Edu Perceive: SSLC SS2 Part 2

മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ഉദയം

• രാഷ്ട്രീയ പരിശീലനക്കളരി: ഗാന്ധിജി ഇരുപത് വർഷം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ചെലവഴിച്ചു. അവിടെ ഏഷ്യക്കാർക്കും കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാർക്കും നേരെയുണ്ടായിരുന്ന വംശീയ വിവേചനത്തിനെതിരെ അദ്ദേഹം പോരാട്ടം നയിച്ചു.
• സത്യാഗ്രഹം: അഹിംസയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ സമരമുറയായ സത്യാഗ്രഹം ഗാന്ധിജി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ വെച്ചായിരുന്നു.
• ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല സമരങ്ങൾ (1915-ന് ശേഷം): ഈ സമരങ്ങൾ ഗാന്ധിജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം ഇന്ത്യക്കാർക്ക് പരിചിതമാക്കി.
◦ ചമ്പാരൻ (1917, ബിഹാർ): യൂറോപ്യൻ തോട്ടമുടമകൾ നീലം കർഷകരെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെ ഇടപെട്ടു. ഇത് ഒരു അന്വേഷണ കമ്മീഷനെ നിയമിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുകയും കർഷകരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.
◦ അഹമ്മദാബാദ് (1918, ഗുജറാത്ത്): തുണിമിൽ തൊഴിലാളികളുടെ വേതന വർദ്ധനവിനായുള്ള സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. നിരാഹാരത്തിലൂടെയാണ് ഇത് നേടിയെടുത്തത്.
◦ ഖേദ (1918, ഗുജറാത്ത്): പ്രകൃതിക്ഷോഭം കാരണം നികുതിയിളവ് ആവശ്യപ്പെട്ട കർഷകർക്ക് വേണ്ടി പോരാടി.

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷ് അടിച്ചമർത്തലും

• ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങൾ (1914–1918): യുദ്ധകാലത്തെ അധികനികുതികൾ, ധാന്യ കയറ്റുമതി മൂലമുണ്ടായ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, വിളനാശം, പകർച്ചവ്യാധികൾ മൂലമുണ്ടായ ക്ഷാമം എന്നിവ കടുത്ത ദുരിതങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.
• റൗലറ്റ് നിയമം (1919): സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയ നിയമം. വാറന്റില്ലാതെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനും വിചാരണ കൂടാതെ തടവിലിടാനും ഇത് അധികാരം നൽകി, മൗലികാവകാശങ്ങളെ ഹനിച്ചു.
• റൗലറ്റ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭം: ഗാന്ധിജി 1919 ഏപ്രിൽ 6-ന് ഒരു ദേശീയ ഹർത്താലിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. അതിനെ അദ്ദേഹം ‘ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ കാഴ്ച’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
• ജാലിയൻ വാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല (ഏപ്രിൽ 13, 1919): പ്രാദേശിക നേതാക്കളായ ഡോ. സത്യപാൽ, ഡോ. സൈഫുദ്ദീൻ കിച്ച്‌ലു എന്നിവരുടെ അറസ്റ്റിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് അമൃത്‌സറിലെ ജാലിയൻ വാലാബാഗിൽ ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി. ജനറൽ റെജിനാൾഡ് ഡയർ നിരായുധരായ ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം 379 പേർ മരിച്ചു.
• ഹണ്ടർ കമ്മീഷൻ: കൂട്ടക്കൊലയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. "എല്ലാ പുരുഷന്മാരെയും കൊന്നൊടുക്കാൻ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു..." എന്ന് ജനറൽ ഡയർ മൊഴി നൽകി.

നിസ്സഹകരണവും ഖിലാഫത്തും

• ഒരു ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക്: പ്രസ്ഥാനം നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെയും ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യം കൈവരിക്കേണ്ടതിന്റെയും ആവശ്യകത ഗാന്ധിജി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
• ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനം: ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം സെവ്രസ് ഉടമ്പടി പ്രകാരം തുർക്കിയിലെ ഖലീഫയുടെ ആത്മീയവും ലൗകികവുമായ അധികാരങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറച്ചതിനെതിരെ, അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ചു. മുഹമ്മദ് അലിയും ഷൗക്കത്ത് അലിയുമായിരുന്നു ഇന്ത്യയിലെ നേതാക്കൾ.
• നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം (1920-ൽ ആരംഭിച്ചു): ഖിലാഫത്ത് കമ്മിറ്റിയുടെയും ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെയും സംയുക്ത നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഒരു അഹിംസാ പ്രസ്ഥാനം.
◦ രീതികൾ: ബഹുമതികൾ തിരികെ നൽകുക, സർക്കാർ ജോലികളിൽ നിന്ന് രാജിവയ്ക്കുക, ബ്രിട്ടീഷ് കോടതികൾ, സ്കൂളുകൾ, വിദേശ വസ്തുക്കൾ, നിയമസഭകൾ എന്നിവ ബഹിഷ്കരിക്കുക.
◦ രചനാത്മക പരിപാടികൾ: സാമൂഹിക സൗഹാർദ്ദം ശക്തിപ്പെടുത്തുക, ദേശീയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ (ഖാദി) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ദേശീയ വിദ്യാലയങ്ങൾ (ഉദാ: കാശി വിദ്യാപീഠം, ജാമിയ മില്ലിയ ഇസ്ലാമിയ) സ്ഥാപിക്കുക.
◦ പങ്കാളിത്തം: കർഷകർ (ഉദാ: അവധ് കിസാൻ സഭ), തൊഴിലാളികൾ (ഉദാ: ബക്കിംഗ്ഹാം കർണാട്ടിക് മിൽസിലെ പണിമുടക്കുകൾ), ആദിവാസികൾ (വനനിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ച്), സ്ത്രീകൾ (വിദേശ വസ്തുക്കൾ ബഹിഷ്കരിച്ച്) തുടങ്ങി സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും വ്യാപകമായ പങ്കാളിത്തം.
• ചൗരി ചൗരാ സംഭവം (ഫെബ്രുവരി 5, 1922): ഉത്തർപ്രദേശിൽ രോഷാകുലരായ ജനക്കൂട്ടം ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷന് തീയിട്ടു, 22 പോലീസുകാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അഹിംസാ തത്വം ലംഘിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഗാന്ധിജി ഉടൻ തന്നെ പ്രസ്ഥാനം നിർത്തിവച്ചു. ഈ തീരുമാനത്തെ സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് "ഒരു ദേശീയ ദുരന്തം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് ഗാന്ധിജിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ആറ് വർഷത്തേക്ക് ശിക്ഷിച്ചു.

തുടരുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളും പൂർണ്ണസ്വരാജ് ആവശ്യവും

• സ്വരാജ് പാർട്ടി (1923): തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനും നിയമസഭകളെ രാഷ്ട്രീയ വിയോജിപ്പിനുള്ള വേദിയാക്കാനും സി.ആർ. ദാസും മോത്തിലാൽ നെഹ്‌റുവും ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ചു.
• റാംപ കലാപം: വനനിയമങ്ങൾക്കും ചൂഷണത്തിനുമെതിരെ അല്ലൂരി സീതാരാമ രാജുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നടന്ന ആദിവാസി പ്രക്ഷോഭം.
• സൈമൺ കമ്മീഷൻ വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനം (1928): ഭരണഘടനാ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ശുപാർശ ചെയ്യാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ സർ ജോൺ സൈമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൂർണ്ണമായും ബ്രിട്ടീഷുകാർ അടങ്ങുന്ന ഒരു കമ്മീഷനെ നിയമിച്ചു. "സൈമൺ ഗോ ബാക്ക്" എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമായി രാജ്യം ഹർത്താൽ ആചരിച്ചു. ലാലാ ലജ്പത് റായ് ലാത്തിച്ചാർജിൽ പരിക്കേറ്റ് മരണമടഞ്ഞു.
• നെഹ്‌റു കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട്: ഇന്ത്യക്കാർക്ക് കഴിവില്ലെന്ന ബ്രിട്ടീഷ് വാദങ്ങളെ വെല്ലുവിളിച്ച്, ഭരണഘടനാ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് രൂപം നൽകാൻ മോത്തിലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു സമിതി തയ്യാറാക്കിയ റിപ്പോർട്ട്.
• ബാർദോളി കർഷക സമരം (1928, ഗുജറാത്ത്): വർധിച്ച നികുതിക്കെതിരെ സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സമരം. സർക്കാർ വർദ്ധനവ് പിൻവലിച്ചതോടെ സമരം വിജയകരമായി സമാപിച്ചു.
• ലാഹോർ കോൺഗ്രസ് (ഡിസംബർ 1929): കോൺഗ്രസ് ആദ്യമായി പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം (പൂർണ്ണസ്വരാജ്) ഔദ്യോഗികമായി ആവശ്യപ്പെട്ട ഒരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവ്. ഒരു ബഹുജന പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിക്കാൻ ഗാന്ധിജിയെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. 1930 ജനുവരി 26 'സ്വാതന്ത്ര്യദിന'മായി ആഘോഷിച്ചു.

സിവിൽ നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനം (1930-1934)

• ദണ്ഡി മാർച്ച് (1930): ഉപ്പ് നിയമം (സർക്കാർ കുത്തക) ലംഘിച്ച് സിവിൽ നിയമലംഘനം ആരംഭിക്കാൻ ഗാന്ധിജി നടത്തിയ യാത്ര. 78 സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരുമായി ഗാന്ധിജി ദണ്ഡി കടപ്പുറത്തേക്ക് മാർച്ച് നടത്തി.
• ധരാസന സമരം: ഗുജറാത്തിലെ ഉപ്പ് നിർമ്മാണശാലയിൽ സരോജിനി നായിഡുവിന്റെയും ഇമാം സാഹിബിന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന കടുത്ത അഹിംസാ സമരം.
• വ്യാപകമായ പങ്കാളിത്തം: നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തെക്കാൾ കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം. കർഷകർ നികുതി/വാടക നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചു; വ്യാപാരികൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിച്ചു; സ്ത്രീകൾ ഉപ്പുണ്ടാക്കുന്നതിലും പിക്കറ്റിംഗിലും സജീവമായി പങ്കെടുത്തു.
• പ്രധാന നേതാക്കൾ: ഖാൻ അബ്ദുൾ ഗാഫർ ഖാൻ ('അതിർത്തി ഗാന്ധി') തന്റെ സന്നദ്ധ സേനയായ ഖുദായ് ഖിദ്മത്ഗറുമായി വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിൽ പ്രസ്ഥാനം നയിച്ചു. റാണി ഗൈഡിൻലിയു വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ ധീരയായ വനിതാ പോരാളിയായിരുന്നു.
• സമാധാന ചർച്ചകൾ: ഗാന്ധി-ഇർവിൻ ഉടമ്പടി (മാർച്ച് 5, 1931) പ്രസ്ഥാനം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുകയും രണ്ടാം വട്ടമേശ സമ്മേളനത്തിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു, എന്നാൽ അത് പരാജയപ്പെട്ടു.

വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങളും സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളും

• ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കൻ അസോസിയേഷൻ (HRA) (1924): സായുധ പോരാട്ടം സ്വീകരിച്ച വിപ്ലവകാരികൾ രൂപീകരിച്ച സംഘടന. കക്കോരി സംഭവത്തിൽ (1925, റെയിൽവേ ഫണ്ട് കൊള്ളയടിക്കൽ) ഇവർക്ക് പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.
• ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ അസോസിയേഷൻ (HSRA) (1928): ഭഗത് സിംഗും സഹപ്രവർത്തകരും രൂപീകരിച്ച സംഘടന. പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ സാൻഡേഴ്‌സിനെ വധിച്ചതും സെൻട്രൽ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയിൽ ബോംബ് എറിഞ്ഞതും പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളായിരുന്നു. ഭഗത് സിംഗ്, രാജ്ഗുരു, സുഖ്ദേവ് എന്നിവരെ 1931-ൽ തൂക്കിക്കൊന്നു.
• കോൺഗ്രസ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (CSP): കോൺഗ്രസിനുള്ളിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുള്ള അംഗങ്ങൾ രൂപീകരിച്ച പാർട്ടി. ജയപ്രകാശ് നാരായണനായിരുന്നു ആദ്യത്തെ സെക്രട്ടറി. മുതലാളിത്തത്തെയും ഭൂപ്രഭുത്വത്തെയും നേരിട്ട് ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമൂഹം സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
• കർഷക-തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ: അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ (1936), അഖിലേന്ത്യാ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കോൺഗ്രസ് (AITUC) എന്നിവയുടെ രൂപീകരണം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ബംഗാളിലെ തേഭാഗാ സമരം പ്രധാന കർഷക പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. 1946-ലെ റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവി (RIN) കലാപം ബോംബെയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ ഐക്യദാർഢ്യ പണിമുടക്കുകൾക്ക് കാരണമായി.

