8th glossary

 ചരിത്രം (History)

    ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി (English East India Company): കിഴക്കൻ ഇൻഡീസിൽ വ്യാപാരബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ക്രമേണ ഇന്ത്യയുടെ വലിയ ഭാഗങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയവും ഭരണപരവുമായ നിയന്ത്രണം നേടുകയും ചെയ്ത ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് വ്യാപാര കമ്പനി.
    വാസ്കോ ഡ ഗാമ (Vasco da Gama): 1498-ൽ കടൽമാർഗ്ഗം ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ആദ്യ യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി, യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യത്തിന് വഴിയൊരുക്കി.
    സാമൂതിരി (Zamorin): കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിലെ ഹിന്ദു ഭരണാധികാരികളുടെ പരമ്പരാഗത സ്ഥാനപ്പേര്.
    കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ (Kunjali Marakkar): കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരിയുടെ നാവികസേനാ മേധാവികളുടെ പദവി, പോർച്ചുഗീസ് ആക്രമണങ്ങളെ ശക്തമായി ചെറുത്തു.
    ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കസ് (Hortus Malabaricus): ഡച്ച് ഗവർണർ ഹെൻട്രിക് വാൻ റീഡിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇട്ടി അച്യുതൻ വൈദ്യരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും സഹായത്തോടെ സമാഹരിച്ച കേരളത്തിലെ ഔഷധസസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ ഗ്രന്ഥം.
    കർണാട്ടിക് യുദ്ധങ്ങൾ (Carnatic Wars): 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും തമ്മിൽ നടന്ന സൈനിക സംഘർഷങ്ങൾ.
    പ്ലാസി യുദ്ധം (1757) (Battle of Plassey (1757)): റോബർട്ട് ക്ലൈവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ബംഗാൾ നവാബ് സിറാജ്-ഉദ്-ദൗളയെ തോൽപ്പിക്കുകയും ഇന്ത്യയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്ത നിർണ്ണായക യുദ്ധം.
    ബക്സർ യുദ്ധം (1764) (Battle of Buxar (1764)): മുഗൾ ചക്രവർത്തി, ഔദ് നവാബ്, ബംഗാൾ നവാബ് എന്നിവരുടെ സംയുക്ത സേനയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ തോൽപ്പിക്കുകയും ബീഹാർ, ബംഗാൾ, ഒറീസ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നികുതി പിരിക്കാനുള്ള ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ അവകാശം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത യുദ്ധം.
    ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾ (Anglo-Mysore Wars): 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ മൈസൂർ രാജ്യവും (ഹൈദരാലിയുടെയും ടിപ്പു സുൽത്താന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ) ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും തമ്മിൽ നടന്ന നാല് യുദ്ധങ്ങൾ.
    ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ (Anglo-Maratha Wars): ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും മറാത്ത രാജ്യവും തമ്മിൽ നടന്ന മൂന്ന് യുദ്ധങ്ങൾ, ഇത് മറാത്താ പ്രദേശങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണത്തിന് കാരണമായി.
    ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധങ്ങൾ (Anglo-Sikh Wars): ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും സിഖ് സാമ്രാജ്യവും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധങ്ങൾ, പഞ്ചാബിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിയൊരുക്കി.
    ശാശ്വത ഭൂനികുതി വ്യവസ്ഥ (1793) (Permanent Land Revenue Settlement (1793)): ബംഗാൾ, ബീഹാർ, ഒറീസ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൊണ്ടുവന്ന ഒരു ഭൂനികുതി സമ്പ്രദായം. വിളവ് പരിഗണിക്കാതെ ഉയർന്നതും നിശ്ചിതവുമായ നികുതികൾ സമീന്ദാർമാർ പിരിച്ചു.
    റയട്ട്‌വാരി സമ്പ്രദായം (1820) (Ryotwari System (1820)): ദക്ഷിണേന്ത്യയിലും ഡെക്കാനിലും നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ഭൂനികുതി സമ്പ്രദായം. കർഷകരെ ഭൂവുടമകളായി കണക്കാക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് നേരിട്ട് നികുതി അടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു; നികുതി അടയ്ക്കാത്ത പക്ഷം ഭൂമി കണ്ടുകെട്ടാൻ സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു.
    മഹൽവാരി സമ്പ്രദായം (1822) (Mahalwari System (1822)): ഉത്തരേന്ത്യയിലും മധ്യേന്ത്യയിലും പഞ്ചാബിലും നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ഭൂനികുതി സമ്പ്രദായം. നികുതി പിരിവിന് ഗ്രാമത്തെ (മഹൽ) ഒരു യൂണിറ്റായി കണക്കാക്കുകയും നികുതി അടയ്ക്കാത്ത ഗ്രാമങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു.
    സന്യാസി-ഫക്കീർ കലാപം (Sannyasi-Fakir Rebellion): ക്ഷാമവും സാമ്പത്തിക ചൂഷണവും കാരണം ബംഗാളിലെ ദരിദ്രരായ കർഷകരും തൊഴിലാളികളും സന്യാസിമാരും ഫക്കീർമാരും ചേർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്കെതിരെ നടത്തിയ ഒരു കൂട്ടം കലാപങ്ങൾ.
    നീലം കർഷക കലാപം (1859) (Nilam Peasant Revolt (1859)): ബംഗാളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് നീലം കർഷകർക്കെതിരെ നടന്ന ഒരു പ്രധാന കാർഷിക കലാപം. കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് നീലം കൃഷി ചെയ്യാൻ കർഷകരെ നിർബന്ധിക്കുകയും ഇത് ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തിനും ചൂഷണത്തിനും ഇടയാക്കുകയും ചെയ്തു.
    സാന്താൾ കലാപം (1855) (Santhal Rebellion (1855)): ബ്രിട്ടീഷ് അനീതികൾ, ഭൂവുടമകളുടെ ചൂഷണം, പണമിടപാടുകാരുടെ ചൂഷണം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ബംഗാളിലെ രാജ്മഹൽ കുന്നുകളിൽ സിദ്ദുവിന്റെയും കൻഹുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഒരു ഗോത്രവർഗ്ഗ കലാപം.
    ഉൾഗുലാൻ (മഹത്തായ പ്രക്ഷോഭം) / മുണ്ട കലാപം (1899) (Ulgulan (The Great Tumult) / Munda Rebellion (1899)): ബിർസ മുണ്ടയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഝാർഖണ്ഡിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ചൂഷണം, ഭൂമി കൈയേറ്റം, പണമിടപാടുകാരുടെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നടന്ന ഒരു ഗോത്രവർഗ്ഗ കലാപം.
    പാളയക്കാർ (Poligars): തമിഴ്നാട്ടിലെ നികുതി പിരിക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് വികാസം ചെറുക്കുകയും ചെയ്ത സൈനിക നേതാക്കളോ നാടുവാഴികളോ.
