individuality (e.g., Donatello's bronze David and Gattamelata).
• Architecture: Filippo Brunelleschi and later Michelangelo replaced lofty Gothic towers with domes (e.g., St. Peter's Basilica).
• Literature: Writers like Dante (The Divine Comedy), Petrarch, and Machiavelli (The Prince) prioritized individual liberty and secular values, often writing in regional languages. Niccolò Machiavelli focused on the ruler's need to maintain state security.... Cassandra Fedele championed higher education for women. The invention of the Printing Press by Johannes Gutenberg accelerated the dissemination of knowledge.
• Historiography: History was classified into Ancient, Medieval, and Modern Periods. The narrative shifted from divinely ordained events to human-centered explanations, prioritizing archaeological evidence, inscriptions, and coins.
• Science: The foundation for modern science was laid. Nicolaus Copernicus challenged the geocentric model with the revolutionary argument that the Sun is the center of the universe. This was supported by the findings of Galileo Galilei (who designed the telescope) and Johannes Kepler.... Andreas Vesalius pioneered the study of human anatomy.
• Religion (The Reformation): Critiques by humanists like Erasmus and others prepared the ground for protests. The movement began when Martin Luther pasted his 'Ninety-Five Theses' on the Wittenberg Cathedral doors in 1517, leading to the emergence of Protestantism. The Counter-Reformation saw the Catholic Church implementing reforms, such as banning the sale of indulgences and strengthening the 'Society of Jesus' (Ignatius Loyola).
SCERT Questions and Answers

Q: Evaluate the significance of the statement that the Renaissance was a period of transition from the medieval to the modern. A: The Renaissance is considered a period of transformation from medieval feudalism to the modern age, denoting the revival of ancient Greco-Roman culture.
Q: Discuss the impact brought about by the outbreak of the plague in 14th century in various fields in Europe. A: The catastrophic event, known as the 'Black Death,' claimed thousands of lives, resulting in a severe shortage in labour. This paved the way for the decline of medieval feudalism, facilitated the emergence of a new, commercial middle class, and prompted human beings to focus on their own well-being (introspection leading to humanism).
Q: Assess the impact of the conquest of Constantinople by the Turks on the intellectual landscape of Italy. A: Scholars possessing manuscripts of ancient Greco-Roman literary works migrated to Italian cities, spreading research and studies, previously confined to universities, to libraries.
Q: How did the emergence of humanism impact the course of world history? A: Humanism emerged as a departure from Christian theology, emphasizing human experience, worldly life, and rational inquiry. This paradigm shift became a source of inspiration for transformative changes across various spheres, including art, literature, politics, history, science, and religion.
Q: Identify and list the common features of Renaissance painting and sculpture. A: Both painting and sculpture reflected humanistic ideals, focused on realistic depiction of the human body, and drew influence from the ancient Greco-Roman style.
Q: In what ways will writings in regional languages and in prose forms become beneficial to society? A: (Implied Answer): Writings in regional languages would be beneficial as prose literature gained prominence during this period. Writings in regional languages would allow the works to be widely disseminated to the common people, leading to progress in literacy and the dissemination of knowledge....
Q: Elucidate the role of Renaissance in making historiography scientific. A: Historiography shifted from the notion that events were divinely ordained to human-centered explanations. Human life became the focus, and historians began placing greater emphasis on evidence such as inscriptions, coins, and ancient manuscripts. Critical thinking and scientific enquiry replaced stories and myths.
Q: The influence of humanism became the reason for Reformation, justify this statement. A: Satirical works penned by humanists like Erasmus, coupled with critiques from others like John Wycliffe, laid the groundwork for protests against certain practices and beliefs within the Catholic Church, such as the sale of indulgences, which ultimately led to the Protestant Reformation.
Q: Compare and contrast Reformation and Counter Reformation. A: Reformation was a movement of protests against practices within the Catholic Church, starting with Martin Luther's 'Ninety-Five Theses'. Counter Reformation was the Catholic Church's initiative to reform itself by correcting erroneous tendencies, banning the sale of indulgences, and establishing the court of inquisition and 'The Society of Jesus'.
Chapter 2: Liberty Equality Fraternity
SCERT Main Points and Content Explained
This chapter details the French Revolution, which introduced the ideals of liberty, equality, and fraternity to the world. The uprising targeted the Bourbon dynasty's despotic regime, which operated under the Divine Right Theory (the king is God's representative).
Causes of the Revolution:
• Unpopular Rulers: Kings like Louis XIV, Louis XV (who imposed new taxes), and Louis XVI (who ignored governance and allowed Queen Marie Antoinette's extravagance) were unpopular.
• Social Inequality: Society was divided into three estates: the Clergy (First Estate) and Nobles (Second Estate) were tax-exempt and wealthy, while the Commons (Third Estate, majority of the population) bore the tax burden (e.g., the tithe, corvée, banalité, péage, terrage)....
• Rise of the Middle Class: Economically and educationally advanced, the middle class was discontented because they lacked status and power in administration and the army despite paying taxes.
• Economic Crisis: Low production led to massive price increases for cereals (60% increase between 1730 and 1789), while wages rose by only 22%. Unemployment rose due to competition from cheap British products.
• Influence of Thinkers: Philosophers inspired reaction against injustice: Voltaire criticized the clergy; Rousseau argued the king lost the right to rule by violating the social contract and promoted the sovereignty of the people; and Montesquieu advocated limited monarchy and separation of powers in The Spirit of Laws.