അന്തിമ കുതിപ്പ്: ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനവും INA-യും

• ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം (ഓഗസ്റ്റ് 1942): ക്രിപ്സ് മിഷന്റെ പരാജയത്തെത്തുടർന്ന് ആരംഭിച്ചു. ഗാന്ധിജി "പ്രവർത്തിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക" എന്ന മന്ത്രം നൽകി.
◦ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: പോസ്റ്റ് ഓഫീസുകൾ, ടെലിഗ്രാഫ് ഓഫീസുകൾ, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ എന്നിവ ലക്ഷ്യം വെച്ചു. ജയപ്രകാശ് നാരായൺ, റാം മനോഹർ ലോഹ്യ, അരുണ ആസഫ് അലി, സുചേത കൃപലാനി തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഒളിവിൽ നിന്ന് കോൺഗ്രസ് റേഡിയോ വഴി ആശയവിനിമയം നടത്തി പ്രസ്ഥാനം നയിച്ചു.
◦ ഫലം: ബലിയ, സത്താറ, തംലുക്ക് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ താൽക്കാലിക സർക്കാരുകൾ (സമാന്തര സർക്കാരുകൾ) സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ പ്രസ്ഥാനം അധികാര കൈമാറ്റം അനിവാര്യമാക്കി.
• ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി (INA): രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ചു. കോൺഗ്രസ് വിട്ട ശേഷം ബോസ് ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക് രൂപീകരിച്ചു.
◦ മുദ്രാവാക്യം: "ഡൽഹി ചലോ".
◦ റാണി ഝാൻസി റെജിമെന്റ്: ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി സെഹ്ഗാളിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വനിതാ യൂണിറ്റ്.
◦ INA വിചാരണ (ചെങ്കോട്ട): തടവിലാക്കപ്പെട്ട സൈനികരുടെ (ഉദാ: ഷാനവാസ് ഖാൻ) വിചാരണ വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ഇത് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയായി.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക്

• കാബിനറ്റ് മിഷൻ (മാർച്ച് 1946): സ്റ്റാഫോർഡ് ക്രിപ്സ്, പെത്തിക്ക് ലോറൻസ്, എ.വി. അലക്സാണ്ടർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെട്ടു. ഒരു ഇടക്കാല ഗവൺമെന്റും ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയും രൂപീകരിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
• മൗണ്ട് ബാറ്റൺ പദ്ധതി (ജൂൺ 3, 1947): ഇന്ത്യയെയും പാകിസ്ഥാനെയും ആയി വിഭജിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
• ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യം (ഓഗസ്റ്റ് 15, 1947): ഇന്ത്യൻ ഇൻഡിപെൻഡൻസ് ആക്ടിലൂടെയാണ് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയത്. ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി.

അദ്ധ്യായം 7: സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ നേർക്കാഴ്ചകൾ

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യ നേരിട്ട വെല്ലുവിളികളും നേടിയെടുത്ത നേട്ടങ്ങളും ഈ അധ്യായം വിശദീകരിക്കുന്നു.

വിഭജനവും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും

• വിഭജനം: ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രണ്ട് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
• റാഡ്ക്ലിഫ് രേഖ: ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് മുൻപരിചയമില്ലാത്ത ഒരു അഭിഭാഷകനായ സിറിൽ റാഡ്ക്ലിഫ് അഞ്ചാഴ്ചകൊണ്ട് വിശദമായ അതിർത്തി രേഖ വരച്ചു.
• ഭൂപ്രദേശ വിഭജനം: ബംഗാളും പഞ്ചാബും മാത്രം വിഭജിക്കപ്പെട്ടു (കിഴക്കൻ പഞ്ചാബും പശ്ചിമ ബംഗാളും ഇന്ത്യയിൽ തുടർന്നു). ഒരു ജനഹിതപരിശോധനയ്ക്ക് ശേഷം സിൽഹെട്ട് കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ ചേർന്നു.
• ദുരന്തം: ലക്ഷക്കണക്കിന് അഭയാർത്ഥികളുടെ പ്രവാഹം, വ്യാപകമായ അക്രമം, വർഗീയ കലാപങ്ങൾ (കൊൽക്കത്ത, ഡൽഹി, ലാഹോർ), സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും അപമാനിക്കലും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലും എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായി.
• മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വം: 1948 ജനുവരി 30-ന് ഒരു വർഗീയവാദിയായ നാഥുറാം വിനായക് ഗോഡ്സെയുടെ വെടിയേറ്റ് മരിച്ചു.

വെല്ലുവിളികളും സംയോജനവും

അഭയാർത്ഥികളുടെ പുനരധിവാസം, നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ സംയോജനം, വിദേശ അധീന പ്രദേശങ്ങളുടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ, ഭാഷാപരമായ പുനഃസംഘടന, സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം, വിദേശനയ രൂപീകരണം എന്നിവയായിരുന്നു സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ നേരിട്ട പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ.
• അഭയാർത്ഥി പുനരധിവാസം: പശ്ചിമ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള അഭയാർത്ഥി പ്രതിസന്ധി 1951-ഓടെ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടു. കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള അഭയാർത്ഥി പ്രവാഹം 1971-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് രൂപീകരണം വരെ തുടർന്നു.
• നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ സംയോജനം (565 നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ): സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേലും (ആഭ്യന്തര മന്ത്രി) വി.പി. മേനോനും ചേർന്ന് കൈകാര്യം ചെയ്തു.
◦ ഭരണാധികാരികൾ ലയനക്കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു.
◦ ജുനഗഡ്, കശ്മീർ, തിരുവിതാംകൂർ, ഹൈദരാബാദ് തുടങ്ങിയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ അനുനയത്തിലൂടെയോ സൈനിക നടപടിയിലൂടെയോ സംയോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
◦ ഭരണാധികാരികൾക്ക് പ്രിവി പഴ്സ് (നിശ്ചിത സാമ്പത്തിക സഹായം) അനുവദിച്ചു, ഇത് 1971-ൽ (26-ാം ഭേദഗതി) നിർത്തലാക്കി.
• വിദേശ അധീന പ്രദേശങ്ങളുടെ വിമോചനം:
◦ ഫ്രഞ്ച് പ്രദേശങ്ങൾ: പോണ്ടിച്ചേരി, മാഹി, യാനം, കാരയ്ക്കൽ, ചന്ദ്രനഗർ എന്നിവ 1954-ൽ ഇന്ത്യൻ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി.
◦ പോർച്ചുഗീസ് പ്രദേശങ്ങൾ: ഗോവ, ദാമൻ, ദിയു എന്നിവ സൈനിക നടപടിയിലൂടെ വിമോചിപ്പിക്കുകയും 1961-ൽ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ദാദ്ര, നഗർ ഹവേലി 1954-ൽ വിമോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
• സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭാഷാപരമായ പുനഃസംഘടന:
◦ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേരത്തെ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്മിറ്റികൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു (നാഗ്പൂർ, 1920).
◦ പോറ്റി ശ്രീരാമുലു നിരാഹാര സമരത്തിനിടെ മരിച്ചതോടെ ആവശ്യം ശക്തമായി. ഇത് 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് ആന്ധ്ര സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
◦ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ കമ്മീഷൻ (1953): ജസ്റ്റിസ് ഫസൽ അലിയുടെ കീഴിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
◦ ഫലം: സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ ബിൽ (1956) പ്രകാരം 1956 നവംബർ 1-ന് 14 ഭാഷാ സംസ്ഥാനങ്ങളും 6 കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും രൂപീകരിച്ചു.

സാമ്പത്തിക അടിത്തറ

• സാമ്പത്തിക മാതൃക: സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ ഒരു മിശ്രസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിച്ചു. പൊതുമേഖലയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുകയും സാമ്പത്തികാസൂത്രണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
• ആസൂത്രണം: 1950-ൽ ആസൂത്രണ കമ്മീഷൻ നിയമിക്കപ്പെട്ടു (നെഹ്‌റു ചെയർമാനായി). ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി കാർഷിക വികസനത്തിൽ (ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും ദാരിദ്ര്യവും പരിഹരിക്കാൻ) ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ഇത് ഭക്രാനംഗൽ പോലുള്ള നദീതട പദ്ധതികൾക്ക് കാരണമായി.
• വ്യാവസായികവൽക്കരണം: രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി വ്യാവസായിക വികസനത്തിനും പൊതുമേഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഊന്നൽ നൽകി. വിദേശ സഹായത്തോടെ ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു (ഉദാ: റൂർക്കേല - ജർമ്മനി, ഭിലായ് - സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ).
• ഭൂപരിഷ്കരണം: ഭൂവുടമസ്ഥതയ്ക്ക് പരിധി നിശ്ചയിക്കാനും മിച്ചഭൂമി ഭൂരഹിതർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാനും ലക്ഷ്യമിട്ടു. വിനോബ ഭാവെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭൂദാന പ്രസ്ഥാനം സ്വമേധയാ ഭൂമി ദാനം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
• കാർഷിക വിപ്ലവങ്ങൾ (1960-കൾ മുതൽ):
◦ ഹരിത വിപ്ലവം: ഭക്ഷ്യ സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കാൻ ഉയർന്ന വിളവ് നൽകുന്ന വിത്തുകൾ, രാസവളങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം. ഡോ. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ ഇന്ത്യയിലെ ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവാണ്.
◦ ധവള വിപ്ലവം: പാൽ ഉത്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു (നേതൃത്വം ഡോ. വർഗീസ് കുര്യൻ; 'അമുൽ' രൂപീകരണം).
• ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം (1969): സാധാരണക്കാർക്ക് വായ്പകളും ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളും ഉറപ്പാക്കാൻ ഇന്ദിരാഗാന്ധി 14 പ്രധാന ബാങ്കുകളെ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തു.

ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിദേശനയം

• ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം: ഹോമി ജെ. ഭാഭ, മേഘനാഥ് സാഹ തുടങ്ങിയ ഉപദേശകരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ നെഹ്‌റു ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികസനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഐഐടി, ബാർക് (BARC), എയിംസ് (AIIMS) തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
• ബഹിരാകാശ ഗവേഷണം: വിക്രം സാരാഭായിയും ഹോമി ജെ. ഭാഭയും പ്രമുഖ തുടക്കക്കാരായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന (ISRO) 1969-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ആര്യഭട്ടയുടെ വിക്ഷേപണം (1975), ചന്ദ്രയാൻ, മംഗൾയാൻ പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ എന്നിവ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• വിദേശനയം (ശില്പി: ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു): ദേശീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ അധിഷ്ഠിതം.
◦ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ: സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം, കോളനിവിരുദ്ധത/വർണ്ണവിവേചന വിരുദ്ധത, ചേരിചേരാ നയം, പഞ്ചശീല തത്വങ്ങൾ.
◦ പഞ്ചശീല തത്വങ്ങൾ (1954): പരമാധികാരത്തോടുള്ള പരസ്പര ബഹുമാനം, ആക്രമണമില്ലായ്മ, ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാതിരിക്കൽ, സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടു.
◦ ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം (NAM): ശീതയുദ്ധകാലത്ത് യുഎസ് അല്ലെങ്കിൽ സോവിയറ്റ് ശക്തി ചേരികളിൽ ചേരാതെ സ്വതന്ത്ര നിലപാട് സ്വീകരിക്കാൻ ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ചു.