    ആറ്റിങ്ങൽ കലാപം (1721) (Attingal Revolt (1721)): ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സംഘടിത കലാപം (കേരളത്തിൽ). വ്യാപാരത്തിലും ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിലും ബ്രിട്ടീഷ് ഇടപെടൽ, പ്രാദേശിക ഭൂവുടമകളെ ഒഴിവാക്കി ആറ്റിങ്ങൽ റാണിക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ നൽകാനുള്ള ശ്രമം എന്നിവയാണ് കലാപത്തിന് കാരണം.
    കിത്തൂർ റാണി ചെന്നമ്മ (Kittoor Rani Chennamma): ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമപ്രകാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ തന്റെ രാജ്യം പിടിച്ചെടുത്തതിന് ശേഷം ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ പോരാടിയ കർണാടകയിലെ കിത്തൂർ നാട്ടുരാജ്യത്തിലെ ധീരയായ രാജ്ഞി.
    1857-ലെ വിപ്ലവം (ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം) (Revolt of 1857 (First War of Independence)): ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങളും ഗ്രീസ് പുരട്ടിയ തിരകളുടെ പ്രശ്നവും കാരണം സൈനികർ, നാട്ടുരാജാക്കന്മാർ, കർഷകർ, കൈത്തൊഴിലുകാർ എന്നിവർ ചേർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ ഇന്ത്യയിൽ നടത്തിയ സംഘടിത കലാപം.
    സൈനിക സഹായ വ്യവസ്ഥ (Subsidiary Alliance Policy): ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി വെല്ലസ്ലി പ്രഭു നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു നയം. കമ്പനി സൈന്യത്തെ നിലനിർത്താനും അവരുടെ ചെലവുകൾ വഹിക്കാനും മറ്റ് യൂറോപ്യൻ ശക്തികളുമായുള്ള സഖ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാനും ഇത് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ നിർബന്ധിച്ചു.
    ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമം (Doctrine of Lapse): ഡൽഹൗസി പ്രഭു നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു നയം. ഒരു നാട്ടുരാജ്യത്തിലെ ഭരണാധികാരിക്ക് പുരുഷ അനന്തരാവകാശികളില്ലാതെ മരിച്ചാൽ, ആ രാജ്യം ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പിടിച്ചെടുക്കും എന്ന് ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.
    മംഗൾ പാണ്ഡെ (Mangal Pandey): ഗ്രീസ് പുരട്ടിയ തിരകൾക്കെതിരെ ബാരക്പൂരിൽ ആദ്യമായി പ്രതിഷേധിച്ച ഇന്ത്യൻ സൈനികൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വധശിക്ഷ 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിന് കാരണമായി.
    ബഹദൂർ ഷാ II (Bahadur Shah II): 1857-ലെ വിപ്ലവകാലത്ത് വിമതർ ഇന്ത്യയുടെ ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച അവസാന മുഗൾ ചക്രവർത്തി.
    റാണി ലക്ഷ്മിഭായി (Rani Lakshmibai): 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ നേതാവായ ഝാൻസിയിലെ ഭരണാധികാരി.
    നാനാസാഹിബ് (Nana Sahib): 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിലെ ഒരു പ്രധാന നേതാവായ മറാത്ത ഭരണാധികാരി, താന്തിയാ തോപ്പിയുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചത്.
    താന്തിയാ തോപ്പി (Tantia Tope): നാനാസാഹിബിന്റെ സൈന്യാധിപൻ, 1857-ലെ വിപ്ലവകാലത്ത് ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകൾ പരിശീലിച്ചതിന് പേരുകേട്ട വ്യക്തി.
    ബീഗം ഹസ്രത്ത് മഹൽ (Begum Hazrat Mahal): 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിൽ ലക്നൗവിലെ കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ഔധിലെ ഭരണാധികാരി.
    കൺവർ സിംഗ് (Kunwar Singh): ബീഹാറിലെ ആറാക്കടുത്തുള്ള ജഗദീഷ്പൂരിലെ ഒരു ജന്മി, 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ധീരമായി പോരാടി.
    വൈസ്രോയി (Viceroy): 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യയുടെ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായപ്പോൾ ഗവർണർ ജനറലിന് പകരമായി വന്ന പുതിയ പദവി.
    ദേശീയത (Nationalism): പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ ഉയർന്നുവന്ന, ശക്തമായ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ വികാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഇന്ത്യക്കാർക്കിടയിലെ ഐക്യബോധവും പൊതുവായ വ്യക്തിത്വബോധവും.
    ചോർച്ചാ സിദ്ധാന്തം (Drain Theory): ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യയുടെ സമ്പത്ത് ചോർത്തിക്കൊണ്ട് പോവുകയും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് ദാദാഭായ് നവറോജി മുന്നോട്ട് വെച്ച സിദ്ധാന്തം.
    ദാദാഭായ് നവറോജി (Dadabhai Naoroji): 'ഇന്ത്യയുടെ വന്ദ്യവയോധികൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണം വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിൽ മുൻപന്തിയിലായിരുന്ന വ്യക്തി.
    വെർണാക്കുലർ പ്രസ്സ് ആക്റ്റ് (Vernacular Press Act): ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായ പ്രചാരണായുധമായി കണ്ട പ്രാദേശിക ഭാഷാ പത്രങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ലിറ്റൺ പ്രഭു നടപ്പിലാക്കിയ നിയമം.
    രാജാ റാം മോഹൻ റോയ് (Raja Ram Mohan Roy): സതി നിർത്തലാക്കുന്നതിലും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി വാദിക്കുന്നതിലും ബ്രഹ്മസമാജ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിലും നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ച ഒരു സ്വാധീനമുള്ള സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്.
    ജ്യോതിറാവു ഫൂലെ (Jyotirao Phule): താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടുകയും സത്യശോധക് സമാജ് രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്ത മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്.
    പണ്ഡിത രമാഭായി (Pandita Ramabai): ശൈശവ വിവാഹത്തിനെതിരെ പോരാടുകയും സ്ത്രീകൾക്കും വിധവകൾക്കുമായി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്ത കർണാടക സ്വദേശിയായ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്.
    ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (INC) (Indian National Congress (INC)): ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കാനും പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാനും 1885-ൽ രൂപീകരിച്ച ഒരു അഖിലേന്ത്യാ രാഷ്ട്രീയ സംഘടന.
    അലൻ ഒക്ടേവിയൻ ഹ്യൂം (Allan Octavian Hume): ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളായ ഒരു ഇംഗ്ലീഷുകാരൻ.
    ഡബ്ല്യു. സി. ബാനർജി (W. C. Banerjee): ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ആദ്യ സമ്മേളനത്തിന് അധ്യക്ഷത വഹിച്ച അഭിഭാഷകൻ.
    ബംഗാൾ വിഭജനം (1905) (Partition of Bengal (1905)): ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഭിന്നത സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് കഴ്സൺ പ്രഭു ബംഗാളിനെ കിഴക്കൻ ബംഗാളും പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാളുമായി വിഭജിച്ചത്.
    സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം (Swadeshi Movement): ബംഗാൾ വിഭജനത്തിനെതിരെ ഉയർന്നുവന്ന ഒരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭണം. ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനും ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കാനും ഇത് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും 'ആത്മനിർഭരത' പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
    മിതവാദികൾ (Moderates): ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ആദ്യകാല നേതാക്കൾ (ഉദാ: ഫിറോസ്ഷാ മേത്ത, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലെ, ദാദാഭായ് നവറോജി) സമാധാനപരവും ഭരണഘടനാപരവുമായ സമരരീതികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകി.
    തീവ്രവാദികൾ (Extremists): കോൺഗ്രസിനുള്ളിലെ ഒരു വിഭാഗം (ഉദാ: ബാലഗംഗാധര തിലകൻ, ബിപിൻ ചന്ദ്ര പാൽ, ലാലാ ലജ്പത് റായ് – "ലാൽ-ബാൽ-പാൽ") തുറന്ന സമരത്തിലൂടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നതിന് സ്വദേശി, ബഹിഷ്കരണം തുടങ്ങിയ വിപ്ലവകരമായ രീതികൾക്ക് വേണ്ടി വാദിച്ചു.
    സൂറത്ത് കോൺഗ്രസ് (1907) (Surat Congress (1907)): മിതവാദികളും തീവ്രവാദികളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാരണം പാർട്ടി പിളർന്ന കോൺഗ്രസിന്റെ വാർഷിക സമ്മേളനം.
    മിന്റോ-മോർലി പരിഷ്കാരങ്ങൾ (1909) (Minto-Morley Reforms (1909)): ജനകീയ രോഷം ലഘൂകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ. മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക മണ്ഡലങ്ങൾ നൽകുകയും നിയമനിർമ്മാണ അധികാരങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
    ഹോം റൂൾ ലീഗ് (Home Rule League): ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ആനി ബസന്റും ബാലഗംഗാധര തിലകനും നേതൃത്വം നൽകിയ, ഇന്ത്യയിൽ ഹോം റൂൾ അഥവാ സ്വയംഭരണത്തിനായി വാദിച്ച ഒരു സംഘടന.
    അനുശീലൻ സമിതി, ഭാരത് മാതാ അസോസിയേഷൻ, യുഗാന്തർ പാർട്ടി, ഗദർ പാർട്ടി (Anusheelan Samiti, Bharat Mata Association, Yugantar Party, Ghadar Party): ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സായുധ പോരാട്ടത്തിന് ശ്രമിച്ച രഹസ്യ വിപ്ലവ സംഘടനകൾ.

ഭൂമിശാസ്ത്രം (Geography)

    ഭ്രമണം (Rotation): ഭൂമി അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ കറങ്ങുന്നത്, ഇത് രാവും പകലും കോറിയോലിസ് പ്രഭാവവും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
    പരിക്രമണം (Revolution): ഭൂമി ഒരു നിശ്ചിത ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലൂടെ സൂര്യനെ ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നത്, ഇതിന് 365¼ ദിവസങ്ങൾ എടുക്കുന്നു.
    അതിവർഷം (Leap Year): ഓരോ നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ വരുന്ന 366 ദിവസങ്ങളുള്ള വർഷം, ഭൂമിയുടെ 365¼ ദിവസങ്ങളുള്ള പരിക്രമണ കാലയളവ് ക്രമീകരിക്കുന്നതിന്.
    കോറിയോലിസ് പ്രഭാവം (Coriolis Effect): ഭ്രമണം കാരണം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനം. ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ വലത്തോട്ടും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും തിരിയുന്നു (ഫെറലിന്റെ നിയമം).
    പ്രകാശവൃത്തം (Circle of Illumination): ഭൂമിയിൽ രാവും പകലും വേർതിരിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖ.
    സൂര്യസമീപകം (Perihelion): ഭൂമി അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ സൂര്യനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് വരുന്ന സ്ഥാനം (ഏകദേശം ജനുവരി 3-ന്).
    സൂര്യോച്ചം (Aphelion): ഭൂമി അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അകലെ വരുന്ന സ്ഥാനം (ഏകദേശം ജൂലൈ 4-ന്).
    സൂര്യന്റെ അയനം (Apparent Movement of the Sun): ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചരിവും പരിക്രമണവും കാരണം സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഉത്തരായന രേഖയ്ക്കും ദക്ഷിണായന രേഖയ്ക്കും ഇടയിൽ വടക്കോട്ടും തെക്കോട്ടും മാറുന്നതായി തോന്നുന്നത്.
    വിഷുവം (Equinox): സൂര്യരശ്മികൾ ഭൂമധ്യരേഖയിൽ ലംബമായി പതിക്കുന്ന ദിവസങ്ങൾ (മാർച്ച് 21-ഉം സെപ്റ്റംബർ 23-ഉം). ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇരു അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും പകലിന്റെയും രാത്രിയുടെയും ദൈർഘ്യം തുല്യമായിരിക്കും.
    ഉത്തരായന സംക്രമം / ഗ്രീഷ്മ അയനാന്തം (ജൂൺ 21) (Summer Solstice (June 21st)): സൂര്യരശ്മികൾ ഉത്തരായന രേഖയിൽ ലംബമായി പതിക്കുന്ന ദിവസം, ഇത് ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ പകലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ രാത്രിയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
    ദക്ഷിണായന സംക്രമം / ശീത അയനാന്തം (ഡിസംബർ 22) (Winter Solstice (December 22nd)): സൂര്യരശ്മികൾ ദക്ഷിണായന രേഖയിൽ ലംബമായി പതിക്കുന്ന ദിവസം, ഇത് ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ പകലും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ രാത്രിയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
    ഉത്തരായനം (Uttarayanam): സൂര്യന്റെ വടക്കോട്ടുള്ള അയനം, ദക്ഷിണായന രേഖയിൽ നിന്ന് ഉത്തരായന രേഖയിലേക്ക് (ഡിസംബർ 22 മുതൽ ജൂൺ 21 വരെ).
    ദക്ഷിണായനം (Dakshinayanam): സൂര്യന്റെ തെക്കോട്ടുള്ള അയനം, ഉത്തരായന രേഖയിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണായന രേഖയിലേക്ക് (ജൂൺ 21 മുതൽ ഡിസംബർ 22 വരെ).
    പ്രാദേശിക സമയം (Local Time): ഒരു പ്രത്യേക രേഖാംശത്തിലെ നിഴലിന്റെയും സൂര്യന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള സ്ഥാനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ കണക്കാക്കുന്ന സമയം.
    സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം (Standard Time): ആശയക്കുഴപ്പം ഒഴിവാക്കാൻ ഒരു രാജ്യത്തിന് ഔദ്യോഗിക സമയമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന, തിരഞ്ഞെടുത്ത ഒരു രേഖാംശത്തിലെ (സ്റ്റാൻഡേർഡ് മെറിഡിയൻ), സാധാരണയായി 7½° ന്റെ ഗുണിതമായ പ്രാദേശിക സമയം.
