8th Notes

 

അധ്യായം 1: അധിനിവേശവും പ്രതിരോധവും

• ഇന്ത്യയുമായുള്ള യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരം
  • പുരാതന കാലം മുതൽ യൂറോപ്യന്മാർക്ക് ഏഷ്യ ഉൾപ്പെടെ ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.
  • ഈ ബന്ധങ്ങൾ പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ടുള്ള കടൽമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
  • കിഴക്കോട്ടുള്ള കടൽമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തിയതിന്റെ കാരണങ്ങൾ:
    • യൂറോപ്യൻ കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലും കപ്പലോട്ടത്തിലും സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റങ്ങൾ.
    • ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അറിവിലെ വളർച്ച.
    • വടക്കുനോക്കിയന്ത്രത്തിലും ഭൂപട നിർമ്മാണത്തിലുമുണ്ടായ മുന്നേറ്റങ്ങൾ.
    • സഞ്ചാരികളുടെ യാത്രാവിവരണങ്ങൾ പുതിയ പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവിടുത്തെ സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചും അറിവ് നൽകി.
    • കുരുമുളക് പോലുള്ള ഏഷ്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് യൂറോപ്പിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വാണിജ്യപരമായ ആവശ്യം.
    • 1453-ൽ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ തുർക്കികൾ കീഴടക്കിയത് യൂറോപ്പിനും ഏഷ്യയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള കരമാർഗ്ഗമുള്ള വ്യാപാര പാത തടസ്സപ്പെടുത്തി.
• പോർച്ചുഗീസുകാർ ഇന്ത്യയിൽ
  • കടൽമാർഗ്ഗം ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ആദ്യ യൂറോപ്യൻമാർ പോർച്ചുഗീസുകാരായിരുന്നു.
  • 1498-ൽ കോഴിക്കോടിനടുത്തുള്ള കാപ്പാടിൽ വാസ്കോ ഡ ഗാമ ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ആദ്യ പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായി.
  • അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരവ് ഇന്ത്യയിൽ യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യത്തിന് വഴിയൊരുക്കി.
  • കോഴിക്കോട് ഭരിച്ചിരുന്നത് സാമൂതിരി രാജവംശമായിരുന്നു, അവിടുത്തെ വിദേശ വ്യാപാരം അറബികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
  • അറബികളെ പുറത്താക്കാനും തങ്ങൾക്ക് മാത്രം വ്യാപാര അവകാശം നൽകാനുമുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ആവശ്യം സാമൂതിരി നിരാകരിച്ചു.
  • തുടർന്ന് വാസ്കോ ഡ ഗാമ കണ്ണൂരിലെ കോലത്തിരി രാജാവിൽ നിന്ന് വ്യാപാര അനുമതി നേടി, കുരുമുളക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാധനങ്ങളുമായി പോർച്ചുഗലിലേക്ക് മടങ്ങി. ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ നിക്ഷേപത്തിൽ 95% ലാഭമുണ്ടാക്കി.
  • ഈ ലാഭം ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള കൂടുതൽ വാണിജ്യ യാത്രകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
  • വ്യാപാര കുത്തക നൽകാൻ സാമൂതിരി വിസമ്മതിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് സാമൂതിരിയും പോർച്ചുഗീസുകാരും തമ്മിൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
  • സാമൂതിരിയുടെ നാവിക മേധാവികളായിരുന്ന കുഞ്ഞാലി മരക്കാർമാരിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് പ്രതിരോധം നേരിടേണ്ടി വന്നു.
  • ഇന്ത്യയിൽ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സ്വാധീനം:
    • പോർച്ചുഗീസ് വാക്കുകൾ മലയാളത്തിന് ലഭിച്ചു.
    • കശുമാവ്, പപ്പായ, പേരക്ക, പൈനാപ്പിൾ തുടങ്ങിയ സസ്യങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തി.
    • ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കോട്ടയായ ഫോർട്ട് മാനുവൽ കൊച്ചിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
    • കൊച്ചി, ഗോവ, ദാമൻ ആൻഡ് ദിയു എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ഭരിച്ചു.
    • അച്ചടി സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രചാരത്തിലാക്കി.
    • ചവിട്ടുനാടകം, മാർഗ്ഗംകളി തുടങ്ങിയ കലാ രൂപങ്ങൾ ജനകീയമാക്കി.
    • യൂറോപ്യൻ രീതിയിലുള്ള നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു.
    • യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലും യൂറോപ്യൻ ആയുധങ്ങളിലും പരിശീലനം നൽകി.
    • ക്രിസ്ത്യൻ മത വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
• ഡച്ചുകാർ
  • പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് ശേഷം ഹോളണ്ടിൽ (നെതർലാൻഡ്സ്) നിന്നുള്ള ഡച്ചുകാർ ഇന്ത്യയിലെത്തി.
  • നാഗപട്ടണം, ബറൂച്ച്, അഹമ്മദാബാദ്, ചിൻസുര എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ.
  • വ്യാപാര കുത്തകയ്ക്കായുള്ള മത്സരത്തിൽ അവർ പോർച്ചുഗീസുകാരെ തോൽപ്പിച്ചു.
  • കുളച്ചൽ യുദ്ധം (1741):
    • തിരുവിതാംകൂർ ഭരിച്ചിരുന്ന മാർത്താണ്ഡവർമ്മ കന്യാകുമാരിക്കടുത്തുള്ള കുളച്ചലിൽ വെച്ച് ഡച്ചുകാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
    • ഈ യുദ്ധത്തിലെ തോൽവിയെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ഡച്ചുകാരുടെ ആധിപത്യം ഇല്ലാതായി.
    • ഒരു ഇന്ത്യൻ ഭരണാധികാരിയോട് ഒരു യൂറോപ്യൻ ശക്തിക്ക് തോൽവി നേരിട്ട ആദ്യ യുദ്ധമായിരുന്നു ഇത്.
  • ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കസ്:
    • ഡച്ചുകാരുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന.
    • കേരളത്തിലെ 742 ഔഷധ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
    • അന്നത്തെ ഡച്ച് ഗവർണറായിരുന്ന ഹെൻഡ്രിക് വാൻ റീഡ്, ഇട്ടി അച്യുതൻ, അപ്പു ഭട്ട്, രംഗ ഭട്ട്, വിനായക ഭട്ട് എന്നിവരുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഇത് സമാഹരിച്ചത്.
    • ചില മലയാളം വാക്കുകൾ അച്ചടിച്ച ആദ്യ പുസ്തകമായിരുന്നു ഇത്.
    • ഡോ. കെ.എസ്. മണിലാൽ ഇത് മലയാളത്തിലേക്കും ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്തു.
• ഫ്രഞ്ചുകാർ
  • ഡച്ചുകാർക്കും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കും ശേഷം വ്യാപാരത്തിനായി ഫ്രഞ്ചുകാർ ഇന്ത്യയിലെത്തി.
  • കർണാട്ടിക് യുദ്ധങ്ങൾ: ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധങ്ങൾ.
  • ഈ നിർണ്ണായക യുദ്ധങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ വിജയിച്ചു.
  • പോണ്ടിച്ചേരി (പുതുച്ചേരി), യാനം, കാരയ്ക്കൽ, മാഹി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യം ഒതുങ്ങി.
• വ്യാപാരത്തിൽ നിന്ന് അധികാരത്തിലേക്ക്: ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി
  • ഏഷ്യയുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷുകാർ 1600-ൽ സ്ഥാപിച്ചു.
  • ക്യാപ്റ്റൻ വില്യം ഹോക്കിൻസ് മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ജഹാംഗീറിൽ നിന്ന് സൂററ്റിൽ ഒരു ഫാക്ടറി സ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി നേടി.
  • കമ്പനി ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിച്ചു.
  • മദ്രാസ് (ചെന്നൈ), ബോംബെ (മുംബൈ), കൽക്കത്ത (കൊൽക്കത്ത) എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആധിപത്യം നേടുകയും അവരുടെ ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
    • മദ്രാസ്: 1639-ൽ ദാമർല വെങ്കിടാദ്രി നായക ടോൾ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതിക്ക് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തു.
    • ബോംബെ: 1662-ൽ പോർച്ചുഗീസ് രാജകുമാരി കാതറിനുമായുള്ള വിവാഹത്തിന് ബ്രിട്ടീഷ് രാജാവായ ചാൾസ് രണ്ടാമന് സമ്മാനമായി നൽകി, പിന്നീട് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്ക് കൈമാറി.
    • കൽക്കത്ത: 1698-ൽ മൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് (സുതാനൂട്ടി, കാലികട്ട, ഗോബിന്ദാപൂർ) ചുറ്റും ഫോർട്ട് വില്യം നിർമ്മിച്ചു, ഇത് ക്രമേണ കൽക്കത്തയായി മാറി.
  • പ്ലാസി യുദ്ധം (1757):
    • ഇന്ത്യയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
    • ബംഗാൾ നവാബ് സിറാജ്-ഉദ്-ദൗളയെ റോബർട്ട് ക്ലൈവിന്റെ സൈന്യം തോൽപ്പിച്ചു.
    • ബംഗാളിന്റെ കീഴടക്കൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിച്ചു. സമ്പന്നമായ ബംഗാളിൽ നിന്നുള്ള ഭൂനികുതി സൈനിക ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് പണം കണ്ടെത്താനും ഉപയോഗിച്ചു.
  • ബക്സർ യുദ്ധം (1764):
    • ബീഹാർ, ബംഗാൾ, ഒറീസ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നികുതി പിരിക്കാനുള്ള അവകാശം കമ്പനിക്ക് ലഭിച്ചു, ഇത് അവരുടെ ഭരണപരമായ സാന്നിധ്യം ശക്തിപ്പെടുത്തി.
    • മുഗൾ ഭരണാധികാരി ഷാ ആലം രണ്ടാമൻ, ഔദ് നവാബ് ഷുജാ-ഉദ്-ദൗള, ബംഗാൾ നവാബ് മിർ ഖാസിം എന്നിവരുടെ സംയുക്ത സൈന്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ തോൽപ്പിച്ചു.
• നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും കമ്പനിയും
  • ഇന്ത്യൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ യുദ്ധങ്ങളിലൂടെയും നയതന്ത്രത്തിലൂടെയും കീഴ്പ്പെടുത്തി.
  • ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ: മൈസൂരും (ഹൈദരാലിയുടെയും ടിപ്പു സുൽത്താന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ) ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും തമ്മിൽ നടന്നു.
    • നാലാം മൈസൂർ യുദ്ധത്തിൽ (1799) ടിപ്പു സുൽത്താൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ മൈസൂർ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ അധീനതയിലായി.
  • ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ: കമ്പനിയും മറാത്താ രാജ്യവും തമ്മിൽ നടന്നു.
    • മൂന്നാം ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധത്തിനുശേഷം മറാത്താ പ്രദേശങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണത്തിലായി.
  • ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധങ്ങൾ: കമ്പനിയും സിഖുകാരും തമ്മിൽ നടന്നു.
    • സിഖുകാരുടെ തോൽവിക്ക് ശേഷം പഞ്ചാബ് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലായി.
  • വ്യാപാരം, നികുതി പിരിവ്, യുദ്ധങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ പരമാവധി സമ്പത്ത് നേടുകയായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ലക്ഷ്യം.
• ബ്രിട്ടീഷ് നികുതി നയങ്ങൾ
  • ശാശ്വത ഭൂനികുതി വ്യവസ്ഥ (1793):
    • ബംഗാൾ, ബീഹാർ, ഒറീസ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കോൺവാലിസ് പ്രഭു നടപ്പിലാക്കി.
    • സമീന്ദാർമാർ (ഭൂവുടമകൾ) ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കായി ഉയർന്ന നികുതി പിരിച്ചു.
    • വിളവ് വ്യതിയാനങ്ങൾ പരിഗണിക്കാതെ കർഷകർക്ക് ഒരു നിശ്ചിത നികുതി നൽകേണ്ടി വന്നു.
  • റയട്ട്‌വാരി സമ്പ്രദായം (1820):
    • ദക്ഷിണേന്ത്യയിലും ഡെക്കാനിലും തോമസ് മൺറോയും അലക്സാണ്ടർ റീഡും നടപ്പിലാക്കി.
    • കർഷകരെ ഭൂവുടമകളായി കണക്കാക്കി.
    • ബ്രിട്ടീഷുകാർ കർഷകരിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് നികുതി പിരിച്ചു.
    • നികുതി അടയ്ക്കാൻ കഴിയാത്ത കർഷകരുടെ ഭൂമി പിടിച്ചെടുത്തു.
  • മഹൽവാരി സമ്പ്രദായം (1822):
    • ഉത്തരേന്ത്യ, മധ്യേന്ത്യ, പഞ്ചാബ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഹോൾട്ട് മക്കൻസി നടപ്പിലാക്കി.
    • നികുതി പിരിവിനായി ഗ്രാമത്തെ ഒരു യൂണിറ്റായി കണക്കാക്കി.
    • നികുതി അടയ്ക്കാത്ത ഗ്രാമങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
  • പൊതു സവിശേഷതകളും കർഷകരിൽ നിന്നുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങളും:
    • ഉയർന്ന നികുതി നിരക്കുകൾ.
    • ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ കർഷകർ പണമിടപാടുകാരിൽ നിന്ന് കടം വാങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരായി, ഇത് കടക്കെണിക്ക് കാരണമായി.
    • വെള്ളപ്പൊക്കം, വരൾച്ച എന്നിവ കാരണം വിളനാശമുണ്ടായാൽ നികുതി ഇളവുകൾ ലഭിച്ചില്ല.
    • ഭക്ഷ്യവിളകൾക്ക് പകരം നാണ്യവിളകൾ (നീലം, പരുത്തി) കൃഷി ചെയ്യാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കർഷകരെ നിർബന്ധിച്ചു, ഇത് ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തിന് കാരണമായി.
    • കൃഷിയുടെ വാണിജ്യവൽക്കരണം പണമിടപാടുകാരുടെ ചൂഷണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
    • വിളവെടുപ്പിന് ശേഷം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വിൽക്കാൻ കർഷകർ നിർബന്ധിതരായി.
  • കൈത്തൊഴിലാളികളിൽ നിന്നുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ:
    • യന്ത്രനിർമ്മിത ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു.
    • ഇന്ത്യൻ കരകൗശല വിപണികൾക്ക് (പരുത്തി-പട്ട്-കമ്പിളി, മൺപാത്രങ്ങൾ, തുകൽ, ഭക്ഷ്യ എണ്ണ) മത്സരം കാരണം നഷ്ടം സംഭവിച്ചു.
    • തൊഴിൽ നഷ്ടത്തിനും പരമ്പരാഗത തൊഴിലുകൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനും ഇത് കാരണമായി.
  • ബംഗാളിലെ ക്ഷാമം (1773): ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റർജിയുടെ ആനന്ദമഠം എന്ന നോവലിലെ ഒരു ഭാഗം കടുത്ത ദുരിതങ്ങൾ, ക്ഷാമം, നിർബന്ധിത നികുതി പിരിവ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. ആളുകൾ സ്വത്തുക്കൾ വിൽക്കുകയും എലികളെയും പൂച്ചകളെയും നായ്ക്കളെയും വരെ കഴിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാവുകയും രോഗങ്ങൾ പടർന്നുപിടിക്കുകയും ചെയ്തു. "വന്ദേ മാതരം" എന്ന ദേശീയ ഗാനം ഈ നോവലിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.
• ചൂഷണത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിരോധം
  • സന്യാസി-ഫക്കീർ കലാപം:
    • ക്ഷാമവും നികുതി പിരിവ് പ്രശ്നങ്ങളും കാരണം ദരിദ്രരായ കർഷകരും തൊഴിലാളികളും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ പോരാടി.
    • സന്യാസിമാരും ഫക്കീർമാരും പിന്തുണ നൽകി.
    • ഭവാനി പഥക്, മജ്നു ഷാ എന്നിവർ നേതൃത്വം നൽകി.
  • നീലം കർഷക കലാപം (1859):
    • ബംഗാളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരെ നടന്ന പ്രധാന കാർഷിക കലാപം.
    • കാരണങ്ങൾ: ബ്രിട്ടീഷ് പ്ലാന്റർമാർ കർഷകരെ ഫാക്ടറികൾക്കായി നീലം കൃഷി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിച്ചു, വിപണി വിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വില നൽകി, ഇത് ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, ചൂഷണം, സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായി. കൃത്രിമ ചായങ്ങൾ വന്നതോടെ നീലത്തിനുള്ള ആവശ്യം കുറഞ്ഞു, ദാരിദ്ര്യം വർദ്ധിച്ചു.
    • ദിഗംബർ ബിശ്വാസും വിഷ്ണു ബിശ്വാസും നേതൃത്വം നൽകി.
    • കർഷകർ നീലം കൃഷി ഉപേക്ഷിച്ച് ഫാക്ടറികൾ ആക്രമിച്ചു.
    • ദീനബന്ധുമിത്രയുടെ നീൽ ദർപ്പൺ (1860) എന്ന നാടകം നീലം കർഷകരുടെ ദുരിതങ്ങൾ വരച്ചുകാട്ടി.
    • ശക്തമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് ഫാക്ടറികൾ അടച്ചുപൂട്ടുന്നതിനും ബംഗാളിൽ നീലം കൃഷി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും കാരണമായി.
  • സാന്താൾ കലാപം (1855):
    • ബംഗാളിലെ രാജ്മഹൽ കുന്നുകളിലെ സാന്താൾ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്ക് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ പിന്തുണയോടെ ഭൂവുടമകളിൽ നിന്നും പണമിടപാടുകാരിൽ നിന്നും അനീതി നേരിടേണ്ടി വന്നു.
    • ഗോത്രവർഗ്ഗ ഭൂബന്ധങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാത്ത ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം നികുതി വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
    • സിദ്ദുവും കൻഹുവും നേതൃത്വം നൽകി, ബ്രിട്ടീഷുകാർ അവരെ കൊന്നു.
    • അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഗോത്രവർഗ്ഗ പ്രതിരോധ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന അധ്യായമായി ഇത് മാറി.
  • ഉൾഗുലാൻ (മുണ്ട കലാപം) (1899):
    • "മഹത്തായ പ്രക്ഷോഭം" അല്ലെങ്കിൽ "മഹത്തായ ഉണർവ്" എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു.
    • ഝാർഖണ്ഡിലെ മുണ്ട ഗോത്രവർഗ്ഗ പ്രദേശങ്ങളിൽ ബിർസ മുണ്ടയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് ഒരു മുണ്ട രാജ്യം സ്ഥാപിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • കാരണങ്ങൾ: ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ചൂഷണം, ഭൂമി കൈയേറ്റം, പണമിടപാടുകാർ/വ്യാപാരികൾ എന്നിവരുടെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണം.
    • സായുധ കലാപം ഏറ്റുമുട്ടലുകളിലേക്കും മരണങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചു.
    • ബിർസ മുണ്ടയെ തടവിലാക്കുകയും അവിടെ വെച്ച് മരിക്കുകയും ചെയ്തു.
    • മറ്റ് ഗോത്രവർഗ്ഗ കലാപങ്ങൾ: കുറിച്ചിയ, പഹാരിയ, കോൾ, ഭീൽ, ഖാസി കലാപങ്ങൾ.
  • പാളയക്കാർ കലാപങ്ങൾ:
    • ബ്രിട്ടീഷ് നയങ്ങളാൽ പാളയക്കാർ (തമിഴ്നാട്ടിലെ സൈനിക നേതാക്കൾ) ബാധിക്കപ്പെട്ടു.
    • വീരപാണ്ട്യ കട്ടബൊമ്മൻ (പാഞ്ചാലംകുറിച്ചി) ഉം മരുതു പാണ്ഡ്യ സഹോദരങ്ങളും (ശിവഗംഗൈ) പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.
    • കട്ടബൊമ്മൻ ബ്രിട്ടീഷ് നികുതി വർദ്ധനവിനെയും ആവശ്യങ്ങളെയും ചെറുത്തു, മരണം വരെ ധീരമായി പോരാടി.
  • ആറ്റിങ്ങൽ കലാപം (1721):
    • ഇന്ത്യയിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ നടന്ന ആദ്യത്തെ സംഘടിത കലാപം.
    • കുരുമുളക് വ്യാപാരത്തിലും ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിലും ഇടപെടാനും വർഗീയ വിദ്വേഷം വളർത്താനും ബ്രിട്ടീഷുകാർ ശ്രമിച്ചു.
    • ആറ്റിങ്ങൽ റാണിക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് രീതിയെ ഭയന്ന ഭൂവുടമകളിൽ നിന്ന് ചെറുത്തുനിൽപ്പ് ഉയർന്നു.
    • ഗിഫോർഡിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 140 അംഗ ബ്രിട്ടീഷ് സംഘത്തെ നാട്ടുകാർ ആക്രമിക്കുകയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
    • അഞ്ചുതെങ്ങിലെ ബ്രിട്ടീഷ് കോട്ട വളയുകയും ഉപരോധിക്കുകയും ചെയ്തു.
    • കേരളത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ ആദ്യത്തെ സംഘടിത ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമെന്ന നിലയിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.
  • കിത്തൂർ കലാപം:
    • ധീരയായ ഭരണാധികാരി കിത്തൂർ റാണി ചെന്നമ്മയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • അവരുടെ ഭർത്താവ് ശിവലിംഗരുദ്രദേശായി മരിച്ചപ്പോൾ, ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമപ്രകാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ കിത്തൂർ (കർണാടകയിലെ ഒരു നാട്ടുരാജ്യം) പിടിച്ചെടുത്തു, ഒരു പിൻഗാമിയെ ദത്തെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അവരെ തടഞ്ഞു.
    • റാണി ചെന്നമ്മ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും 1829-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് തടവിൽ മരിച്ചു.
• ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ കൊടുങ്കാറ്റ്: 1857-ലെ വിപ്ലവം
  • ചരിത്രകാരന്മാർ ഇതിനെ ഇന്ത്യയുടെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരമായി കണക്കാക്കുന്നു.
  • ഇന്ത്യക്കാർ, കർഷകർ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, നാട്ടുരാജാക്കന്മാർ, സൈനികർ, ജന്മിമാർ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട, ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരായ ഒരു സംഘടിത കലാപമായിരുന്നു ഇത്.
  • കാരണങ്ങൾ:
    • ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ.
    • സൈനിക സഹായ വ്യവസ്ഥ (വെല്ലസ്ലി പ്രഭു):
      • നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ കമ്പനി സൈന്യത്തിന്റെ ഒരു യൂണിറ്റിനെ പരിപാലിക്കുകയും അതിന്റെ ചെലവുകൾ വഹിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നു.
      • കമ്പനിയുടെ അനുമതിയില്ലാതെ മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കാൻ പാടില്ലായിരുന്നു.
      • ബ്രിട്ടീഷ് ഗവർണർ ജനറലുമായി ആലോചിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കാൻ പാടില്ലായിരുന്നു.
      • ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിനെ താമസിപ്പിക്കേണ്ടിയിരുന്നു.
      • ലംഘനം ബ്രിട്ടീഷുകാർ രാജ്യം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
    • ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമം (ഡൽഹൗസി പ്രഭു):
      • ഒരു ഭരണാധികാരിക്ക് പുരുഷ അനന്തരാവകാശികളില്ലാതെ മരിച്ചാൽ, ഒരു പിൻഗാമിയെ ദത്തെടുക്കാനുള്ള അവകാശം നിർത്തലാക്കി.
      • പിൻഗാമിയുടെ അഭാവത്തിൽ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ കമ്പനി നിയന്ത്രണത്തിലാകുമായിരുന്നു.
      • ഔദ് (അവധ്) ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ നയങ്ങൾ പ്രകാരം കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.
    • ഇന്ത്യൻ സൈനികരുടെ അസംതൃപ്തി:
      • ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കുറഞ്ഞ ശമ്പളവും മോശം ഭക്ഷണവും താമസസൗകര്യങ്ങളും നൽകി.
      • ഗ്രീസ് പുരട്ടിയ തിരകളുടെ പ്രശ്നം: പുതിയ എൻഫീൽഡ് തോക്കുകൾക്ക് ഗ്രീസ് പുരട്ടിയ കടലാസ് കവറുകളുള്ള തിരകളുണ്ടായിരുന്നു. ഗ്രീസ് പശുവിന്റെയും പന്നിയുടെയും കൊഴുപ്പ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉണ്ടാക്കിയത് എന്ന കിംവദന്തികൾ പ്രചരിച്ചു, ഇത് മതവിശ്വാസങ്ങൾക്ക് എതിരായിരുന്നു.
      • മംഗൾ പാണ്ഡെ പ്രതിഷേധിക്കുകയും ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികനെ ആക്രമിക്കുകയും 1857 ഏപ്രിൽ 8-ന് തൂക്കിലേറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
  • വ്യാപനവും നേതാക്കളും:
    • ഉത്തർപ്രദേശിലെ മീററ്റിൽ ആരംഭിച്ചു.
    • ഇന്ത്യൻ സൈനികർ മുഗൾ ഭരണാധികാരി ബഹദൂർ ഷാ രണ്ടാമനെ ഡൽഹിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
    • അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട ഭരണാധികാരികൾ, കർഷകർ, ഉത്തരേന്ത്യയിലെ സാധാരണ ജനങ്ങൾ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.
    • പ്രധാന നേതാക്കൾ:
      • ഡൽഹി: ബഹദൂർ ഷാ രണ്ടാമൻ (റംഗൂണിലേക്ക് നാടുകടത്തി), ജനറൽ ബഖ്ത് ഖാൻ (സൈനിക ജനറൽ).
      • ഝാൻസി: റാണി ലക്ഷ്മിഭായി.
      • കാൺപൂർ: നാനാസാഹിബ് (മറാത്താ ഭരണാധികാരി), താന്തിയാ തോപ്പി (നാനാസാഹിബിന്റെ സൈന്യാധിപൻ, ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകൾ പരിശീലിച്ചു).
      • ലക്നൗ: ബീഗം ഹസ്രത്ത് മഹൽ (ഔദിലെ ഭരണാധികാരി).
      • ആറാ (ബീഹാർ): കൺവർ സിംഗ് (ജഗദീഷ്പൂരിലെ ജന്മി).
  • അടിച്ചമർത്തൽ:
    • ബ്രിട്ടീഷുകാർ മാസങ്ങൾക്കകം കലാപം ക്രൂരമായി അടിച്ചമർത്തി.
    • നിരവധി ഇന്ത്യക്കാരെ വെടിവെച്ച് കൊല്ലുകയോ, പീരങ്കികൾ ഉപയോഗിച്ച് നശിപ്പിക്കുകയോ, തൂക്കിലേറ്റുകയോ ചെയ്തു; ഔദിൽ മാത്രം ഒരു ലക്ഷം സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
    • ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യം കലാപത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയായിരുന്നു.
  • പരിമിതികൾ:
    • ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങി.
    • സംഘടിതമായ നേതൃത്വം ഇല്ലായിരുന്നു.
    • കമ്പനി സൈന്യത്തിന് മികച്ച സൈനിക, സംഘടനാ വൈദഗ്ദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു.
    • ഇന്ത്യൻ മധ്യവർഗ്ഗം പൊതുവെ ഇതിനെ പിന്തുണച്ചില്ല.
    • നാട്ടുരാജാക്കന്മാരിൽ ഒരു വിഭാഗം വിട്ടുനിന്നു.
  • പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ:
    • ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഭരണം അവസാനിച്ചു.
    • ഇന്ത്യയുടെ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായി.
    • ഗവർണർ ജനറൽ എന്ന പദവി വൈസ്രോയി എന്ന് മാറ്റി.
    • ഇന്ത്യയുടെ പിന്നീടുള്ള ദേശീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായി.