കേരള മാതൃക

• രൂപീകരണം: 1956 നവംബർ 1-ന് കേരള സംസ്ഥാനം ഔദ്യോഗികമായി നിലവിൽ വന്നു. ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് 1957-ൽ ആദ്യത്തെ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു.
• ഭൂപരിഷ്കരണം: കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ (ഭേദഗതി) നിയമം (1970) ജന്മി സമ്പ്രദായം നിർത്തലാക്കുകയും കുടിയാന്മാർക്ക് സ്ഥിരം ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകുകയും ഭൂവുടമസ്ഥതയ്ക്ക് പരിധി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു.
• വിദ്യാഭ്യാസം: 1991 ഏപ്രിൽ 18-ന് കേരളം ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരതാ സംസ്ഥാനമായി. ഭൂപരിഷ്കരണം, സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, 1958-ലെ കേരള വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവ പുരോഗതിയെ പിന്തുണച്ചു.
• ആരോഗ്യം: വികസിത രാജ്യങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം കേരളം കൈവരിച്ചു. കുറഞ്ഞ ശിശുമരണനിരക്ക്, കുറഞ്ഞ മാതൃമരണനിരക്ക്, ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യം എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമാണ്, ഇത് ഉയർന്ന മാനവ വികസന സൂചികയ്ക്ക് കാരണമായി.

അദ്ധ്യായം 8: ജനാധിപത്യം: ഒരു ഇന്ത്യൻ അനുഭവം

ഇന്ത്യയിലെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനവും അത് നേരിട്ട വെല്ലുവിളികളും, ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധികൾ എന്നിവ ഈ അധ്യായം പരിശോധിക്കുന്നു.

ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയുടെ സ്ഥാപനം

• വിഭജനാനന്തര വെല്ലുവിളികൾ: അഭയാർത്ഥി പ്രതിസന്ധിക്ക് (ട്രെയിൻ ടു പാകിസ്ഥാൻ എന്ന നോവലിൽ വിവരിച്ചതുപോലെ) 1955-ലെ പൗരത്വ നിയമം, ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങൾ മൗലികാവകാശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ തുടങ്ങിയ രാഷ്ട്രീയ പരിഹാരങ്ങൾ ആവശ്യമായിരുന്നു.
• സംയോജന ഉടമ്പടികൾ: നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ സ്റ്റാൻഡ് സ്റ്റിൽ എഗ്രിമെന്റ്, ലയനക്കരാർ (സ്വയംഭരണാവകാശം നിലനിർത്തി), ലയന ഉടമ്പടി (സ്വയംഭരണാവകാശം അവസാനിപ്പിച്ച്) എന്നിവയിലൂടെ സംയോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
• ഒന്നാം പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1951-1952): തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചതിന് ശേഷം (1950 ജനുവരി 25) നടന്നു. മണ്ഡല പുനർനിർണയം, പ്രായപൂർത്തി വോട്ടവകാശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ, നിരക്ഷരരായ ഭൂരിപക്ഷത്തെ ബോധവൽക്കരിക്കൽ എന്നിവയായിരുന്നു വെല്ലുവിളികൾ. ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി.
• രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം: തുടക്കത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ ഒരു പാർട്ടിയുടെ ആധിപത്യമായിരുന്നു (ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്). 1989-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം ഒരു ബഹുകക്ഷി സമ്പ്രദായത്തിലേക്കും മുന്നണി രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും മാറി (ഉദാ: ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം (NDA), ഐക്യ പുരോഗമന സഖ്യം (UPA)).

അടിയന്തരാവസ്ഥ: ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടം (1975-1977)

• പശ്ചാത്തലം: മൊറാർജി ദേശായിയുടെ (ഗുജറാത്ത്)യും ജയപ്രകാശ് നാരായണന്റെയും (ബിഹാർ) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ (ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, തൊഴിലില്ലായ്മ) എന്നിവ.
• കാരണം: പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി അസാധുവാക്കി.
• പ്രഖ്യാപനം: ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയുണ്ടെന്ന് ആരോപിച്ച് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആർട്ടിക്കിൾ 352 പ്രകാരം ആഭ്യന്തര അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
• പ്രത്യാഘാതം: മൗലികാവകാശങ്ങൾ മരവിപ്പിച്ചു, ഫെഡറൽ സംവിധാനം ഇല്ലാതായി, അധികാരം കേന്ദ്ര സർക്കാരിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു, മാധ്യമങ്ങൾക്ക് സെൻസർഷിപ്പ് ഏർപ്പെടുത്തി.
• അനന്തരഫലം: 1977 മാർച്ചിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ പിൻവലിച്ചു. തുടർന്നുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് പരാജയപ്പെട്ടു, ജനതാ പാർട്ടി മൊറാർജി ദേശായിയെ പ്രധാനമന്ത്രിയാക്കി സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു.

സാമൂഹ്യനീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ

• പിന്നാക്ക വിഭാഗ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ:
◦ മണ്ഡൽ കമ്മീഷൻ (1979): ജനതാ പാർട്ടി ബി.പി. മണ്ഡലിന്റെ കീഴിൽ നിയമിച്ചു.
◦ ശുപാർശ: മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് (OBC) ജോലികളിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും 27% സംവരണം.
◦ നടപ്പിലാക്കൽ: 1990-ൽ വി.പി. സിംഗ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കി.
• ദളിത് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ: ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, പ്രാതിനിധ്യത്തിനും സാമൂഹിക നീതിക്കും വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു.
◦ ദളിത് പാന്തേഴ്സ് (മഹാരാഷ്ട്ര, 1972): ജാതി വിവേചനത്തിനും പോലീസ് അതിക്രമങ്ങൾക്കുമെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിരോധം സംഘടിപ്പിച്ചു.
◦ ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി (BSP): കാൻഷി റാമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ BAMCEF-ൽ നിന്ന് (1978) രൂപീകരിച്ചു, യുപി, പഞ്ചാബ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം നേടി.
• വനിതാ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ:
◦ ചാരായ വിരുദ്ധ സമരം (ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, 1990-കൾ): ഗാർഹിക പീഡനത്തിനും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയ്ക്കും കാരണമായ നാടൻ മദ്യത്തിന്റെ വ്യാപകമായ ഉപയോഗത്തിനെതിരെ സ്ത്രീകൾ പ്രതിഷേധിച്ചു.
◦ നിർഭയ പ്രസ്ഥാനം (ഡൽഹി, 2012): ലൈംഗികാതിക്രമങ്ങൾക്കെതിരായ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനം. ഇത് 2013-ലെ ഇന്ത്യൻ ക്രിമിനൽ നിയമ ഭേദഗതിക്ക് (നിർഭയ നിയമം) കാരണമായി.
• പരിസ്ഥിതി, വിഭവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ:
◦ ചിപ്കോ പ്രസ്ഥാനം (ഉത്തരാഖണ്ഡ്): സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, മരങ്ങളെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്ന തന്ത്രം (നേതൃത്വം സുന്ദർലാൽ ബഹുഗുണ).
◦ സൈലന്റ് വാലി പ്രസ്ഥാനം (കേരളം): മഴക്കാടുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദിഷ്ട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്കെതിരെ.
◦ നർമ്മദ ബച്ചാവോ ആന്ദോളൻ: ആദിവാസികളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം സംരക്ഷിക്കാനും അന്യായമായ കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനെതിരെ പോരാടാനും മേധാ പട്കറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സർദാർ സരോവർ പദ്ധതിക്കെതിരെ.
• വിവരാവകാശ പ്രസ്ഥാനം (RTI): പൊതുമരാമത്ത് ജോലികളിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാൻ രാജസ്ഥാനിൽ (1990) മസ്ദൂർ കിസാൻ ശക്തി സംഘതൻ (MKSS) ആരംഭിച്ചു. ഇത് വിവരാവകാശ നിയമം (2005) നടപ്പിലാക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.

പ്രാദേശിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ

പ്രത്യേക പരിഗണന, സ്വയംഭരണം, അല്ലെങ്കിൽ വിഘടനവാദം എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാദേശിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നു.
• ദ്രാവിഡ പ്രസ്ഥാനം (തമിഴ്‌നാട്): ദ്രാവിഡ ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശാക്തീകരണത്തിനും തമിഴ് ഭാഷയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രസ്ഥാനം. ഇ.വി. രാമസ്വാമി നായ്ക്കരുടെ സ്വാഭിമാന പ്രസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകം (DMK) എന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയായി പരിണമിച്ചു.
• അസം പ്രസ്ഥാനം (കുടിയേറ്റ വിരുദ്ധം): പ്രധാനമായും ബംഗ്ലാദേശികളിൽ നിന്നുള്ള അനധികൃത കുടിയേറ്റത്തിനെതിരെ ഓൾ അസം സ്റ്റുഡന്റ്‌സ് യൂണിയന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന പ്രക്ഷോഭം (1979-1985).
• സ്വയംഭരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ: പ്രത്യേക സംസ്ഥാനങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു (ഉദാ: ജാർഖണ്ഡ്, തെലങ്കാന - 2014-ൽ രൂപീകരിച്ചു).
• വിഘടനവാദ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ: സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
◦ ഖാലിസ്ഥാൻ പ്രസ്ഥാനം (പഞ്ചാബ്): പ്രത്യേക സിഖ് രാഷ്ട്രത്തിനായുള്ള ആവശ്യം, 'ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാർ' (1984) വഴി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടു.
◦ ജമ്മുവും കശ്മീരും: സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാനോ പാകിസ്ഥാനിൽ ചേരാനോ ലക്ഷ്യമിടുന്ന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ. ആർട്ടിക്കിൾ 370 പ്രകാരമുള്ള പ്രത്യേക അവകാശങ്ങൾ 2019-ൽ റദ്ദാക്കി, സംസ്ഥാനത്തെ രണ്ട് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.

ജനാധിപത്യത്തിലെ വെല്ലുവിളികൾ

• വർഗീയത: മതത്തിന്റെ പേരിൽ ജനങ്ങളെ വിഭജിച്ച് ഐക്യത്തിനും അഖണ്ഡതയ്ക്കും ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
• കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങൾ: ഭരണഘടന കൂടുതൽ അധികാരം കേന്ദ്രത്തിന് നൽകുന്നു. ഗവർണർമാരിലൂടെ കേന്ദ്ര സർക്കാരുകൾ പലപ്പോഴും ഇടപെടുന്നു. ഈ സംഘർഷം പഠിക്കാൻ സർക്കാർ കമ്മീഷൻ (1983) നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
• ഗവർണറുടെ പങ്ക്: പലപ്പോഴും വിവാദപരമാണ്, പ്രത്യേകിച്ചും ആർട്ടിക്കിൾ 356 (രാഷ്ട്രപതി ഭരണം) ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇത് ഗവർണറുടെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളെ പിരിച്ചുവിടാൻ രാഷ്ട്രപതിക്ക് അധികാരം നൽകുന്നു. ഗവർണർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നാമമാത്ര തലവൻ മാത്രമാണ്.
• അഴിമതി: നിയമവിരുദ്ധമായ നേട്ടങ്ങൾക്കായി അധികാരം ഉപയോഗിക്കൽ. ഇലക്ടറൽ ബോണ്ട് പദ്ധതി ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി 2024-ൽ റദ്ദാക്കി.
• രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ക്രിമിനൽവൽക്കരണം: ക്രിമിനൽ പശ്ചാത്തലമുള്ള വ്യക്തികൾ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.
• കൂറുമാറ്റം: തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രതിനിധി തന്റെ പാർട്ടി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്. 1967-ന് ശേഷം ഉയർന്നുവന്ന ഈ പ്രവണത കൂറുമാറ്റ നിരോധന നിയമം (1985, 52-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി) വഴി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു.

അദ്ധ്യായം 9: ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയെ അറിയുക

സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ എന്ന ആശയവും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ തനതായ സവിശേഷതകളായ ജാതി, മതം, ഭാഷ, ആദിവാസി സമൂഹം, ഗ്രാമീണ-നഗര സമൂഹങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ അധ്യായം വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.

സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ

• ജൈവ വ്യവസ്ഥ (Organic System): സമൂഹത്തെ ഒരു സങ്കീർണ്ണ യന്ത്രത്തോടോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ജൈവ ഘടനയോടോ ഉപമിക്കുന്നു. അതിൽ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങൾ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ നിർദ്ദിഷ്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
• സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ: വിവിധ സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ (വിദ്യാഭ്യാസം, നിയമം, സർക്കാർ, മതം) സ്ഥിരത, വളർച്ച, ക്രമം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ പരസ്പരാശ്രിതമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
• ഹെർബർട്ട് സ്പെൻസർ: മനുഷ്യശരീരവും സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള സാമ്യം എടുത്തു കാണിച്ചുകൊണ്ട് സാമൂഹിക ജീവി (Social Organism) എന്ന ആശയം വികസിപ്പിച്ചു.
• ജി.എസ്. ഘുര്യേ: ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ഘടന, വൈവിധ്യം, തുടർച്ച എന്നിവയെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തിയ പ്രമുഖ ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞൻ.