    ഗ്രീൻവിച്ച് മീൻ ടൈം (GMT) (Greenwich Mean Time (GMT)): ഇംഗ്ലണ്ടിലെ റോയൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഒബ്സർവേറ്ററിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന പ്രൈം മെറിഡിയനിലെ (0° രേഖാംശം) പ്രാദേശിക സമയം, ആഗോള സമയ കണക്കുകൂട്ടലിന് ഒരു റഫറൻസായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
    അന്താരാഷ്ട്ര ദിനാങ്കരേഖ (International Date Line): 180° രേഖാംശം, പടിഞ്ഞാറോട്ട് കടക്കുന്ന യാത്രക്കാർ ഒരു ദിവസം കൂട്ടുകയും കിഴക്കോട്ട് കടക്കുന്നവർ ഒരു ദിവസം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജനവാസമുള്ള കരപ്രദേശങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ഇത് ക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം (Economics)

    അടിസ്ഥാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ (Basic Economic Problems): ഉൽപാദനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏതൊരു സമൂഹവും അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ: "എന്ത് ഉൽപാദിപ്പിക്കണം?", "എങ്ങനെ ഉൽപാദിപ്പിക്കണം?", "ആർക്കുവേണ്ടി ഉൽപാദിപ്പിക്കണം?".
    തൊഴിൽ സാന്ദ്രത കൂടിയ സാങ്കേതികവിദ്യ (Labour Intensive Technique): പ്രധാനമായും കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെയും കുറഞ്ഞ മൂലധനത്തെയും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉൽപാദന രീതി.
    മൂലധന സാന്ദ്രത കൂടിയ സാങ്കേതികവിദ്യ (Capital Intensive Technique): പ്രധാനമായും കൂടുതൽ മൂലധനത്തെയും (യന്ത്രങ്ങൾ) കുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികളെയും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉൽപാദന രീതി.
    മുതലാളിത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Capitalist Economy): ഉൽപാദന ഘടകങ്ങൾ പ്രധാനമായും വ്യക്തികളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതും പരമാവധി ലാഭം ലക്ഷ്യമിടുന്നതും സർക്കാർ ഇടപെടൽ പരിമിതവുമായ ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ.
    സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Socialist Economy): ഉൽപാദന ഘടകങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലും നിയന്ത്രണത്തിലുമുള്ളതും സാമൂഹിക ക്ഷേമവും അസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതും ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ.
    മിശ്ര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Mixed Economy): മുതലാളിത്ത, സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ സവിശേഷതകൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ. സ്വകാര്യ, പൊതു മേഖലകളുടെ സഹവർത്തിത്വവും ലാഭവും സാമൂഹിക ക്ഷേമവും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
    വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Knowledge Economy): അറിവും കഴിവുകളും വളർച്ചയുടെയും നവീകരണത്തിന്റെയും പ്രധാന ചാലകശക്തികളാകുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ.
    ആഡം സ്മിത്ത് (Adam Smith): സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ സമ്പത്തിന്റെ ശാസ്ത്രമായി കണ്ടിരുന്ന വ്യക്തി.
    ആൽഫ്രഡ് മാർഷൽ (Alfred Marshall): സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ ക്ഷേമത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്രമായി രൂപപ്പെടുത്തിയ വ്യക്തി.
    ലയണൽ റോബിൻസ് (Lionel Robbins): മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങളും പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ശാഖയായി സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തെ കണ്ടിരുന്ന വ്യക്തി.
    ചാണക്യൻ (Chanakya): സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനായി കാര്യക്ഷമമായ ഒരു നികുതി സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു പുരാതന ഇന്ത്യൻ ചിന്തകൻ.
    അമർത്യ കുമാർ സെൻ (Amartya Kumar Sen): ക്ഷേമ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലെ സംഭാവനകൾക്ക് നോബൽ സമ്മാനം നേടിയ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക നീതി, ലിംഗസമത്വം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകി.
    അഭിജിത് വിനായക് ബാനർജി (Abhijit Vinayak Banerjee): ആഗോള ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സമീപനത്തിന് നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ച ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ.
    വിഭവം (Resource): പാരിസ്ഥിതികമായി ലഭ്യമായതും സാങ്കേതികമായി പ്രാപ്യമായതും സാംസ്കാരികമായി സ്വീകാര്യമായതും മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിവുള്ളതുമായ എന്തും.
    പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ (Natural Resources): പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ (ഉദാ: വായു, ധാതുക്കൾ).
    മനുഷ്യനിർമ്മിത വിഭവങ്ങൾ (Man-made Resources): മനുഷ്യർ നിർമ്മിച്ച വിഭവങ്ങൾ (ഉദാ: റോഡുകൾ, യന്ത്രങ്ങൾ).
    പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിഭവങ്ങൾ (Renewable Resources): ഉപയോഗത്തിന് ശേഷം കുറയാത്തതും വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ വിഭവങ്ങൾ (ഉദാ: സൂര്യപ്രകാശം, കാറ്റ്).
    പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിഭവങ്ങൾ (Non-Renewable Resources): ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളെടുത്ത് രൂപപ്പെടുന്നതും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അളവ് കുറയുന്നതുമായ വിഭവങ്ങൾ (ഉദാ: ഇരുമ്പ്, കൽക്കരി, പെട്രോളിയം).
    ധാതുക്കൾ (Minerals): ഭൂമിയുടെ പുറന്തോടിൽ കാണപ്പെടുന്നതും പ്രത്യേക രാസ, ഭൗതിക ഗുണങ്ങളുള്ളതുമായ പ്രകൃതിദത്തമായ ജൈവ, അജൈവ വസ്തുക്കൾ.
    അയിര് (Ore): മാലിന്യങ്ങൾ കലർന്ന ധാതുക്കളുടെ അസംസ്കൃത രൂപം, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നത്.
    ലോഹ ധാതുക്കൾ (Metallic Minerals): ലോഹാംശമുള്ളതും ശുദ്ധീകരണത്തിന് ശേഷം സാധാരണയായി കഠിനവും തിളക്കമുള്ളതുമായ ധാതുക്കൾ.
    അലോഹ ധാതുക്കൾ (Non-Metallic Minerals): ലോഹങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്തതും താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ കാഠിന്യം, തിളക്കം, ഡക്ടിലിറ്റി എന്നിവയുള്ള ധാതുക്കൾ.
    നിർമ്മാണ വ്യവസായം (Manufacturing Industry): വിവിധ വിപണികൾക്കായി വളരെ മൂല്യമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ സംസ്കരിക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾ.
    ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായം (Iron and Steel Industry): വ്യാവസായിക വികസനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു അടിസ്ഥാന അല്ലെങ്കിൽ ഘന വ്യവസായം, മറ്റ് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകുന്നു.