അധ്യായം 2: ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദയത്തിലേക്ക്

• ദേശീയതയുടെ ആമുഖം
  • സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുമ്പ്, ഇന്ത്യ ജാതി, മതം, വേഷം, ഭാഷ, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ വേർതിരിവുകളുള്ള നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
  • പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ശക്തമായ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ വികാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇന്ത്യക്കാർക്കിടയിൽ ഒരു ഐക്യബോധം ഉയർന്നുവന്നു.
  • ഈ ഐക്യബോധത്തെ ദേശീയത എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
• ഇന്ത്യൻ ദേശീയതയെ ശക്തിപ്പെടുത്തിയ ഘടകങ്ങൾ
  • സാമ്പത്തിക നയം:
    • ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനുള്ള കോളനിയായും ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിപണിയായും മാറി.
    • ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്പത്തിക ചൂഷണം തൊഴിലില്ലായ്മയ്ക്കും ദാരിദ്ര്യത്തിനും കാരണമായി, ഇത് കർഷകർ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, ചെറുകിട വ്യാപാരികൾ, ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ എന്നിവരെ ബാധിച്ചു.
    • ദാദാഭായ് നവറോജി, ആർ.സി. ദത്ത്, മഹാദേവ് ഗോവിന്ദ് റാനഡെ തുടങ്ങിയ ആദ്യകാല നേതാക്കൾ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തി.
    • 'ഇന്ത്യയുടെ വന്ദ്യവയോധികൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദാദാഭായ് നവറോജി തന്റെ "Poverty and Un-British Rule in India" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ 'ചോർച്ചാ സിദ്ധാന്തം' അവതരിപ്പിച്ചു, ഇന്ത്യയുടെ സമ്പത്ത് ചോർത്തിക്കൊണ്ട് പോകുന്നത് എടുത്തു കാണിച്ചു.
  • പാശ്ചാത്യ വിദ്യാഭ്യാസം:
    • പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം ഇന്ത്യയിൽ പ്രചരിച്ചു, ബ്രിട്ടീഷ് മേൽക്കോയ്മ ഉയർത്തിക്കാട്ടാനും ഇന്ത്യക്കാരെ സാംസ്കാരികമായി കീഴടക്കാനും ഇത് ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • എന്നിരുന്നാലും, ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ച ഇന്ത്യക്കാർ ജനാധിപത്യം, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, തുല്യനീതി, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, പൗരാവകാശങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായി.
    • അവർ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും അത് അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
    • രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി ആശയങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിനുള്ള ഒരു പൊതു ഭാഷയായി ഇംഗ്ലീഷ് മാറി.
    • സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ ദൗർബല്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ പാശ്ചാത്യ വിദ്യാഭ്യാസം ഇന്ത്യക്കാരെ സഹായിക്കുകയും ദേശീയത വളർത്തുകയും ചെയ്തു.
  • സാഹിത്യവും പത്രങ്ങളും:
    • ദേശീയത പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.
    • സാഹിത്യ കൃതികൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായ പ്രതിഷേധം പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു, ജനങ്ങളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ പ്രമേയങ്ങളാക്കി.
    • പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരിൽ ദീനബന്ധു മിത്ര, ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റർജി, രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ, വള്ളത്തോൾ നാരായണ മേനോൻ, സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു.
    • ഇംഗ്ലീഷിലും പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലുമായി നിരവധി പത്രങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു, പത്രപ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു (ഉദാ: രാജാ റാം മോഹൻ റോയിയുടെ സംവാദ് കൗമുദി, മിറാത് ഉൽ-അക്ബർ).
    • പത്രങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷ് നയങ്ങളെ വിമർശിക്കുകയും ചൂഷണത്തിനെതിരെ ഒരു വിമർശനാത്മക മനോഭാവം വളർത്തുകയും ചെയ്തു.
    • പത്രങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ വെർണാക്കുലർ പ്രസ് ആക്റ്റ് (ലിറ്റൺ പ്രഭു) നടപ്പിലാക്കി, ഇതിനെതിരെ ഇന്ത്യക്കാർ ഒരുമിച്ചു.
  • സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ:
    • ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസം തെറ്റായ വിശ്വാസങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളർത്തി.
    • രാജാ റാം മോഹൻ റോയ് (ബംഗാൾ, 1772):
      • സാമൂഹിക പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു, ഹിന്ദുമതം, ഇസ്ലാം, ക്രിസ്തുമതം, യഹൂദമതം എന്നിവയിൽ അറിവുണ്ടായിരുന്നു, ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവ ആശയങ്ങളിൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു.
      • സതി നിർത്തലാക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
      • ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി സ്കൂളുകൾ ആരംഭിച്ചു.
      • ബ്രഹ്മസമാജ് സ്ഥാപിച്ചു.
      • സ്ത്രീകൾക്ക് അനന്തരാവകാശത്തിനുള്ള അവകാശത്തിനായി വാദിച്ചു.
      • വിഗ്രഹാരാധന, ബഹുദൈവാരാധന, ശൈശവ വിവാഹം, ബഹുഭാര്യത്വം എന്നിവയെ എതിർത്തു.
    • ജ്യോതിറാവു ഫൂലെ (മഹാരാഷ്ട്ര):
      • താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടി.
      • സാമൂഹിക പരിഷ്കരണത്തിനായി സത്യശോധക് സമാജ് രൂപീകരിച്ചു.
      • വിധവാവിവാഹത്തെയും വിധവകളുടെ കുട്ടികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിനെയും പിന്തുണച്ചു.
      • സ്ത്രീകൾക്കും ദളിതർക്കുമായി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; 'മഹാത്മാ' എന്ന് ആദരവോടെ വിളിക്കപ്പെട്ടു.
      • അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രിബായി ഫൂലെയും പെൺകുട്ടികൾക്കും രാത്രി സ്കൂളുകൾക്കും വേണ്ടി സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങി.
    • പണ്ഡിത രമാഭായി (കർണാടക):
      • സംസ്കൃതം, മറാത്തി, ബംഗാളി എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി; സംസ്കൃത ജ്ഞാനത്തിന് 'പണ്ഡിത' എന്ന ബഹുമതി ലഭിച്ചു.
      • ശൈശവ വിവാഹത്തിനെതിരെ പോരാടി, വിധവകൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കുമായി സ്കൂളുകൾ ആരംഭിച്ചു.
      • ആര്യ മഹിളാ സമാജ് സ്ഥാപിച്ചു; വിധവകളുടെ പുനരധിവാസത്തിനായി ശാരദാ സദനും സ്ത്രീകൾക്ക് തൊഴിൽ പരിശീലനത്തിനായി മുക്തി മിഷനും സ്ഥാപിച്ചു.
    • മറ്റ് പ്രധാന സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥാപകരും:
      • പ്രാർത്ഥനാ സമാജ്: ആത്മാറാം പാണ്ടുരംഗ്.
      • ആര്യ സമാജ്: സ്വാമി ദയാനന്ദ സരസ്വതി.
      • അലിഗഡ് പ്രസ്ഥാനം: സർ സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ഖാൻ.
      • തിയോസഫിക്കൽ സൊസൈറ്റി: മാഡം ബ്ലാവട്സ്കി, കേണൽ ഓൾക്കോട്ട്.
      • രാമകൃഷ്ണ മിഷൻ: സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ.
      • ഹിതകാരിണി സമാജ്: വീരേശലിംഗം പാണ്ടുലു.
      • സ്വാഭിമാന പ്രസ്ഥാനം: ഇ.വി. രാമസ്വാമി നായ്ക്കർ.
      • ശ്രീനാരായണ ധർമ്മ പരിപാലന യോഗം: ശ്രീനാരായണ ഗുരു.
      • സാധുജന പരിപാലന സംഘം: അയ്യങ്കാളി.
    • ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ആത്മവിശ്വാസവും ദേശീയതയും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
  • ഗതാഗതവും ആശയവിനിമയവും:
    • വ്യാപാരം, വ്യവസായം, സൈന്യം എന്നിവയ്ക്കായി ബ്രിട്ടീഷുകാർ റെയിൽവേ, തപാൽ സംവിധാനം, ടെലിഗ്രാഫ് സേവനങ്ങൾ എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചു.
    • മെച്ചപ്പെട്ട റോഡ് ഗതാഗതം ചരക്കുകളുടെ നീക്കം സുഗമമാക്കി.
    • ഈ സൗകര്യങ്ങൾ ആളുകൾക്ക് യാത്ര ചെയ്യാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനും പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനും സഹായിച്ചു, ഇത് ദേശീയതയെ ശക്തിപ്പെടുത്തി.
    • സംയോജിത ഭരണ, നിയമ, കറൻസി സംവിധാനങ്ങളും ഐക്യബോധം വളർത്തി.
• രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകളുടെ രൂപീകരണം
  • ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കാൻ സംഘടനകളുടെ ആവശ്യം പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകൾക്ക് കാരണമായി.
  • ആദ്യകാല രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ:
    • ഇന്ത്യൻ അസോസിയേഷൻ: കൽക്കത്ത, സുരേന്ദ്രനാഥ ബാനർജി, ആനന്ദ മോഹൻ ബോസ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • മദ്രാസ് മഹാജനസഭ: മദ്രാസ്, എം. വീരരാഘവാചാരിയാർ, ജി. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യർ, ആനന്ദ ചാർലു എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • ബോംബെ പ്രസിഡൻസി അസോസിയേഷൻ: ബോംബെ, ഫിറോസ്ഷാ മേത്ത, കെ.ടി. തെലംഗ്, ബദറുദ്ദീൻ തയ്യബ്ജി എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
  • ആദ്യകാല പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പരിമിതികൾ: പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചില പ്രവിശ്യകളിൽ ഒതുങ്ങി, സമ്പന്നരും മധ്യവർഗ്ഗക്കാരും നേതൃത്വം നൽകി, ജനകീയ രാഷ്ട്രീയ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
• അഖിലേന്ത്യാ സംഘടനയുടെ രൂപീകരണം: ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
  • 1885-ൽ രൂപീകരിച്ചു.
  • ആദ്യ സമ്മേളനം 1885 ഡിസംബർ 28-ന് ബോംബെയിലെ ഗോകുൽദാസ് തേജ്പാൽ സംസ്കൃത കോളേജിൽ 72 പ്രതിനിധികളോടെ നടന്നു.
  • ഒരു ഇംഗ്ലീഷുകാരനായ അലൻ ഒക്ടേവിയൻ ഹ്യൂം സംഘടിപ്പിച്ചു; ഒരു അഭിഭാഷകനായ ഡബ്ല്യു.സി. ബാനർജി അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു.
  • പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങൾ:
    • രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ സൗഹൃദം വളർത്തുക.
    • ജാതി, മതം, പ്രദേശം എന്നിവ പരിഗണിക്കാതെ ദേശീയ ഐക്യം വളർത്തുകയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക.
    • പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കുകയും ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • അഖിലേന്ത്യാ മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് ഇന്ത്യയിൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ അനുവദിക്കുക.
  • വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ഡിസംബറിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നടന്നു.
  • പ്രധാന ആദ്യകാല നേതാക്കൾ: ദാദാഭായ് നവറോജി, സുരേന്ദ്രനാഥ ബാനർജി, ഫിറോസ്ഷാ മേത്ത, ബദറുദ്ദീൻ തയ്യബ്ജി, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലെ, ബാലഗംഗാധര തിലകൻ, പി. ആനന്ദ ചാർലു, ആർ.സി. ദത്ത്, ആനന്ദ മോഹൻ ബോസ്.
• വിഭജനവും ഭിന്നതയും
  • കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സമരങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്താൻ ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു, അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ബംഗാൾ വിഭജനമായിരുന്നു.
  • ബംഗാൾ വിഭജനം (1905):
    • ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ശക്തികേന്ദ്രമായിരുന്ന ബംഗാളിനെ വിഭജിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു.
    • ബംഗാളിന്റെ വലുപ്പം കാരണം കാര്യക്ഷമമായ ഭരണത്തിനാണെന്ന് കഴ്സൺ പ്രഭു (ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയി) വാദിച്ചു.
    • ബംഗാളിനെ കിഴക്കൻ ബംഗാൾ (മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷം) എന്നും പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാൾ (ഹിന്ദു ഭൂരിപക്ഷം) എന്നും വിഭജിച്ചു.
    • യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം: ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ എതിരാളികളെ പിളർത്തി ദുർബലപ്പെടുത്തുക.
    • 1905 ഒക്ടോബർ 16-ന് ദുഃഖാചരണം നടത്തുകയും കൽക്കത്തയിൽ ഹർത്താൽ ആചരിക്കുകയും ആളുകൾ രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ "അമർ സോനാർ ബംഗ്ലാ" ആലപിക്കുകയും ചെയ്തു.
    • ഈ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനമായി മാറി.
  • സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം:
    • ഇന്ത്യൻ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഊർജ്ജം നൽകി.
    • സമരത്തിന്റെ പ്രധാന രീതി: ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക, ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കുക.
    • പ്രധാന ആശയം: 'ആത്മനിർഭരത'.
    • ലക്ഷ്യം: സ്വദേശി വ്യവസായങ്ങളെയും സംരംഭങ്ങളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന് വ്യാപാര വരുമാനം നഷ്ടപ്പെടുത്തുക.
    • പ്രവർത്തനങ്ങൾ:
      • നിരവധി തുണി മില്ലുകൾ, സോപ്പ് ഫാക്ടറികൾ, തീപ്പെട്ടി ഫാക്ടറികൾ, കൈത്തറി സ്ഥാപനങ്ങൾ, ദേശീയ ബാങ്കുകൾ, ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ എന്നിവ ആരംഭിച്ചു.
      • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ബംഗാൾ കെമിക്കൽ സ്റ്റോർ (ആചാര്യ പി.സി. റോയ്), സ്വദേശി സ്റ്റോർ (രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ), സ്വദേശി സ്റ്റീം നാവിഗേഷൻ കമ്പനി (വി. ചിദംബരം പിള്ളൈ), സ്റ്റീൽ ഫാക്ടറി (ജംഷെഡ്ജി ടാറ്റ).
      • ആദ്യമായി സാധാരണ ജനങ്ങളും സ്ത്രീകളും വിദ്യാർത്ഥികളും ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു, അവബോധം സൃഷ്ടിച്ചു.
      • സംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയെ സ്വാധീനിച്ചു.
      • സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തെ ദേശീയമായി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്ക് സമരത്തെ അടുപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
    • സ്വദേശി സമിതികൾ: സന്ദേശം പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ (ഉദാ: അശ്വിനി കുമാർ ദത്തിന്റെ സ്വദേശി ബന്ധബ് സമിതി).
• മിതവാദികളും തീവ്രവാദികളും
  • ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനുള്ളിലെ പ്രവർത്തന രീതികളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ.
  • മിതവാദികൾ:
    • ആദ്യകാല നേതൃത്വം, തുറന്ന പോരാട്ടത്തിന് തയ്യാറായില്ല.
    • സമാധാനപരമായ സമരങ്ങൾ, മീറ്റിംഗുകൾ, പ്രസംഗങ്ങൾ, പ്രമേയങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചു.
    • പ്രധാന നേതാക്കൾ: ഫിറോസ്ഷാ മേത്ത, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലെ, ദാദാഭായ് നവറോജി.
  • തീവ്രവാദികൾ:
    • മിതവാദികളുടെ ആശയങ്ങളിൽ അസംതൃപ്തരായിരുന്നു.
    • സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നതിനായി ശക്തമായ തുറന്ന പോരാട്ടത്തിനായി സ്വദേശി, ബഹിഷ്കരണം പോലുള്ള വിപ്ലവകരമായ രീതികൾ സ്വീകരിച്ചു.
    • പ്രമുഖ നേതാക്കൾ: ബാലഗംഗാധര തിലകൻ, ബിപിൻ ചന്ദ്ര പാൽ, ലാലാ ലജ്പത് റായ് (പൊതുവെ ലാൽ-ബാൽ-പാൽ എന്നറിയപ്പെടുന്നു).
  • സൂറത്ത് കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനം (1907): വ്യത്യാസങ്ങൾ രൂക്ഷമായി, കോൺഗ്രസിൽ പിളർപ്പിന് കാരണമായി.
  • ബ്രിട്ടീഷ് നയം: പിളർപ്പ് മുതലെടുത്ത് 'ഭിന്നിച്ച് ഭരിക്കുക' എന്ന നയം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കി. തീവ്രവാദികൾക്കെതിരെ കർശന നടപടി സ്വീകരിച്ചു, ബാലഗംഗാധര തിലകനെപ്പോലുള്ള നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ജയിലിലടച്ചു.
  • മിന്റോ-മോർലി പരിഷ്കാരങ്ങൾ (1909):
    • ജനകീയ രോഷം കുറയ്ക്കാനും മിതവാദികളെ സ്വാധീനിക്കാനും ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ.
    • പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ: മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക മണ്ഡലങ്ങളും നിയമനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും അധികാരങ്ങളുടെയും വിപുലീകരണവും.
  • അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലിം ലീഗ് രൂപീകരണം (1906):
    • ആഗാ ഖാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു മുസ്ലിം പ്രതിനിധി സംഘം മിന്റോ പ്രഭുവിനെ കണ്ട് പ്രത്യേക പ്രാതിനിധ്യവും പ്രത്യേക മണ്ഡലങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
    • വൈസ്രോയിയുടെ അനുകൂലമായ പ്രതികരണം ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ രൂപീകരണത്തിന് കാരണമായി.
• ഹോം റൂൾ ലീഗ്
  • ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് (1914) രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചു.
  • ആനി ബസന്റും ബാലഗംഗാധര തിലകനും നേതൃത്വം നൽകി, ജനകീയ പിന്തുണ നേടി.
  • ലക്ഷ്യം: ഹോം റൂൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയംഭരണം.
  • രാജ്യത്തുടനീളം യാത്രകളിലൂടെയും ശാഖകളിലൂടെയും ഇത് പ്രചരിപ്പിച്ചു.
  • ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ആനി ബസന്റിനെ തങ്ങളുടെ മേൽക്കോയ്മയ്ക്ക് ഭീഷണിയായി കണ്ട് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു; പിന്നീട് അവർ മോചിതയാവുകയും 1917-ൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റാവുകയും ചെയ്തു (കൽക്കത്ത സമ്മേളനം).
• ലക്നൗവിലെ ഐക്യം (1916)
  • മിതവാദികളെയും തീവ്രവാദികളെയും ഒരുമിപ്പിക്കാനുള്ള തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട വാർഷിക കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനം.
  • ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസും അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലിം ലീഗും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
• ബദൽ മാർഗ്ഗങ്ങൾ: വിപ്ലവ സംഘടനകൾ
  • ചിലർ രഹസ്യ വിപ്ലവ സംഘടനകൾ രൂപീകരിക്കുകയും സായുധ പോരാട്ടത്തിന് ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു, പാശ്ചാത്യ സാമ്രാജ്യത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ അക്രമം ആവശ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
  • ഉദാഹരണങ്ങൾ:
    • അനുശീലൻ സമിതി: ബംഗാൾ, സച്ചിന്ദ്രനാഥ് സന്യാൽ, അരബിന്ദോ ഘോഷ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • ഭാരത് മാതാ അസോസിയേഷൻ: മദ്രാസ്, നീലകണ്ഠ ബ്രഹ്മചാരി, വാഞ്ചി അയ്യർ, അജിത് സിംഗ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • യുഗാന്തർ പാർട്ടി: ബംഗാൾ, റാഷ് ബിഹാരി ബോസ്, ഖുദിറാം ബോസ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ.
    • ഗദർ പാർട്ടി: അമേരിക്ക, ലാലാ ഹർദയാൽ നേതൃത്വം നൽകി.
  • ബ്രിട്ടീഷ് ചൂഷണാധിഷ്ഠിത നയങ്ങളും ഇന്ത്യൻ ചെറുത്തുനിൽപ്പും ഇന്ത്യൻ ദേശീയതയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി.
  • ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരണത്തോടെ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് സംഘടിതമായി.
  • സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായ ഒരു ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു.
  • പിന്നീട്, ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം കൂടുതൽ ജനകീയവും ശക്തവുമായി.