I. ജാതിവ്യവസ്ഥ

ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ് ജാതിവ്യവസ്ഥ. ഇത് ഹിന്ദുമതവുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എം.എൻ. ശ്രീനിവാസ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിപുലമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തി.
• സാമൂഹിക ശ്രേണി: സമൂഹത്തെ തട്ടുകളായി തരംതിരിച്ചു. ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പദവി, പങ്ക്, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എന്നിവ നിർണ്ണയിച്ചു. ജാതിക്ക് പുറത്തുള്ളവർ (പഞ്ചമർ) ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് താമസിച്ചു.
• തൊഴിൽ വിഭജനം: ഓരോ ജാതിക്കും പ്രത്യേക പാരമ്പര്യ തൊഴിലുകൾ നൽകി. ഇത് സാമൂഹിക ചലനാത്മകതയെ പരിമിതപ്പെടുത്തി.
• സാമൂഹിക നിയന്ത്രണവും ക്രമവും: ശുദ്ധി-അശുദ്ധി എന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ജാതി വ്യത്യാസങ്ങൾ കർശനമായി നിലനിർത്തുകയും അയിത്തത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. പൗരാവകാശ സംരക്ഷണ നിയമം, 1955 ഈ ആചാരം നിരോധിക്കുന്നു.
• വിവാഹത്തിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ: സ്വന്തം ജാതിയിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിക്കുന്നതിനെ (എൻഡോഗാമി) പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
• അസമത്വവും പാർശ്വവൽക്കരണവും: താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം, ഭൂമി, വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു.

II. മതം

ഇന്ത്യ ഒരു മതേതര രാഷ്ട്രമാണ് (ആമുഖം). മതത്തിന്റെ പേരിൽ വിവേചനം പാടില്ലെന്ന് ഭരണഘടന (ആർട്ടിക്കിൾ 15) അനുശാസിക്കുന്നു.
• സാമൂഹിക നിയന്ത്രണത്തിനുള്ള ഉപകരണം: സത്യസന്ധത, സഹാനുഭൂതി, നീതി തുടങ്ങിയ മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ മതങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വ്യക്തിഗത പെരുമാറ്റത്തെ നയിക്കുകയും സാമൂഹിക ക്രമം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തെ സമ്പന്നമാക്കുന്നു: വിശ്വാസങ്ങൾ, കലകൾ, സാഹിത്യം എന്നിവയിലൂടെ മതം പ്രകടമാകുന്നു. ഇത് ആരാധനാലയങ്ങളിലും കബീർ ദാസ്, ഗുരു നാനാക്ക് തുടങ്ങിയ വ്യക്തികളിലും കാണാം.
• സാമൂഹിക മാറ്റത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു: മതപരമായ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ വിവേചനത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളായി മാറുന്നു (ഉദാ: രാജാ റാം മോഹൻ റോയിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മസമാജം).

III. ഭാഷ

ഇന്ത്യയിൽ 22 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളും വലിയ ഭാഷാപരമായ വൈവിധ്യവുമുണ്ട്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം രാജ്യം പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചത് ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു.
• പ്രൊഫ. ഇരാവതി കാർവെയുടെ വർഗ്ഗീകരണം: ഭാഷകളെ ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ, ദ്രാവിഡ, ആസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് കുടുംബങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
• പങ്ക്:
◦ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങളെ ജൈവികമാക്കുന്നു: ഭാഷ സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു (ഉദാ: വടക്കൻ പാട്ടുകളുടെ വാമൊഴി പാരമ്പര്യം).
◦ ഒരു സ്വത്വബോധം നൽകുന്നു: ആളുകളെ അവരുടെ പ്രാദേശിക സ്വത്വങ്ങളുമായി (ഉദാ: തമിഴർ, മലയാളികൾ) ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
◦ ബഹുമാനവും സഹവർത്തിത്വവും വളർത്തുന്നു: ഒന്നിലധികം ഭാഷകൾ പഠിക്കുന്നത് വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളും വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളോടുള്ള ബഹുമാനവും വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

IV. ആദിവാസി സമൂഹം

ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾ തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങളും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകവുമാണ്. ആദിവാസി ജനസംഖ്യയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്ത് രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്.
• സുസ്ഥിര ജീവിതം: ആദിവാസികൾ പ്രകൃതിയുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തി ജീവിക്കുന്നു. സുസ്ഥിര കൃഷിരീതികൾ പിന്തുടരുകയും വനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നു.
• പരമ്പരാഗത അറിവ്: കൃഷി, ഔഷധം, ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം (ഉദാ: പരമ്പരാഗത നെല്ലിനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കൽ) എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിലയേറിയ അറിവ് ഇവർക്കുണ്ട്.
• സാംസ്കാരിക പൈതൃകം: തനതായ ഭാഷകൾ, കലാരൂപങ്ങൾ (ഉദാ: വാർളി പെയിന്റിംഗ്), ഉത്സവങ്ങൾ, സംഗീതം, നൃത്തം എന്നിവയിലൂടെ അവർ ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു.
• പ്രതിരോധം: ചൂഷണത്തിനും അടിച്ചമർത്തലിനുമെതിരെ അവർ നിരവധി സമരങ്ങൾ നയിച്ചു (ഉദാ: സാന്താൾ കലാപം 1855-56, മുണ്ട കലാപം 1899-1900).

V. ഗ്രാമീണ-നഗര സമൂഹങ്ങൾ

• ഗ്രാമീണ സമൂഹം: കൃഷിയെയും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളത്; അടുത്ത ബന്ധങ്ങളും പരമ്പരാഗത ജീവിതശൈലികളും ഇതിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ കാർഷികാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലാണ്.
• നഗര സമൂഹം: വൈവിധ്യമാർന്ന വ്യവസായങ്ങൾ, സേവനങ്ങൾ, ആധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ, വേഗതയേറിയതും വൈവിധ്യപൂർണ്ണവുമായ ജനസംഖ്യ എന്നിവ ഇതിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്.
• പരസ്പരാശ്രിതത്വം: ഒരു ഗ്രാമീണ-നഗര തുടർച്ച നിലവിലുണ്ട്. നഗരങ്ങൾ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾക്കും ഭക്ഷണത്തിനും ഗ്രാമങ്ങളെയും, ഗ്രാമങ്ങൾ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കും വിപണികൾക്കും നഗരങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.

വൈവിധ്യം, ബഹുസ്വരത, ദേശീയോദ്ഗ്രഥനം

• വൈവിധ്യവും ബഹുസ്വരതയും: വൈവിധ്യം കേവലം വ്യത്യാസങ്ങളെ (സാംസ്കാരികം, ഭാഷാപരം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ബഹുസ്വരതയിൽ ഈ വൈവിധ്യമാർന്ന ഘടകങ്ങൾ സഹവർത്തിത്വത്തോടെ നിലനിൽക്കുകയും പരസ്പര ബഹുമാനം, ആശയവിനിമയം, ഐക്യം എന്നിവ വളർത്തുകയും വേണം.
• ദേശീയോദ്ഗ്രഥനം: സാംസ്കാരിക, ഭാഷാ, മതപരമായ വൈവിധ്യത്തെ മാനിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തെ ഒരു ദേശീയ സ്വത്വത്തിലേക്ക് ഏകീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയ. ജനാധിപത്യം, മതേതരത്വം, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നിയമവ്യവസ്ഥ എന്നിവ ഇതിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

സോഷ്യൽ സയൻസ് II (ഭാഗം 2)

അദ്ധ്യായം 6: മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൂമി

ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഭൗമചലനങ്ങളെയും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെയും ഈ അധ്യായം ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

ഭൗമചലനങ്ങളും കാരണമാകുന്ന ശക്തികളും

• ഭൗമചലനങ്ങൾ: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
• അന്തർജനകീയ ചലനങ്ങൾ (Endogenic Movements): റേഡിയോആക്ടിവിറ്റി, ആദിമ താപം, സംവഹന പ്രവാഹങ്ങൾ (താപ വ്യതിയാനം മൂലം മാന്റിലിലെ മാഗ്മയുടെ ചാക്രിക ചലനം) തുടങ്ങിയ ഭൂമിക്കുള്ളിലെ ശക്തികളാൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
• ബാഹ്യജനകീയ ചലനങ്ങൾ (Exogenic Movements): ഗുരുത്വാകർഷണം, ഒഴുകുന്ന വെള്ളം, കാറ്റ്, താപനില വ്യതിയാനം മൂലമുണ്ടാകുന്ന തന്മാത്രാ സമ്മർദ്ദം തുടങ്ങിയ ഉപരിതലത്തിലെ ബാഹ്യശക്തികളാൽ ഉണ്ടാകുന്നു.

അന്തർജനകീയ ചലനങ്ങൾ

അന്തർജനകീയ ചലനങ്ങളെ ഡയസ്ട്രോഫിക് (മന്ദഗതിയിലുള്ളവ), പെട്ടെന്നുള്ള ചലനങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കുന്നു.
• ഡയസ്ട്രോഫിക് ചലനങ്ങൾ (മന്ദഗതിയിലുള്ളവ): ഭൂവൽക്കത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളെ ഉയർത്തുകയോ നിർമ്മിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയകൾ.
◦ ഭൂഖണ്ഡ രൂപീകരണ ചലനങ്ങൾ (Epeirogenic Movements): ഭൂവൽക്കത്തിന്റെ വലിയ ഭാഗങ്ങളെ കാര്യമായ രൂപഭേദമില്ലാതെ ഉയർത്തുന്നു.
◦ പർവ്വത രൂപീകരണ ചലനങ്ങൾ (Orogenic Movements): പർവതങ്ങളുടെ (ഉദാ: ഹിമാലയം പോലുള്ള മടക്കുപർവ്വതങ്ങൾ) രൂപീകരണത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
◦ ഹോർസ്റ്റ്, ഗ്രാബൻ: ഹോർസ്റ്റ് ഉയർന്ന ബ്ലോക്കും (ഭ്രംശ പർവ്വതം); ഗ്രാബൻ ഭ്രംശനം മൂലം താഴ്ന്നുപോയ ബ്ലോക്കും ആണ്.
• പെട്ടെന്നുള്ള ചലനങ്ങൾ:
◦ അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനം (Volcanism): മാഗ്മയുടെ (മാന്റിലിലെ ഉരുകിയ പാറ) രൂപീകരണവും ചലനവും ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയ. മാഗ്മ ഉപരിതലത്തിലോ ഭൂവൽക്കത്തിലോ എത്തുമ്പോൾ അതിനെ ലാവ എന്ന് പറയുന്നു.
▪ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ: മാഗ്മ, വാതകങ്ങൾ, ചാരം, പൈറോക്ലാസ്റ്റിക് വസ്തുക്കൾ എന്നിവ പുറന്തള്ളുന്ന ശിലാമണ്ഡലത്തിലെ വിള്ളലുകൾ.
▪ വിതരണം: പ്രധാന അഗ്നിപർവ്വത മേഖലകൾ സാധാരണയായി പ്രധാന ഫലകങ്ങളുടെ അതിരുകളിലാണ് (ഉദാ: പസഫിക് അഗ്നി വലയം).
▪ ലഘൂകരണം: നിരന്തരമായ നിരീക്ഷണം, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പുകൾ, പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ.
▪ പ്രയോജനങ്ങൾ: അഗ്നിപർവ്വത ചാരവും ഉറച്ച ലാവ പാറകളും ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു (ഉദാ: ഇന്ത്യയിലെ ഡെക്കാൻ പ്രവിശ്യ). ഇവ ഭൗമതാപോർജ്ജവും ധാതുക്കളും പുറത്തുവിടുന്നു.