Key Events and Outcomes:
• The Estates General was summoned in 1789. The representatives of the Third Estate declared themselves the French National Assembly.
• The Tennis Court Oath (June 20, 1789): The Third Estate vowed not to disperse until a written constitution granting sovereignty was drafted.
• The Fall of Bastille (July 14, 1789): The symbolic beginning of the revolution, marked by the storming of the symbol of Bourbon despotism.
• The National Assembly passed reforms, including the abolition of slavery and the removal of special noble powers.
• The Declaration of the Rights of Man and of the Citizen stated that "Men are born and remain free and equal in rights" and that sovereignty resides in the nation.
• The National Convention declared France a republic and executed Louis XVI.
• The Reign of Terror (led by Jacobins like Robespierre) resulted in thousands of executions using the guillotine....
• Consequences: Collapse of feudalism, abolition of old laws, introduction of the unified metric system, establishment of modern nationalism, and democratic rule based on the sovereignty of the people.
Post-Revolution:
• The Directory system collapsed due to corruption, leading to Napoleon Bonaparte seizing power and declaring himself Emperor.
• Napoleon’s Reforms included the Napoleonic Code (abolishing feudal laws, recognizing equality), universalizing education through lycee schools, establishing the Bank of France, and implementing a unified currency system.
• Napoleon's defeat at Waterloo (1815) led to the Congress of Vienna (1815), which restored the pre-revolution monarchies, including the Bourbon dynasty in France.
SCERT Questions and Answers
Q: Analyze and list down the reasons as to why the rulers of France became unpopular. A: Rulers believed in the Divine Right Theory; Louis XV engaged in corruption, extravagance, and continuous wars, imposing new taxes; and Louis XVI allowed Queen Marie Antoinette's constant interference and extravagance, neglecting governance.
Q: What was the popular saying among the common people of France, and what did it mean? A: "Nobles fight, Priests pray, and the Commons pay". It meant that the first two estates (Clergy and Nobles) were privileged and did not pay taxes, while the third estate (Commons) bore all the financial burdens.
Q: List the various ways in which the nobles exploited the common people. A: Through Corvée (unpaid work for the lord), Banalité (tax for using the landlord's facilities like wine making or bread making), Banvin (monopoly tax on wine), Péage (toll on bridges and roads), and Terrage (special tax during harvest).
Q: The rise and discontent of the middle class decisively influenced the French revolution. Evaluate. A: The middle class, which included doctors, lawyers, and bankers, had economic and educational advancement but lacked status and power in administration. Their deep discontent contributed significantly to the revolution, as they were the bourgeoisie who used the discontent of the peasants to destroy feudalism.
Q: What was Gabelle? A: A tax imposed on salt from the 15th century onwards, which was very unpopular.
Q: What was the significance of Salons and Coffee Houses in France? A: They served as centers for communication and political discussion. Educated women organized salons to discuss the ideas of philosophers and thinkers, inspiring revolutionary ideas. Coffee houses were popular centers where ordinary citizens and journalists criticized despotism and planned revolutionary activities.
Q: What was the Tennis Court Oath? A: After being denied entry to the Estates General, representatives of the Third Estate met in a nearby tennis court on June 20, 1789, and vowed not to leave until a constitution granting sovereignty to the people of France was drafted.
Q: List some of the reforms passed by the National Assembly. A: Abolition of slavery, taking away the special powers vested on the nobility, abolishing the tax paid to the Catholic Church, cancellation of additional taxes, implementing a unified constitution, and declaring complete religious tolerance.
Q: What was the Reign of Terror? A: The period after the National Convention declared France a republic, during which the Jacobins seized control. A reign of terror began, led by the Committee of Public Safety, where thousands of people branded traitors were imprisoned or killed by guillotine.
Q: What were the major decisions of the Congress of Vienna (1815)? A: To restore the monarchies that existed in Europe before the revolution, including restoring the Bourbon monarchy in France; and to recognize Britain's naval supremacy and Russia's dominance in Eastern Europe.
Chapter 3: Social Analysis: Through Sociological Imagination
SCERT Main Points and Content Explained
The chapter introduces the discipline of sociology to equip students with the skills to analyze social issues beyond mere commonsense knowledge.
Commonsense Knowledge (CSK): This is the direct understanding acquired through personal experiences, social interactions, and cultural knowledge; it relies on assumptions or everyday practical knowledge. Limitations of CSK: CSK provides only partial knowledge, relies on speculations or practices, is not based on scientific observation, relies on stereotypes (general statements like "Teenagers are always rebellious")..., and often fails to discover the real causes behind complex problems.
Social Analysis and Factors: An individual problem is influenced by Social Factors (e.g., family, education, economic status, governance system, media). Social analysis is the process of examining how social relationships, social institutions (family, marriage, religion), and social structures affect individuals and society.
Sociological Imagination (SI): Introduced by American Sociologist Charles Wright Mills, SI is the skill to identify and analyze how individual problems (like unemployment or debt) are related to wider social structures.
• Emile Durkheim, an early thinker of Sociology, used scientific study to show that suicide, often viewed as a personal matter, has social causes.
• Characteristics of SI:
1. Broadens individual perspective: Helps identify multiple social factors (e.g., poor roads, failed legal systems) influencing an individual problem (e.g., an accident).