അധ്യായം 3: ഭൂമിയുടെ ചലനങ്ങൾ: ഭ്രമണവും പരിക്രമണവും

• ഭ്രമണം
  • ഭൂമി അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ കറങ്ങുന്നു.
  • ദിശ: പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് കിഴക്കോട്ടാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് സൂര്യൻ കിഴക്ക് ഉദിക്കുകയും പടിഞ്ഞാറ് അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി തോന്നുന്നത്.
  • എടുക്കുന്ന സമയം: ഒരു ഭ്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 24 മണിക്കൂർ (കൃത്യമായി 23 മണിക്കൂർ 56 മിനിറ്റ് 4 സെക്കൻഡ്).
  • ഫലങ്ങൾ:
    • രാവും പകലും: സൂര്യനെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ ഭാഗത്ത് പകലും മറുവശത്ത് രാത്രിയും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • പ്രകാശവൃത്തം: രാവും പകലും വേർതിരിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖ; ഇത് ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന് സമാന്തരമല്ല.
    • കോറിയോലിസ് പ്രഭാവം: ഭ്രമണം കാരണം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് അവയുടെ ദിശയിൽ വ്യതിയാനം സംഭവിക്കുന്നു.
      • ഇതിന് കാരണമായ ശക്തി കോറിയോലിസ് ശക്തിയാണ്.
      • ഫെറൽ നിയമം: അഡ്മിറൽ ഫെറൽ കണ്ടെത്തിയതനുസരിച്ച്, കോറിയോലിസ് പ്രഭാവം കാരണം സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങളും കാറ്റുകളും ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ വലത്തോട്ടും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും വ്യതിചലിക്കുന്നു.
• പരിക്രമണം
  • ഭൂമി അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ കറങ്ങുന്നതോടൊപ്പം സൂര്യനെ ഒരു നിശ്ചിത ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലൂടെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
  • എടുക്കുന്ന സമയം: ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 365¼ ദിവസങ്ങൾ.
  • അതിവർഷം: പ്രായോഗിക സൗകര്യത്തിനായി 365 ദിവസങ്ങളാണ് ഒരു വർഷമായി കണക്കാക്കുന്നത്. ¼ ദിവസം ഓരോ നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഫെബ്രുവരിയിൽ (29 ദിവസമാക്കി) കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു, ഇത് 366 ദിവസങ്ങളുള്ള ഒരു വർഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
  • പരിക്രമണ വേഗത: സെക്കൻഡിൽ ഏകദേശം 30 കിലോമീറ്റർ.
  • സൂര്യസമീപകം: ഭൂമി അതിന്റെ പരിക്രമണത്തിൽ സൂര്യനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് വരുന്ന ദിവസം (147 ദശലക്ഷം കിലോമീറ്റർ). ഇത് ഏകദേശം ജനുവരി 3-ന് സംഭവിക്കുന്നു.
  • സൂര്യോച്ചം: ഭൂമി സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അകലെയായി വരുന്ന ദിവസം (152 ദശലക്ഷം കിലോമീറ്റർ). ഇത് ഏകദേശം ജൂലൈ 4-ന് സംഭവിക്കുന്നു.
  • ഈ ദൂര വ്യത്യാസം ഗുരുത്വാകർഷണ ശക്തിയെയും പരിക്രമണ വേഗതയെയും ബാധിക്കുന്നു.
  • അയനം (Precession): ഭൂമിയുടെ മറ്റൊരു ചലനം; ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട് ഏകദേശം 26,000 വർഷം കൊണ്ട് ഒരു വൃത്തം പൂർത്തിയാക്കുന്ന ഒരു അക്ഷീയ ഭ്രമണം.
• സൂര്യന്റെ അയനം
  • പരിക്രമണത്തിലുടനീളം ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട് 23½° കോണിൽ ചരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
  • ഈ ചരിവ് കാരണം സൂര്യന്റെ സ്ഥാനത്തിന് ഉത്തരായന രേഖയ്ക്കും (23½° വടക്ക്) ദക്ഷിണായന രേഖയ്ക്കും (23½° തെക്ക്) ഇടയിൽ വടക്കോട്ടും തെക്കോട്ടും ഒരു അയനം സംഭവിക്കുന്നു.
  • ഈ അയനത്തെ സൂര്യന്റെ അയനം എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് രാവും പകലും ദൈർഘ്യത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നു.
  • വിഷുവങ്ങൾ:
    • മാർച്ച് 21 (വസന്ത വിഷുവം), സെപ്റ്റംബർ 23 (ശരത്കാല വിഷുവം) എന്നീ ദിവസങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്നു.
    • ഈ ദിവസങ്ങളിൽ സൂര്യരശ്മികൾ ഭൂമധ്യരേഖയിൽ ലംബമായി പതിക്കുന്നു.
    • ഇരു അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും രാവും പകലും ദൈർഘ്യം തുല്യമായിരിക്കും.
  • ഉത്തരായന സംക്രമം (ജൂൺ 21):
    • മാർച്ച് 21 മുതൽ ജൂൺ 21 വരെ, സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ഉത്തരായന രേഖയിലേക്ക് വടക്കോട്ട് മാറുന്നു.
    • ജൂൺ 21-ന് ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ പകലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ രാത്രിയും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • മാർച്ച് മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ (ഏകദേശം ആറ് മാസം) സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിലായിരിക്കും, ഇത് വടക്കൻ ധ്രുവപ്രദേശത്ത് ആറ് മാസത്തേക്ക് തുടർച്ചയായ പകലിന് കാരണമാകുന്നു.
  • ദക്ഷിണായന സംക്രമം (ഡിസംബർ 22):
    • സെപ്റ്റംബർ 23 മുതൽ ഡിസംബർ 22 വരെ, സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണായന രേഖയിലേക്ക് തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ മാറുന്നു.
    • ഡിസംബർ 22-ന് ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ പകലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ രാത്രിയും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
    • സെപ്റ്റംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ (ആറ് മാസം) സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിലായിരിക്കും, ഇത് വടക്കൻ ധ്രുവപ്രദേശത്ത് ആറ് മാസത്തേക്ക് തുടർച്ചയായ ഇരുട്ടിന് കാരണമാകുന്നു.
  • ഉത്തരായനം: ദക്ഷിണായന സംക്രമത്തിന് ശേഷം (ഡിസംബർ 22) സൂര്യന്റെ ദക്ഷിണായന രേഖയിൽ (23½° തെക്ക്) നിന്ന് ഉത്തരായന രേഖയിലേക്ക് (23½° വടക്ക്) വടക്കോട്ടുള്ള അയനം.
  • ദക്ഷിണായനം: ഉത്തരായന സംക്രമത്തിന് ശേഷം (ജൂൺ 21) സൂര്യന്റെ ഉത്തരായന രേഖയിൽ (23½° വടക്ക്) നിന്ന് ദക്ഷിണായന രേഖയിലേക്ക് (23½° തെക്ക്) തെക്കോട്ടുള്ള അയനം.
  • ഓറോറ (Aurora): ശൈത്യകാല മാസങ്ങളിൽ ശക്തമായ സൗരവാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിൽ കാണുന്ന പ്രകൃതിദത്തമായ വർണ്ണാഭമായ പ്രകാശം. വടക്കൻ ധ്രുവപ്രദേശത്ത് ഓറോറ ബൊറിയാലിസ് എന്നും തെക്കൻ ധ്രുവപ്രദേശത്ത് ഓറോറ ഓസ്ട്രാലിസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
• ഋതുക്കൾ
  • കാരണം: സൂര്യന്റെ സ്ഥാനത്തിലെ അയനം, ഭൂമിയുടെ പരിക്രമണം, സൗരോർജ്ജ ലഭ്യതയിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ.
  • നിർവചനം: സൂര്യന്റെ സ്ഥാനത്തിലെ അയനം കാരണം വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക കാലാവസ്ഥാ പാറ്റേണുകൾ.
  • ഋതുഭേദം: ഒരു വർഷത്തിൽ വസന്തം, വേനൽ, ശരത്കാലം, മഞ്ഞുകാലം എന്നിവയുടെ ചക്രീയമായ ആവർത്തനം.
  • ഋതുക്കളുടെ സവിശേഷതകൾ:
    • വസന്തം: സസ്യങ്ങൾ പൂക്കുന്നു, കായ്ക്കുന്നു; പകൽ ദൈർഘ്യം ക്രമേണ വർദ്ധിക്കുന്നു.
    • വേനൽ: ഉയർന്ന അന്തരീക്ഷ താപനില; സാധാരണയായി കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമുള്ള ദിവസങ്ങൾ.
    • ശരത്കാലം: മഞ്ഞുകാലത്തിനുമുമ്പ് മരങ്ങൾ ഇല പൊഴിക്കുന്നു; പകൽ ദൈർഘ്യം ക്രമേണ കുറയുന്നു.
    • മഞ്ഞുകാലം: കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷ താപനില; മഞ്ഞുവീഴ്ച; സാധാരണയായി കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമുള്ള രാത്രികൾ.
  • ഇന്ത്യയിലെ പരമ്പരാഗത ഋതുക്കൾ: അന്തരീക്ഷ സാഹചര്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ആറ് ഋതുക്കളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു: വസന്തം (മാർച്ച്, ഏപ്രിൽ), ഗ്രീഷ്മം (മെയ്, ജൂൺ), വർഷം (ജൂലൈ, ഓഗസ്റ്റ്), ശരത് (സെപ്റ്റംബർ, ഒക്ടോബർ), ഹേമന്തം (നവംബർ, ഡിസംബർ), ശിശിരം (ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി).
• സമയം
  • ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സമയ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം മൂലമാണ്.
  • ഭൂമി 24 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ 360° കറങ്ങുന്നു.
  • ഇതിനർത്ഥം 15° തിരിയാൻ 1 മണിക്കൂറും (60 മിനിറ്റ്) 1° രേഖാംശ ദൂരത്തിന് 4 മിനിറ്റും എടുക്കുന്നു.
  • പ്രാദേശിക സമയം:
    • ആദ്യകാലങ്ങളിൽ നിഴലിന്റെയും സൂര്യന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള സ്ഥാനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ കണക്കാക്കി.
    • സൂര്യൻ ലംബമായി തലയ്ക്ക് മുകളിലായിരിക്കുകയും നിഴൽ ഏറ്റവും ചെറുതായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയമായിരുന്നു ഉച്ചയ്ക്ക്.
    • കൃത്യമായ പ്രാദേശിക സമയം കണക്കാക്കാൻ ജന്തർ മന്തർ (ജ്യോതിശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രം) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
  • സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം:
    • ഓരോ രേഖാംശത്തിലും പ്രാദേശിക സമയം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും, ഇത് ഒരു രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ പരീക്ഷകൾ, റെയിൽവേ ഷെഡ്യൂളുകൾ, റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
    • ഇത് മറികടക്കാൻ, രാജ്യങ്ങൾ ഒരു രേഖാംശത്തെ (7½° ന്റെ ഗുണിതം) സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
    • ഈ സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയനിലെ പ്രാദേശിക സമയം രാജ്യത്തിന്റെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയമായി മാറുന്നു.
  • ഗ്രീൻവിച്ച് മീൻ ടൈം (GMT):
    • അന്താരാഷ്ട്ര സമയ കണക്കുകൂട്ടലിനായി, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ റോയൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഒബ്സർവേറ്ററിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന രേഖാംശത്തെ പൂജ്യം ഡിഗ്രി മെറിഡിയനായി (പ്രൈം മെറിഡിയൻ) എടുക്കുന്നു.
    • പ്രൈം മെറിഡിയനിലെ പ്രാദേശിക സമയമാണ് GMT.
    • യാത്രക്കാർ GMT അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സമയം കണക്കാക്കുന്നത്.
    • ഗ്രീൻവിച്ചിന് കിഴക്കോട്ട് പോകുമ്പോൾ ഓരോ രേഖാംശത്തിനും 4 മിനിറ്റ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറോട്ട് പോകുമ്പോൾ 4 മിനിറ്റ് കുറയ്ക്കുന്നു.
  • സമയ മേഖലകൾ (Time Zones):
    • അന്താരാഷ്ട്ര ധാരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലോകത്തെ 1 മണിക്കൂർ വ്യത്യാസമുള്ള 24 മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
    • ഓരോ സമയ മേഖലയ്ക്കും 15° രേഖാംശ ദൂരമുണ്ട്.
  • ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം (IST):
    • ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ള (അരുണാചൽ പ്രദേശ്, 97.25° കിഴക്ക്) പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള (ഗുജറാത്ത്, 68.7° കിഴക്ക്) സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഏകദേശം 30° രേഖാംശ വ്യത്യാസമുണ്ട്, ഇത് പ്രാദേശിക സമയത്തിൽ ഏകദേശം രണ്ട് മണിക്കൂർ വ്യത്യാസത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
    • പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ, 82½° കിഴക്ക് രേഖാംശം (7½° ന്റെ ഗുണിതം) ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയനായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു.
    • 82½° കിഴക്ക് രേഖാംശത്തിലെ പ്രാദേശിക സമയമാണ് ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം.
    • വലിയ രേഖാംശ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് (ഉദാ: റഷ്യ, യുഎസ്എ, ഓസ്ട്രേലിയ) ഒന്നിലധികം സമയ മേഖലകളുണ്ട്.
  • അന്താരാഷ്ട്ര ദിനാങ്കരേഖ:
    • അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടി പ്രകാരം 180° രേഖാംശത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ദിനാങ്കരേഖയായി കണക്കാക്കുന്നു.
    • ഈ രേഖാംശത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലും 24 മണിക്കൂർ സമയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
    • രേഖയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നവർ ഒരു ദിവസം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു; കിഴക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നവർ ഒരു ദിവസം കുറയ്ക്കുന്നു.
    • പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ ജനവാസമുള്ള കരപ്രദേശങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും രാജ്യങ്ങളിൽ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തീയതികൾ ഉണ്ടാകുന്നത് തടയാനും ഈ രേഖയിൽ ക്രമീകരണങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അധ്യായം 4: അടിസ്ഥാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

• മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ
  • വിവിധ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും ശരിയായ ഉപയോഗത്തിലൂടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു.
  • അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ: അതിജീവനത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതം (ഉദാ: ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം).
  • തൃപ്തികരമായ ആവശ്യങ്ങൾ: ജീവിതം കൂടുതൽ സുഖകരവും സന്തോഷകരവുമാക്കുന്നു (ഉദാ: ആഢംബര കാറുകൾ, വിലകൂടിയ ആഭരണങ്ങൾ, വിലകൂടിയ വസ്ത്രങ്ങൾ).
  • ആവശ്യങ്ങളുടെ സവിശേഷതകൾ:
    • വൈവിധ്യവും എണ്ണമറ്റതും.
    • ചിലത് ഒറ്റയ്ക്ക് നിറവേറ്റാം, മറ്റുള്ളവ കൂട്ടായ ശ്രമങ്ങളിലൂടെ.
    • നിറവേറ്റിയ ഒരു ആവശ്യം ആവർത്തിക്കാം.
    • സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും വ്യക്തികൾക്കും അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.
    • മനുഷ്യ പുരോഗതിക്കനുസരിച്ച് മാറുന്നു.
  • പുരോഗതിക്കനുസരിച്ച് ആവശ്യങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുന്നു, എന്നാൽ വിഭവങ്ങൾ ആനുപാതികമായി വർദ്ധിച്ചെന്ന് വരില്ല.
  • വ്യക്തികൾ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു.
• അടിസ്ഥാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ
  • ഓരോ രാജ്യവും സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിൽ മൂന്ന് അടിസ്ഥാന പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്നു:
    • എന്ത് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം?
      • ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി എന്ത് സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും എത്ര അളവിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണമെന്ന് രാജ്യങ്ങൾ മുൻഗണന നൽകണം.
      • ഒരു വസ്തു കൂടുതൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവയ്ക്ക് വിഭവങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു (ഉദാ: ഭക്ഷ്യക്ഷാമമുള്ള രാജ്യത്ത് കൂടുതൽ ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പാദനം).
      • തീരുമാനങ്ങൾ സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങളെയും ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ അളവിനെയും സന്തുലിതമാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
    • എങ്ങനെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം?
      • സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
      • ഒരേ ഉൽപ്പന്നം തൊഴിലാളികളുടെയും മൂലധനത്തിന്റെയും വ്യത്യസ്ത അനുപാതങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
      • തൊഴിൽ സാന്ദ്രത കൂടിയ സാങ്കേതികവിദ്യ: കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെയും കുറഞ്ഞ മൂലധനത്തെയും ഉപയോഗിക്കുന്നു (ഉദാ: പരമ്പരാഗത ചപ്പാത്തി നിർമ്മാണം, കൂടുതൽ മനുഷ്യപ്രയത്നമുള്ള കൃഷി).
        • സവിശേഷതകൾ: കൂടുതൽ തൊഴിലാളികൾ, കുറഞ്ഞ മൂലധന ഉപയോഗം, കൂടുതൽ സമയം, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദം, പരിമിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യ.
      • മൂലധന സാന്ദ്രത കൂടിയ സാങ്കേതികവിദ്യ: കൂടുതൽ മൂലധനത്തെയും (യന്ത്രങ്ങൾ) കുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികളെയും ഉപയോഗിക്കുന്നു (ഉദാ: ആധുനിക ചപ്പാത്തി നിർമ്മാണം, യന്ത്രങ്ങളുപയോഗിച്ചുള്ള കൃഷി).
        • സവിശേഷതകൾ: തൊഴിലാളികൾക്ക് കുറഞ്ഞ ആവശ്യം, കൂടുതൽ മൂലധന നിക്ഷേപം, ഉൽപ്പാദനക്ഷമത ഉറപ്പാക്കുന്നു, സാങ്കേതികവിദ്യയെ കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നു, കുറഞ്ഞ സമയം.
      • ഉൽപ്പാദന രീതി ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങളെയും രാജ്യത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
    • ആർക്കുവേണ്ടി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം?
      • സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും ആളുകൾക്കിടയിൽ എങ്ങനെ വിതരണം ചെയ്യുന്നു എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
      • ഉൽപ്പാദന പ്രവർത്തനങ്ങൾ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാവർക്കും പ്രയോജനം ചെയ്യണം.
      • ഉൽപ്പാദനത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം (സാധനങ്ങളുടെ മൂല്യം) ഉൽപ്പാദന ഘടകങ്ങൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു: ഭൂമിക്ക് വാടക, തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂലി, മൂലധനത്തിന് പലിശ, സംഘാടനത്തിന് ലാഭം.
• സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ
  • നിർവചനം: ഒരു രാജ്യം വിവിധ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവ എങ്ങനെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
  • പ്രവർത്തനം: ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുക.
  • സവിശേഷതകൾ:
    • മനുഷ്യനിർമ്മിതം.
    • മാറ്റത്തിന് വിധേയം.
    • സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
    • ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവയാണ് പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
  • സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ തരം (ഉൽപ്പാദന ഘടകങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി):
    • മുതലാളിത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ:
      • ഉൽപ്പാദന ഘടകങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം വ്യക്തികളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
      • സവിശേഷതകൾ: സ്വത്ത് കൈവശം വെക്കാനുള്ള അവകാശം, പരമാവധി ലാഭം, പരിമിതമായ സർക്കാർ ഇടപെടൽ, വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ വ്യക്തിഗത സ്വാതന്ത്ര്യം, ഉപഭോക്തൃ പരമാധികാരം, വ്യവസായങ്ങൾക്കിടയിൽ മത്സരം.
      • ഇന്ന്, പല മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങളിലും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിൽ സർക്കാരിന്റെ സജീവ പങ്കാളിത്തം കാണാം.
    • സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ:
      • സർക്കാർ എല്ലാ ഉൽപ്പാദന ഘടകങ്ങളുടെയും ഉടമസ്ഥാവകാശവും നിയന്ത്രണവും വഹിക്കുന്നു.
      • കേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണ സമിതി സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നു.
      • സവിശേഷതകൾ: ഉൽപ്പാദന ഘടകങ്ങളുടെ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥാവകാശം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം പ്രധാന ലക്ഷ്യം, കമ്പോളത്തിൽ സർക്കാർ നിയന്ത്രണം, കേന്ദ്ര ആസൂത്രണ സമിതി ദേശീയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, വരുമാനത്തിലും സമ്പത്തിലുമുള്ള അസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നു.
      • ഇന്നത്തെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ കാണാം.
    • മിശ്ര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ:
      • മുതലാളിത്ത, സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ സവിശേഷതകൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
      • സവിശേഷതകൾ: സ്വകാര്യ, പൊതു മേഖലകളുടെ സഹവർത്തിത്വം, ലാഭക്ഷമതയും സാമൂഹിക ക്ഷേമവും പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വ്യക്തിഗത സ്വാതന്ത്ര്യം, സർക്കാർ പദ്ധതികൾക്കുള്ള സാമ്പത്തിക ആസൂത്രണം, ചില മേഖലകളിൽ വിലകളിൽ സർക്കാർ നിയന്ത്രണം, സർക്കാർ അവശ്യസാധനങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും മുൻഗണന നൽകുന്നു.
      • അടിസ്ഥാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ കമ്പോളങ്ങളിലൂടെയും കേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണത്തിലൂടെയും പരിഹരിക്കുന്നു.
      • സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യ ഒരു മിശ്ര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിച്ചു.
  • വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: അറിവും കഴിവുകളും വളർച്ചയുടെയും നവീകരണത്തിന്റെയും ചാലകശക്തികളാകുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ; സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന് അറിവ് ഒരു പ്രധാന വിഭവമാണ്.
• സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം ഒരു അച്ചടക്കം എന്ന നിലയിൽ
  • മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ, ബഡ്ജറ്റ്, ബാങ്കിംഗ്, കമ്പോളം, സാധനങ്ങൾ/സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഇത് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
  • ചരിത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ:
    • നേരത്തെ സമ്പത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു, ആഡം സ്മിത്ത് (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവ്) ഇതിന്റെ പ്രോപ്പണന്റായിരുന്നു.
    • ക്ഷേമത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്രമായി ആൽഫ്രഡ് മാർഷൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ രൂപീകരിച്ചു.
    • മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങളും പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒന്നായി ലയണൽ റോബിൻസ് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ കണ്ടു.
  • സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികാസത്തിന് പ്രചോദനമായ ആശയങ്ങൾ:
    • ഡേവിഡ് റിക്കാർഡോ (ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ): രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം ഇരുവർക്കും ക്ഷേമം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് സിദ്ധാന്തിച്ചു; പ്രശസ്തമായ 'വാടക സിദ്ധാന്തം' (Theory of Rent).
    • കാൾ മാർക്സ് (ജർമ്മൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനും തത്വചിന്തകനും): 'അധിക മൂല്യ സിദ്ധാന്തം' വികസിപ്പിച്ചു, തൊഴിലാളിയാണ് ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെങ്കിലും അവർക്ക് ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ എന്നും ഭൂരിഭാഗവും മുതലാളിമാർ കൈവശം വെക്കുന്നു എന്നും പ്രസ്താവിച്ചു.
    • ജെ.എം. കെയ്ൻസ് (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ): പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ സർക്കാർ ഇടപെടൽ ആവശ്യമാണെന്ന് വാദിച്ചു.
    • ജെ.എ. ഷുംപീറ്റർ (ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്): 'സർഗ്ഗാത്മക വിനാശം' (Creative Destruction) എന്ന ആശയം വികസിപ്പിച്ചു, അവിടെ നവീകരണം പുതിയ അവസരങ്ങളും വളർച്ചയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു, എന്നാൽ നിലവിലുള്ള വ്യവസായങ്ങളെയും സാങ്കേതികവിദ്യകളെയും തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (ഉദാ: ടേപ്പ് റെക്കോർഡറുകൾക്ക് പകരം സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ).
  • ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞരും അവരുടെ ചിന്തകളും:
    • ചാണക്യൻ (പുരാതന ഇന്ത്യ): സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനായി കാര്യക്ഷമമായ ഒരു നികുതി സമ്പ്രദായം രൂപീകരിച്ചു.
    • ദാദാഭായ് നവറോജി: 'ചോർച്ചാ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ' ഉപജ്ഞാതാവ്.
    • മഹാത്മാഗാന്ധി:
      • ഹിന്ദ് സ്വരാജിലും എന്റെ സ്വപ്നത്തിലെ ഇന്ത്യയിലും സാമ്പത്തിക കാഴ്ചപ്പാടുകൾ.
      • സ്വയംപര്യാപ്തതയിലും വികേന്ദ്രീകരണത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വിഭാവനം ചെയ്തു.
      • പ്രാദേശിക തൊഴിൽ ഉറപ്പാക്കാൻ ഗ്രാമീണ വ്യവസായങ്ങളെ പരിപോഷിപ്പിക്കുക.
      • പ്രാദേശികമായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന സാധനങ്ങൾക്ക് പ്രാദേശിക കമ്പോളങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക.
      • സാമൂഹിക നീതിക്കായി സാമ്പത്തിക അസമത്വം ഇല്ലാതാക്കുക.
    • അമർത്യ കുമാർ സെൻ (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ നോബൽ സമ്മാനം നേടിയ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ, 1998):
      • ക്ഷേമ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലെ സംഭാവനകൾക്ക് പുരസ്കാരം.
      • ചിന്തകൾ: സാമ്പത്തിക പുരോഗതിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ; ലിംഗസമത്വവും സ്ത്രീ ശാക്തീകരണവും അത്യന്താപേക്ഷിതം; സാമ്പത്തിക വികസനം മനുഷ്യന്റെ അവകാശങ്ങളിലും സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളിലുമുള്ള സ്വാധീനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
    • അഭിജിത് വിനായക് ബാനർജി (ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ നോബൽ സമ്മാനം നേടിയ, 2019):
      • ആഗോള ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സമീപനത്തിന് എസ്തെർ ഡുഫ്ലോ, മൈക്കിൾ ക്രെമർ എന്നിവരുമായി ചേർന്ന് പുരസ്കാരം നേടി.

അധ്യായം 5: ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന: അവകാശങ്ങളും കടമകളും

• ആമുഖം
  • ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ പ്രസംഗം (1949 നവംബർ 25) സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ഉയർത്തിക്കാട്ടി.
  • ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നിവ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും സംരക്ഷിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
  • ഇവ മൗലികാവകാശങ്ങളായും സംസ്ഥാന നയത്തിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ തത്വങ്ങളായും പൗരന്മാരുടെ അടിസ്ഥാന കടമകളായും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
  • ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭ:
    • 1946 ഡിസംബർ 6-ന് നിലവിൽ വന്നു.
    • ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ചെയർമാൻ ആയിരുന്നു; ജവഹർലാൽ നെഹ്റു മൂന്ന് പ്രധാന ഉപസമിതികളുടെ ചെയർമാൻ ആയിരുന്നു.
    • തുടക്കത്തിൽ 389 അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, 1947-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം 299 അംഗങ്ങളുമായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.
• അവകാശങ്ങൾ
  • നിർവചനം: സമൂഹത്താൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും നിയമത്തിലൂടെ സംസ്ഥാനം അംഗീകരിച്ച് നടപ്പിലാക്കുന്നതുമായ അവകാശവാദങ്ങൾ.
  • ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങൾ വ്യക്തിഗത അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നു, സർക്കാർ നിയമത്തിലൂടെ നടപ്പിലാക്കുന്നു.
  • ഭരണഘടനകളിൽ അവകാശങ്ങളുടെ ഒരു പട്ടിക ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇത് സർക്കാർ ഇടപെടലുകൾക്ക് പരിമിതികൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ലംഘനങ്ങൾക്കുള്ള പരിഹാരം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• മൗലികാവകാശങ്ങൾ
  • നിർവചനം: അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ, ഒരു ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയിൽ അന്തസ്സ്, സ്വാതന്ത്ര്യം, അതിജീവനം എന്നിവയ്ക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതം; സംസ്ഥാനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ: വിവേചനമില്ലാതെ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സും വ്യക്തിത്വവും സാർവത്രികമായി സംരക്ഷിക്കുന്ന അവകാശങ്ങൾ.
  • മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ചരിത്രം (സ്വാധീനങ്ങൾ):
    • മാഗ്നാ കാർട്ട (1215): ബ്രിട്ടനിലെ അവകാശങ്ങളുടെ ഏറ്റവും പഴയ രേഖാമൂലമുള്ള രേഖ, രാജാവും സർക്കാരും നിയമത്തിന് അതീതരല്ലെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിന്റെ അധികാരങ്ങൾക്കും നിയമപരമായ തത്വങ്ങൾക്കും അടിസ്ഥാനം.
    • ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിനു ശേഷമുള്ള മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം (മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെയും പൗരന്റെയും അവകാശ പ്രഖ്യാപനം - 1789): ഫ്രാൻസിലെ ദേശീയ അസംബ്ലി പ്രഖ്യാപിച്ചു, വ്യക്തിഗത/കൂട്ടായ അവകാശങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; പൗരന്മാർ സ്വതന്ത്രരും തുല്യരുമായി ജനിക്കുന്നു.
    • യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ബിൽ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് (1789): ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ രേഖാമൂലമുള്ള ഭരണഘടനയിൽ മതവിശ്വാസം, സംസാര/പത്ര സ്വാതന്ത്ര്യം, സമാധാനപരമായ സമ്മേളനം, ജീവന്റെ/സ്വത്തിന്റെ സുരക്ഷ എന്നിവ പോലുള്ള അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സാർവത്രിക മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം (1948): എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങളും നടപ്പിലാക്കാൻ പുറപ്പെടുവിച്ച അവകാശ ബിൽ.
  • ഈ രേഖകൾ ഇന്ത്യയുടെ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ജനാധിപത്യ ഭരണഘടനകളിൽ മൗലികാവകാശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനെ സ്വാധീനിച്ചു.
  • ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ മൗലികാവകാശങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ച ഘടകങ്ങൾ:
    • ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് അനുഭവിച്ച അവകാശ നിഷേധങ്ങൾ.
    • സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച മൂല്യങ്ങൾ.
    • ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ.
    • മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ ഭരണഘടനകളിലെയും അവകാശ ബില്ലുകളിലെയും അവകാശങ്ങൾ.
  • ഭരണഘടനാ ദിനം: 1949-ൽ ഭരണഘടന അംഗീകരിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി നവംബർ 26 ആചരിക്കുന്നു.
  • സ്ഥാനം: ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം.
  • സാധാരണ നിയമങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഭരണഘടനയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ഉറപ്പാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ പ്രത്യേക മൗലികാവകാശങ്ങൾ (അനുച്ഛേദം 14-32)
  • സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 14 മുതൽ 18 വരെ):
    • നിയമത്തിനു മുന്നിൽ തുല്യതയും എല്ലാവർക്കും നിയമത്തിന്റെ തുല്യ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • മതം, വർഗ്ഗം, ജാതി, ലിംഗഭേദം, ജനനസ്ഥലം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്നു.
    • ഹോട്ടലുകൾ, കടകൾ, കിണറുകൾ, കുളങ്ങൾ, കുളിപ്പുരകൾ, പൊതുറോഡുകൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള തുല്യ പ്രവേശനം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • പൊതു ജോലികളിൽ അവസര സമത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • അയിത്തം നിരോധിക്കുകയും സ്ഥാനപ്പേരുകൾ നിർത്തലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 19 മുതൽ 22 വരെ):
    • വിദേശ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ജീവിച്ച ഇന്ത്യക്കാരുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
    • അനുച്ഛേദം 19-ലെ അവകാശങ്ങൾ:
      • സംസാരത്തിനും അഭിപ്രായ പ്രകടനത്തിനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
      • സമാധാനപരമായി സമ്മേളിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
      • സംഘടനകൾ രൂപീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
      • ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശത്ത് എവിടെയും സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
      • ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപ്രദേശത്ത് എവിടെയും താമസിക്കാനും സ്ഥിരതാമസമാക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
      • ഏതെങ്കിലും തൊഴിൽ ചെയ്യാനോ ഏതെങ്കിലും ജോലിയോ കച്ചവടമോ ബിസിനസ്സോ ചെയ്യാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
    • വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം, ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, വ്യക്തിഗത സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവ പോലുള്ള അവകാശങ്ങൾ അനുച്ഛേദങ്ങൾ 20 മുതൽ 22 വരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
    • ഈ അവകാശങ്ങൾ ദേശീയ അഖണ്ഡത, പരമാധികാരം, സുരക്ഷ എന്നിവയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്.
  • ചൂഷണത്തിനെതിരെയുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 23 ഉം 24 ഉം):
    • ചൂഷണങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി സുരക്ഷിതമായ ജീവിതം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • അനുച്ഛേദം 23 എല്ലാത്തരം നിർബന്ധിത വേലയും മനുഷ്യക്കടത്തും നിരോധിക്കുകയും അവയെ നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
    • അനുച്ഛേദം 24 14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ ഖനികൾ, ഫാക്ടറികൾ, മറ്റ് അപകടകരമായ ജോലി സ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിയമിക്കുന്നത് നിരോധിക്കുന്നു.
    • വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം-2009:
      • 2002-ൽ 86-ആം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമപ്രകാരം വിദ്യാഭ്യാസം അനുച്ഛേദം 21A പ്രകാരം ഒരു മൗലികാവകാശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
      • 2009-ൽ പാർലമെന്റ് നിയമം പാസാക്കി, 2010 ഏപ്രിൽ മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
      • ആറ് മുതൽ പതിനാല് വയസ്സുവരെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവും ഗുണനിലവാരമുള്ളതുമായ വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
  • മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 25 മുതൽ 28 വരെ):
    • ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഏതെങ്കിലും മതം വിശ്വസിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിക്കുന്നു.
    • മനസ്സാക്ഷിക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉൾപ്പെടുന്നു.
    • എല്ലാ മതങ്ങൾക്കും തുല്യ പരിഗണനയും സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • പൊതുവായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, ആരോഗ്യം, സദാചാരം എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്.
  • സാംസ്കാരികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ അവകാശങ്ങൾ (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 29 മുതൽ 30 വരെ):
    • ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തിൽ മത, ഭാഷാ, സാംസ്കാരിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
    • ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ: ഒരു പ്രദേശത്തോ രാജ്യത്തോ മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളെക്കാൾ എണ്ണത്തിൽ കുറവുള്ള, പൊതുവായ ഭാഷ, മതം, സംസ്കാരം എന്നിവയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ.
    • ഈ അവകാശങ്ങൾ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് അവരുടെ സംസ്കാരം, ഭാഷ, ലിപി എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാനും വികസിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
    • എല്ലാ മത, ഭാഷാ, സാംസ്കാരിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും അവരുടെ സംസ്കാരം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിനും സ്വന്തം വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും നടത്താനും അവകാശമുണ്ട്.
  • ഭരണഘടനാപരമായ പ്രതിവിധിക്കുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദം 32):
    • വ്യക്തിഗത സുരക്ഷയ്ക്കും സംരക്ഷണത്തിനുമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ സംരക്ഷണങ്ങളിൽ ഒന്ന്.
    • മൗലികാവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ, വ്യക്തികൾക്ക് അവ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതിയെ (അനുച്ഛേദം 32) അല്ലെങ്കിൽ ഹൈക്കോടതികളെ (അനുച്ഛേദം 226) സമീപിക്കാം.
    • റിട്ടുകളിലൂടെ (ഉത്തരവുകൾ/നിർദ്ദേശങ്ങൾ) കോടതികൾ അവകാശങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു.
    • ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ഈ അവകാശത്തെ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവും എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
    • റിട്ടുകളുടെ തരം:
      • ഹേബിയസ് കോർപ്പസ്: നിയമവിരുദ്ധമായി തടങ്കലിൽ വെച്ച വ്യക്തിയെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കാൻ കസ്റ്റോഡിയനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന കോടതി ഉത്തരവ്.
      • മാൻഡമസ്: ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നിയമപരമായ കടമ നിർവഹിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടത് മറ്റൊരാളുടെ അവകാശങ്ങളെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമ്പോൾ നൽകുന്ന ഉത്തരവ്.
      • പ്രോഹിബിഷൻ: കീഴ്ക്കോടതികളെ അവരുടെ അധികാരപരിധിക്ക് പുറത്തുള്ള കേസുകൾ കേൾക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിലക്കുന്ന ഉത്തരവ്.
      • ക്വോ വാറന്റോ: അർഹിക്കാത്ത സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനെ തടയുന്ന ഉത്തരവ്.
      • സെർഷ്യോററി: ഒരു കീഴ്ക്കോടതിയിൽ നിന്ന് ഒരു ഉയർന്ന കോടതിയിലേക്ക് ഒരു തീർപ്പുകൽപ്പിക്കാത്ത കേസ് മാറ്റാൻ ഉത്തരവിടുന്ന ഉത്തരവ്.
• മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ (ഭാഗം IV, അനുച്ഛേദങ്ങൾ 36-51)
  • ലക്ഷ്യം: എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും ക്ഷേമവും പുരോഗതിയും ഉറപ്പാക്കി ഒരു ക്ഷേമരാഷ്ട്രം സ്ഥാപിക്കുക.
  • അവകാശങ്ങൾക്കും സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾക്കും പുറമെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക നീതി കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള ആശയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • കോടതികളാൽ നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുമ്പോൾ സർക്കാരുകൾ അവ പരിഗണിക്കണം.
  • ഭരണം, നിയമനിർമ്മാണം എന്നിവയിൽ സർക്കാരുകൾക്കുള്ള ശുപാർശകൾ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക, വിദ്യാഭ്യാസ, അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
  • മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
    • ഉദാരമായ ആശയങ്ങൾ: അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാനവും സുരക്ഷയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ്, തുല്യനീതിയും സൗജന്യ നിയമ സഹായവും, ആറ് വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് പരിചരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും, പരിസ്ഥിതി/കന്നുകാലി/വന്യജീവി സംരക്ഷണം.
    • സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ: തൊഴിലാളികൾക്ക് ജീവിക്കാൻ കൂലി, പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും തുല്യ ജോലിക്കും തുല്യ വേതനം, വ്യവസായ മാനേജ്മെന്റിൽ തൊഴിലാളികളുടെ പങ്കാളിത്തം, തൊഴിലിനുള്ള അവകാശം, മനുഷ്യത്വപരമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ, പ്രസവാവധി ആനുകൂല്യങ്ങൾ.
    • ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങൾ: ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുക, കുടിൽ വ്യവസായങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, കൃഷിയും മൃഗസംരക്ഷണവും, ലഹരി പാനീയങ്ങളുടെയും മയക്കുമരുന്നിന്റെയും നിരോധനം, പട്ടികജാതി/വർഗ്ഗക്കാരുടെയും ദുർബല വിഭാഗങ്ങളുടെയും ഉന്നമനം.
• മൗലികാവകാശങ്ങളും നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളും: വ്യത്യാസങ്ങൾ
  • പരസ്പരം പൂരകമാണ്: മൗലികാവകാശങ്ങൾ സർക്കാർ അധികാരത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു; നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ സർക്കാരിനെ പ്രവർത്തിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു.
  • വ്യാപ്തി: മൗലികാവകാശങ്ങൾ വ്യക്തിഗത അവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
  • നടപ്പിലാക്കാനുള്ള കഴിവ്: മൗലികാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്ക് കോടതികളെ സമീപിക്കാം; നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളുടെ ലംഘനങ്ങൾക്ക് ഇത് സാധ്യമല്ല.
  • ഭേദഗതി: മൗലികാവകാശങ്ങൾക്ക് സങ്കീർണ്ണമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ; നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾക്ക് താരതമ്യേന ലളിതം (നിയമനിർമ്മാണത്തിലൂടെ).
  • ജനാധിപത്യം: മൗലികാവകാശങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യം നടപ്പിലാക്കുന്നു; മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ തത്വങ്ങൾ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു.
  • പ്രായോഗികമായി: നിരവധി നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ നിയമനിർമ്മാണത്തിലൂടെ നടപ്പിലാക്കി (ഉദാ: പഞ്ചായത്തിരാജ്-നഗർപാലികാ നിയമങ്ങൾ 1993, വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം 2009, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ നിയമം 1986, തുല്യ വേതന നിയമം 1976).
• മൗലിക കടമകൾ (ഭാഗം IVA, അനുച്ഛേദം 51A)
  • ന്യായീകരണം: അവകാശങ്ങളോടൊപ്പം പൗരന്മാർക്ക് കടമകളുമുണ്ട്, രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും അഖണ്ഡതയ്ക്കും ഇത് അത്യന്താപേക്ഷിതം.
  • സർദാർ സ്വരൺ സിംഗ് കമ്മിറ്റി (1976): മൗലിക കടമകൾ ശുപാർശ ചെയ്യാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിയമിച്ച കമ്മിറ്റി.
  • 42-ആം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി (1976): മൗലിക കടമകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പുതിയ ഭാഗം (IVA) അനുച്ഛേദം 51A ആയി ഉൾപ്പെടുത്തി.
  • സ്വഭാവം: പതിനൊന്ന് കടമകൾ, ചിലത് ധാർമ്മികം, ചിലത് പൗരം.
  • അടിസ്ഥാന തത്വം: അവകാശങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ പൗരന്മാർ കടമകളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായിരിക്കണം.
  • ചില മൗലിക കടമകൾ:
    • ഭരണഘടനയെ അനുസരിക്കുകയും അതിന്റെ ആശയങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, ദേശീയ പതാക, ദേശീയ ഗാനം എന്നിവയെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് പ്രചോദനമായ ഉന്നത ആശയങ്ങളെ വിലമതിക്കുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്യുക.
    • ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാരം, ഐക്യം, അഖണ്ഡത എന്നിവ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • രാജ്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ ദേശീയ സേവനം നൽകുകയും ചെയ്യുക.
    • വൈവിധ്യങ്ങൾക്കതീതമായി സൗഹാർദ്ദവും പൊതുവായ സാഹോദര്യ മനോഭാവവും വളർത്തുക; സ്ത്രീകളുടെ അന്തസ്സിന് ഹാനികരമായ ആചാരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുക.
    • കൂട്ടായ സംസ്കാരത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ പൈതൃകത്തെ വിലമതിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതിയെ (വനങ്ങളും തടാകങ്ങളും നദികളും വന്യജീവികളും) സംരക്ഷിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ജീവികളോട് ദയ കാണിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, മാനവികത, അന്വേഷണത്തിന്റെയും പരിഷ്കരണത്തിന്റെയും മനോഭാവം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുക.
    • പൊതു സ്വത്ത് സംരക്ഷിക്കുകയും അക്രമം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക.
    • രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഉന്നത നേട്ടങ്ങൾക്കായി വ്യക്തിഗത/കൂട്ടായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ എല്ലാ മേഖലകളിലും മികവ് പുലർത്താൻ പരിശ്രമിക്കുക.
    • ആറ് മുതൽ പതിനാല് വയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടിക്ക്/വാർഡിന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവസരങ്ങൾ നൽകേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെ/രക്ഷിതാക്കളുടെ കടമയാണ്.
  • അന്തസ്സുള്ള ജീവിതം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം, ദേശീയ അഖണ്ഡത എന്നിവയ്ക്കുള്ള അവകാശങ്ങളുടെയും കടമകളുടെയും ഒരു ചട്ടക്കൂടായി ഭരണഘടന പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