ഭൂകമ്പങ്ങളും സുനാമിയും

• ഭൂകമ്പങ്ങൾ: ആസ്തിനോസ്ഫിയറിന് മുകളിലൂടെ തെന്നി നീങ്ങുന്ന ശിലാമണ്ഡല ഫലകങ്ങൾക്കിടയിലെ ഘർഷണം മൂലം ഉണ്ടാകുന്നു. ഊർജ്ജം ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങളായി പെട്ടെന്ന് പുറത്തുവിടുന്നു.
◦ ഫോക്കസ് (ഹൈപ്പോസെന്റർ): ഭൂമിക്കുള്ളിൽ ഊർജ്ജം പുറത്തുവിടുന്ന സ്ഥലം.
◦ എപ്പിസെന്റർ: ഫോക്കസിന് നേരെ മുകളിലുള്ള ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലെ സ്ഥലം, ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങൾ ആദ്യം ഇവിടെയെത്തുന്നു.
◦ അളവ്: തീവ്രത റിക്ടർ സ്കെയിൽ അല്ലെങ്കിൽ മൊമെന്റ് മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് സ്കെയിൽ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സീസ്മോഗ്രാഫ് വഴി അളക്കുന്നു.
◦ ദുർബലത: ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഭൂകമ്പ സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്.
• സുനാമി: സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലുണ്ടാകുന്ന ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ (അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങൾ/ഉൽക്കാപതനങ്ങൾ) മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഭീമാകാരവും വിനാശകരവുമായ തിരമാലകൾ. തീരപ്രദേശങ്ങളെയാണ് പ്രധാനമായും ബാധിക്കുന്നത്. നിരീക്ഷണത്തിനായി DART പോലുള്ള ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ബാഹ്യജനകീയ ചലനങ്ങളും വൻതോതിലുള്ള ശിലാചലനവും

ബാഹ്യ ശക്തികൾ അപക്ഷയം, അപരദനം, നിക്ഷേപണം, വൻതോതിലുള്ള ശിലാചലനം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
• അപക്ഷയം (Weathering): ബാഹ്യ ശക്തികൾ കാരണം പാറകളുടെ ഭൗതികമായ വിഘടനമോ രാസപരമായ വിഘടനമോ സംഭവിക്കുന്നത്.
◦ തരം: ഭൗതികം (താപനില വ്യതിയാനം, വെള്ളം തണുത്തുറയുന്നത്), രാസപരം (വെള്ളം, ഓക്സിജൻ, CO2 എന്നിവയുമായുള്ള പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ), ജൈവികം (ചെടികളുടെ വേരുകൾ, മൃഗങ്ങളുടെ മാളങ്ങൾ).
◦ പ്രയോജനങ്ങൾ: മണ്ണിന്റെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, ധാതുക്കളെ വേർതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഖനനം സുഗമമാക്കുന്നു.
• വൻതോതിലുള്ള ശിലാചലനം (Mass Wasting): ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള സ്വാധീനത്തിൽ പാറക്കഷണങ്ങളോ മണ്ണോ ചരിവിലൂടെ താഴേക്ക് നീങ്ങുകയോ വീഴുകയോ ചെയ്യുന്നത്. ഇതിൽ മണ്ണിടിച്ചിലും ഉരുൾപൊട്ടലും ഉൾപ്പെടുന്നു.
◦ ഉരുൾപൊട്ടൽ: പാറക്കഷണങ്ങളും മണ്ണും വെള്ളവുമായി കലർന്ന് കുത്തനെയുള്ള ചരിവിലൂടെ പെട്ടെന്ന് താഴേക്ക് നീങ്ങുന്നത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും ഹിമാലയത്തിലും ഇത് സാധാരണമാണ്.
◦ പ്രേരക ഘടകങ്ങൾ: കനത്ത മഴ, മേഘവിസ്ഫോടനം, അശാസ്ത്രീയമായ ഖനനം അല്ലെങ്കിൽ കുത്തനെയുള്ള ചരിവുകളിലെ നിർമ്മാണം.
◦ മണ്ണിനടിയിലൂടെയുള്ള ഒഴുക്ക് (Soil Piping): വെട്ടുകല്ലിന് താഴെയുള്ള കളിമൺ അടിമണ്ണ് വെള്ളത്താൽ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട് ഭൂഗർഭ ചാലുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
• ദുരന്ത നിവാരണം (കേരളം): SMS, സൈറൺ ലൈറ്റുകൾ വഴി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാൻ കേരളം 'കവചം' (KaWaCHam) എന്ന സംയോജിത ദുരന്ത മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

അദ്ധ്യായം 7: ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: വളർച്ചയും പരിവർത്തനവും

സാമ്പത്തിക വളർച്ച, വികസനം എന്നീ ആശയങ്ങൾ, ഇന്ത്യയുടെ ആസൂത്രണ തന്ത്രങ്ങൾ, വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്കുള്ള മാറ്റം എന്നിവ ഈ അധ്യായം വിശദീകരിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക വളർച്ച (പരിമാണപരമായ മാറ്റം)

• നിർവചനം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിൽ (GDP) മുൻ വർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്. ഒരു രാജ്യത്തിനകത്ത് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും പണപരമായ മൂല്യമാണ് GDP.
• അളവ്: സാമ്പത്തിക വളർച്ചാ നിരക്ക് (GDP-യിലെ ശതമാന വർദ്ധനവ്).
• പ്രതിശീർഷ വരുമാനം (PCI): ദേശീയ വരുമാനത്തെ (NI) ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ഹരിച്ചാണ് ഇത് കണക്കാക്കുന്നത്. സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ സൂചകമായും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ തരംതിരിക്കാനും (ലോക ബാങ്ക് വിഭാഗങ്ങൾ: താഴ്ന്ന, ഇടത്തരം, ഉയർന്ന വരുമാനം) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
◦ പരിമിതി: PCI ഒരു ശരാശരി മാത്രമാണ്, ഇത് അസമത്വത്തെയോ സമ്പത്തിന്റെ വിതരണത്തെയോ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ല.

സാമ്പത്തിക വികസനം (ഗുണപരമായ മാറ്റം)

• നിർവചനം: വരുമാനം, വിദ്യാഭ്യാസം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലെ വളർച്ചയിലൂടെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിത നിലവാരവും സാമ്പത്തിക ക്ഷേമവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നത്. സാമ്പത്തിക വളർച്ച എല്ലാവർക്കും പ്രയോജനപ്പെടുമ്പോൾ, അടിസ്ഥാന ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുമ്പോൾ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു.
• വികസന സൂചികകൾ:
◦ മാനവ വികസന സൂചിക (HDI): ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ (UNDP) വികസിപ്പിച്ചത്. മൂന്ന് ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കണക്കാക്കുന്നു: ആയുർദൈർഘ്യം, സാക്ഷരത/സ്കൂൾ പ്രവേശന നിരക്ക് (അറിവ്), പ്രതിശീർഷ വരുമാനം (GNI). 0 മുതൽ 1 വരെയുള്ള സ്കോറുകൾ രാജ്യങ്ങളെ നാല് വികസന വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിക്കുന്നു.
◦ ഭൗതിക ജീവിത ഗുണനിലവാര സൂചിക (PQLI): മോറിസ് ഡേവിഡ് മോറിസ് (1979) വികസിപ്പിച്ചത്. മൂന്ന് സൂചികകളുടെ ശരാശരിയായി കണക്കാക്കുന്നു: അടിസ്ഥാന സാക്ഷരതാ സൂചിക (BLI), ശിശുമരണ നിരക്ക് സൂചിക (IMI), ആയുർദൈർഘ്യ സൂചിക (LEI).
◦ സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യ സൂചിക (SDGI): 17 സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ (SDGs) കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ നീതി ആയോഗ് തയ്യാറാക്കുന്നു.

ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങളും

• ആസൂത്രണ ലക്ഷ്യങ്ങൾ: ഇന്ത്യ ഒരു മിശ്ര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥാ മാതൃക സ്വീകരിച്ചു. വളർച്ച, നവീകരണം, സ്വാശ്രയത്വം (വിദേശ ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കൽ), തുല്യത എന്നിവയായിരുന്നു ആസൂത്രണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
◦ പ്രധാന വ്യക്തികൾ: എം. വിശ്വേശ്വരയ്യ (ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തികാസൂത്രണത്തിന്റെ പിതാവ്); പി.സി. മഹലനോബിസ് (ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ശില്പി).
• നീതി ആയോഗ്: 2015 ജനുവരി 1-ന് ആസൂത്രണ കമ്മീഷന് പകരമായി നിലവിൽ വന്നു. വികസന കാഴ്ചപ്പാട് രൂപീകരിക്കുക, എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വളർച്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ആഗോളതലത്തിൽ സഹകരിക്കുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
• 1991-ലെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരം: ഉയർന്ന ധനക്കമ്മി, പൊതുമേഖലയുടെ കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മ, 1990-ലെ ഗൾഫ് യുദ്ധ പ്രതിസന്ധി, ലോകബാങ്ക്/IMF നിബന്ധനകൾ എന്നിവ കാരണം ആരംഭിച്ചു.
◦ മാറ്റം: സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് (ലൈസൻസ്, പെർമിറ്റ്, ക്വാട്ട) LPG-യിലേക്ക് (ഉദാരവൽക്കരണം, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, ആഗോളവൽക്കരണം) മാറി.
◦ ഉദാരവൽക്കരണം: വ്യാവസായിക, സാമ്പത്തിക, വ്യാപാര മേഖലകളിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കൽ.
◦ സ്വകാര്യവൽക്കരണം: പൊതുമേഖലയുടെ പങ്ക് കുറയ്ക്കൽ, പ്രധാനമായും ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ വഴി.
◦ ആഗോളവൽക്കരണം: ലോക വ്യാപാര സംഘടന (WTO) നിയന്ത്രിക്കുന്ന, ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ (MNCs) നയിക്കുന്ന ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുമായുള്ള സംയോജനം.

വ്യാവസായിക വിപ്ലവങ്ങളും വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

• വ്യാവസായിക വിപ്ലവങ്ങൾ: ആവിയന്ത്രം (ഒന്നാം), വൈദ്യുതി (രണ്ടാം), ഓട്ടോമേഷൻ/ഇലക്ട്രോണിക്സ് (മൂന്നാം), നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ/IoT (നാലാം), നിലവിലെ മനുഷ്യകേന്ദ്രീകൃത സമീപനം (അഞ്ചാം) എന്നിങ്ങനെ പുരോഗമിച്ചു.
• വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: അറിവും വിവരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ. ഇതിന് ത്വരിതഗതിയിലുള്ള ഗവേഷണം, നവീകരണം, നൈപുണ്യ വികസനം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.
◦ ഇന്ത്യയിലെ ഉദാഹരണങ്ങൾ: അഗ്രി ടെക് (ഡ്രോണുകൾ, സെൻസറുകൾ ഉപയോഗിച്ച്), ഇൻഡസ്ട്രി 4.0 (ഫാക്ടറികളിലെ ഓട്ടോമേഷൻ, AI).
• കേരള വിജ്ഞാന സംരംഭങ്ങൾ: ഡിജിറ്റൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കേരള, K-DISC, കേരള സ്റ്റാർട്ടപ്പ് മിഷൻ (KSUM) തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെ ഒരു വിജ്ഞാന സമൂഹമായി മാറാൻ കേരളം ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

അദ്ധ്യായം 8: സുസ്ഥിരതയിലേക്ക്

വിഭവങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം, പ്രാധാന്യം, ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളുടെ ശോഷണം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജ പ്രതിസന്ധി, സുസ്ഥിര വികസനത്തിന്റെ ആവശ്യകത എന്നിവയിൽ ഈ അധ്യായം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

വിഭവ വർഗ്ഗീകരണം

ഒരു വിഭവം മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതും സാങ്കേതികമായി സാധ്യമായതും സാംസ്കാരികമായി സ്വീകാര്യമായതുമായിരിക്കണം.
• ഉത്ഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി: ജൈവ (ജീവനുള്ളവ: സസ്യങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, മനുഷ്യർ), അജൈവ (നിർജ്ജീവ വസ്തുക്കൾ: ധാതുക്കൾ).
• പുതുക്കാവുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി:
◦ പുതുക്കാവുന്നവ: തുടർച്ചയായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നവ (ഉദാ: സൂര്യപ്രകാശം, കാറ്റ്).
◦ പുതുക്കാനാവാത്തവ: ഉപയോഗിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് ശേഖരം കുറയുന്നവ (ഉദാ: ധാതുക്കൾ, ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ).
• ഉടമസ്ഥതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി: വ്യക്തിഗതം, സാമൂഹികം, ദേശീയ (ഉദാ: 12 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ വരെയുള്ള സമുദ്രം), അന്തർദേശീയ (ഉദാ: 200 നോട്ടിക്കൽ മൈലിനപ്പുറമുള്ള സമുദ്രവിഭവങ്ങൾ).
• വികസനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി: സാധ്യതയുള്ള വിഭവങ്ങൾ (കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും കാര്യമായി ഉപയോഗിക്കാത്തവ, ഉദാ: രാജസ്ഥാനിലെ സൗരോർജ്ജം/കാറ്റ്), വികസിത വിഭവങ്ങൾ (അളവും ഗുണവും സർവേ ചെയ്ത്, ആവശ്യമായ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്നവ).
• സ്റ്റോക്കുകളും കരുതൽ ശേഖരവും: സ്റ്റോക്കുകൾ എന്നാൽ ഉചിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യ ലഭ്യമല്ലാത്ത വസ്തുക്കളാണ് (ഉദാ: ഹൈഡ്രജൻ ഊർജ്ജമായി). കരുതൽ ശേഖരം എന്നാൽ നിലവിലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് ലഭ്യമായതും എന്നാൽ ഭാവിയിലെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മാറ്റിവച്ചതുമായ വിഭവങ്ങളാണ്.