    ടാറ്റ അയൺ ആൻഡ് സ്റ്റീൽ കമ്പനി (ടിസ്കോ) (Tata Iron and Steel Company (TISCO)): 1907-ൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിച്ച ആദ്യത്തെ ആധുനിക ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായം.
    സ്റ്റീൽ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് (സെയിൽ) (Steel Authority of India Limited (SAIL)): ഇന്ത്യയിലെ സംയോജിത ഇരുമ്പുരുക്ക് പദ്ധതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ സ്ഥാപനം.
    മലിനീകരണം (Pollution): വ്യാവസായിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം പലപ്പോഴും വായു, ജലം, മണ്ണ് എന്നിവയുടെ ഭൗതിക, രാസ, ജൈവ സ്വഭാവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അഭികാമ്യമല്ലാത്ത മാറ്റങ്ങൾ.
    വിഭവ ശോഷണം (Resource Depletion): അശാസ്ത്രീയവും അമിതവുമായ ചൂഷണം കാരണം വിഭവങ്ങളുടെ അളവിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുറവ്.
    പ്രാദേശിക അസമത്വം (Regional Inequality): അസന്തുലിതമായ വിഭവ വിതരണവും അപര്യാപ്തമായ സൗകര്യങ്ങളും കാരണം വ്യാവസായിക വികസനത്തിലും വരുമാനത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന അസമത്വം.
    കുടിയേറ്റം (Migration): ആളുകൾ ഒരു പ്രദേശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരു പ്രദേശത്തേക്ക്, പലപ്പോഴും തൊഴിലിനായി, സ്ഥിരമായോ താൽക്കാലികമായോ നീങ്ങുന്നത്.
    നഗരവൽക്കരണം (Urbanisation): ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റവും സ്വാഭാവിക ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനയും കാരണം നഗരങ്ങളുടെ വലുപ്പത്തിലും ജനസംഖ്യയിലും ഉണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്.
    വിഭവ സംരക്ഷണം (Conservation of Resources): വിഭവങ്ങൾ അമിതമായി ചൂഷണം ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കി വിവേകപൂർവ്വം ഉപയോഗിച്ച് ഭാവി തലമുറകൾക്കായി ഉറപ്പാക്കുന്ന പ്രക്രിയ.
    സുസ്ഥിര വികസനം (Sustainable Development): സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പാരിസ്ഥിതിക ക്ഷേമവും സന്തുലിതമാക്കിക്കൊണ്ട്, ഭാവി തലമുറകളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കുമേൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ വർത്തമാനകാല ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന വികസനം.

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം (Sociology)

    ബഹുജന മാധ്യമങ്ങൾ (Mass Media): ഒരേ സമയം നിരവധി ആളുകളിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയുന്ന വിവിധതരം ആശയവിനിമയ രൂപങ്ങൾ (ഉദാ: പത്രങ്ങൾ, റേഡിയോ, ടിവി, ഇന്റർനെറ്റ്).
    അച്ചടി മാധ്യമങ്ങൾ (Print Media): പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, പുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങൾ, സമഗ്രമായ വാർത്തകളും സാഹിത്യസൃഷ്ടികളും നൽകുന്നു.
    പ്രക്ഷേപണ മാധ്യമങ്ങൾ (Broadcast Media): റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ എന്നിവ പോലുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ, ഒരേ സമയം വലിയൊരു പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നു, സാധാരണയായി ഒറ്റവഴി ആശയവിനിമയം.
    ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ (Digital Media): വെബ്സൈറ്റുകൾ, ഓൺലൈൻ വാർത്തകൾ, ബ്ലോഗുകൾ എന്നിവ പോലുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് അധിഷ്ഠിത പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
    സോഷ്യൽ മീഡിയ (Social Media): ഉള്ളടക്കം സൃഷ്ടിക്കാനും പങ്കുവെക്കാനും സംവദിക്കാനും ഉപയോക്താക്കളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്ന ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ, വ്യക്തിഗത ബന്ധങ്ങളും സാമൂഹിക ഒത്തുചേരലുകളും സുഗമമാക്കുന്നു.
    സാമൂഹികവൽക്കരണം (Socialisation): കുട്ടിക്കാലം മുതൽ സമൂഹത്തിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കാനും പെരുമാറാനും പഠിക്കുന്ന പ്രക്രിയ, കുടുംബം, സ്കൂൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവ സ്വാധീനിക്കുന്നു.
    പൊതുജനാഭിപ്രായം (Public Opinion): ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ കൂട്ടായ മനോഭാവങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും, പലപ്പോഴും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും നയരൂപീകരണങ്ങളിലും മാധ്യമങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.
    സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ (Cybercrimes): വിവര, ആശയവിനിമയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്നതോ അവയെ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നതോ ആയ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ.
    ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി ആക്റ്റ് 2000 (ഐടി ആക്റ്റ് 2000) (Information Technology Act 2000 (IT Act 2000)): സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുകയും കുറ്റവാളികൾക്കെതിരെ നിയമനടപടികൾ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നിയമം.
    സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ (Stereotypes): വംശം, ലിംഗഭേദം, സംസ്കാരം മുതലായവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ മുൻധാരണകളോ അതിലളിതമാക്കിയ വിശ്വാസങ്ങളോ.
    ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) / കൃത്രിമബുദ്ധി (AI) (Artificial Intelligence (AI)): പഠനം, തീരുമാനമെടുക്കൽ, പ്രശ്നപരിഹാരം എന്നിവ പോലുള്ള ജോലികൾ ചെയ്യാൻ കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റങ്ങൾ വഴി മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയെ അനുകരിക്കുന്നത്.
    ബിഗ് ഡാറ്റ (Big Data): പരമ്പരാഗത സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത വലിയതും സങ്കീർണ്ണവുമായ ഡാറ്റാ സെറ്റുകൾ.
    അൽഗോരിതങ്ങൾ (Algorithms): ഡാറ്റ വിശകലനം ചെയ്യാനും പ്രവചനങ്ങൾ നടത്താനും AI-യിലും ബിഗ് ഡാറ്റയിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള നടപടിക്രമങ്ങളോ സൂത്രവാക്യങ്ങളോ.
    ഡിജിറ്റൽ മര്യാദകൾ (Digital Etiquette): ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ ഇടപഴകുമ്പോൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ശരിയായതും മാന്യവുമായ പെരുമാറ്റം.
    മീഡിയ സാക്ഷരത (Media Literacy): വിവിധതരം മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യാനും വിശകലനം ചെയ്യാനും വിലയിരുത്താനും സൃഷ്ടിക്കാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനുമുള്ള കഴിവ്.
    ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത (Digital Literacy): ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ വിവരങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും കണ്ടെത്താനും വിലയിരുത്താനും ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാനുമുള്ള കഴിവ്.