അധ്യായം 6: വിഭവ ഉപയോഗവും സുസ്ഥിരതയും

• വിഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം
  • കോലാർ ഗോൾഡ് ഫീൽഡ് (കെ.ജി.എഫ്.): ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളതും വലിയതുമായ സ്വർണ്ണ ഖനി, 1804-ൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1880 മുതൽ 1956 വരെ 800 ടണ്ണിലധികം സ്വർണ്ണം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു.
  • ഇലക്ട്രോണിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയവയിൽ സ്വർണ്ണം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  • വിഭവത്തിന്റെ നിർവചനം: പാരിസ്ഥിതികമായി ലഭ്യമായതും സാങ്കേതികമായി പ്രാപ്യമായതും സാംസ്കാരികമായി സ്വീകാര്യമായതും ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിവുള്ളതുമായ എന്തും.
  • വസ്തുക്കളും (വെള്ളം, വായു, മണ്ണ്) അല്ലാത്ത വസ്തുക്കളും (അറിവ്, ആരോഗ്യം) ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • ഏത് വസ്തുവും സമയവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉപയോഗിച്ച് ഒരു വിഭവമായി മാറും.
  • മനുഷ്യ വിഭവം: മനുഷ്യർ കഴിവുകളും നൈപുണ്യവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉപയോഗിച്ച് വിഭവങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ അവരെ വിഭവങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. 
• വിഭവങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
  
  
  
  
  
  
  
  
  • ഉത്ഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി:
    • പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ: പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നത് (ഉദാ: വായു, ധാതുക്കൾ).
    • മനുഷ്യനിർമ്മിത വിഭവങ്ങൾ: മനുഷ്യർ സൃഷ്ടിച്ചത് (ഉദാ: റോഡ്, യന്ത്രങ്ങൾ).
    • കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം: പൂർണ്ണമായും സൗരോർജ്ജത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനത്താവളം, വിഭവ ഉപയോഗത്തിന് ഉദാഹരണം.
  • പുനരുപയോഗിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി:
    • വിഭവങ്ങൾ ലഭ്യതയിലും പുനരുപയോഗക്ഷമതയിലും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; എല്ലാം ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല (എല്ലായിടത്തും ലഭ്യമല്ല, ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ തീർന്നുപോകും).
    • പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിഭവങ്ങൾ: ഉപയോഗത്തിന് ശേഷം തീർന്നുപോകാത്തതും വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതുമായവ; പ്രകൃതിയിൽ തുടർച്ചയായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു (ഉദാ: സൂര്യപ്രകാശം, കാറ്റ്, തിരമാലകൾ).
    • പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിഭവങ്ങൾ: ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളെടുത്ത് രൂപപ്പെടുന്നതും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അളവ് കുറയുന്നതുമായവ (ഉദാ: ഇരുമ്പ്, സ്വർണ്ണം, കൽക്കരി, പെട്രോളിയം).
      • മുംബൈ ഹൈ: അറബിക്കടലിലെ ഒരു വലിയ ഓഫ്‌ഷോർ എണ്ണപ്പാടം, 1974-ൽ കണ്ടെത്തി, ONGC നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
• ധാതുക്കൾ
  • നിർവചനം: പ്രത്യേക രാസ, ഭൗതിക ഗുണങ്ങളുള്ള പ്രകൃതിദത്തമായ ജൈവ, അജൈവ വസ്തുക്കൾ (ഉദാ: പെട്രോളിയം, ഇരുമ്പയിര്, ബോക്സൈറ്റ്).
  • നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഖനനവും സംസ്കരണവും ആവശ്യമാണ്.
  • അയിര്: മാലിന്യങ്ങൾ കലർന്ന ധാതുക്കളുടെ അസംസ്കൃത രൂപം, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഖനനം ചെയ്തെടുക്കുന്നത്.
  • ശുദ്ധീകരണ പ്രക്രിയകളിലൂടെ അയിരുകളെ വിലയേറിയ ധാതുക്കളാക്കി മാറ്റുന്നു.
  • ഖനനം: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നോ ഭൂമിക്കടിയിൽ നിന്നോ വിലയേറിയ വസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തുകയും വേർതിരിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയ; ഉപരിതല ഖനനം, ഭൂഗർഭ ഖനനം എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കുന്നു.
  • ഘടനയുടെയും ഭൗതിക സവിശേഷതകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ വർഗ്ഗീകരണം:
    • ലോഹ ധാതുക്കൾ:
      • ലോഹാംശമുള്ള സ്വാഭാവികമായി കാണുന്ന വസ്തുക്കൾ.
      • വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ലോഹം സാധാരണയായി കഠിനവും തിളക്കമുള്ളതുമാണ് (ഉദാ: ബോക്സൈറ്റിൽ നിന്ന് അലുമിനിയം).
      • ഫെറസ് ലോഹങ്ങൾ: ഇരുമ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു (ഉദാ: ഇരുമ്പയിരുകൾ). ചാരനിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, കാന്തികമാണ്, ഭാരമുള്ളതാണ്.
        • ഇരുമ്പയിരുകൾ: മാഗ്നറ്റൈറ്റ് (കറുത്ത അയിര്, തമിഴ്നാട്, കർണാടക, ഝാർഖണ്ഡ്, ഗോവ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നല്ല ഗുണനിലവാരം), ഹെമറ്റൈറ്റ്, ലിമോനൈറ്റ്, സിഡറൈറ്റ്.
      • നോൺ-ഫെറസ് ലോഹങ്ങൾ: ഇരുമ്പ് അടങ്ങിയിട്ടില്ല. വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു, കാന്തികമല്ല, താരതമ്യേന ഭാരം കുറഞ്ഞതാണ്.
    • അലോഹ ധാതുക്കൾ:
      • ലോഹങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടില്ല.
      • കാഠിന്യം, തിളക്കം, ഡക്ടിലിറ്റി തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ താരതമ്യേന കുറവാണ്.
      • ജൈവ ധാതുക്കൾ: ജൈവ ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു (ഉദാ: കൽക്കരി, പെട്രോളിയം).
      • അജൈവ ധാതുക്കൾ: അജൈവ ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു (ഉദാ: ഗ്രാഫൈറ്റ്, കളിമണ്ണ്).
  • ഇന്ത്യയിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന ധാതുക്കൾ സമൃദ്ധമാണ്, എന്നാൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുടനീളം അവയുടെ വിതരണം ഏകതാനമല്ല.
  •  
• നിർമ്മാണ വ്യവസായങ്ങൾ
  • നിർവചനം: പ്രാദേശികവും വിദൂരവുമായ വിപണികൾക്കായി വളരെ മൂല്യമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ സംസ്കരിക്കുന്നത്.
  • ധാതുക്കൾ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പ്രധാന അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളാണ്.

  • 

     
  • അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വർഗ്ഗീകരണം:
    • കാർഷികാധിഷ്ഠിത വ്യവസായം (ഉദാ: പഞ്ചസാര വ്യവസായം).
    • ധാതു അധിഷ്ഠിത വ്യവസായം (ഉദാ: ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായം).
    • രാസ വ്യവസായം (ഉദാ: പെട്രോളിയം വ്യവസായം).
    • വന അധിഷ്ഠിത വ്യവസായം (ഉദാ: പേപ്പർ വ്യവസായം).
    • മൃഗാധിഷ്ഠിത വ്യവസായം (ഉദാ: തുകൽ വ്യവസായം).
  • പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി: അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ പുരോഗതിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംവിധാനം.
  • ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായം:
    • വ്യാവസായിക വികസനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം; ഒരു അടിസ്ഥാന വ്യവസായം (മറ്റ് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകുന്നു) എന്നും ഘന വ്യവസായം (വലിയ അസംസ്കൃത വസ്തു ഉപയോഗം, ഭാരമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
    • ഇന്ത്യ ഏറ്റവും വലിയ ഉൽപ്പാദകരിൽ ഒന്നാണ്.
    • സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ പങ്ക്: മറ്റ് വ്യവസായങ്ങളെയും സേവന മേഖലകളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, ദേശീയ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ജീവിത നിലവാരം ഉയർത്തുന്നു.
    • ചരിത്രപരമായ വികസനം:
      • പുരാതന ഇന്ത്യക്കാർ ലോഹനിർമ്മാണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നു.
      • ആധുനിക വ്യവസായം 1907-ൽ സാക്ചിയിൽ (ജംഷെഡ്പൂർ) ടാറ്റ അയൺ ആൻഡ് സ്റ്റീൽ കമ്പനി (ടിസ്കോ) യോടെ ആരംഭിച്ചു.
      • പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാളിലെ ഇന്ത്യൻ അയൺ ആൻഡ് സ്റ്റീൽ കമ്പനി (IISCO) (1919).
      • കർണാടകയിലെ മൈസൂർ അയൺ ആൻഡ് സ്റ്റീൽ (വിശ്വേശ്വരയ്യ അയൺ ആൻഡ് സ്റ്റീൽ) കമ്പനി (1923).
      • സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം: ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ച. രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി കാലത്ത് ഭിലായിൽ (സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായി ചേർന്ന്), റൂർക്കേലയിൽ (ജർമ്മനി), ദുർഗ്ഗാപൂരിൽ (ബ്രിട്ടൻ) മൂന്ന് സംയോജിത പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചു.
      • സ്റ്റീൽ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് (SAIL) മാനേജ്മെന്റ് ഏറ്റെടുത്തു.
    • വിതരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
      • ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഘടകങ്ങൾ: ഭൂപ്രകൃതി, കാലാവസ്ഥ, ജലം, ഊർജ്ജം, അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ.
      • ഭൂമിശാസ്ത്രപരമല്ലാത്ത ഘടകങ്ങൾ: മൂലധനം, സംഘാടനം, കമ്പോളം, സർക്കാർ നയങ്ങൾ, ഗതാഗതം, തൊഴിലാളികളുടെ ലഭ്യത.
      • ഒഡീഷ ഉദാഹരണം: ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം, ധാതു/ജല ലഭ്യത എന്നിവ കാരണം വളർച്ച. കെൻഝാർ, സുന്ദർഗഡ്, മയൂർഭഞ്ച് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള ഇരുമ്പയിര്; താൽച്ചെറിൽ കൽക്കരി. മികച്ച റെയിൽവേ ശൃംഖല, ഹൈവേകൾ, നീണ്ട തീരപ്രദേശം, തുറമുഖങ്ങൾ എന്നിവ വ്യാവസായിക വികസനത്തിനും വ്യാപാരത്തിനും സഹായിച്ചു.
• നിർമ്മാണ വ്യവസായങ്ങളുടെ സ്വാധീനം
  • വ്യവസായങ്ങൾ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും സാമൂഹികവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
  • മലിനീകരണം: വായു, ജലം, മണ്ണ് എന്നിവയുടെ ഭൗതിക, രാസ, ജൈവ സവിശേഷതകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അഭികാമ്യമല്ലാത്ത പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ. നിർമ്മാണ വ്യവസായങ്ങളുടെ പ്രധാന ഫലം.
    • വായു മലിനീകരണം: വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുക (സൾഫർ ഡയോക്സൈഡ്, കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ്, കാർബൺ മോണോക്സൈഡ്, മീഥേൻ) പ്രകൃതിക്കും മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തിനും ഭീഷണിയാണ്.
    • ജല മലിനീകരണം: വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യജലം/വിഷവസ്തുക്കൾ നദികളെയും തടാകങ്ങളെയും മലിനമാക്കുന്നു, ഇത് ജലജീവികൾക്കും മനുഷ്യർക്കും ഹാനികരമാണ്.
    • മണ്ണ് മലിനീകരണം: വ്യാവസായിക മാലിന്യങ്ങൾ/ഇ-മാലിന്യങ്ങൾ മണ്ണിന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റുന്നു, കൃഷിയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും ബാധിക്കുന്നു.
    • ശബ്ദ മലിനീകരണം: വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമിത ശബ്ദം ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ ശാരീരിക/മാനസികാരോഗ്യത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു.
  • വിഭവ ശോഷണം: ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിഭവങ്ങളുടെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപയോഗം ശോഷണത്തിനും പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു (ഉദാ: വനനശീകരണം, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത നഷ്ടപ്പെടൽ, ജല/ധാതു ശോഷണം).
  • പ്രാദേശിക അസമത്വം: അസന്തുലിതമായ വിഭവ വിതരണവും അപര്യാപ്തമായ സൗകര്യങ്ങളും വ്യാവസായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, ഇത് വരുമാനത്തിലും ജീവിത നിലവാരത്തിലും അസമത്വങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
  • കുടിയേറ്റം: തൊഴിലിനും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതത്തിനുമായി ആളുകൾ കുറഞ്ഞ വികസിത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യാവസായിക മേഖലകളിലേക്ക് സ്ഥിരമായോ താൽക്കാലികമായോ മാറുന്നത് ജനസംഖ്യാ സാന്ദ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
  • നഗരവൽക്കരണം: ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റവും സ്വാഭാവിക വളർച്ചയും കാരണം നഗരങ്ങളുടെ വലുപ്പത്തിലും ജനസംഖ്യയിലും വർദ്ധനവ്, ഇത് സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
• വിഭവ സംരക്ഷണം
  • നിർവചനം: വിവേകപൂർവ്വം ഉപയോഗിച്ച് അമിത ചൂഷണം ഒഴിവാക്കി വിഭവ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നത്.
  • ലക്ഷ്യങ്ങൾ: ഭാവി തലമുറകൾക്കായി സംരക്ഷിക്കുക, പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുക, പ്രകൃതിയിലും മനുഷ്യരിലുമുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക.
  • രീതികൾ: പുനരുപയോഗം, ജലസംരക്ഷണം, ഊർജ്ജ സംരക്ഷണം, വനസംരക്ഷണം.
  • സുസ്ഥിര വികസനം: വിഭവ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന നയം.
    • നിർവചനം: ഭാവി തലമുറകളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കുമേൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ വർത്തമാനകാല ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നത്.
    • പാരിസ്ഥിതിക ക്ഷേമവും ജനങ്ങളുടെ ജീവിത നിലവാരവും സന്തുലിതമാക്കുന്നതിലൂടെ കൈവരിക്കുന്നു.
    • രീതികൾ: പുനരുപയോഗം, ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുക, വിഭവങ്ങൾ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുക.
    • സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ: 2015-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ നിർദ്ദേശിച്ച 2030-ഓടെ കൈവരിക്കേണ്ട 17 ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

അധ്യായം 7: മാധ്യമങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രതിഫലനങ്ങളും