ധാതു, ഊർജ്ജ വിഭവങ്ങൾ

• ധാതുക്കൾ: നിശ്ചിത രാസ/ഭൗതിക ഗുണങ്ങളുള്ള, പ്രകൃതിദത്തമായി കാണപ്പെടുന്ന പദാർത്ഥങ്ങൾ. സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികസനത്തിനും ഇവ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്തതാണ്.
◦ അയിരുകൾ: ലോഹങ്ങൾ ലാഭകരമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന ഭൗമ വസ്തുക്കൾ (ഉദാ: ഇരുമ്പിന് ഹെമറ്റൈറ്റ്).
◦ തരം: ലോഹം (ഇരുമ്പ്, ചെമ്പ്, അലുമിനിയം), അലോഹം (ജിപ്സം, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്).
◦ വിതരണം: ഇരുമ്പ് (ഓസ്‌ട്രേലിയ, ബ്രസീൽ, റഷ്യ); ചെമ്പ് (ചിലി ലോകത്തെ മുൻനിരയിലാണ്).
• ഊർജ്ജ വിഭവങ്ങൾ: താപം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനോ വസ്തുക്കളെ ചലിപ്പിക്കാനോ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനോ കഴിയുന്ന പദാർത്ഥങ്ങൾ.
◦ ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ (പുതുക്കാനാവാത്തവ/പാരമ്പര്യം):
▪ കൽക്കരി: താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങളിലും ലോഹനിർമ്മാണത്തിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
▪ പെട്രോളിയം ('കറുത്ത സ്വർണ്ണം'): വ്യാവസായിക വിപ്ലവം മുതൽ പ്രാഥമിക ഇന്ധനം. ഗതാഗതം, ലൂബ്രിക്കന്റുകൾ, ആയിരക്കണക്കിന് പെട്രോകെമിക്കൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

സുസ്ഥിര ബദലുകൾ

വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഊർജ്ജ ആവശ്യം പുതുക്കാനാവാത്ത ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളിൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നു. ഇത് ഒരു ഊർജ്ജ പ്രതിസന്ധിക്കും പരിസ്ഥിതി നാശത്തിനും ഇടയാക്കും.
• പാരമ്പര്യേതര/പുതുക്കാവുന്ന ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകൾ: ധാരാളമായി ലഭ്യമാണ്, മലിനീകരണ രഹിതമാണ്, ഭാവിക്കായി അത്യാവശ്യമാണ്.
◦ സൗരോർജ്ജം: ഫോട്ടോവോൾട്ടായിക്, സോളാർ തെർമൽ വഴികൾ ഉപയോഗിച്ച് ശേഖരിക്കുന്നു (ഉദാ: ഭദ്ല സോളാർ പാർക്ക്).
◦ കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള ഊർജ്ജം: കാറ്റിന്റെ ഗതികോർജ്ജം വൈദ്യുതിയാക്കി മാറ്റുന്നു.
◦ ഭൗമതാപോർജ്ജം: ഭൂമിയുടെ ഉൾഭാഗത്തുനിന്നുള്ള താപം വൈദ്യുതോർജ്ജമാക്കി മാറ്റുന്നു.
◦ വേലിയോർജ്ജം: സമുദ്രത്തിലെ വേലിയേറ്റ ചലനം ടർബൈനുകൾ കറക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
◦ ബയോ എനർജി: ജൈവവസ്തുക്കളിൽ നിന്നും മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഊർജ്ജം.
◦ ഹൈഡ്രജൻ ഊർജ്ജം: സാധ്യതയുള്ള ശുദ്ധമായ ഇന്ധന സ്രോതസ്സ്; കത്തുമ്പോൾ നീരാവി മാത്രം പുറത്തുവിടുന്നു.

സംരക്ഷണവും സുസ്ഥിര വികസനവും

• വിഭവ സംരക്ഷണം: വിഭവങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധാപൂർവമായ ഉപയോഗം, ഭാവി തലമുറകൾക്ക് ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കൽ, ഭൂമിയുടെ സ്വയം പുനരുജ്ജീവന ശേഷി സംരക്ഷിക്കൽ.
• സുസ്ഥിര വികസനം: ഭാവി തലമുറകളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുള്ള കഴിവിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ ഇന്നത്തെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന വികസനം.
• ആഗോള നാഴികക്കല്ലുകൾ: ഈ ആശയം ആദ്യമായി നിർദ്ദേശിച്ചത് ബ്രണ്ട്ലാൻഡ് കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് (1987) ആണ്. 1992-ലെ റിയോ ഡി ജനീറോ ഭൗമ ഉച്ചകോടി 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സുസ്ഥിര വികസനത്തിനായി അജണ്ട 21 അംഗീകരിച്ചു

The Rise of Mahatma Gandhi

• Political Training Ground: Gandhi spent twenty years in South Africa, where he led a struggle against racial discrimination faced by Asians and colored people.
• Satyagraha: It was in South Africa that Gandhiji developed Satyagraha, a form of struggle based on non-violence.
• Early Movements in India (Post-1915 return): These movements familiarized Indians with Gandhi's political ideology.
◦ Champaran (1917, Bihar): Intervention regarding the exploitation of indigo cultivators by European planters. Led to the appointment of a commission of inquiry, which resolved the peasants' issues.
◦ Ahmedabad (1918, Gujarat): Participation in the struggle for a wage hike for textile mill workers, achieved through a fast.
◦ Kheda (1918, Gujarat): Fight for peasants demanding tax remission due to natural calamities.

Impact of World War I and British Repression

• WWI Economic Impacts (1914–1918): Severe hardship included additional wartime taxes, severe food shortage (due to grain export), crop losses, and famine caused by epidemics.
• The Rowlatt Act (1919): Implemented by the British to repress the freedom movement. It allowed arrest without a warrant and jail without trial, curtailing fundamental rights.
• Anti-Rowlatt Agitation: Gandhi called for a national hartal on April 6, 1919, which he described as the ‘most wonderful spectacle’.
• Jallianwala Bagh Massacre (April 13, 1919): People gathered at Jallianwala Bagh in Amritsar to protest the arrest of local leaders (Dr. Satyapal and Dr. Saifuddin Kitchlew). General Reginald Dyer ordered firing on the unarmed crowd, resulting in 379 deaths according to official records.
• Hunter Commission: Appointed to inquire into the massacre. General Dyer testified that he had "made up my mind I would do all men to death...".

Non-Cooperation and Khilafat

• Towards a Mass Movement: Gandhi recognised the need to extend the movement beyond urban areas and achieve Hindu-Muslim unity.
• Khilafat Movement: Began with the objective of restoring the powers of the Caliph (Khalifa) of Turkey, whose spiritual and temporal powers were curtailed by the Treaty of Sevres after WWI. Led in India by Muhammad Ali and Shaukat Ali.
• Non-Cooperation Movement (Launched 1920): A non-violent movement under the joint leadership of the Khilafat Committee and the Indian National Congress.
◦ Methods: Returning titles of honour, resigning from government jobs, boycotting British courts, schools, foreign goods, and legislative assemblies.
◦ Constructive Programmes: Strengthening social harmony, promoting national products (khadi), and establishing national schools (e.g., Kashi Vidyapeeth, Jamia Millia Islamia).
◦ Participation: Widespread across all sections of society, including peasants (e.g., Awadh Kisan Sabha, jute boycott in Bengal), workers (e.g., strikes at Buckingham Carnatic Mills), tribal people (defying forest laws), and women (boycotting foreign goods).
• Chauri Chaura Incident (February 5, 1922): An enraged mob set fire to a police station in Uttar Pradesh, killing 22 policemen. Gandhi immediately halted the movement, violating the principle of non-violence, a decision called a "national calamity" by Subhas Chandra Bose. Gandhi was later arrested and sentenced to six years.

Continuing Agitations and the Demand for Purna Swaraj

• Swaraj Party (1923): Formed by C. R. Das and Motilal Nehru to contest elections and use legislative assemblies as a forum for political dissent.
• Rampa Rebellion: Tribal movement in Andhra Pradesh led by Alluri Sitarama Raju against forest laws and exploitation.
• Anti-Simon Commission Movement (1928): The British appointed a commission led by Sir John Simon, consisting entirely of British members, to recommend constitutional reforms. The country observed a hartal with the slogan "Simon Go Back". Lala Lajpat Rai succumbed to injuries from a lathi charge.
• Nehru Committee Report: Prepared by a committee led by Motilal Nehru to frame constitutional reforms, challenging British claims that Indians were incapable.
• Bardoli Peasants Movement (1928, Gujarat): Led by Sardar Vallabhbhai Patel against increased taxes, which concluded successfully when the government revoked the increase.
• Lahore Congress (December 1929): A turning point where the Congress officially demanded complete independence (Purna Swaraj) for the first time. Gandhi was entrusted with launching a mass movement. January 26, 1930, was celebrated as 'Independence Day'.

The Civil Disobedience Movement (1930-1934)

• The Dandi March (1930): Launched by Gandhi to initiate civil disobedience by breaking the salt law (a government monopoly). Gandhi, with 78 volunteers, marched to Dandi beach.
• Dharasana Struggle: A severe non-violent protest at the Salt Works in Gujarat, led by Sarojini Naidu and Imam Saheb.
• Widespread Participation: Exceeded the Non-Cooperation Movement. Peasants refused to pay tax/rent; traders boycotted imported products; women actively participated in salt making and picketing.
• Key Leaders: Khan Abdul Ghaffar Khan ('Frontier Gandhi') led the movement in Northwestern India with his volunteer force, the Khudai Khidmatgar. Rani Gaidinliu was a valiant female fighter in Northeast India.
• Peace Talks: The Gandhi-Irwin Pact (March 5, 1931) temporarily suspended the movement and secured Gandhi's participation in the Second Round Table Conference, which ultimately ended unsuccessfully.

Revolutionary Activities and Socialist Ideas

• Hindustan Republican Association (HRA) (1924): Formed by revolutionaries who adopted armed struggle. Involved in the Kakori Incident (1925, robbing railway funds).
• Hindustan Socialist Republican Association (HSRA) (1928): Formed by Bhagat Singh and associates. Key actions included killing police officer Saunders and throwing a bomb into the Central Legislative Assembly. Bhagat Singh, Rajguru, and Sukhdev were executed in 1931.
• Congress Socialist Party (CSP): Formed by socialist-inclined members within the Congress. Jayaprakash Narayan was its first Secretary. Aimed to establish a socialist society by countering capitalism and landlordism.
• Peasant and Labour Movements: Included the formation of the All India Kisan Sabha (1936) and the All India Trade Union Congress (AITUC). Major peasant uprisings included the Tebhaga Movement in Bengal. The Royal Indian Navy (RIN) Mutiny in 1946 led to solidarity strikes by labourers in Bombay.

The Final Push: Quit India Movement and INA

• Quit India Movement (August 1942): Launched after the failure of the Cripps Mission. Gandhi delivered the mantra: "Do or Die".
◦ Activities: Post offices, telegraph offices, and railway stations were targeted. Leaders like Jayaprakash Narayan, Ram Manohar Lohia, Aruna Asaf Ali, and Sucheta Kripalani led from hiding, communicating via Congress Radio.
◦ Outcome: Temporary governments (parallel governments) were established in areas like Ballia, Satara, and Tamluk. The movement made the transfer of power inevitable.
• Indian National Army (INA): Led by Subhas Chandra Bose during WWII. Bose formed the Forward Bloc after leaving Congress.
◦ Slogan: "Delhi Chalo".
◦ Rani Jhansi Regiment: The women's unit, led by Captain Lakshmi Sahgal.
◦ INA Trials (Red Fort): Trial of captive soldiers (e.g., Shah Nawaz Khan) sparked widespread protests, posing a major challenge to the British post-WWII.