2. Understanding social issues in depth: Reveals the connection between individual problems and issues like the gender status gap in labor participation, tracing it to cultural, economic, and educational factors....
3. Enables self-reflection: The ability to critically evaluate one’s own thoughts and actions (e.g., career choice being influenced by teachers/parents).
4. Develops empathy and tolerance: Allows one to view others' experiences in a broader social context (e.g., a child’s low scores explained by family background or lack of resources).
5. Develops critical thinking: Helps individuals analyze how various social factors influence their lives (e.g., a migrant realizing unemployment is a shared social problem).
6. Questioning negative social norms: Raises awareness about social issues like mental health stigmas.
  SI is crucial for formulating more effective social policies and striving for social change by seeing personal failures as social problems.
  SCERT Questions and Answers
Q: What is Commonsense Knowledge? A: The direct understanding individuals acquire about the world through personal experiences, social interactions and cultural knowledge, often relying on assumption or everyday practical knowledge.
Q: What is a Social Problem? A: A problem or condition that affects a large number of people in society and is considered undesirable or detrimental to society (e.g., poverty, inequality).
Q: Given below are some of the statements based on commonsense knowledge. Identify which is a stereotype. A: "Teenagers are always rebellious and irresponsible" is a stereotype, which creates misconceptions.
Q: List the limitations of Commonsense knowledge. A: It provides only partial knowledge, relies on speculations or practices, is not based on scientific observations or studies, bases itself on stereotypes, and complex social problems cannot be properly understood.
Q: What are Social Factors? A: Various elements of society that influence the behavior, attitude, opportunities and choices of individuals, including family, education, religion, economic status, cultural norms, and governance systems.
Q: What is Social analysis? A: The process of examining how social relationships, social institutions, social structures and social problems affect individuals and society.
Q: Who introduced the concept of sociological imagination? A: American Sociologist Charles Wright Mills.
Q: What is Sociology? A: The scientific study of society that observes, analyzes and interprets relationships, social institutions and structures in society.
Q: What are Social institutions? A: The framework of rules established by society to stabilize and regulate social relations, defining and shaping actions and behavior (e.g., family, marriage, religion, educational institutions).
Q: What is Self-reflexivity? A: The skill to critically evaluate one’s own thoughts and actions.
Q: What are the three characteristics of Sociological Imagination...? A: It broadens individual perspective, enables self-reflection, and develops empathy and tolerance.
Q: How do Commonsense Knowledge Approach and Sociological Imagination Approach differ in scope? A: Commonsense is limited to personal views and experiences, whereas Sociological Imagination's scope is broad, connecting individual experiences to larger social structures.
Chapter 4: Wealth and the World
SCERT Main Points and Content Explained
Geographical expeditions began in the 15th century, driven primarily by the need for new trade routes after the Ottoman Turks captured Constantinople and blocked the route for goods like pepper.... Portugal and Spain pioneered these voyages, aided by advanced ships, the invention of the compass, and royal patronage.
Major Expeditions and Consequences:
• Portugal conquered Ceuta (1415), navigated Cape Bojador (1434), established trade in gold and slaves, and Vasco da Gama reached Kappad, India, in 1498.
• Spain funded Christopher Columbus, who reached the Bahamas (1492). The continent was later named America after Amerigo Vespucci realized it was a "New World".
• Consequences of Explorations: The Atlantic coast became the most important trade route (declining Mediterranean trade). Large parts of the Americas, Africa, and Asia were subjected to European invasion and colonization, leading to the Triangular Trade (linking Europe, Africa, and the Americas via the slave trade). Gold and silver flowed into Europe, accelerating monetization.
Economic Systems and Rivalry:
• European policy was governed by Mercantilism, which measured a nation’s wealth by its gold and silver (bullion) reserves and sought to maximize exports while minimizing imports....
• Economic systems evolved from Merchant Capitalism (merchants using rural cottage-based production) to Industrial Capitalism (investment in machines and factories).
• The Industrial Revolution (1780-1850), characterized by mass production and mechanization, brought merits (factories, employment) but severe demerits (exploitation of laborers, poverty, slums, long working hours)....
• The exploitation generated resistance, leading to the rise of Socialism (advocating common ownership and equitable distribution).
Imperialism and World Wars:
• Imperialism emerged as industrial powers needed external sources of raw materials and markets for their manufactured goods, establishing political, economic, and social control over colonies.
• First World War (1914-1918): Causes included Imperialist Rivalry (e.g., Germany vs. France/England), Extreme Nationalism (Pan-Slavism, Pan-Germanism), and the formation of Military Alliances (Triple Alliance/Triple Entente). The assassination of Archduke Franz Ferdinand triggered the war.
• Interwar Period: Economic instability led to the rise of Totalitarianism (complete state control, rejection of democracy). Fascism (Mussolini in Italy) and Nazism (Hitler in Germany) emerged.
• Second World War (1939-1945): Caused by Germany's revolt against the harsh Treaty of Versailles, the failure of the League of Nations, and the Western policy of Appeasement (e.g., Munich Agreement)....
• Post-WWII: The decline of European dominance, the formation of the United Nations Organization, and the emergence of the Cold War between the USA (Capitalism) and the Soviet Union (Socialism). The USA subsequently implemented Neo Colonialism, using Finance Capitalism (dominance of financial institutions like banks/insurance) to exert influence and profit without direct military control....