• മാധ്യമങ്ങളിലേക്കുള്ള ആമുഖം
  • പുരാതന കാലം മുതൽ മനുഷ്യർ വിവിധ ആശയവിനിമയ രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
  • ബഹുജന മാധ്യമങ്ങൾ: ഒരേ സമയം നിരവധി ആളുകളിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയുന്ന വിവിധ ആശയവിനിമയ രൂപങ്ങൾ (ഉദാ: പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ, ഇന്റർനെറ്റ്, സോഷ്യൽ മീഡിയ).
  • വായനാ, എഴുത്ത് കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും എഴുത്ത് ഭാഷയിലൂടെ വായനയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും (പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, ബ്ലോഗുകൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയ) മാധ്യമങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
  • സംവേദനാത്മക പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ പ്രതിഫലനത്തെയും ചിന്തകൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
  • സാക്ഷരതാ പരിപാടികൾ കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെയും അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലൂടെയും സാമൂഹിക പുരോഗതി ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു.
  • സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റം അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളിലേക്കുള്ള പരിണാമത്തിന് കാരണമായി.
• മാധ്യമങ്ങളുടെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ
  • സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെയും ഇടപെടലിനെയും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ആശയവിനിമയ ഉപാധികൾ.
  • 1. അച്ചടി മാധ്യമങ്ങൾ:
    • പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, പുസ്തകങ്ങൾ.
    • സമഗ്രമായ വാർത്തകളും ഫീച്ചറുകളും സാഹിത്യസൃഷ്ടികളും നൽകുന്നു.
    • വിശ്വസനീയവും ആഴത്തിലുള്ളതുമായ വായനാനുഭവം നൽകുന്നു; വീണ്ടും വായിക്കാൻ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
    • ആശയവിനിമയം ഏകദിശയിലുള്ളതാണ് (അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്ന് വായനക്കാരിലേക്ക്).
  • 2. പ്രക്ഷേപണ മാധ്യമങ്ങൾ:
    • റേഡിയോയും ടെലിവിഷനും.
    • ഒരേ സമയം വലിയൊരു ജനവിഭാഗത്തിലേക്ക് ആശയങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നു.
    • പ്രതികരണത്തിൽ കാലതാമസമുള്ളതിനാൽ ആശയവിനിമയം ഏകദിശയിലുള്ളതും പരിമിതമായ ഇടപെടലുകളുമുള്ളതാണ്.
    • വാർത്തകൾ, സംഗീതം, ചർച്ചകൾ, സംവാദങ്ങൾ, കായിക വിനോദങ്ങൾ എന്നിവ നൽകുന്നു.
    • ഒരു വലിയ ജനസംഖ്യയെ സ്വാധീനിക്കുകയും പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • 3. ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ:
    • ഇന്റർനെറ്റിന്റെ ആവിർഭാവത്തോടെ ഉയർന്നുവന്നു.
    • വെബ്സൈറ്റുകൾ, ഓൺലൈൻ വാർത്തകൾ, ബ്ലോഗുകൾ എന്നിവ തത്സമയ റിപ്പോർട്ടുകൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.
    • സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാനും ചർച്ച ചെയ്യാനുമുള്ള അവസരങ്ങളും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
  • 4. സോഷ്യൽ മീഡിയ:
    • ആധുനിക ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകം, വ്യക്തിബന്ധങ്ങളെയും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
    • ടെക്സ്റ്റ്, ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാനും പങ്കുവെക്കാനും സംവദിക്കാനും അനുവദിക്കുന്ന ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ.
    • നേരിട്ടുള്ള സന്ദേശമയയ്ക്കൽ, പ്രതികരണം, പങ്കുവെക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെയും ഒത്തുചേരലുകളെയും സുഗമമാക്കുന്നു.
    • പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും സാംസ്കാരിക/രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
• പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങൾ vs. പുതിയ മാധ്യമങ്ങൾ
  • പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങൾ: അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളും പ്രക്ഷേപണ മാധ്യമങ്ങളും.
    • ആശയവിനിമയം: ഏകദിശയിലുള്ളത് (അയയ്ക്കുന്നയാൾക്ക് മാത്രം).
    • ഇടപെടൽ: പരിമിതം.
    • രൂപം: ഭൗതികമായത് (പത്രം, റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ).
    • സ്വീകർത്താക്കൾ: പരിമിതമായ പങ്കാളിത്തം.
    • ലഭ്യത: സമയവും സ്ഥലവും പരിമിതമായതിനാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ലഭ്യമല്ല.
  • പുതിയ മാധ്യമങ്ങൾ: ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും.
    • ആശയവിനിമയം: ദ്വിദിശയിലുള്ളത് (ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നവരും സ്വീകർത്താക്കളും തമ്മിൽ).
    • ഇടപെടൽ: ഉയർന്ന ഇടപെടലും പങ്കാളിത്തവും.
    • രൂപം: ഡിജിറ്റൽ (ഇന്റർനെറ്റ് പ്രാപ്തമായ ഉപകരണങ്ങൾ).
    • സ്വീകർത്താക്കൾ: ക്രിയാത്മകമായ പങ്കാളിത്തം.
    • ലഭ്യത: സമയവും സ്ഥലവും പരിമിതപ്പെടുത്താതെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ലഭ്യമാണ്.
  • പൊതുജനാഭിപ്രായം, സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയെ സ്വാധീനിച്ചുകൊണ്ട് മാധ്യമങ്ങൾ സമൂഹത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
  • സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹ്രസ്വകാല ഇടപെടലുകൾ സുഗമമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അർത്ഥവത്തായ ബന്ധങ്ങളിൽ ഇതിന് നെഗറ്റീവ് സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയും.
  • അമിത ഉപയോഗം പഠനം, ശാരീരിക/മാനസികാരോഗ്യം എന്നിവയെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുകയും വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ ബന്ധങ്ങളിൽ അകലം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും.
• മാധ്യമങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലെ സ്വാധീനം
  • 1. മാധ്യമങ്ങളും സാമൂഹികവൽക്കരണവും:
    • സാമൂഹികവൽക്കരണം എന്നാൽ ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കാനും പെരുമാറാനും പഠിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.
    • കുടുംബം, സ്കൂൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവ സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിന് സഹായിക്കുന്നു.
    • മാധ്യമങ്ങൾ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളെയും ആഗ്രഹങ്ങളെയും വ്യക്തിത്വ വികാസത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.
    • സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളും മനോഭാവങ്ങളും തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറുന്നു.
  • 2. മാധ്യമങ്ങളും പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കുന്നതും:
    • ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ, നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സർക്കാരുകൾ പൊതുജനാഭിപ്രായം (മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ശേഖരിച്ചത്) പരിഗണിക്കുന്നു.
    • തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും വിദേശ നയ ചർച്ചകളിലും പൊതുജനാഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കുന്നതിനും സമവായം നേടുന്നതിനും മാധ്യമങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന ഉപകരണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
    • ചില മാധ്യമ പരിപാടികൾ പക്ഷപാതപരവും പ്രതിലോമപരവുമാകാം.
    • തെറ്റായതും വ്യക്തമല്ലാത്തതുമായ ആശയങ്ങൾ, വ്യാജ വാർത്തകൾ, കെട്ടുകഥകൾ എന്നിവ പുതിയ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും (ഉദാ: കോവിഡ്-19 കാലത്ത്).
    • വ്യാജ വാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി ആക്റ്റ് 2000 (ഐടി ആക്റ്റ് 2000) പ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമാണ്, ഇത് സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കെതിരെ കർശന നിയമനടപടികൾ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    • സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്ഥിതിക വിഷയങ്ങൾ പൊതുജന ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരാൻ ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങൾ (സോഷ്യൽ മീഡിയ, വെബ്സൈറ്റുകൾ, ഓൺലൈൻ കാമ്പെയ്‌നുകൾ) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    • ഹാഷ്ടാഗ് (#) കാമ്പെയ്‌നുകൾ, അവബോധ പരിപാടികൾ, ധനസമാഹരണം എന്നിവ പൊതു ഇടപെടലുകളിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ പങ്കിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
  • 3. മാധ്യമങ്ങളും ഉപഭോഗ സ്വഭാവവും:
    • പരസ്യങ്ങളുടെയും പാചക ഷോകളുടെയും ഒരു കലവറയാണ് മാധ്യമങ്ങൾ.
    • പരസ്യം ചെയ്യുന്നതിലൂടെയും തൊഴിലവസരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലൂടെയും ഉപഭോക്തൃത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു.
    • പരസ്യങ്ങളും മറ്റ് പരിപാടികളും ഉപഭോഗ സ്വഭാവത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.
  • 4. മാധ്യമങ്ങളും സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളും:
    • സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ: വംശം, ലിംഗഭേദം, സംസ്കാരം, നിറം തുടങ്ങിയവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ മുൻധാരണകളോ ആശയങ്ങളോ.
    • ഇവ പലപ്പോഴും വിവിധതരം മാധ്യമങ്ങളിൽ (സീരിയലുകൾ, പരസ്യങ്ങൾ, സിനിമകൾ) പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
    • സാമൂഹിക മനോഭാവങ്ങളും മാനദണ്ഡങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തുകയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിലും നിലനിർത്തുന്നതിലും മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ഒരു പങ്കുണ്ട്.
  • 5. മാധ്യമങ്ങളും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും:
    • മാധ്യമങ്ങൾ വിവിധ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ പൊതുജന ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുകയും പരിഹാരങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• മാധ്യമങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും
  • സാങ്കേതികവിദ്യയും മാധ്യമങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ മുന്നേറ്റങ്ങൾ പുതിയ മാധ്യമ രൂപങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
  • പുതിയ മാധ്യമങ്ങൾ (സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, ഓൺലൈൻ വാർത്താ പോർട്ടലുകൾ, സ്ട്രീമിംഗ് സേവനങ്ങൾ) വിവര ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നു.
  • ലഭ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ആഗോള ആശയവിനിമയം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു (എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും എവിടെയും ഉള്ളടക്കം ആക്സസ് ചെയ്യുക).
  • നവീകരണങ്ങൾ: ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, ബിഗ് ഡാറ്റ, അൽഗോരിതങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ചാലകശക്തികൾ.
    • ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI): യന്ത്രങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യരെപ്പോലെ ചിന്തിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കാനും കഴിവുനൽകുന്നു, പഠനം, തീരുമാനമെടുക്കൽ, പ്രശ്നപരിഹാരം എന്നിവ പോലുള്ള ജോലികൾക്കായി മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയെ അനുകരിക്കുന്നു.
    • ബിഗ് ഡാറ്റ: പരമ്പരാഗത സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത വലിയതും സങ്കീർണ്ണവുമായ ഡാറ്റാസെറ്റുകൾ.
    • അൽഗോരിതങ്ങൾ: പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനുള്ള ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ/ഫോർമുലകൾ; AI-യിലും ബിഗ് ഡാറ്റയിലും, ഡാറ്റ വിശകലനം ചെയ്യാനും പാറ്റേണുകൾ തിരിച്ചറിയാനും പ്രവചനങ്ങൾ നടത്താനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• ഡിജിറ്റൽ മര്യാദകൾ
  • ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളുടെ നിരുത്തരവാദിത്തപരമായ ഉപയോഗം തട്ടിപ്പ്, അപകീർത്തിപ്പെടുത്തൽ, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, അപകടങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
  • നിർവചനം: ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ ഇടപഴകുമ്പോൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ശരിയായതും മാന്യവുമായ പെരുമാറ്റം.
  • ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ: മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വകാര്യതയെ മാനിക്കുക, അധിക്ഷേപിക്കുന്ന ഭാഷ ഒഴിവാക്കുക, ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിലെ സന്ദേശങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കുക, പോസ്റ്റുകൾ പങ്കിടുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കുക.
  • പ്രയോജനങ്ങൾ: പോസിറ്റീവും ഫലപ്രദവുമായ ഓൺലൈൻ ഇടപെടൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, ആശയവിനിമയത്തിൽ വ്യക്തത, പോസിറ്റീവ് ഓൺലൈൻ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ രൂപീകരിക്കുന്നു, സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നു, സമൂഹത്തെ സുരക്ഷിതമായ ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
• മീഡിയ സാക്ഷരതയും ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയും
  • മീഡിയ സാക്ഷരത: വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യാനും വിശകലനം ചെയ്യാനും വിലയിരുത്താനും സൃഷ്ടിക്കാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനുമുള്ള കഴിവ്. മാധ്യമ ഉള്ളടക്കം എങ്ങനെയാണ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതെന്നും അത് എങ്ങനെ ധാരണകളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നും വിമർശനാത്മകമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത: ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും വിലയിരുത്താനും ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാനുമുള്ള കഴിവ്. അടിസ്ഥാന കമ്പ്യൂട്ടർ കഴിവുകൾ, ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗം, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ നാവിഗേറ്റ് ചെയ്യൽ, ഓൺലൈൻ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ വിമർശനാത്മക വിലയിരുത്തൽ, സൈബർ അവബോധം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • ആശയവിനിമയം, വിവര ലഭ്യത, ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കൽ, പൊതുജനാഭിപ്രായം, സാമൂഹിക പെരുമാറ്റം, മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഇടപെടലിന്റെ ഒരു നിർണ്ണായക ഘടകമാണ് മാധ്യമങ്ങൾ.
  • AI യുടെയും സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെയും സഹായത്തോടെ മാധ്യമങ്ങളുടെ വളർച്ച വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

  Chapter 1: Invasion and Resistance

  • European Trade with India

• Europeans had trade relations with other parts of the world, including Asia, from ancient times.These connections led to the discovery of an eastward sea route from Europe by the end of the fifteenth century.Reasons for eastward sea route discovery:Technological advances in European shipbuilding and sailing.Growth in knowledge about geography.Advances made in compass and map making.Travel writings by voyagers provided knowledge about new territories and their wealth.The commercial market for Asian products like pepper in Europe.Conquest of Constantinople by the Turks in 1453, which blocked the land trade route between Europe and Asia.

• 
  
• • 
    
  • 
    
  • 
    
  • 
    
  • 
    
  • 
    

• Portuguese in India

• The Portuguese were the first Europeans to reach India by sea.

• Vasco da Gama was the first from Portugal to reach India by sea in 1498, arriving at Kappad near Kozhikode.

• His arrival paved the way for European dominance in India.

• Kozhikode was ruled by the Zamorin dynasty, and Arabs controlled foreign trade there.

• The Zamorin rejected the Portuguese demand to expel Arabs and grant them exclusive trading rights.

• Vasco da Gama then obtained trade permission from the Kolathiri king of Kannur and returned to Portugal with goods, including pepper, making a 95% profit on the investment of the English East India Company.

• The profit encouraged more commercial trips to India.

• Conflicts arose between the Zamorin and the Portuguese due to the Zamorin refusing a trade monopoly.

• The Portuguese faced resistance from the Kunjali Marakkars, the naval chiefs of the Zamorin.

• Influence of the Portuguese in India:

  • Malayalam received words from Portuguese.

  • Introduced plants like cashew tree, papaya, guava, and pineapple.

  • Established the first European Fort in India, Fort Manuel, in Kochi.

  • Ruled regions of Kochi, Goa, and Daman and Diu.

  • Popularised printing technology.

  • Popularised art forms such as Chavittunatakam and Margamkali.

  • Started European style of construction.

  • Provided training in war tactics and European weapons.

  • Started Christian religious education centres.

• The Dutch

• The Dutch, from Holland (Netherlands), came to India after the Portuguese.

• Nagapattinam, Bharuch, Ahmedabad, and Chinsura were their major trading centres.

• They defeated the Portuguese in the competition for trade monopoly.

• Battle of Colachel (1741):

  • Marthandavarma, who ruled Travancore, clashed with the Dutch at Colachel near Kanyakumari.

  • The Dutch lost their supremacy in India following their defeat in this battle.

  • It was the first battle where a European power lost to an Indian ruler.

• Hortus Malabaricus:

  • The greatest contribution of the relationship with the Dutch.

  • Contains information about 742 medicinal plants of Kerala.

  • Compiled by Hendrik–van Rheed, the then Dutch governor, with help from Itti Achuthan, Appu Bhat, Ranga Bhat, and Vinayaka Bhat.

  • It was the first book to be printed with some Malayalam words.

  • Translated into Malayalam and English by Dr. K. S. Manilal.

• The French

• The French came to India for trade after the Dutch and British.

• Carnatic Wars: Wars fought between the British and the French for dominance in South India.

• The British won these decisive wars.

• French dominance was reduced to Pondicherry (Pudhucherry), Yanam, Karaikal, and Mahe.

• From Trade to Power: The English East India Company

• Established by the British in 1600 for trade with Asia.

• Captain William Hawkins obtained permission from Mughal Emperor Jahangir to set up a factory in Surat.

• The company established factories in other parts of India.

• Gained dominance in Madras (Chennai), Bombay (Mumbai), and Calcutta (Kolkata), and began to interfere in their administration.

  • Madras: Ceded to the British in 1639 by Damarla Venkitadri Nayaka for half of the toll revenue.

  • Bombay: Gifted to British King Charles II in 1662 upon his marriage to Portuguese princess Catherine, later handed to the East India Company.

  • Calcutta: Fort William built in 1698 around three villages (Sutanuti, Kalikata, Gobindapur), which gradually became Calcutta.

• Battle of Plassey (1757):

  • Established British political dominance in India.

  • Nawab of Bengal, Siraj-ud-Daulah, was defeated by Robert Clive's forces.

  • Conquest of Bengal helped the British control other parts of India, using land taxes from rich Bengal to build military power and fund further conquests.

• Battle of Buxar (1764):

  • The Company acquired the right to collect taxes in Bihar, Bengal, and Orissa, strengthening its administrative presence.

  • The British defeated the combined forces of Mughal ruler Shah Alam II, Nawab of Oudh Shuja-ud-Daulah, and Nawab of Bengal Mir Qasim.

• Princely States and the Company

• Indian princely states were subjugated through wars and diplomacy.

• Anglo-Mysore Wars: Fought between Mysore (led by Hyder Ali and Tipu Sultan) and the East India Company.

  • Mysore fell in the Fourth Mysore War (1799) when Tipu Sultan was killed.

• Anglo-Maratha Wars: Fought between the Company and the Maratha Kingdom.

  • Maratha territories came under British control after the Third Anglo-Maratha War.

• Anglo-Sikh Wars: Fought between the Company and the Sikhs.

  • Punjab came under British rule after the defeat of the Sikhs.

• The British aimed to procure maximum wealth through trade, tax collection, and wars.

• British Tax Policies

• Permanent Land Revenue Settlement (1793):

  • Implemented in Bengal, Bihar, Orissa by Lord Cornwallis.

  • Zamindars (landlords) collected high taxes for the British.

  • Farmers paid a fixed tax regardless of yield fluctuations.

• Ryotwari System (1820):

  • Implemented in South India, Deccan by Thomas Munro and Alexander Reed.

  • Peasants were considered landlords.

  • British collected taxes directly from farmers.

  • Land of farmers who failed to pay taxes was seized.

• Mahalwari System (1822):

  • Implemented in North India, Central India, Punjab by Holt Mackenzie.

  • Village was treated as a unit for tax collection.

  • Villages defaulting on tax payments were annexed to British India.

• General Features and Effects on Farmers:

  • Higher tax rates.

  • Farmers were forced to take loans from moneylenders to avoid losing land, leading to debt traps.

  • No tax relief for crop damage due to flood or drought.

  • British forced farmers to grow cash crops (indigo, cotton) instead of food crops, causing food shortages.

  • Commercialisation of agriculture led to moneylender exploitation.

  • Farmers were forced to sell products at low prices after harvest.

• Effects on Artisans:

  • Machine-made British products imported into India.

  • Indian handicraft markets (cotton-silk-wool, pottery, leather, edible oil) were lost due to competition.

  • Resulted in loss of employment and forced many to abandon traditional occupations.

• Famine in Bengal (1773): An excerpt from Bankim Chandra Chatterjee’s novel Anandamath describes extreme suffering, famine, and forced tax collection, leading to people selling possessions and even eating rats, cats, and dogs, while diseases spread. The national song "Vande Mataram" is taken from this novel.

• Resistance against Exploitation

• Sannyasi-Fakir Rebellion:

  • Poor peasants and labourers fought against the British due to famine and tax collection issues.

  • Supported by sannyasies and fakirs.

  • Led by Bhavani Pathak and Majnu Shah.

• Neelam Peasant Revolt (1859):

  • Important agrarian revolt in Bengal against British colonial rule.

  • Causes: British planters forced farmers to cultivate indigo for factories, paid below market price, leading to food shortage, exploitation, economic hardship. Demand for indigo decreased with artificial dyes, increasing poverty.

  • Led by Digambar Biswas and Vishnu Biswas.

  • Farmers abandoned indigo cultivation and attacked factories.

  • The play Nil Darpan (1860) by Dinabandhumitra depicted the miseries of indigo farmers.

  • Strong resistance led to factory closures and the disappearance of indigo cultivation in Bengal.

• Santhal Rebellion (1855):

  • Santhals, a tribal people in the Rajmahal hills of Bengal, faced injustice from landlords and usurers, supported by the British.

  • British administration, not understanding tribal land relations, sought to increase tax revenue.

  • Led by Sidhu and Kanhu, who were killed by the British.

  • Though suppressed, it became an important chapter in tribal resistance history.

• Ulgulan (Munda Rebellion) (1899):

  • Meaning "great uproar" or "great upheaval".

  • Led by Birsa Munda in the Munda tribal areas of Jharkhand, aiming to break British rule and establish a Munda kingdom.

  • Reasons: British colonial exploitation, land grabbing, financial exploitation by moneylenders/merchants.

  • Armed rebellion led to clashes and deaths.

  • Birsa Munda was imprisoned and died there.

  • Other tribal rebellions: Kurichiya, Pahariya, Kol, Bhil, and Khasi Rebellions.

• Poligar Rebellions:

  • Poligars (military leaders of Tamil Nadu) were affected by British policies.

  • Veerapandya Kattabomman (Panchalam Kurichi) and Marut Pandya brothers (Sivagangai) played important roles.

  • Kattabomman resisted British tax increases and demands, fighting heroically until death.

• Attingal Revolt (1721):

  • The first organised rebellion against the British in India.

  • British tried to create chaos by interfering in pepper trade, internal affairs, and creating communal hatred.

  • Resistance arose from landlords who feared British practice of giving rewards to the Attingal Rani.

  • A British contingent of 140 led by Gifford was attacked and killed by locals.

  • The British fort at Anchuthengu was surrounded and blockaded.

  • Significant as the first organised popular uprising against British rule in Kerala.

• Kittoor Rebellion:

  • Led by Kittoor Rani Chennamma, a brave woman ruler.

  • When her husband, Sivalinga Rudradesai, died, the British annexed Kittur (a princely state in Karnataka) under the Doctrine of Lapse, preventing her from adopting an heir.

  • Rani Chennamma declared war but died in British custody in 1829.

• The Storm That Shook the British Empire: Revolt of 1857

• Considered India's first struggle for independence by historians.

• It was an organised rebellion against British imperialism, involving various sections like natives, peasants, artisans, native kings, soldiers, and landlords.

• Causes:

  • Administrative reforms implemented by the British.

  • Subsidiary Alliance Policy (Lord Wellesley):

    • Princely states had to keep a Company army unit, bearing its expenses.

    • Could not ally with other European countries without Company approval.