Towards Independence

• Cabinet Mission (March 1946): Included Stafford Cripps, Pethick Lawrence, and A. V. Alexander. Proposed forming an interim government and a Constituent Assembly.
• Mountbatten Plan (June 3, 1947): Proposed partitioning the country into India and Pakistan and granting independence.
• Indian Independence (August 15, 1947): Achieved through the Indian Independence Act. Jawaharlal Nehru became the first Prime Minister.

Chapter 7: THE GLIMPSES OF FREE INDIA

This chapter details the challenges and achievements of India immediately following independence.

Partition and its Consequences

• The Division: India was partitioned into two independent nations: India and Pakistan.
• Radcliffe Line: Cyril Radcliffe, a lawyer with no prior knowledge of India, drew the detailed boundary map in five weeks.
• Territorial Division: Only Bengal and Punjab were divided (East Punjab and West Bengal remained with India). Sylhet joined East Pakistan after a referendum.
• The Trauma: Resulted in the flow of hundreds of thousands of refugees, widespread violence, communal riots (Kolkata, Delhi, Lahore), and the dishonoring/abduction of women and children.
• Mahatma Gandhi's Martyrdom: Shot dead by Nathuram Vinayak Godse (a communalist) on January 30, 1948.

Challenges and Integration

The major challenges faced by independent India included rehabilitation of refugees, integration of princely states, incorporation of foreign territories, linguistic reorganisation, economic strengthening, and foreign policy formulation.
• Refugee Rehabilitation: Refugee crisis from West Pakistan was resolved by 1951. Refugee flow from East Pakistan continued until the formation of Bangladesh in 1971.
• Integration of Princely States (565 states): Managed by Sardar Vallabhbhai Patel (Home Minister) and V. P. Menon.
◦ Rulers signed the Instrument of Accession.
◦ Princely states like Junagadh, Kashmir, Travancore, and Hyderabad were integrated through conciliation or military action.
◦ Rulers were granted Privy Purses (fixed financial aid), which was abolished in 1971 (26th Amendment).
• Liberation of Foreign Territories:
◦ French Territories: Pondicherry, Mahe, Yanam, Karaikal, and Chandranagar came under Indian administration in 1954.
◦ Portuguese Territories: Goa, Daman, and Diu were liberated through military operation and merged with the Indian Union in 1961. Dadra and Nagar Haveli were liberated in 1954.
• Linguistic Reorganisation of States:
◦ The Indian National Congress had previously decided to organise committees on a linguistic basis (Nagpur, 1920).
◦ The demand intensified when Potti Sreeramulu died during a hunger strike, leading to the formation of the Andhra state on October 1, 1953.
◦ State Reorganisation Commission (1953): Appointed under Justice Fazal Ali.
◦ Outcome: The State Reorganisation Bill (1956) formed 14 linguistic states and 6 Union Territories on November 1, 1956.

Economic Foundation

• Economic Model: Independent India adopted a mixed economy, giving importance to the public sector, and focusing on economic planning.
• Planning: The Planning Commission was appointed in 1950 (Nehru as chairman). The First Five-Year Plan focused on agricultural development (addressing food scarcity and poverty), leading to river valley projects (e.g., Bhakra Nangal).
• Industrialization: The Second Five-Year Plan emphasized industrial development and strengthening the public sector. Iron and steel industries were established with foreign help (e.g., Rourkela - Germany, Bhilai - Soviet Union).
• Land Reforms: Aimed at setting limits on land ownership and distributing surplus land to the landless. The Bhoodan Movement, led by Vinoba Bhave, sought voluntary land gifts.
• Agricultural Revolutions (from 1960s):
◦ Green Revolution: Use of high-yielding seeds, fertilisers, and machinery to achieve food self-sufficiency. Dr. M. S. Swaminathan is the Father of the Green Revolution in India.
◦ White Revolution: Aimed at increasing milk production (led by Dr. Verghese Kurien; creation of 'Amul').
• Nationalisation of Banks (1969): Indira Gandhi led the government takeover of 14 major banks to ensure access to loans and banking services for common people.

Science, Technology, and Foreign Policy

• Scientific Temper: Nehru encouraged the development of science and technology, guided by advisors like Homi J. Bhabha and Meghnad Saha. Institutions like IIT, BARC, and AIIMS were established.
• Space Research: Vikram Sarabhai and Homi J. Bhabha were prominent pioneers. The Indian Space Research Organisation (ISRO) was established in 1969. Achievements include the launch of Aryabhata (1975) and missions like Chandrayaan and Mangalyaan.
• Foreign Policy (Architect: Jawaharlal Nehru): Based on safeguarding national interests.
◦ Fundamental Principles: Peaceful Coexistence, Anti-Colonialism/Apartheid, Non-Aligned Policy, and Panchsheel Principles.
◦ Panchsheel Principles (1954): Included mutual respect for sovereignty, non-aggression, non-interference, and peaceful coexistence.
◦ Non-Aligned Movement (NAM): Formed under India's leadership to take an independent stand without joining either the US or Soviet power bloc during the Cold War.

The Kerala Model

• Formation: Kerala state officially came into existence on November 1, 1956. E. M. S. Namboodiripad formed the first government in 1957.
• Land Reform: The Kerala Land Reforms (Amendment) Act (1970) abolished the landlordism (Janmi system) and granted permanent ownership rights to tenants, setting limits on land ownership.
• Education: Kerala became India's first fully literate state on April 18, 1991. Progress was supported by land reforms, social movements, and the Kerala Education Act of 1958.
• Health: Kerala achieved a public healthcare system comparable to developed countries, notable for its low infant mortality rate, low maternal mortality rate, and high life expectancy, contributing to a high Human Development Index.

Chapter 8: DEMOCRACY AN INDIAN EXPERIENCE

This chapter examines the establishment and challenges faced by democracy in India, focusing on popular movements and constitutional crises.

Establishment of Democratic System

• Post-Partition Challenges: The refugee crisis (as described in the novel Train to Pakistan) required political solutions, including laws like The Citizenship Act of 1955 and inclusion of Minority Rights as Fundamental Rights.
• Integration Treaties: Princely states were integrated through the Stand Still Agreement, the Instrument of Accession (retaining self-governance rights), and the Merger Agreement (cessation of self-governance rights).
• First General Election (1951-1952): Held after the formation of the Election Commission (Jan 25, 1950). Challenges included delimiting constituencies, preparing voter lists based on adult franchise, and educating the illiterate majority. Jawaharlal Nehru became the first Prime Minister.
• Political Shift: Initially, India saw one-party dominance (Indian National Congress). After the 1989 elections, Indian democracy shifted to a multi-party system and Coalition politics (e.g., National Democratic Alliance (NDA) and United Progressive Alliance (UPA)).

Emergency: A Crisis Period (1975-1977)

• Background: Agitations led by Morarji Desai (Gujarat) and Jayaprakash Narayan (Bihar), coupled with economic crises (food shortages, unemployment).
• Trigger: The Allahabad High Court nullified Prime Minister Indira Gandhi's election.
• Declaration: A state of internal emergency was declared on June 25, 1975, under Article 352, alleging a threat to internal security.
• Impact: Fundamental rights were frozen, the federal system was abolished, power was concentrated in the Union government, and media censorship was imposed.
• Aftermath: The Emergency was revoked in March 1977. The subsequent election saw the Congress defeat, and the Janata Party formed the government with Morarji Desai as PM.

Popular Movements for Social Justice

• Backward Class Movements:
◦ Mandal Commission (1979): Appointed by the Janata Party under B. P. Mandal.
◦ Recommendation: 27% reservation for Other Backward Classes (OBCs) in jobs and education.
◦ Implementation: Implemented in 1990 by the V. P. Singh government.
• Dalit Movements: Inspired by Dr. B. R. Ambedkar, seeking representation and social justice.
◦ Dalit Panthers (Maharashtra, 1972): Organized aggressive resistance against caste discrimination and police brutality.
◦ Bahujan Samaj Party (BSP): Formed under the leadership of Kanshi Ram from BAMCEF (1978), gaining political influence in states like UP and Punjab.
• Women's Movements:
◦ Anti-Arrack Movement (Andhra Pradesh, 1990s): Women protested against the widespread use of local alcohol, which caused domestic violence and economic ruin.
◦ Nirbhaya Movement (Delhi, 2012): Mass movement against sexual violence, leading to the Indian Criminal Law Amendment Act, 2013 (Nirbhaya Act).
• Environmental and Resource Movements:
◦ Chipko Movement (Uttarakhand): Women's participation, adopting the strategy of embracing trees (led by Sunderlal Bahuguna).
◦ Silent Valley Movement (Kerala): Against the proposed Hydro-electric project to conserve the rainforest.
◦ Narmada Bachao Andolan: Led by Medha Patkar against the Sardar Sarovar project, protecting tribal livelihoods and fighting against unjust eviction.
• Right to Information (RTI) Movement: Started by the Mazdoor Kisan Shakti Sangathan (MKSS) in Rajasthan (1990) to ensure transparency in public works. Led to the enactment of the Right to Information Act (2005).

Regional Movements

Regional movements arise for special consideration, autonomy, or separation.
• Dravidian Movement (Tamil Nadu): A movement for the political empowerment of Dravidian people and growth of the Tamil language. Evolved from E. V. Ramaswamy Naicker's Self-Respect Movement into the political party Dravida Munnetra Kazhagam (DMK).
• Assam Movement (Anti-Immigration): Agitation (1979-1985) led by the All Assam Students' Union against illegal immigration, primarily of Bangladeshis.
• Autonomy Movements: Demanding separate states (e.g., Jharkhand, Telangana—formed 2014).
• Separatist Movements: Aiming to form independent states.
◦ Khalistan Movement (Punjab): Demand for a separate Sikh nation, suppressed by 'Operation Blue Star' (1984).
◦ Jammu and Kashmir: Movements aiming for independence or joining Pakistan. The special rights under Article 370 were revoked in 2019, reorganizing the state into two Union Territories.

Challenges to Democracy

• Communalism: Dividing people based on religion, threatening unity and integrity.
• Tensions in Centre-State Relations: The Constitution vests more power in the Centre. The successive Central Governments often interfere through Governors. The Sarkaria Commission (1983) was appointed to study this friction.
• Role of Governor: Often controversial, especially regarding the use of Article 356 (Presidential Rule), which empowers the President to dismiss state governments based on the Governor's report. The Governor is only the nominal leader of the state.
• Corruption: Use of power for illegal reward. The Supreme Court quashed the Electoral Bond scheme (2024) for being anti-constitutional.
• Criminalisation of Politics: Involvement of individuals with criminal backgrounds in political leadership.
• Defection: An elected representative abandoning their party. This trend, emerging after 1967, was checked by the Anti-Defection Law (1985, 52nd Constitutional Amendment).

Chapter 9: KNOW THE INDIAN SOCIAL SYSTEM

This chapter introduces the concept of the social system and analyses the distinct characteristics of Indian society: Caste, Religion, Language, Tribal Society, and Rural-Urban Societies.

The Social System

• Organic System: Society is compared to a complex machine or an organic structure where interrelated parts perform specific functions to maintain equilibrium.
• Social System: Formed when various social institutions (education, law, government, religion) work interdependently to ensure stability, growth, and order.
• Herbert Spencer: Developed the concept of Social Organism, highlighting the similarity between the human body and the social system.
• G. S. Ghurye: Pioneering Indian sociologist who noted the complex structure, diversity, and continuity of the Indian social system.

I. Caste System

The caste system is the main feature of the Indian social system, deeply interwoven with the Hindu religion. M. N. Srinivas conducted extensive studies on it.
• Social Hierarchy: Society was ranked into strata, determining an individual's status, role, and responsibilities. Outcastes (Panchamas) lived on the outskirts.
• Division of Labour: Specific hereditary occupations were assigned to each caste, restricting social mobility.
• Social Control and Order: Based on the notion of purity and pollution, strictly maintaining caste differences and leading to untouchability. The Protection of Civil Rights Act, 1955 (originally the Untouchability (Offences) Act), prohibits this practice.
• Restrictions on Marriage: Promoted endogamy (marriage within one’s caste).
• Inequality and Marginalisation: Lower castes were denied access to education, land, and resources.