പൗരധർമ്മം (Civics)

    ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന (Constitution of India): ഇന്ത്യയുടെ പരമോന്നത നിയമം, രാഷ്ട്രീയ തത്വങ്ങൾ, നടപടിക്രമങ്ങൾ, സർക്കാരിന്റെ അധികാരങ്ങൾ, പൗരന്മാരുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളും കടമകളും എന്നിവയുടെ ചട്ടക്കൂട് സ്ഥാപിക്കുന്നു.
    ആമുഖം (Preamble): ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖ പ്രസ്താവന, അതിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ തത്വങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും (നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം) വിശദീകരിക്കുന്നു.
    മൗലികാവകാശങ്ങൾ (Fundamental Rights): ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ മൂന്നാം ഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതുമായ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ. ഒരു ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയിൽ അന്തസ്സ്, സ്വാതന്ത്ര്യം, നിലനിൽപ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതം, കോടതികളാൽ നടപ്പിലാക്കാവുന്നവ.
    സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 14-18) (Right to Equality (Articles 14-18)): നിയമത്തിനു മുന്നിൽ തുല്യത, നിയമത്തിന്റെ തുല്യ സംരക്ഷണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുകയും മതം, ജാതി, ലിംഗഭേദം, ജനനസ്ഥലം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
    സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 19-22) (Right to Freedom (Articles 19-22)): സംസാരത്തിനും അഭിപ്രായ പ്രകടനത്തിനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, സമ്മേളിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, സംഘടന രൂപീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, സഞ്ചരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, താമസിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, തൊഴിൽ ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു, ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി.
    ചൂഷണത്തിനെതിരെയുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 23-24) (Right against Exploitation (Articles 23-24)): മനുഷ്യക്കടത്ത്, നിർബന്ധിത വേല, ബാലവേല (14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവരെ അപകടകരമായ ജോലി സ്ഥലങ്ങളിൽ) എന്നിവ നിരോധിക്കുന്നു.
    വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം (2009) (Right to Education Act (2009)): ആറ് മുതൽ പതിനാല് വയസ്സുവരെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവും ഗുണനിലവാരമുള്ളതുമായ വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഒരു മൗലികാവകാശമായി (അനുച്ഛേദം 21A) ഇത് നടപ്പിലാക്കി.
    മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 25-28) (Right to Freedom of Religion (Articles 25-28)): പൊതു ക്രമം, ആരോഗ്യം, സദാചാരം എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയമായി ഏതൊരു മതവും വിശ്വസിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
    സാംസ്കാരികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ അവകാശങ്ങൾ (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 29-30) (Cultural and Educational Rights (Articles 29-30)): മത, ഭാഷാ, സാംസ്കാരിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് അവരുടെ സംസ്കാരം, ഭാഷ, ലിപി എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാനും സ്വന്തം വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനുമുള്ള അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
    ഭരണഘടനാപരമായ പ്രതിവിധിക്കുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദം 32) (Right to Constitutional Remedies (Article 32)): മൗലികാവകാശങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി റിട്ടുകൾ (ഹേബിയസ് കോർപ്പസ്, മാൻഡമസ്, പ്രോഹിബിഷൻ, ക്വോ വാറന്റോ, സെർഷ്യോററി) വഴി സുപ്രീം കോടതിയെ അല്ലെങ്കിൽ ഹൈക്കോടതികളെ സമീപിക്കാൻ പൗരന്മാരെ അധികാരപ്പെടുത്തുന്നു.
    നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങൾ (അനുച്ഛേദങ്ങൾ 36-51) (Directive Principles of State Policy (DPSP) (Articles 36-51)): ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള, ക്ഷേമരാഷ്ട്രം സ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുമ്പോൾ സർക്കാരുകൾ പരിഗണിക്കേണ്ട മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ; കോടതികളാൽ നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിയാത്തവ.
    മൗലിക കടമകൾ (അനുച്ഛേദം 51A) (Fundamental Duties (Article 51A)): ഭരണഘടനയുടെ നാലാം എ ഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള കടമകൾ. ഭരണഘടനയെ അനുസരിക്കാനും സൗഹാർദ്ദം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കാനും മികവിനായി പരിശ്രമിക്കാനും പൗരന്മാരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
    സർദാർ സ്വരൺ സിംഗ് കമ്മിറ്റി (Sardar Swaran Singh Committee): 1976-ൽ ഭരണഘടനയിൽ മൗലിക കടമകൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശുപാർശ ചെയ്ത കമ്മിറ്റി.

English East India Company: A British trading company that established trade links in the East Indies and gradually gained political and administrative control over large parts of India.
Vasco da Gama: A Portuguese explorer who was the first European to reach India by sea in 1498, paving the way for European dominance.
Zamorin: The hereditary title of the Hindu rulers of the erstwhile Kingdom of Calicut (Kozhikode).
Kunjali Marakkar: The designation for the naval chiefs of the Zamorin of Calicut, who fiercely resisted Portuguese aggression.
Hortus Malabaricus: A comprehensive book on the medicinal plants of Kerala, compiled by the Dutch governor Hendrik van Rheed with the help of Itti Achuthan and others.
Carnatic Wars: A series of military conflicts fought in the mid-18th century between the British and the French for dominance in South India.
Battle of Plassey (1757): A pivotal battle in which the English East India Company, led by Robert Clive, defeated the Nawab of Bengal, Siraj-ud-Daulah, establishing British political dominance in India.
Battle of Buxar (1764): A battle where the British defeated the combined forces of the Mughal ruler, Nawab of Oudh, and Nawab of Bengal, solidifying the East India Company's right to collect taxes in Bihar, Bengal, and Orissa.
Anglo-Mysore Wars: A series of four wars fought between the Kingdom of Mysore (led by Hyder Ali and Tipu Sultan) and the English East India Company in the late 18th century.
Anglo-Maratha Wars: A series of three wars fought between the English East India Company and the Maratha Kingdom, leading to British control over Maratha territories.
Anglo-Sikh Wars: Wars between the English East India Company and the Sikh Empire, resulting in British rule over Punjab.
Permanent Land Revenue Settlement (1793): A British land revenue system introduced in Bengal, Bihar, and Orissa, where Zamindars collected high, fixed taxes regardless of yield.
Ryotwari System (1820): A British land revenue system implemented in South India and Deccan, where peasants were considered landlords and paid taxes directly to the British, risking land seizure for non-payment.
Mahalwari System (1822): A British land revenue system in North and Central India and Punjab, where the village (mahal) was treated as a unit for tax collection, and defaulting villages were annexed.
Sannyasi-Fakir Rebellion: A series of revolts in Bengal against the British East India Company by poor peasants, labourers, and sannyasies/fakirs, spurred by famine and economic exploitation.
Nilam Peasant Revolt (1859): A major agrarian revolt in Bengal against British indigo planters who forced farmers to cultivate indigo at low prices, leading to food shortages and exploitation.