SCERT Questions and Answers
Q: What were the two significant events in the 15th century that were instrumental in launching the geographical expeditions? A: The conquest of Constantinople by the Turks and the arrival of the Portuguese at The Guinea Coast in Africa.
Q: What term describes the system of trade developed by Europeans linking Europe, Africa, and the Americas? A: Triangular Trade.
Q: What was Mercantilism? A: An economic policy where the wealth of a nation was measured by the amount of gold and silver it possessed (bullion). Nations aimed to preserve this wealth by reducing imports and increasing exports.
Q: How did the Dutch and the English conduct their colonial trade, in contrast to the Spanish and Portuguese? A: The Dutch and English conducted their trade through joint-stock companies, which reinvested profits back into their businesses, substantially contributing to the growth of industries in England. Spain and Portugal controlled trade directly under the king's authority.
Q: What is Merchant Capitalism? A: An economic system where merchants acted as intermediaries, supplying raw materials to rural artisans who manufactured goods in cottage-based production.
Q: What major change defined the Industrial Revolution? A: The changes in the production process between 1780 and 1850 characterized by mass production using machines, starting primarily in the textile industry.
Q: What ideology emerged in response to industrial capitalist exploitation? A: Socialism, based on the core principles of equitable distribution of goods and common ownership of the means of production.
Q: What is Imperialism? A: The practice by which a country establishes and maintains political, economic, and social control over regions beyond its own borders.
Q: Define Extreme Nationalism. A: An intense and emotional devotion to one’s country, often involving its excessive glorification, sometimes related to racism.
Q: What were the two major military alliances formed before WWI? A: The Triple Alliance (Germany, Austria-Hungary, Italy) and the Triple Entente (England, Russia, France).
Q: What is Totalitarianism? A: A system where the state exerts complete control over all aspects of life, disregarding individual privacy and civil rights, and glorifying the state above all else.
Q: What was the Treaty of Versailles? A: A peace treaty Germany signed with the Allies after WWI, which imposed huge war reparations and disarmed Germany, sowing the seeds of WWII.
Q: What was the Cold War? A: An ideological confrontation between the capitalist countries led by the USA and the socialist countries led by the Soviet Union after WWII, lasting about half a century.
Q: What is Neo Colonialism? A: A policy adopted by the USA and others after WWII, which involved providing funds to newly independent countries as a different kind of exploitation.
Q: What is Finance Capitalism? A: An economy in which financial institutions (banking and insurance) play a major role, allowing for the accumulation of more wealth without industrial production or technological change.
Chapter 5: Public Opinion in Democracy
SCERT Main Points and Content Explained
The formation of Public Opinion (PO) is highly important in a democratic system, as it ensures democratic communication and functions as an effective social control over the government....
Characteristics of Public Opinion: It reflects diverse opinions; it is the creation of a general consensus, not necessarily the majority view; it may change with time and new knowledge; and it forms not only on political matters but also on socio-economic and cultural issues.
Agencies that Shape Public Opinion: PO is formed through formal and informal processes.
Family: The first stage of PO formation, influencing the child’s beliefs, politics, and culture.
Educational Institutions: Develop scientific and critical thinking, civic sense, and use activities like school parliament as a platform for opinion formation.
Peer Groups: Groups of similar age/interests that influence each other's views on government policies and social issues.
Media (Traditional and New): Bring issues to public attention, but can also mislead the public (e.g., through fake news). Digital literacy (efficiently evaluating digital information) and Media literacy (critically interpreting news) are essential to combat this....
Political Parties: Mobilize PO by publishing journals, manifestos, demonstrations, and campaigns. Ruling parties propagate policies; opposition parties highlight failures....
Social Institutions/Organizations: Religious bodies, trade unions, women's movements, and environmental organizations contribute to shaping PO.
Opinion Polls: Effective way to gather information about public attitudes from a sample population.
Art and Literature: Literary works (e.g., Mahakavi Kumaran Asan's Chandalabhikshuki against untouchability), cinema, and art forms influence PO and ignite social revolution.
Factors that Hinder Public Opinion Formation: Illiteracy (limited knowledge and rational opinion capacity), Digital Divide (gap in accessing modern IT), Poverty (isolation from public affairs), Unhealthy political activity (partisanship and polarization), and Unhealthy practices during election campaigns.
Ultimately, strong public opinion in a democratic society prevents arbitrary and dictatorial tendencies and protects the rights and freedom of citizens.
SCERT Questions and Answers
Q: What is Civil Society? A: Organizations, groups, and people who work voluntarily for the welfare of the society without government control or profit motive.
Q: What is public opinion? A: The general opinion of the people about the issues affecting them.
Q: Public opinion is considered as one of the essential criteria of democracy. What functions does it serve? A: It is an effective social control over the government, and it encourages debate that empowers democracy.
Q: List three characteristics of public opinion. A: It reflects diverse opinions; it is the creation of a general consensus on a topic (not necessarily the majority view); and it may change with the circumstances, time, and new knowledge.
Q: Name the three agencies that shape public opinion. A: Family, educational institutions, and media (or peer groups, political parties, etc.).
Q: What is Media literacy? A: The ability to access, analyze, evaluate, create new messages, and critically interpret news received through various forms of media.
Q: What is Digital literacy? A: The ability to find information from the digital world and evaluate them efficiently using digital equipment and technology.
Q: What are some methods adopted by political parties to shape public opinion? A: Publishing journals, pamphlets, manifestos, posters, write-ups, conferences, demonstrations, rallies, and seminars.