II. Religion

India is a secular state (Preamble) that prohibits discrimination based on religion (Article 15).
• Tool for Social Control: Religions teach human values (honesty, empathy, justice) that guide individual behaviour and ensure social order.
• Enriching Cultural Diversity: Religion manifests through beliefs, arts, and literature, seen in religious places and figures like Kabir Das and Guru Nanak.
• Accelerating Social Change: Religious movements sometimes evolve into social movements that challenge discrimination (e.g., Brahmo Samaj led by Raja Ram Mohan Roy).

III. Language

India has 22 official languages and vast linguistic diversity. Reorganisation of the country after Independence was based on linguistic lines.
• Prof. Irawati Karve's Classification: Languages are grouped into Indo-European, Dravidian, and Astro-Asiatic families.
• Role:
◦ Make Cultural Traditions Organic: Language embodies societal traditions (e.g., the oral transmission of the Ballads of Northern Kerala—Vadakkan Pattukal).
◦ Provides a Sense of Identity: Connects people to their regional identities (e.g., Tamils, Malayalees).
◦ Fosters Respect and Coexistence: Learning multiple languages helps develop broader perspectives and respect for different cultures.

IV. Tribal Society

Tribal societies are indigenous communities and an integral part of Indian society, ranking second globally in terms of tribal population.
• Sustainable Life: Tribal people live in close interaction with nature, practising sustainable agriculture and protecting forests, thus maintaining ecological balance.
• Traditional Knowledge: They possess valuable knowledge regarding agriculture, medicine, and biodiversity conservation (e.g., preserving traditional rice breeds).
• Cultural Heritage: They nourish Indian culture through unique languages, art forms (e.g., Warli Painting), festivals, music, and dance.
• Resistance: They led numerous struggles against exploitation and oppression (e.g., Santhal Revolt 1855–56, Munda Revolt 1899–1900).

V. Rural-Urban Societies

• Rural Society: Based on agriculture and small-scale industries; characterised by close-knit relationships and traditional lifestyles. It is the backbone of India's agriculture-based economy.
• Urban Society: Characterised by diverse industries, services, modern facilities, and a fast-paced, diverse population.
• Interdependence: A rural-urban continuum exists. Cities depend on villages for raw materials and food, while villages depend on cities for technology and markets.

Diversity, Pluralism, and National Integration

• Diversity vs. Pluralism: Diversity refers merely to differences (cultural, linguistic, etc.). Pluralism requires that these diverse elements coexist, fostering mutual respect, communication, and unity.
• National Integration: A process that unifies Indian society into a national identity, respecting cultural, linguistic, and religious diversity. It is strengthened by democracy, secularism, and a legal system protecting minorities.

SOCIAL SCIENCE II (Part 2)

Chapter 6: The Changing Earth

This chapter discusses the geological movements that shape the Earth's surface and the natural hazards and disasters associated with them.

Earth Movements and Causative Forces

• Earth Movements: Cause the ups and downs on the surface of the Earth.
• Endogenic Movements: Caused by forces within the Earth, such as radioactivity, primordial heat, and convection currents (cyclic movement of magma in the mantle due to thermal variation).
• Exogenic Movements: Caused by external forces on the surface, such as gravity, running water, wind, and molecular stress from temperature changes.

Endogenic Movements

Endogenic movements are classified into diastrophic (slow) and sudden movements.
• Diastrophic Movements (Slow): Processes that elevate or build up parts of the crust.
◦ Epeirogenic Movements: Cause the upliftment of large portions of the crust with minimal deformation.
◦ Orogenic Movements: Cause the formation of mountains (e.g., fold mountains like the Himalayas).
◦ Horst and Graben: Horst is the uplifted block (block mountain); Graben is the down-dropped block caused by faulting.
• Sudden Movements:
◦ Volcanism: The process involving the formation and movement of magma (molten rock material in the mantle). Once magma reaches the surface or crust, it is called lava.
▪ Volcanoes: Openings in the lithosphere through which magma, gases, ash, and pyroclastic materials erupt.
▪ Distribution: Major volcanic zones are typically located along major plate margins (e.g., Pacific ring of fire).
▪ Mitigation: By continuous monitoring, early warnings, and constructing resistant buildings.
▪ Benefits: Volcanic ash and solidified lava rocks create fertile soil (e.g., Deccan Province, India). They also release geothermal energy and minerals.

Earthquakes and Tsunamis

• Earthquakes: Caused by friction between lithospheric plates that slide over the asthenosphere. Energy is released abruptly as seismic waves.
◦ Focus (Hypocentre): Point inside the Earth where energy is released.
◦ Epicentre: Point on the Earth's surface directly above the focus, reached first by seismic waves.
◦ Measurement: Magnitude is measured by the Richter scale or the Moment Magnitude Scale, using a seismograph.
◦ Vulnerability: Himalayan regions are highly susceptible to earthquakes.
• Tsunami: Giant, destructive waves caused by severe earthquakes (or volcanic eruptions/meteor falls) on the ocean floor. Coastal areas are primarily affected. Modern systems like DART (Deep-ocean Assessment and Reporting of Tsunamis) are used for monitoring.

Exogenic Movements and Mass Wasting

Exogenic forces are responsible for weathering, erosion, transportation, deposition, and mass wasting.
• Weathering: Mechanical disintegration or chemical decomposition of rocks due to exogenous forces.
◦ Types: Physical (temperature changes, freezing water), Chemical (reactions with water, oxygen, CO2), and Biological (plant roots, animal burrowing).
◦ Benefits: Leads to the formation of soil, helps separate minerals, and facilitates mining.
• Mass Wasting: Movement or fall of rock fragments or earth materials down a slope under the direct influence of gravitational pull. This includes landslides and debris flows.
◦ Debris Flow ('Urulpottel' in Kerala): Sudden movement of rock debris and soil mixed with water down a steep slope. Common in the Western Ghats and Himalayas.
◦ Triggering Factors: Heavy rainfall, cloudbursts, and unscientific quarrying or construction on steep slopes (above 22 degrees).
◦ Soil Piping (Tunnel Erosion): Removal of clayey subsoil by water beneath a laterite cap, creating underground channels.
• Disaster Mitigation (Kerala): Kerala uses the integrated disaster warning system KaWaCHam (Kerala Warnings, Crisis and Hazard Management System) to alert the public via SMS and siren lights.

Chapter 7: Indian Economy: Growth and Transformation

This chapter details the concepts of economic growth and development, India’s planning strategies, and the transition to the Knowledge Economy.

Economic Growth (Quantitative Change)

• Definition: The increase in a country's Gross Domestic Product (GDP) compared to the previous year. GDP is the monetary value of goods and services produced domestically.
• Measurement: Economic growth rate (percentage increase in GDP).
• Per Capita Income (PCI): Calculated as National Income (NI) divided by Population. Used as an indicator of economic growth and for classifying economies (World Bank categories: Low, Lower middle, Upper middle, High income).
◦ Limitation: PCI is only an average and does not reflect inequality or distribution of wealth.

Economic Development (Qualitative Change)

• Definition: Improving the standard of living and economic well-being of people through growth in income, education, and infrastructure (Todaro & Smith). It occurs when economic growth benefits everyone, improving basic living conditions.
• Development Indices:
◦ Human Development Index (HDI): Developed by the United Nations (UNDP). Calculated based on three factors: Life expectancy, Literacy/School enrollment rate (Knowledge), and Per capita income (GNI). Scores range from 0 to 1, classifying countries into four development categories.
◦ Physical Quality of Life Index (PQLI): Developed by Morris David Morris (1979). Calculated as the average of three indices: Basic Literacy Index (BLI), Infant Mortality Index (IMI), and Life Expectancy Index (LEI).
◦ Sustainable Development Goals Index (SDGI): Assesses efforts to achieve the 17 Sustainable Development Goals (SDGs). Prepared in India by NITI Aayog.

Planning and Economic Reforms

• Planning Objectives: India adopted a Mixed Economy model. Planning aimed at Growth, Modernization, Self-reliance (minimizing foreign dependence), and Equity.
◦ Key Figures: M. Visvesvarayya (Father of Indian economic planning); PC Mahalanobis (architect of the Five-Year Plan in India).
• NITI Aayog (National Institution for Transforming India): Replaced the Planning Commission on January 1, 2015. Aims to formulate development vision, promote inclusive growth, and collaborate globally.
• Economic Reform of 1991: Initiated due to high fiscal deficit, public sector inefficiency, the 1990 Gulf War crisis, and conditions set by the World Bank/IMF.
◦ Shift: From government control via LPQ (Licenses, Permits, Quotas) to LPG (Liberalization, Privatization, Globalization).
◦ Liberalization: Relaxing restrictions in industrial, financial, and trade sectors.
◦ Privatization: Reducing the public sector role, primarily through Disinvestment (sale of government shares).
◦ Globalization: Integration with the global economy, regulated by the World Trade Organization (WTO) and driven by Multinational Corporations (MNCs).

Industrial Revolutions and Knowledge Economy

• Industrial Revolutions: Progressed from the steam engine (1st), electricity (2nd), automation/electronics (3rd), advanced technologies/IoT (4th), to the current Human-centric approach incorporating AI and Robotics (5th).
• Knowledge Economy: An economic system that thrives by utilizing knowledge and information, where knowledge is the key element. Requires accelerated research, innovation, and skill development.
◦ Examples in India: Agri Tech (using drones, sensors), Industry 4.0 (automation, AI in factories).
• Kerala Knowledge Initiatives: Kerala aims to transform into a knowledge society through institutions like the Digital University of Kerala, K-DISC (Kerala Development and Innovation Strategy Council), and Kerala Startup Mission (KSUM).

Chapter 8: Towards Sustainability

This chapter focuses on the classification and importance of resources, the energy crisis caused by fossil fuel depletion, and the necessity of sustainable development.

Resource Classification

A resource must satisfy human needs, be technologically feasible, and culturally acceptable.
• Based on Origin: Biotic (living matter: plants, animals, humans) and Abiotic (non-living matter: minerals).
• Based on Renewability:
◦ Renewable: Continuously produced/replenished (e.g., Sunlight, Wind).
◦ Non-Renewable: Reserves diminish with use (e.g., Minerals, Fossil Fuels).
• Based on Ownership: Personal, Community, National (e.g., ocean up to 12 nautical miles), and International (e.g., marine resources beyond 200 nautical miles).
• Based on Development: Potential Resources (found but marginally used, e.g., solar/wind in Rajasthan) and Developed Resources (quantity/quality surveyed, and utilized with adequate technology).
• Stocks and Reserves: Stocks are materials for which appropriate technology is lacking (e.g., Hydrogen as energy). Reserves are resources available with existing technology but deferred for future needs.

Mineral and Energy Resources

• Minerals: Naturally occurring substances with definite chemical/physical properties. They are indispensable for economic growth and technology development.
◦ Ores: Earth materials from which metals can be extracted profitably (e.g., Hematite for Iron).
◦ Types: Metallic (Iron, Copper, Aluminium) and Non-Metallic (Gypsum, limestone).
◦ Distribution: Iron (Australia, Brazil, Russia); Copper (Chile is the world leader).
• Energy Resources: Substances that can produce heat, move objects, or generate electricity.
◦ Fossil Fuels (Non-Renewable/Conventional):
▪ Coal: Used in thermal power generation and metallurgy.
▪ Petroleum ('Black Gold'): Primary fuel since the Industrial Revolution. Used for transportation, lubricants, and thousands of petrochemical products.

Sustainable Alternatives

The growing demand for energy pressures non-renewable fossil fuels, leading to a potential energy crisis and environmental damage.
• Non-Conventional/Renewable Energy Sources: Available in plenty, pollution-free, and essential for the future.
◦ Solar Energy: Harnessed through Photovoltaic and solar thermal capture (e.g., Bhadla Solar Park).
◦ Wind: Kinetic energy of wind converted to electricity.
◦ Geothermal Energy: Heat from the Earth’s interior converted into electrical energy.
◦ Tidal Energy: Ocean tide movement used to spin turbines.
◦ Bioenergy: Energy produced from organic matter and waste.
◦ Hydrogen Energy: Potential clean fuel source; releases only water vapour when burned.

Conservation and Sustainable Development

• Resource Conservation: The careful use of resources, ensuring availability for future generations, and protecting the Earth’s self-regenerative capacity.
• Sustainable Development: Development that meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs.
• Global Milestones: The concept was first proposed by the Brundtland Commission Report (1987), also known as Our Common Future. The Rio de Janeiro Earth Summit (1992) adopted Agenda 21 for sustainable development in the 21st century.