Santhal Rebellion (1855): A tribal uprising against British injustices, landlord exploitation, and usurers in the Rajmahal hills of Bengal, led by Sidhu and Kanhu.
Ulgulan (The Great Tumult) / Munda Rebellion (1899): A tribal rebellion in Jharkhand led by Birsa Munda against British colonial exploitation, land grabbing, and financial exploitation by moneylenders.
Poligars: Military leaders or chieftains in Tamil Nadu who collected taxes and resisted British expansion.
Attingal Revolt (1721): The first organised rebellion against the British in India (Kerala), provoked by British interference in trade and internal affairs, and an attempt to give gifts to the Attingal Rani bypassing local landlords.
Kittoor Rani Chennamma: A brave queen from the princely state of Kittoor in Karnataka who fought against the British after they annexed her state under the Doctrine of Lapse.
Revolt of 1857 (First War of Independence): An organised rebellion against British imperialism in India involving soldiers, princely rulers, peasants, and artisans, sparked by administrative reforms and the greased cartridges issue.
Subsidiary Alliance Policy: A policy implemented by Lord Wellesley to expand the British empire by forcing princely states to maintain Company troops, bear their expenses, and forgo alliances with other European powers.
Doctrine of Lapse: A policy enacted by Lord Dalhousie, stating that if a princely state ruler died without a male heir, the state would be annexed by the English East India Company.
Mangal Pandey: An Indian soldier at Barrackpore who was the first to protest against the greased cartridges, leading to his execution and sparking the Revolt of 1857.
Bahadur Shah II: The last Mughal emperor, proclaimed Emperor of India by the rebels during the Revolt of 1857.
Rani Lakshmibai: The ruler of Jhansi, a prominent leader in the Revolt of 1857.
Nana Sahib: The ruler of Maratha, a key leader in the Revolt of 1857, assisted by Tantia Tope.
Tantia Tope: Nana Sahib's army chief, known for practising guerilla warfare during the Revolt of 1857.
Begum Hazrat Mahal: The ruler of Oudh, who led the rebellion in Lucknow during the Revolt of 1857.
Kunwar Singh: A farmer lord of Jagdishpur in Ara, Bihar, who bravely fought against the British in the Revolt of 1857.
Viceroy: The new position that replaced the Governor-General after the administration of India came under the direct control of the British Queen following the Revolt of 1857.
Nationalism: A sense of unity and shared identity among Indians, based on a strong anti-British feeling, which emerged in the second half of the nineteenth century.
Drain Theory: A theory proposed by Dadabhai Naoroji, stating that the British were draining away India's wealth, leading to poverty.
Dadabhai Naoroji: Known as the 'Grand Old Man of India,' a pioneer in analysing the economic exploitation by the British.
Vernacular Press Act: An act enacted by Lord Lytton to control newspapers published in regional languages, which were seen as a weapon of propaganda against the British.
Raja Ram Mohan Roy: An influential social reformer who played a crucial role in abolishing Sati, advocating for women's rights, and founding the Brahma Samaj.
Jyotirao Phule: A social reformer from Maharashtra who fought for the rights of lower castes and women, forming the Satyashodhak Samaj.
Pandita Ramabai: A Karnataka native and social reformer who fought against child marriage and established educational institutions and shelters for women and widows.
Indian National Congress (INC): An all-India political organisation formed in 1885 to unite people against the British and articulate common needs.
Allan Octavian Hume: An Englishman who was one of the organisers of the Indian National Congress.
W. C. Banerjee: The lawyer who presided over the first meeting of the Indian National Congress.
Partition of Bengal (1905): The division of Bengal into East and West Bengal by Lord Curzon, aimed at weakening the nationalist movement by creating a Hindu-Muslim divide.
Swadeshi Movement: A mass protest movement that emerged in response to the Partition of Bengal, advocating for the use of Indian goods and the boycott of British products, promoting 'self-reliance.'
Moderates: Early leaders of the Indian National Congress (e.g., Pherozshah Mehta, Gopalakrishna Gokhale, Dadabhai Naoroji) who favoured peaceful and constitutional methods of struggle.
Extremists: A group within the Congress (e.g., Bal Gangadhara Tilak, Bipin Chandra Pal, Lala Lajpat Rai – "Lal-Bal-Pal") who advocated for more revolutionary methods like Swadeshi and boycott to achieve freedom through open struggle.
Surat Congress (1907): The annual conference of the Congress where acute differences between Moderates and Extremists led to a split in the party.
Minto-Morley Reforms (1909): Administrative reforms implemented by the British to mitigate popular anger, providing separate constituencies for Muslims and expanding legislative powers.
Home Rule League: An organisation led by Annie Besant and Bal Gangadhara Tilak during the First World War, advocating for Home Rule or Self-Government in India.
Anusheelan Samiti, Bharat Mata Association, Yugantar Party, Ghadar Party: Secret revolutionary organisations that resorted to armed struggle to overthrow British rule.
Rotation: The spinning of the Earth on its axis, causing day and night and the Coriolis effect.
Revolution: The movement of the Earth around the Sun in a fixed elliptical orbit, taking 365¼ days.
Leap Year: A year with 366 days, occurring every four years, to account for the Earth's orbital period of 365¼ days.
Coriolis Effect: The deflection of freely moving bodies on the Earth's surface due to rotation, causing them to turn right in the Northern Hemisphere and left in the Southern Hemisphere (Ferrel's Law).
Circle of Illumination: The imaginary line that demarcates day and night on the Earth.
Perihelion: The point in the Earth's orbit when it is closest to the Sun (around Jan 3rd).
Aphelion: The point in the Earth's orbit when it is farthest from the Sun (around July 4th).
Apparent Movement of the Sun: The perceived shift in the Sun's position northward and southward between the Tropic of Cancer and the Tropic of Capricorn due to the Earth's axial tilt and revolution.
Equinox: The days (March 21st and September 23rd) when the Sun's rays fall vertically on the equator, and the duration of day and night is equal across both hemispheres.
Summer Solstice (June 21st): The day when the Sun's rays fall vertically on the Tropic of Cancer, marking the longest day and shortest night in the Northern Hemisphere.
Winter Solstice (December 22nd): The day when the Sun's rays fall vertically on the Tropic of Capricorn, marking the longest day and shortest night in the Southern Hemisphere.
Uttarayanam: The apparent movement of the Sun towards the North, from the Tropic of Capricorn to the Tropic of Cancer (Dec 22nd to June 21st).
Dakshinayanam: The apparent movement of the Sun towards the South, from the Tropic of Cancer to the Tropic of Capricorn (June 21st to Dec 22nd).
Local Time: Time calculated based on the shadow and the overhead position of the Sun at a specific longitude.
Standard Time: The local time at a selected longitude (Standard Meridian), typically a multiple of 7½°, used as the official time for a country to avoid confusion.
Greenwich Mean Time (GMT): The local time at the Prime Meridian (0° longitude), passing through the Royal British Observatory in England, used as a global reference for time calculation.
International Date Line: The 180° longitude, where travellers crossing westwards add a day and those crossing eastwards deduct a day, with adjustments made to avoid populated land areas.