Q: What is an Opinion Poll? A: A very effective way to gather information about public attitudes and opinions on various issues by approaching a sample of the population.
Q: What is the Digital Divide? A: The gap in accessing modern information technology such as the internet, computer, and smartphone, which hinders the formation of effective public opinion.

SOCIAL SCIENCE II
Chapter 1: Weather and Climate
SCERT Main Points and Content Explained
The chapter differentiates Weather (atmospheric conditions for a short period) from Climate (average weather condition experienced for 35 to 40 years over a larger area). Climatic elements influence human life, occupation, and agricultural practices.
Elements of Weather and Heat Balance:
• The sun is the sole source of energy. Insolation is the amount of the sun's rays reaching the earth’s surface.
• Heat is transferred to the atmosphere from the surface via Conduction, Convection, Advection, and Radiation.
• Terrestrial radiation (long waves radiated from Earth) is absorbed by atmospheric gases (like CO2) resulting in the Greenhouse Effect.
• The Heat Budget of the Earth is the process where almost all incoming energy is radiated back, balancing the temperature.
• Temperature is measured by a Maximum–Minimum Thermometer. Diurnal range (Max - Min temp) and Daily mean temperature (Average) are calculated. Isotherms are imaginary lines connecting places with equal temperature.
Factors Influencing Temperature Distribution: Latitude, Altitude (Normal Lapse Rate: 6.4º C decrease per km), Differential Heating of Land and Sea, Distance from the Sea (maritime influence), Ocean Currents (warm currents raise temp, cold currents lower it), and Relief (mountain slopes facing the sun get higher temp).
Atmospheric Pressure and Winds:
• Atmospheric Pressure is the weight exerted by air, measured by a Barometer. It is influenced by Temperature, Altitude, and Humidity (humid air is lighter, hence lower pressure)....
• Isobars connect places with equal atmospheric pressure.
• Global Pressure Belts (Equatorial Low/Doldrum, Sub Tropical High, Sub Polar Low, Polar High) are formed due to temperature and the earth's rotation, and they shift with the apparent movement of the sun....
• Winds are horizontal air movements from High to Low pressure. Direction is influenced by the Coriolis Force (deflection) and speed by the Pressure Gradient Force and Frictional force.
• Types of Winds: Permanent (Trade, Westerlies, Polar); Periodic (Monsoon, Land/Sea Breezes); Local (Loo, Chinook, Harmattan); Variable (Cyclones/Low Pressure, Anticyclones/High Pressure).
Humidity and Precipitation:
• Humidity is the invisible water content in the atmosphere. Absolute humidity is the actual water vapour amount; Relative Humidity is the ratio of actual amount to total holding capacity.
• Condensation begins when the saturation point is reached. Forms of condensation: Dew, Frost (ice crystals below 0º C), Mist/Fog, and Clouds. Clouds are classified by form and height: Cirrus (high, feathery), Stratus (layered, lower), Cumulus (cotton wool-like), and Nimbus (dark, rain-bearing).
• Precipitation forms: Rainfall, Snowfall, and Hailstones.
• Types of Rainfall: Orographic/Relief rainfall (along mountain slopes, creating Rain Shadow Regions on the leeward side); Convectional Rainfall (common in afternoons, 4 O’Clock rains); and Cyclonic/Frontal Rainfall (where warm and cold air meet).
SCERT Questions and Answers

Q: What is Insolation? A: The amount of sun's rays (energy radiated from the sun) reaching the earth’s surface.
Q: What is the phenomenon where the atmosphere is heated up by the absorption of terrestrial radiation by gases such as carbon dioxide? A: Greenhouse Effect.
Q: What is the Diurnal range of temperature? A: The difference between the maximum temperature and the minimum temperature of a day.
Q: What are Isotherms? A: Imaginary lines drawn connecting places having equal temperature.
Q: What is the Normal Lapse Rate? A: The gradual decrease in temperature at the rate of 6.4º Celsius per kilometre of altitude.
Q: Why do we generally experience low temperature at places situated at higher elevations such as Ooty, Munnar and Kodaikanal? A: Due to the Normal Lapse Rate, atmospheric temperature decreases with increasing altitude.
Q: What is Atmospheric Pressure? A: The weight exerted by the atmospheric air over the earth’s surface.
Q: What are Isobars? A: Smooth curved lines drawn on maps to connect places having equal atmospheric pressure.
Q: What is the ITCZ? A: Inter Tropical Convergence Zone, which is the equatorial low pressure region where the trade winds from both the Northern and Southern Hemispheres converge.
Q: What are Periodic winds? A: Winds subjected to the periodic reversal of their direction (e.g., monsoon winds, land breezes).
Q: What is Frost? A: The tiny crystals of ice formed instead of dew when the atmospheric temperature falls below 0º Celsius.
Q: What are Nimbus clouds? A: Dark, rain-bearing clouds, formed in the lower part of the atmosphere.
Q: What is a Rain Shadow Region? A: Regions on the leeward side of mountains that receive little rainfall due to the descending dry air, opposite the windward slopes where orographic rainfall occurs.
Q: If the amount of rainfall exceeds 10 cm per hour in a specific area, what is it considered? A: Cloud burst.
Q: What causes Convectional Rainfall? A: Heating by sunlight causes air to rise, leading to condensation and rainfall. This is common in the equatorial climatic region during afternoons (4 O’Clock rains).