    • Could not act without consulting the British Governor-General.

    • Had to accommodate a British Resident.

    • Violation led to annexation by the British.

  • Doctrine of Lapse (Lord Dalhousie):

    • Abolished the right of a ruler to adopt an heir if they died without a male heir.

    • Princely states would fall under Company control in absence of an heir.

    • Many states, including Awadh (Oudh), were annexed under these policies.

  • Dissatisfaction of Indian Soldiers:

    • Paid less and provided poor food/accommodation compared to British soldiers.

    • Greased Cartridges Issue: New Enfield guns had cartridges with greased paper covers. Rumours spread that the grease was made from cow and pig fat, offensive to religious beliefs.

    • Mangal Pandey protested, assaulted a British soldier, and was executed on 8 April 1857.

• Spread and Leaders:

  • Started in Meerut, Uttar Pradesh.

  • Indian soldiers proclaimed Mughal ruler Bahadur Shah II as Emperor of India in Delhi.

  • Other participants included rulers who lost power, peasants, and common people in North India.

  • Key Leaders:

    • Delhi: Bahadur Shah II (exiled to Rangoon), General Bakht Khan (military general).

    • Jhansi: Rani Lakshmibai.

    • Kanpur: Nana Sahib (Maratha ruler), Tantia Tope (Nana Sahib’s army chief, practiced guerilla warfare).

    • Lucknow: Begum Hazrat Mahal (ruler of Oudh).

    • Ara (Bihar): Kunwar Singh (farmer lord of Jagdishpur).

• Suppression:

  • British suppressed the rebellion within months, with brutal force.

  • Many Indians were shot, cannoned, or hanged; one lakh civilians killed in Oudh alone.

  • Hindu-Muslim unity was a real strength of the rebellion.

• Limitations:

  • Confined to a few parts of northern India.

  • No organised leadership.

  • Company army had superior military and organisational skills.

  • Indian middle class generally did not support it.

  • A section of princely rulers abstained.

• Impact:

  • Ended the English East India Company's rule in India.

  • Administration of India came under direct control of the British Queen.

  • Position of Governor-General replaced by Viceroy.

  • Inspired India's later national movements.

Chapter 2: Towards the Emergence of the National Movement

• Introduction to Nationalism

• Before independence, India was divided into many princely states with segregation in caste, religion, dress, language, and culture.

• In the second half of the nineteenth century, a sense of unity emerged among Indians, based on a strong anti-British feeling.

• This sense of unity is called Nationalism.

• Factors Strengthening Indian Nationalism

• Economic Policy:

  • India became a colony for collecting raw materials and a market for British products.

  • British economic exploitation led to unemployment and poverty, affecting farmers, artisans, small traders, and tribal communities.

  • Early leaders like Dadabhai Naoroji, R. C. Dutt, and Mahadev Govind Ranade conducted detailed studies on British economic exploitation.

  • Dadabhai Naoroji, known as the 'Grand Old Man of India', presented the 'Drain Theory' in his book Poverty and Un-British Rule in India, highlighting the draining of India's wealth.

• Western Education:

  • Modern English education spread in India in the early nineteenth century, intended to highlight British superiority and culturally subjugate Indians.

  • However, English-educated Indians became conscious of democracy, freedom, egalitarianism, equal justice, scientific temper, and civil rights.

  • They questioned British rule and discussed the need to end it.

  • English became a common language for exchanging ideas across different parts of the country.

  • Western education helped Indians understand economic and social weaknesses, fostering nationalism.

• Literature and Newspapers:

  • Played a crucial role in spreading nationalism.

  • Literary works reflected protest against the British, making the sufferings of people themes.

  • Prominent writers included Dinabandhu Mitra, Bankim Chandra Chatterjee, Rabindranath Tagore, Vallathol Narayana Menon, and Subramania Bharati.

  • Many newspapers emerged in English and regional languages, pioneering journalism (e.g., Raja Ram Mohan Roy's Sambad Kaumudi and Mirat ul-Akbar).

  • Newspapers criticised British policies and fostered a critical mindset against exploitation.

  • The British enacted the Vernacular Press Act (Lord Lytton) to control newspapers, which Indians united against.

• Social Reform Movements:

  • Modern education fostered the need to eliminate false beliefs and superstitions.

  • Raja Ram Mohan Roy (Bengal, 1772):

    • Initiated social reforms, knowledgeable in Hinduism, Islam, Christianity, Judaism, influenced by French Revolution ideals.

    • Crucial role in abolishing Sati.

    • Started schools for modern education.

    • Founded Brahma Samaj.

    • Argued for women's right to inheritance.

    • Opposed idolatry, polytheism, child marriage, and polygamy.

  • Jyotirao Phule (Maharashtra):

    • Fought for rights of lower castes and women.

    • Formed Satyashodhak Samaj for social reformation.

    • Supported widow marriage and protection for children of widows.

    • Established educational institutions for women and Dalits; respectfully called 'Mahatma'.

    • His wife, Savitribai Phule, also established girls' and night schools.

  • Pandita Ramabai (Karnataka):

    • Mastered Sanskrit, Marathi, Bengali; honoured with 'Pandita' title for Sanskrit knowledge.

    • Fought against child marriage, started schools for widows and girls.

    • Established Arya Mahila Samaj; founded Sharada Sadan for widow rehabilitation and Mukti Mission for vocational training for women.

  • Other Important Social Reform Movements and Founders:

    • Prarthana Samaj: Atmaram Pandurang.

    • Arya Samaj: Swami Dayananda Saraswati.

    • Aligarh Movement: Sir Syed Ahmad Khan.

    • Theosophical Society: Madame Blavatsky, Colonel Olcott.

    • Ramakrishna Mission: Swami Vivekananda.

    • Hitakarini Samaj: Veeresalingam Pantulu.

    • Swabhimana Prasthanam: E. V. Ramasamy Naicker.

    • Sree Narayana Dharma Paripalana Yogam: Sree Narayana Guru.

    • Sadhujana Paripalana Sangham: Ayyankali.

  • These activities increased Indian self-confidence and nationalism.

• Transport and Communication:

  • British expanded railways, postal system, and telegraph services for trade, industry, and military.

  • Improved road transport facilitated movement of goods.

  • These facilities helped people travel, communicate, and understand each other, strengthening nationalism.

  • Unified administrative, legal, and currency systems also fostered a sense of unity.

• Formation of Political Organisations

• The need for organisations to unite people against the British led to new political bodies in the second half of the nineteenth century.

• Early Political Movements:

  • Indian Association: Calcutta, led by Surendranath Banerjee, Ananda Mohan Bose.

  • Madras Mahajan Sabha: Madras, led by M. Veeraraghavachariar, G. Subramania Iyer, Ananda Charlu.

  • Bombay Presidency Association: Bombay, led by Pherozeshah Mehta, K. T. Telang, Badruddin Tyabji.

• Limitations of Early Movements: Activities confined to certain provinces, led by the rich and middle class, failed to create mass political awareness.

• Formation of All India Organisation: Indian National Congress

• Formed in 1885.

• First meeting held on December 28, 1885, at Gokuldas Tejpal Sanskrit College, Bombay, with 72 representatives.

• Organised by Allan Octavian Hume, an Englishman; presided over by W. C. Banerjee, a lawyer.

• Declared Objectives:

  • Foster friendly relations among political activists.

  • Foster and strengthen national unity irrespective of caste, religion, and province.

  • Formulate common needs and present them to the British Government.

  • Form public opinion and organise people.

  • Allow centres in India for All India Competitive Examinations.

• Annual conferences held in December in different parts of the country.

• Important early leaders: Dadabhai Naoroji, Surendranath Banerjee, Pherozshah Mehta, Badruddin Tyabji, Gopalakrishna Gokhale, Balagangadhara Tilak, P. Ananda Charlu, R. C. Dutt, Ananda Mohan Bose.

• Partition and Division

• British authorities used strategies to weaken Congress-led struggles, most importantly the Partition of Bengal.

• Partition of Bengal (1905):

  • Aimed to divide Bengal, a stronghold of the nationalist movement.

  • Lord Curzon (British Viceroy) argued it was for efficient administration due to Bengal's vastness.

  • Bengal divided into East Bengal (Muslim-majority) and West Bengal (Hindu-majority).

  • Real motive: To split and weaken opponents to British rule.

  • On October 16, 1905, mourning was observed, a hartal in Calcutta, and people sang Rabindranath Tagore's "Amar Sonar Bangla".

  • These protests escalated into the Swadeshi Movement.

• Swadeshi Movement:

  • Energised the Indian National Movement.

  • Main mode of struggle: Use of Indian goods and boycott of British goods.

  • Main concept: 'Self-reliance'.

  • Purpose: Promote Swadeshi industries and enterprises, depriving the British government of trade revenue.

  • Activities:

    • Many textile mills, soap factories, match factories, handloom establishments, national banks, and insurance companies were started.

    • Examples: Bengal Chemical Store (Acharya P. C. Roy), Swadeshi Store (Rabindranath Tagore), Swadeshi Steem Navigation Company (V. Chidambaram Pillai), Steel Factory (Jamshedji Tata).

    • Created awareness, with common people, women, and students participating in a political movement for the first time.

    • Influenced culture, education, economy, and politics.

    • Spread the freedom movement nationally and brought the struggle closer to common people.

  • Swadeshi Samitis: Voluntary organisations that spread the message and organised people (e.g., Swadeshi Bandhab Samiti by Ashwini Kumar Dutt).

• Moderates and Extremists

• Differences in working methods within the Indian National Congress.

• Moderates:

  • Early leadership, not ready for open struggle.

  • Propagated ideas through peaceful struggles, meetings, speeches, and resolutions.

  • Chief leaders: Pherozshah Mehta, Gopalakrishna Gokhale, Dadabhai Naoroji.

• Extremists:

  • Dissatisfied with moderates' ideas.

  • Adopted revolutionary methods like Swadeshi and boycott for strong open struggle to achieve freedom.

  • Prominent leaders: Bal Gangadhara Tilak, Bipin Chandra Pal, Lala Lajpat Rai (collectively known as Lal-Bal-Pal).

• Surat Congress Conference (1907): Differences became acute, leading to a split in the Congress.

• British Policy: Took advantage of the split to implement 'divide and rule' more effectively. Took strict action against extremists, arresting and jailing leaders like Balagangadhara Tilak.

• Minto-Morley Reforms (1909):

  • Administrative reforms by the British to mitigate popular anger and influence moderates.

  • Main provisions: Separate constituencies for Muslims and expansion of legislative functions and powers.

• Formation of All India Muslim League (1906):

  • A Muslim delegation led by Aga Khan met Lord Minto, demanding special representation and separate constituencies.

  • The Viceroy's favourable response led to the formation of a separate political organisation.

• Home Rule League

• Political activities revived during World War I (1914).

• Led by Annie Besant and Bal Gangadhara Tilak, gaining popular support.

• Aim: Home Rule or Self-Government.

• Promoted across the country through travel and branches.

• British government arrested Annie Besant as a threat to supremacy; she was later released and became the first woman president of the Congress in 1917 (Calcutta Conference).

• Unity in Lucknow (1916)

• Annual Congress conference notable for decisions to unite moderates and extremists.

• Indian National Congress and All India Muslim League also decided to work together.

• Alternative Means: Revolutionary Organisations

• Some formed secret revolutionary organisations and resorted to armed struggle, believing violence was necessary to overthrow the Western empire.

• Examples:

  • Anusheelan Samiti: Bengal, led by Sachindra Nath Sanyal, Aurobindo Ghosh.

  • Bharat Mata Association: Madras, led by Neelakanta Brahmachari, Vanchi Iyer, Ajit Singh.

  • Yugantar Party: Bengal, led by Rash Behari Bose, Khudiram Bose.

  • Ghadar Party: America, led by Lala Hardayal.

• The various exploitative British policies and Indian resistance led to the growth of Indian nationalism.

• With the formation of the Indian National Congress, resistance became organised.

• The Swadeshi Movement was a powerful popular movement.

• Later, with Gandhiji's leadership, the freedom struggle became more popular and powerful.

Chapter 3: Movements of the Earth: Rotation and Revolution

• Rotation

• The Earth rotates on its axis.

• Direction: From west to east, which is why the sun appears to rise in the east and set in the west.

• Time taken: 24 hours (exactly 23 hours 56 minutes 4 seconds) to complete one rotation.

• Effects:

  • Day and Night: The part of the Earth facing the Sun experiences daytime, and the other part experiences night.

  • Circle of Illumination: The imaginary line demarcating day and night; it is not parallel to the Earth's axis.

  • Coriolis Effect: Due to rotation, freely moving bodies on the Earth's surface get deflected in their direction.

    • The force responsible is Coriolis Force.

    • Ferrel's Law: Admiral Ferrel discovered that ocean currents and winds deflect to the right in the northern hemisphere and to the left in the southern hemisphere due to the Coriolis Effect.

• Revolution

• While rotating on its axis, the Earth revolves around the Sun in a fixed elliptical orbit.

• Time taken: 365¼ days to complete one revolution.

• Leap Year: For practical convenience, 365 days are considered one year. The ¼ day is added once every four years to February (making it 29 days), resulting in a 366-day year.

• Speed of Revolution: Around 30 km per second.

• Perihelion: The day the Earth is closest to the Sun (147 million kilometres) during its revolution. This occurs around 3rd January.

• Aphelion: The day the Earth is farthest from the Sun (152 million kilometres). This occurs around 4th July.

• The distance difference affects gravitational force and revolution speed.

• Precession: Another movement of the Earth; axial rotation where the Earth's axis slowly completes one circle in about 26,000 years.

• Apparent Movement of the Sun

• The Earth's axis is tilted at an angle of 23½° throughout the revolution.

• This tilt causes the Sun's apparent position to shift northward and southward between the Tropic of Cancer (23½° N) and the Tropic of Capricorn (23½° S).

• This apparent shift is called the apparent movement of the Sun, and it causes changes in the duration of day and night.

• Equinoxes:

  • Occur on 21st March (Spring Equinox) and 23rd September (Autumnal Equinox).

  • On these days, the Sun's rays fall vertically on the equator.

  • The duration of day and night is equal in both hemispheres.

• Summer Solstice (21st June):

  • From 21st March to 21st June, the Sun's apparent position shifts northward from the Equator to the Tropic of Cancer.

  • On 21st June, the northern hemisphere experiences the longest day and shortest night.

  • During March to September (around six months), the Sun's apparent position is in the northern hemisphere, resulting in continuous daylight for six months in the northern polar region.

• Winter Solstice (22nd December):

  • From 23rd September to 22nd December, the Sun's apparent position shifts from the equator to the Tropic of Capricorn in the southern hemisphere.

  • On 22nd December, the southern hemisphere experiences the longest day and shortest night.

  • From September to March (six months), the Sun's apparent position is in the southern hemisphere, resulting in continuous darkness for six months in the northern polar region.

• Uttarayanam: Apparent movement of the Sun towards North from the Tropic of Capricorn (23½° S) to the Tropic of Cancer (23½° N) after the Winter Solstice (December 22).

• Dakshinayanam: Apparent movement of the Sun towards South from the Tropic of Cancer (23½° N) to the Tropic of Capricorn (23½° S) after the Summer Solstice (June 21).

• Aurora: Natural coloured light seen in polar regions during winter months when strong solar winds occur. Called Aurora Borealis in the Northern Polar region and Aurora Australis in the Southern polar region.

• Seasons

• Cause: Apparent shift in the Sun's position, Earth's revolution, and variations in solar energy availability.

• Definition: Specific weather patterns experienced in different places due to the apparent shift of the Sun.

• Seasonal Change: The cyclical occurrence of spring, summer, autumn, and winter during a year.

• Characteristics of Seasons:

  • Spring: Plants bloom, produce fruits; duration of daytime gradually increases.

  • Summer: High atmospheric temperature; generally longer days.

  • Autumn: Trees shed leaves before winter; duration of daytime gradually decreases.

  • Winter: Low atmospheric temperature; snowfall; generally longer nights.

• Traditional Seasons in India: Six seasons are identified based on atmospheric conditions: Vasantham (March, April), Greeshmam (May, June), Varsham (July, August), Sarath (September, October), Hemantam (November, December), Sisiram (January, February).

• Time

• Differences in time in different parts of the world are due to Earth's rotation.

• The Earth spins 360° on its axis in 24 hours.

• This means it takes 1 hour (60 minutes) to turn 15°, or 4 minutes to turn 1° longitudinal extent.

• Local Time:

  • Calculated based on the shadow and overhead position of the Sun in early days.

  • Noon was when the Sun was vertically overhead and shadow was shortest.

  • Jantar Mantar (astronomical observation site) was used for precise local time calculation.

• Standard Time:

  • Local time differs at each longitude, causing confusion within a country for examinations, railway schedules, radio telecasts, etc.

  • To overcome this, countries select a longitude (multiple of 7½°) as the Standard Meridian.

  • The local time at this Standard Meridian becomes the country's standard time.

• Greenwich Mean Time (GMT):

  • For international time calculation, the longitude passing through the Royal British Observatory in England is taken as zero degree meridian (Prime Meridian).

  • Local time at Prime Meridian is GMT.

  • Travellers calculate time based on GMT.

  • Moving east of Greenwich, 4 minutes are added per longitude; moving west, 4 minutes are subtracted per longitude.

• Time Zones:

  • The world is divided into 24 zones with 1-hour differences, based on international understanding.

  • Each time zone has a 15° longitudinal distance.

• Indian Standard Time (IST):

  • India has about 30° longitudinal difference between its easternmost (Arunachal Pradesh, 97.25° East) and westernmost (Gujarat, 68.7° East) states, resulting in almost two hours difference in local time.

  • To avoid practical difficulties, 82½° East longitude (a multiple of 7½°) is selected as India's Standard Meridian.

  • The local time at 82½° East is the Standard Time of India.

  • Countries with large longitudinal extensions (e.g., Russia, USA, Australia) have multiple time zones.

• International Date Line:

  • 180° longitude is considered the International Date Line by international agreement.

  • There is a 24-hour time difference on either side of this longitude.

  • Travellers moving westwards across the line add a day; travellers moving eastwards deduct a day.

  • Adjustments are made to this line to avoid populated land areas in the Pacific Ocean and prevent two different dates in countries.

Chapter 4: Basic Economic Problems and the Economy

• Human Needs

• Needs are fulfilled through the proper use of various goods and services.

• Basic Needs: Essential for survival (e.g., food, clothing, shelter).

• Gratifying Needs: Make life more comfortable and happy (e.g., luxury cars, expensive jewellery, costly dresses).

• Characteristics of Needs:

  • Diverse and innumerable.

  • Some can be met alone, others through collective efforts.

  • A fulfilled need may be repeated.

  • Vary with time, place, and individuals.

  • Change with human progress.

• Demands multiply with progress, but resources may not increase proportionally.

• Individuals prioritise basic needs.

• Basic Economic Problems

• Every country faces three fundamental problems in producing goods and services:

  • What to produce?

    • Countries must prioritise what goods and services to produce and in what quantity, based on available resources.

    • Producing more of one commodity means limiting resources for others (e.g., more food production for a food-shortage country).

    • Decisions aim to balance societal needs with production quantity.

  • How to produce?

    • Relates to the choice of technologies.

    • Same product can be produced using different proportions of labour and capital.

    • Labour Intensive Technique: Uses more labour and less capital (e.g., traditional chapati making, agriculture with more human effort).

      • Characteristics: More labourers, low capital utilisation, more time, eco-friendly, limited technology.

    • Capital Intensive Technique: Uses more capital (machines) and less labour (e.g., modern chapati making, agriculture with machines).

      • Characteristics: Less demand for labourers, more capital investment, ensures productivity, depends more on technology, less time.

    • Production method depends on available resources and country's needs.

  • For whom to produce?

    • Relates to how goods and services are distributed among people.

    • Production activities should benefit everyone in society.

    • Income from production (value of goods) is distributed to factors of production: rent for land, wages for labour, interest for capital, and profit for organisation.

• Economies

• Definition: The way a country organises the production, distribution, and consumption of various goods and services.

• Function: To satisfy human needs through available resources.

• Characteristics:

  • Man-made.

  • Subject to change.

  • Economic activities keep changing.

  • Production, distribution, and consumption are main activities.

• Types of Economies (based on ownership of factors of production):

  • Capitalist Economy:

    • Ownership of factors of production concentrated in individuals.

    • Features: Right to own property, maximum profit motive, limited government intervention, individual freedom in resource use, consumer sovereignty, competition among industries.

    • Today, many capitalist countries show active government participation in economic development.

  • Socialist Economy:

    • Government owns and controls all factors of production.

    • Centralised planning committee makes economic decisions.

    • Features: Government ownership of factors of production, social welfare as main objective, government control over market, central planning committee uses resources based on national objectives, reducing inequality in income and wealth.

    • Intervention of private enterprises is also seen in today's socialist economy.

  • Mixed Economy:

    • Combines features of capitalist and socialist economies.

    • Features: Coexistence of private and public sectors, profitability and social welfare as main objectives, individual freedom in economic activities, financial planning for government schemes, government regulation of prices in some sectors, government prioritises essential goods and services.

    • Basic economic problems solved through markets and centralised planning.

    • India adopted a mixed economy after independence.

• Knowledge Economy: An economic system where knowledge and skills drive growth and innovation; knowledge is a key resource for economic development.

• Economics as a Discipline

• Deals with economic activities like human needs, basic economic problems, budget, banking, market, and goods/services.

• Historical Views:

  • Earlier known as the science of wealth, proponent Adam Smith (Father of Economics).

  • Alfred Marshall formulated economics as the science of welfare.

  • Lionel Robbins envisioned economics as dealing with the relationship between human wants and limited resources.