Basic Economic Problems: The fundamental issues faced by any society regarding production: "What to produce?", "How to produce?", and "For whom to produce?".
Labour Intensive Technique: A method of production that primarily uses more labour and less capital.
Capital Intensive Technique: A method of production that primarily uses more capital (machines) and less labour.
Capitalist Economy: An economic system where the factors of production are primarily owned by individuals, aiming for maximum profit with limited government intervention.
Socialist Economy: An economic system where the factors of production are owned and controlled by the government, aiming for social welfare and reduced inequality.
Mixed Economy: An economic system that combines features of both capitalist and socialist economies, with a coexistence of private and public sectors and objectives of both profit and social welfare.
Knowledge Economy: An economic system where knowledge and skills are the primary drivers of growth and innovation.
Adam Smith: Known as the Father of Economics, a proponent of economics as the science of wealth.
Alfred Marshall: Formulated economics as the science that deals with welfare.
Lionel Robbins: Envisioned economics as the branch dealing with the relationship between human wants and limited resources.
Chanakya: An ancient Indian thinker who devised an efficient tax system for economic development.
Amartya Kumar Sen: The first Indian economist to win the Nobel Prize for his contributions to Welfare Economics, emphasizing education, healthcare, social justice, and gender equality.
Abhijit Vinayak Banerjee: An Indian-American economist awarded the Nobel Prize for his experimental approach to global poverty eradication.
Resource: Anything environmentally available, technologically accessible, culturally acceptable, and capable of meeting human needs.
Natural Resources: Resources obtained directly from nature (e.g., air, minerals).
Man-made Resources: Resources created by human beings (e.g., roads, machinery).
Renewable Resources: Resources that do not get depleted after use and can be reused (e.g., sunlight, wind).
Non-Renewable Resources: Resources formed over millions of years that decrease in quantity with use (e.g., iron, coal, petroleum).
Minerals: Naturally forming organic and inorganic substances with specific chemical and physical properties found in the Earth's crust.
Ore: Raw form of minerals mixed with impurities, extracted from the Earth before refining.
Metallic Minerals: Minerals containing traces of metal, which are usually hard and lustrous after refining.
Non-Metallic Minerals: Minerals that do not contain metals, with relatively low hardness, lustre, and ductility.
Manufacturing Industry: Industries where raw materials are processed using machines to create highly valuable products for various markets.
Iron and Steel Industry: A basic or heavy industry considered the foundation of industrial development, providing raw materials for other industries.
Tata Iron and Steel Company (TISCO): The first modern iron and steel industry established in India in 1907.
Steel Authority of India Limited (SAIL): A government organisation that manages integrated iron and steel projects in India.
Pollution: Undesirable consequences on the physical, chemical, or biological characteristics of air, water, and soil, often caused by industrial activities.
Resource Depletion: The reduction in the quantity of resources due to unscientific and over-exploitation.
Regional Inequality: Uneven distribution of industrial development and income due to unbalanced resource distribution and inadequate facilities.
Migration: The permanent or temporary movement of people from one region to another, often for employment.
Urbanisation: The increase in the size and population of cities due to rural-to-urban migration and natural population growth.
Conservation of Resources: The process of ensuring resource availability for future generations by avoiding over-exploitation through judicious use.
Sustainable Development: Development that meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs, balancing economic growth with environmental welfare.
Mass Media: Different forms of communication that can simultaneously reach many people (e.g., newspapers, radio, TV, Internet).
Print Media: Traditional forms of media like newspapers, magazines, and books, offering comprehensive news and literary works.
Broadcast Media: Media like radio and television that convey information to a large audience simultaneously, typically one-way communication.
Digital Media: Platforms enabled by the Internet, such as websites, online news, and blogs, allowing for increased social interaction.
Social Media: Online platforms enabling users to create, share, and interact with content, facilitating interpersonal relationships and social gatherings.
Socialisation: The process of learning how to live and behave in society from childhood, influenced by family, school, friends, and media.
Public Opinion: Collective attitudes and beliefs of a population, often shaped by media during elections and policy deliberations.
Cybercrimes: Crimes committed using or targeting information and communication technologies.
Information Technology Act 2000 (IT Act 2000): An Indian law addressing cybercrimes and ensuring legal action against offenders.
Stereotypes: Generalised preconceptions or oversimplified beliefs about individuals based on their race, gender, culture, etc.
Artificial Intelligence (AI): The simulation of human intelligence by computer systems to perform tasks like learning, decision-making, and problem-solving.
Big Data: Large, complex data sets that cannot be easily processed by conventional software.
Algorithms: Step-by-step procedures or formulas used in AI and big data to analyse data and make predictions.
Digital Etiquette: Proper and respectful behaviour expected when interacting in digital spaces.
Media Literacy: The ability to access, analyse, evaluate, create, and communicate messages received through various forms of media.
Digital Literacy: The ability to find, evaluate, and effectively use information, tools, and technologies in digital spaces.
Constitution of India: The supreme law of India, establishing the framework for political principles, procedures, powers of government, and fundamental rights and duties of citizens.
Preamble: The introductory statement of the Constitution, outlining its guiding principles and objectives (justice, liberty, equality, fraternity).
Fundamental Rights: Internationally recognised human rights enshrined in Part III of the Indian Constitution, essential for dignity, liberty, and survival in a democratic system, enforceable by courts.
Right to Equality (Articles 14-18): Guarantees equality before the law, equal protection of the law, and prohibits discrimination based on religion, caste, sex, or place of birth.
Right to Freedom (Articles 19-22): Encompasses freedoms like speech and expression, assembly, association, movement, residence, and profession, subject to reasonable restrictions.
Right against Exploitation (Articles 23-24): Prohibits human trafficking, forced labour, and child labour (under 14 in hazardous workplaces).
Right to Education Act (2009): Ensures free, compulsory, and quality education for all children aged six to fourteen, enacted as a fundamental right (Article 21A).
Right to Freedom of Religion (Articles 25-28): Guarantees freedom to profess, practise, and propagate any religion, subject to public order, health, and morality.
Cultural and Educational Rights (Articles 29-30): Protects the rights of religious, linguistic, and cultural minorities to preserve their culture, language, and script, and establish their own educational institutions.
Right to Constitutional Remedies (Article 32): Empowers citizens to approach the Supreme Court or High Courts for the enforcement of fundamental rights through writs (Habeas Corpus, Mandamus, Prohibition, Quo Warranto, Certiorari).
Directive Principles of State Policy (DPSP) (Articles 36-51): Guidelines in Part IV of the Constitution for governments to consider while formulating policies, aiming to establish a welfare state; not enforceable by courts.
Fundamental Duties (Article 51A): Duties enshrined in Part IVA of the Constitution, requiring citizens to abide by the Constitution, promote harmony, protect the environment, and strive for excellence, among others.
Sardar Swaran Singh Committee: The committee that recommended the inclusion of Fundamental Duties in the Constitution in 1976.