Chapter 2: Climatic Regions and Climate Change
SCERT Main Points and Content Explained
The Earth is divided into diverse Climatic Regions—extensive geographical areas with similar climate characteristics.
Major Climatic Regions:
• Equatorial Climatic Region (10° N/S): High temp and high convectional rainfall throughout the year, supporting evergreen forests.
• Monsoon Climatic Region: Characterized by seasonal reversal of wind system; long humid summers and short dry winters. Supports evergreen and deciduous trees. Densely populated and agriculturally important....
• Savanna Climatic Region (Tropical Grasslands): Found between 10° and 30° latitudes (known as Llanos in Venezuela, Campos in Brazil). Hot/humid summers, cool/dry winters. Supports tall grasses and deciduous trees. People engage in animal husbandry (e.g., Maasai tribe) and dry farming....
• Hot Deserts: Hottest regions (e.g., Sahara, Atacama). Located mostly on the western margins of continents due to dry trade winds. Characterized by high diurnal temperature range, less than 25 cm annual rainfall, and sparse population (e.g., Bushmen of Kalahari).
• Mediterranean Climatic Region (30° to 45° latitude): Experiences dry summers and humid winters, with winter rainfall due to Westerlies. Ideal for crops like grapes and citrus fruits.
• Temperate Grasslands (40° to 50° latitude): Found in continental interiors (e.g., Prairies/North America, Steppes/Eurasia). Short summers, long winters, moderate rainfall. Prairies are known as the "world's granary" due to mechanized wheat farming....
• Taiga Region (55° to 70° N): Cold region dominated by sub-Arctic coniferous evergreen trees (e.g., pine, fir). Economic activities are lumbering and wool industry....
• Tundra Region (Arctic Coasts): Extreme cold (-25°C to -40°C in winter). Supports only sparse vegetation (mosses, lichens). Inhabited by tribes like the Eskimos.
Climate Change and Global Warming: Climate Change is defined as a long-term shift in weather patterns caused by human activity (anthropogenic) or natural variability (e.g., Ice ages). Human activities like deforestation, burning fossil fuels, and industrialization intensify the change.
• Greenhouse Effect: Natural process where atmospheric gases trap terrestrial radiation to keep the atmosphere warm.
• Global Warming: Increase in atmospheric temperature due to the excess production of greenhouse gases from human activities.
• Consequences: Rapid melting of glaciers (affecting Nepal/Maldives), sea level rise, desertification, and a shift from sustained monsoon rains to torrential rains.
• Climate Refugees: People forcibly displaced by climate change disasters.
International Initiatives: Global conferences and agreements aimed at environmental conservation, reducing greenhouse gases, and ensuring sustainable resource utilization, such as the Earth Summit (1992, prepared UN Agenda 21), Kyoto Protocol (1997), and Paris Agreement (2015).
SCERT Questions and Answers
Q: What is a climatic region? A: An extensive geographical area in which similar climate characteristics are observed.
Q: What is the primary characteristic of the Equatorial climatic region? A: High temperatures and high rainfall throughout the year.
Q: By what names are tropical grasslands known in Venezuela and Southern Brazil? A: Llanos (Venezuela) and Campos (Southern Brazil).
Q: Why are hot deserts located mostly on the western margins of continents in the tropical region? A: The trade winds lose their moisture traveling across the continents and become dry by the time they reach the western margins, which remain dry throughout the year.
Q: What are Oases? A: Areas in deserts formed in places where water sources are found.
Q: What climatic feature distinguishes the Mediterranean region from other climatic regions? A: Winter rainfall.
Q: Why is the Taiga region so named? A: Taiga is the Russian word for ‘coniferous trees,’ and the region is named for the abundance of such trees (pine, fir, spruce).
Q: How does the UN define 'climate change'? A: A long-term shift in weather patterns and temperatures that is caused by human activity or natural variability.
Q: Identify three anthropogenic causes of climate change. A: Deforestation, oil mining, and industrialization (or burning of fossil fuels).
Q: What are Greenhouse Gases? A: Gases in the atmosphere, such as carbon dioxide and nitrous oxide, that are capable of trapping solar energy.
Q: What is Global Warming? A: The increase in atmospheric temperature caused by the greenhouse effect becoming stronger due to excess human activities leading to excess greenhouse gases.
Q: What was the objective of the Earth Summit held in Rio de Janeiro in 1992? A: It prepared UN Agenda 21 to promote environment friendly development.
Q: What was the objective of the Paris Agreement (2015)? A: To reduce Global warming and help world nations to cope up with the harmful effects of climate change.
Chapter 3: From The Rainy Forests to The Land of Permafrost
SCERT Main Points and Content Explained
This chapter contrasts the hot, wet Equatorial climatic region with the freezing Tundra region.
Equatorial Climatic Region: Extends up to 10° N and S of the equator. Climate features include consistently high mean temperature (around 27°C) and no winter. High annual rainfall (175 cm to 250 cm) occurs, often as convectional rain in the afternoons. The Doldrums (Equatorial low-pressure belt) is a windless zone where trade winds converge.
• Vegetation: Tropical Rainforests/Selvas (Amazon Basin) are evergreen throughout the year (equatorial evergreen forests). They are called the 'Lungs of the World' due to massive CO2 absorption. Hardwoods (ebony, mahogany) and climbing plants (lianas) are common, forming distinct canopy layers.