• Ideas that Inspired Development of Economics:

  • David Ricardo (British Economist): Theory that trade between two countries can increase welfare for both; famous 'Theory of Rent'.

  • Karl Marx (German Economist and Philosopher): Developed 'Theory of Surplus Value', stating that labour is the basis of production, but workers receive only a small portion, with the majority kept by capitalists.

  • J. M. Keynes (Economist): Argued for government intervention in the economic sector to solve problems.

  • J. A. Schumpeter (Czech Republic): Developed 'Creative Destruction' concept, where innovation creates new opportunities/growth but disrupts/destroys existing industries/technologies (e.g., smartphones replacing tape recorders).

• Indian Economists and their Thoughts:

  • Chanakya (Ancient India): Devised an efficient tax system for economic development.

  • Dadabhai Naoroji: Originator of 'The Drain Theory'.

  • Mahatma Gandhi:

    • Economic visions in Hind Swaraj and India of My Dreams.

    • Envisioned an economy based on self-sufficiency and decentralisation.

    • Nurture rural industries for local employment.

    • Expand local markets for locally produced goods.

    • Alleviate economic inequality for social justice.

  • Amartya Kumar Sen (First Indian Nobel Prize winner in Economics, 1998):

    • Awarded for contributions to Welfare Economics.

    • Thoughts: Emphasis on education, healthcare, social justice for economic progress; gender equality and women empowerment essential; economic development evaluated on influence on human rights and freedoms.

  • Abhijit Vinayak Banerjee (Indian-American Nobel Prize winner, 2019):

    • Awarded for experimental approach to global poverty eradication, shared with Esther Duflo and Michael Kremer.

Chapter 5: Constitution of India: Rights and Duties

• Introduction

• Dr. B. R. Ambedkar's speech (November 25, 1949) highlighted the importance of liberty, equality, and fraternity.

• The Preamble of the Indian Constitution declares that justice, liberty, equality, and fraternity shall be protected for all citizens.

• These are enshrined as fundamental rights, guiding principles of state policy, and basic duties of citizens.

• Constituent Assembly:

  • Came into existence on December 6, 1946.

  • Dr. Rajendra Prasad was Chairman; Jawaharlal Nehru was Chairman of three main sub-committees.

  • Initially had 389 members, reconstituted with 299 members after independence in 1947.

• Rights

• Definition: Claims accepted by society, recognised, and enforced by the state through law.

• Democratic systems ensure individual rights, implemented by government through law.

• Constitutions include a list of rights, placing limitations on government interference and ensuring redressal for violations.

• Fundamental Rights

• Definition: Internationally recognised human rights essential for dignity, liberty, and survival in a democratic system; protected and enforced by states.

• Human Rights: Rights protecting human dignity and individuality universally, without discrimination.

• Timeline of Fundamental Rights (Influences):

  • Magna Carta (1215): Earliest written document of rights in Britain, stating king/government are not above law; basis for British Parliament's powers and legal principles.

  • Declaration of Human Rights after French Revolution (Declaration of the Rights of Man and of the Citizen - 1789): Promulgated by National Assembly of France, declaring individual/collective rights; citizens born free and equal.

  • United States Bill of Rights (1789): In the world's first written constitution, guarantees rights like religious belief, freedom of speech/press, peaceful assembly, security of life/property.

  • United Nations' Universal Declaration of Human Rights (1948): Bill of Rights issued for implementation by all member states.

• These documents influenced the inclusion of fundamental rights in many democratic constitutions, including India's.

• Factors influencing Fundamental Rights in Indian Constitution:

  • Denial of rights experienced during British rule.

  • Values upheld by the freedom struggle.

  • Ideas of the Indian Renaissance Movement.

  • Rights in other countries' constitutions and Bills of Rights.

• Constitution Day: November 26, commemorates adoption of the Constitution in 1949.

• Location: Part III of the Constitution of India.

• Protected and ensured by the Constitution, unlike statutory rights protected by common laws.

• Specific Fundamental Rights in Indian Constitution (Article 14-32)

• Right to Equality (Articles 14 to 18):

  • Ensures equality before the law and equal protection of the law for all.

  • Prohibits discrimination based on religion, class, caste, sex, or place of birth.

  • Guarantees equal access to hotels, shops, wells, ponds, bathing ghats, and public roads.

  • Ensures equality of opportunity in public jobs.

  • Prohibits untouchability and abolishes titles.

• Right to Freedom (Articles 19 to 22):

  • Reflects aspirations of Indians who lived under foreign rule.

  • Rights in Article 19:

    • Freedom of speech and expression.

    • Freedom to assemble peacefully.

    • Freedom to form associations.

    • Freedom to move freely throughout the territory of India.

    • Freedom to reside and settle in any part of the territory of India.

    • Freedom to practise any profession or to carry on any occupation, trade, or business.

  • Articles 20 to 22 enshrine rights like right to education, right to life, and individual freedom.

  • These rights are subject to reasonable restrictions in the context of national integrity, sovereignty, and security.

• Right against Exploitation (Articles 23 and 24):

  • Ensures a secured life by eliminating exploitations.

  • Article 23 prohibits all forms of forced labour and human trafficking, declaring them illegal.

  • Article 24 prohibits employing children under 14 in mines, factories, or other hazardous workplaces.

  • Right to Education Act-2009:

    • Education declared a fundamental right under Article 21A by the 86th Constitutional Amendment Act in 2002.

    • Parliament passed the Act in 2009, effective April 2010.

    • Ensures free, compulsory, and quality education for all children aged six to fourteen.

• Right to Freedom of Religion (Articles 25 to 28):

  • Allows everyone in India freedom to profess, practise, and propagate any acceptable religion.

  • Includes freedom to act according to conscience.

  • Guarantees equal treatment and protection to all religions.

  • Subject to restrictions of public norms, health, and morality.

• Cultural and Educational Rights (Articles 29 to 30):

  • India's diversity includes religious, linguistic, and cultural minorities.

  • Minorities: Groups with a common language, religion, or culture, fewer in number than other groups in a region or country.

  • These rights enable minorities to preserve and develop their culture, language, and script.

  • All religious, linguistic, and cultural minorities have the right to establish and run their own educational institutions to protect and nurture their culture.

• Right to Constitutional Remedies (Article 32):

  • One of the greatest protections for individual safety and security.

  • If fundamental rights are violated, individuals can approach the Supreme Court (Article 32) or High Courts (Article 226) for restoration.

  • Courts restore rights through writs (orders/directions).

  • Dr. B. R. Ambedkar described this right as the heart and soul of the Indian Constitution.

  • Types of Writs:

    • Habeas Corpus: Court order requiring custodian to bring unlawfully detained person before court.

    • Mandamus: Order when officer's failure to perform statutory duty prejudices another's rights.

    • Prohibition: Order prohibiting lower courts from hearing cases outside their jurisdiction.

    • Quo Warranto: Order restraining officer from holding an undeserved position.

    • Certiorari: Order to transfer a pending case from a lower court to a higher court.

• Directive Principles of State Policy (Part IV, Articles 36-51)

• Aim: To establish a welfare state by ensuring welfare and progress of all sections.

• Includes ideas for achieving socio-economic justice, alongside rights and freedoms.

• Not enforceable by courts, but governments must consider them when formulating policies.

• Recommendations for governments in administration and legislation, covering economic, social, educational, and international issues.

• Classified into three categories:

  • Liberal Ideas: Promote international peace and security, Uniform Civil Code, equal justice and free legal aid, care/education for children under six, environment/livestock/wildlife conservation.

  • Socialist Ideas: Wage for livelihood for workers, equal pay for equal work for men/women, workers' participation in industry management, right to employment, humane working conditions, maternity benefits.

  • Gandhian Ideas: Organise Gram Panchayats, foster cottage industries, agriculture and animal husbandry, prohibition of intoxicating drinks/drugs, uplift of Scheduled Castes/Tribes and weaker sections.

• Fundamental Rights and Directive Principles: Differences

• Complementary: Fundamental rights limit government power; directives compel government to act.

• Scope: Fundamental rights protect individual rights; directive principles ensure welfare of all society sections.

• Enforceability: Can approach courts for fundamental rights violations; not possible for directive principles violations.

• Amendment: Complex procedures for fundamental rights; relatively simple for directive principles (through legislation).

• Democracy: Fundamental rights implement political democracy; guiding principles realise socio-economic democracy.

• In Practice: Many directive principles implemented through legislation (e.g., Panchayati Raj-Nagarpalika Acts 1993, Right to Education Act 2009, Environment Protection Act 1986, Equal Pay Act 1976).

• Fundamental Duties (Part IVA, Article 51A)

• Rationale: Citizens have responsibilities along with rights, essential for nation's unity and integrity.

• Sardar Swaran Singh Committee (1976): Appointed by Central Government to recommend fundamental duties.

• 42nd Constitutional Amendment (1976): Included a new Part (IVA) containing Fundamental Duties as Article 51A.

• Nature: Eleven duties, some moral, some civic.

• Basic Principle: Citizens should be aware of duties while enjoying rights.

• Some Fundamental Duties:

  • Abide by the Constitution and respect its ideals, institutions, National Flag, and National Anthem.

  • Cherish and follow noble ideals that inspired national struggle for freedom.

  • Uphold and protect sovereignty, unity, and integrity of India.

  • Defend the country and render national service when called upon.

  • Promote harmony and spirit of common brotherhood, transcending diversities; renounce practices derogatory to women's dignity.

  • Value and preserve rich heritage of composite culture.

  • Protect and improve natural environment (forests, lakes, rivers, wildlife) and have compassion for living creatures.

  • Develop scientific temper, humanism, and spirit of inquiry and reform.

  • Safeguard public property and abjure violence.

  • Strive towards excellence in all spheres of individual/collective activity for nation's higher achievements.

  • Parent/guardian to provide education opportunities to child/ward aged six to fourteen years.

• The Constitution acts as a code of rights and duties for a dignified life, social welfare, and national integrity.

Chapter 6: Resource Utilisation and Sustainability

• Introduction to Resources

• Kolar Gold Field (K.G.F.): Oldest and largest gold mine in India, identified in 1804. Produced over 800 tonnes of gold from 1880 to 1956.

• Gold used in electronic goods, pharmaceutical manufacturing, etc.

• Definition of Resource: Anything environmentally available, technologically accessible, culturally acceptable, and capable of meeting needs.

• Includes material things (water, air, soil) and non-material things (knowledge, health).

• Any object can become a resource with time and technology.

• Human Resource: Human beings are considered resources as they create resources using abilities, skills, and technology.

• Classification of Resources

• Based on Origin:

  • Natural Resources: Obtained from nature (e.g., air, minerals).

  • Man-made Resources: Created by human beings (e.g., road, machinery).

  • Kochi International Airport: First airport in the world to run entirely on solar energy, example of resource utilisation.

• Based on Renewable Potential:

  • Resources vary in availability and renewability; cannot all be used in the same way (not everywhere, run out with use).

  • Renewable Resources: Do not deplete after use and can be reused; continuously produced in nature (e.g., sunlight, wind, waves).

  • Non-Renewable Resources: Formed over millions of years, decrease in quantity with use (e.g., iron, gold, coal, petroleum).

    • Mumbai High: Large offshore oil field in the Arabian Sea, discovered in 1974, managed by ONGC.

      

• Minerals

• Definition: Naturally forming organic and inorganic substances with specific chemical and physical properties (e.g., petroleum, iron ore, bauxite).

• Cannot be used directly; require mining and processing.

• Ore: Raw form of minerals mixed with impurities, mined from the earth.

• Refining processes convert ores into valuable minerals.

• Mining: Process of finding and extracting valuable materials from Earth's surface or underground; classified into surface and underground mining.

• Classification based on Composition and Physical Characteristics:

  • Metallic Minerals:

    • Naturally occurring substances with traces of metal.

    • Metal extracted is usually hard and lustrous (e.g., aluminium from bauxite).

    • Ferrous Metals: Contain iron (e.g., iron ores). Appear grey, magnetic, heavy.

      • Iron Ores: Magnetite (black ore, good quality in Tamil Nadu, Karnataka, Jharkhand, Goa, Andhra Pradesh), Hematite, Limonite, Siderite.

    • Non-Ferrous Metals: Do not contain iron. Appear in different colours, non-magnetic, relatively lightweight.

  • Non-Metallic Minerals:

    • Do not contain metals.

    • Properties like hardness, lustre, and ductility are relatively low.

    • Organic Minerals: Contain organic components (e.g., coal, petroleum).

    • Inorganic Minerals: Contain inorganic components (e.g., graphite, clay).

• India is rich in diverse minerals, unevenly distributed across states.

  

• Manufacturing Industries

• Definition: Process raw materials using machines to make highly valuable products for local and distant markets.

• Minerals are main raw materials for industries.

  

  
   

• Classification based on Raw Materials:

  • Agro-based industry (e.g., Sugar industry).

  • Mineral-based industry (e.g., Iron and steel industry).

  • Chemical industry (e.g., Petroleum industry).

  • Forest-based industry (e.g., Paper industry).

  • Animal-based industry (e.g., Leather industry).

• Five-Year Plan: Government system to achieve economic and social progress goals within five years.

• Iron and Steel Industry:

  • Foundation of industrial development; also called a basic industry (provides raw materials for other industries) and heavy industry (large raw material use, heavy products).

  • India is one of the largest producers.

  • Role in Economy: Supports other industries/service sectors, increases national income, creates employment, raises living standards.

  • Historical Development:

    • Ancient Indians skilled in metallurgy.

    • Modern industry began in 1907 with Tata Iron and Steel Company (TISCO) at Sakchi (Jamshedpur).

    • Indian Iron and Steel Company (IISCO) in West Bengal (1919).

    • Mysore Iron and Steel (Visvesvaraya Iron and Steel) Company in Karnataka (1923).

    • Post-independence: Rapid growth. Three integrated projects started during Second Five-Year Plan at Bhilai (with Soviet Union), Rourkela (Germany), Durgapur (Britain).

    • Management taken over by Steel Authority of India Limited (SAIL).

  • Factors Influencing Distribution:

    • Geographical factors: Topography, weather, water, energy, raw materials.

    • Non-geographical factors: Capital, organisation, market, government policies, transportation, availability of labourers.

    • Odisha Example: Growth due to geographical location, mineral/water availability. High-grade iron ore in Keonjhar, Sundargarh, Mayurbhanj; coal in Talcher. Excellent railway network, highways, long coastline, and ports facilitated industrial development and trade.

• Impact of Manufacturing Industries

• Industries, while contributing to economic growth, cause social and environmental problems.

• Pollution: Undesirable consequences on physical, chemical, or biological characteristics of air, water, and soil. Main aftermath of manufacturing industries.

  • Air Pollution: Smoke from industries (sulphur dioxide, carbon dioxide, carbon monoxide, methane) poses threat to nature and human health.

  • Water Pollution: Waste water/toxins from industries pollute rivers, lakes, harming aquatic life and humans.

  • Soil Pollution: Industrial waste/e-waste alters soil, affecting agriculture and environment.

  • Noise Pollution: Excessive noise from industries adversely affects physical/mental health in surrounding areas.

• Resource Depletion: Unscientific use of resources to increase production leads to depletion and environmental problems (e.g., deforestation, soil fertility loss, water/mineral depletion).

• Regional Inequality: Unbalanced resource distribution and inadequate facilities concentrate industrial development, causing income/living standard disparities.

• Migration: Permanent or temporary movement of people from less developed to industrial areas for employment/better living, increasing population density.

• Urbanisation: Increase in city size and population due to rural-to-urban migration and natural growth, leading to socio-economic and environmental changes.

• Conservation of Resources

• Definition: Ensuring resource availability by avoiding over-exploitation through judicious use.

• Objectives: Conserve for future generations, maintain environmental balance, minimise impacts on nature/humans.

• Methods: Recycling, water conservation, energy conservation, forest conservation.

• Sustainable Development: An important policy for resource conservation.

  • Definition: Meets present needs without compromising future generations' ability to meet their own needs.

  • Achieved through balancing environmental welfare and people's living standards.

  • Methods: Recycling, reducing usage, reusing resources.

  • Sustainable Development Goals: 17 goals proposed by the United Nations in 2015 to be achieved by 2030.

Chapter 7: Media and Social Reflections

• Introduction to Media

• Humans have used various communication methods since ancient times.

• Mass Media: Different forms of communication that can simultaneously reach many people (e.g., newspapers, magazines, radio, television, Internet, social media).

• Media plays an important role in developing reading and writing skills, encouraging reading through written language (newspapers, magazines, blogs, social media).

• Interactive platforms foster reflection and thought-sharing.

• Accelerates social progress by bringing literacy programs and creating awareness.

• Technological advancement led to evolution from print to digital media.

• Different Forms of Media

• Means of communication for shaping social relations and interaction.

• 1. Print Media:

  • Newspapers, magazines, and books.

  • Provide comprehensive news, features, and literary works.

  • Offers a reliable and immersive reading experience; can be stored for re-reading.

  • Communication is one-way (from print media to readers).

• 2. Broadcast Media:

  • Radio and television.

  • Convey ideas to a large number of people simultaneously.

  • Communication is one-way, with limited interaction due to delay in feedback.

  • Offers news, music, discussions, debates, and sports.

  • Influences a large population and shapes public opinion.

• 3. Digital Media:

  • Emerged with the advent of the Internet.

  • Websites, online news, and blogs bring live reports to masses.

  • Increased social interaction and opportunities to share/discuss information content.

• 4. Social Media:

  • Integral part of modern life, fostering interpersonal relationships and social interactions.

  • Online platforms allowing creation, sharing, and interaction with text, images, videos.

  • Facilitates social relationships and gatherings through direct messaging, feedback, and sharing.

  • Plays important role in shaping public opinion, promoting social interaction, and influencing cultural/political movements.

• Traditional Media vs. New Media

• Traditional Media: Print media and broadcast media.

  • Communication: One-way (sender to receiver only).

  • Interaction: Limited.

  • Form: Physical (newspaper, radio, television).

  • Recipients: Limited participation.

  • Availability: Not always available due to time and location limitations.

• New Media: Digital media and social media.

  • Communication: Two-way (between communicators and receivers).

  • Interaction: High interaction and participation.

  • Form: Digital (Internet-enabled devices).

  • Recipients: Creative participation.

  • Availability: Available internationally without time and location limitations.

• Media plays a vital role in shaping society by influencing public opinion, social norms, and cultural values.

• Social media can have negative impacts on meaningful relationships despite facilitating short-term interactions.

• Excessive use can adversely affect learning, physical/mental health, and create distance in personal/social relationships.

• Impact of Media on Social Life

• 1. Media & Socialisation:

  • Socialisation is learning how to live and behave in society from the environment.

  • Family, school, friends, and media help in socialisation.

  • Media influences social intervention, desires, and personality development.

  • Transmits social values and attitudes across generations.

• 2. Media and Public Opinion Formation:

  • In democracies, governments consider public opinion (solicited via media) before formulating policies.

  • Media acts as an important tool in forming public opinion and gaining consensus during elections and foreign policy deliberations.

  • Some media programmes can be biased and reactionary.

  • Inaccurate and unclear ideas, fake news, and myths can be propagated through new media (e.g., during Covid-19).

  • Spreading false news is punishable under the Information Technology Act 2000 (IT Act 2000), which ensures strict legal action against cybercrimes.

  • Digital tools (social media, websites, online campaigns) are used to bring social, political, or environmental issues to public attention.

  • Hashtag (#) campaigns, awareness programs, and fundraising are examples of social media's role in public interventions.

• 3. Media and Consumption Behaviour:

  • Media is a storehouse of advertisements and cookery shows.

  • Fuels global economic growth by advertising, announcing job opportunities, and increasing consumerism.

  • Advertisements and other programmes influence consumption behaviour.

• 4. Media and Stereotypes:

  • Stereotypes: Generalised preconceptions or ideas about individuals based on race, gender, culture, colour, etc.

  • These are often reflected in various forms of media (serials, advertisements, movies).

  • Media plays a role in forming and maintaining stereotypes by shaping and reinforcing social attitudes and norms.

• 5. Media and Social Interventions:

  • Media brings various social problems to the public and speeds up solutions.

• Media and Technology

• Technology and media are intertwined; advances in technology lead to new media forms.

• New media (social media platforms, online news portals, streaming services) facilitate major changes in information production, distribution, and consumption.

• Increases accessibility and enhances global communication (access content anytime, anywhere).

• Innovations: Artificial intelligence, big data, and algorithms are driving forces.

  • Artificial Intelligence (AI): Equips machines to think and make decisions like humans, simulating human intelligence for tasks like learning, decision-making, and problem-solving.

  • Big Data: Large, complex datasets that conventional software cannot handle.

  • Algorithms: Step-by-step procedures/formulas for problem-solving; in AI and big data, used to analyse data, identify patterns, and make predictions.

• Digital Etiquette

• Irresponsible use of digital media creates conditions for fraud, defamation, crimes, and dangers.

• Definition: Proper and respectful behaviour expected while interacting in digital spaces.

• Guidelines for Communication: Respect others’ privacy, avoid abusive language, be careful of messages in digital spaces, be careful when sharing posts.

• Benefits: Promotes positive/effective online interaction, clarity in communication, forms positive online communities, decreases cybercrimes, leads society towards safer digital spaces, supports digital literacy.

• Media Literacy and Digital Literacy

• Media Literacy: The ability to access, analyse, evaluate, create, and communicate messages received through various forms of media. Involves understanding media content production, how it shapes perceptions, and critical interpretation.

• Digital Literacy: The ability to find/evaluate information in digital spaces and use digital tools/technologies effectively. Includes basic computer skills, Internet use, navigating digital platforms, critical evaluation of online content, and cyber awareness.

• Media is a crucial element of interaction, influencing communication, information access, world understanding, public opinion, social behaviour, and norms.

• With AI and technological advancements, media growth is increasing, reflecting social change.

•