• Fauna and Human Life: Rich wildlife, primarily arboreal animals (spend life in trees). Region is sparsely populated. Native groups (e.g., Pygmies in Congo Basin, short-statured, nomadic hunters). They practice shifting cultivation (slash-and-burn). Europeans introduced plantation agriculture (rubber, cocoa, oil palm). Challenges include the spread of diseases (like Sleeping sickness via Tse Tse flies), thick forest hindering infrastructure, and difficulty in commercial lumbering....
Tundra Region (Land of Permafrost): Extends north of the Arctic Circle (Alaska, Canada, Greenland, Siberia).
• Climate: Polar Climate characterized by very low mean annual temperature, with mid-winter temperatures falling to -25°C to -35°C. Summers are short. Experiences polar night/day for months. Strong snowstorms are called blizzards.
• Vegetation/Fauna: Trees are absent. Vegetation is scanty (mosses, lichens, dwarf willows, hardy grasses). Animals include Polar Bears, Arctic foxes, Musk-oxen, and reindeer.
• Human Life: Sparsely populated, confined to the coast. Inhabited by nomadic tribes: Eskimos/Inuit (Greenland, Alaska), Lapps (Scandinavia), Samoyeds (Siberia). Subsistence is hunting and fishing (whales, seals, caribou). Traditional shelters are Igloos (winter) and portable tents (summer).
• Climate Change Impact: Global warming causes Permafrost (permanently frozen ground) to melt, adversely affecting the ecosystem.
SCERT Questions and Answers
Q: What is the average annual rainfall range in the equatorial climatic region? A: Between 175 cm and 250 cm.
Q: Why is Kilimanjaro snow-covered throughout the year, despite being situated in the equatorial climatic region? A: Although located near the equator, high altitude causes the temperature to decrease significantly (Normal Lapse Rate), making the peak snow-covered year-round.
Q: What are the rainforests found in the Amazon Basin called? A: Selvas.
Q: Why are equatorial rainforests called 'evergreen forests'? A: Because seeding, flowering, fruiting, and shedding leaves occur year-round, causing the forests to remain evergreen throughout the year.
Q: Why are equatorial rainforests often referred to as the 'Lungs of the World'? A: Because these evergreen rainforests absorb carbon dioxide and produce oxygen at a massive rate.
Q: Why is commercial lumbering difficult in the equatorial climatic region? A: The density of the forest and the difficulty of transporting logs hinder commercial lumbering, and the hardwoods are often too heavy to be floated down the streams.
Q: Which major plantation crop is highly significant for industrial purposes, with Malaysia and Indonesia being leading producers in the equatorial region? A: Rubber.
Q: Which disease found in equatorial rainforests is spread through Tse Tse flies? A: Sleeping sickness.
Q: What is the traditional method of cultivation practiced in the equatorial region, also known as slash-and-burn agriculture? A: Shifting cultivation.
Q: What are the dome-shaped, temporary shelters made out of blocks of snow by Eskimos in the Tundra region? A: Igloo.
Q: What term refers to the permanently frozen ground in the Tundra region? A: Permafrost.
Q: Which animals are primarily hunted by the people of the Tundra for food and clothing? A: Whales, seals, caribou, various kinds of fish, birds, and fur-bearing animals.
Chapter 4: Consumer : Rights and Protection
SCERT Main Points and Content Explained
This chapter focuses on consumer satisfaction, rights, and protection against exploitation.
Utility and Consumption: Utility is the want-satisfying power of a commodity. Cardinal Utility Theory measures satisfaction using the unit utils.
• Total Utility (TU): Total satisfaction from consuming several units.
• Marginal Utility (MU): Change in TU when one additional unit is consumed.
• Law of Diminishing Marginal Utility: MU declines as the consumption of a commodity increases continuously.
Goods Classification: Goods are classified as Free/Economic, Consumer/Capital, and Durable/Non-Durable....
Consumer Protection: Consumer exploitation occurs when consumers are ignorant about price, quality, warranty, or safety. The Goods and Exercises Tax (GST) came into effect on 1 July 2017, aiming for "One Nation, One Tax".
• Legislation: The Consumer Protection Movement (started 1966) led to the Consumer Protection Act 1986, replaced by the comprehensive Consumer Protection Act 2019.
• CPA 2019 Features: Established the Central Consumer Protection Authority (CCPA), covered unfair practices by e-commerce, simplified dispute resolution, and prohibited misleading advertisements.
• Consumer Rights: Right to Safety, Right to Choose, Right to Know (quality, quantity, price), Right to seek Redressal, and Right to Consumer Education.
• Consumer Courts: A three-tier system handles disputes based on compensation amount: District Commission (up to Rs. 1 crore), State Commission (Rs. 1 crore to Rs. 10 crore), and National Commission (exceeding Rs. 10 crore).
• Quality Symbols: ISI mark (industrial products), AGMARK (agricultural/forestry products), and FSSAI (food security) ensure quality.
• Consumer Education: Essential for empowering consumers, ensuring health safety, promoting consumer justice, and raising awareness of responsibilities.
SCERT Questions and Answers
Q: Who was the first economist to attempt quantification of consumer satisfaction? A: Alfred Marshall.
Q: What is Total Utility (TU)? A: The total amount of utility that a person receives when he continuously consumes several units of a particular commodity.
Q: When a certain unit of oranges is consumed, the marginal utility is shown as zero. Which is it (referring to the table provided in the source)? A: The consumption of the 6th unit results in a marginal utility of 0.
Q: List two assumptions and two limitations of the Cardinal Utility Theory. A: Assumptions: All products must be of the same quality; consumer's income and tastes do not change. Limitations: Consumption must be continuous; units must be of a fixed quantity and quality.
Q: What are Durable goods and Non-Durable goods? A: Durable goods last for a long time and can be reused (e.g., house, footwear, table); Non-durable goods can be used only for a short period of time (e.g., milk, vegetables).
Q: When did GST come into effect in India? A: 1 July 2017.
Q: What are two features of the Consumer Protection Act 2019? A: It established The Central Consumer Protection Authority (CCPA) to enforce consumer rights, and it covers rules to prevent unfair trade practices by e-commerce platforms.
Q: What is the Right to Safety? A: The right to be protected from those goods and services that pose a threat to life and property.
Q: Which symbolic mark is issued by the Bureau of Indian Standards (BIS) to ensure the quality of industrial products? A: ISI mark.
Q: What is the purpose of the FSSAI symbol? A: It ensures food security.
Chapter 5: Money and Economy
SCERT Main Points and Content Explained
Money accelerates economic activities (production, consumption, distribution) and makes specialization possible.
• General Functions of Money: Medium of Exchange (facilitates transactions), Measure of Value (assigns price/purchasing power), Store of Value (allows saving of wealth), and Means of Deferred Payments (settling transactions later)....
• The speed of transactions is measured by the Velocity of Circulation of Money.
The Central Bank and Control:
• The Reserve Bank of India (RBI) is the central bank (established 1935, nationalized 1949).
• RBI Functions: Printing and Issuing currency (except coins and Rs 1 note, issued by Ministry of Finance). Withdraws currency via Demonetization (latest 2016). Acts as the Bankers' Bank and Custodian of foreign exchange reserves.
• Controlling Inflation: Inflation is an increase in the general price level. RBI controls credit using Quantitative Measures (e.g., changing Repo Rate, Reverse Repo Rate, Cash Reserve Ratio/CRR, and Open Market Operations) and Qualitative Measures (Margin requirement, Moral suasion).
• Policy Advice: RBI advises the government on Fiscal policy (taxation and spending) and Monetary policy (money supply and interest rate).
Banking System:
• Commercial Banks (controlled by shareholders) and Co-operative Banks (owned by members, e.g., Kerala Bank).
• Commercial Bank Functions: Accepting Deposits (Savings, Current/Overdraft, Fixed/Term, Recurring) and Lending Loans.... Bank income is the Spread (difference between lending interest and depositor interest).
• Technology in Banking: NEFT, RTGS, Core Banking, and UPI (Universal Payment Interface, developed by NPCI for real-time transfers) facilitate faster digital transactions.
• Non-banking Financial Institutions (NBFIs): Perform some banking functions but cannot accept savings deposits or issue checks (e.g., KSFE, LIC).
Financial Inclusion: Steps taken to bring banking services to the common man: Nationalization of Banks (1969, 1980), Co-operative Banking Systems, Microfinance (e.g., Kudumbashree in Kerala), and the Jan Dhan Account scheme (zero minimum balance accounts).
SCERT Questions and Answers
Q: What is the Measure of value function of money? A: The function that allows the value of all goods to be expressed and compared in monetary terms.
Q: What is the Means of Deferred Payments function of money? A: The ability to measure the value of borrowing and lending in the form of money, easing short and long-term business transactions by settling financial transactions at a later date.
Q: What is the velocity of circulation of money? A: The number of times a unit of money is exchanged in a given period of time.
Q: When was the RBI nationalized? A: 1949.
Q: What is Inflation? A: An increase in the general price level of goods and services.
Q: What is the significance of the M1 measure of money supply? A: It includes coins and currency notes held by the public and savings deposits in commercial banks.
Q: What is Repo Rate and Reverse Repo Rate? A: Repo Rate is the interest charged by the RBI on loans to commercial banks. Reverse Repo Rate is the interest given by the RBI on deposits made by commercial banks.
Q: What are the two types of policies on which the RBI advises the government? A: Fiscal policy (taxation and government spending) and Monetary policy (supply of money and rate of interest).
Q: What is an Overdraft facility? A: A system in a Current Deposit account that allows you to withdraw more than the amount in the account within a predetermined limit.
Q: What is the difference between the interest paid to depositors and the interest charged from borrowers called? A: The spread.
Q: What is the payment system developed by the NPCI that enables real-time money transfers between bank accounts using mobile applications? A: Universal Payment Interface (UPI).
Q: How do Non-banking financial institutions differ from banks? A: Unlike banks, NBFIs cannot accept savings and deposits from the public, and money cannot be withdrawn using cheques from them.
Q: List two objectives of bank nationalization. A: To expand banking facilities in rural areas, to provide credit to farmers at lower rates, to ensure equitable distribution of credit, and to prevent the concentration of economic power.
Q: Which microfinance institution in Kerala works for poverty alleviation and women empowerment? A: Kudumbashree.
Q: What is the special feature of the Jan Dhan Account scheme? A: Zero minimum balance account.

Edu Perceive

@ Objective & Short Answer Questions

Mentor Report Form Model

Self Help Tools

Today's Significance

II Term

Chapter Test

My Followers