Chapter 5: Money and Economy
1. Introduction to Money
Money plays a vital role in enabling the economic activities of
production, consumption, and distribution. The exchange of goods and
services between individuals and production units became easier with its
advent. Money influences human life at various levels, including
consumers, producers, and suppliers.
2. Definition and Purpose of Money
- Definition: Anything accepted in the exchange of goods and services can generally be called money.
- Purpose:
- It made the exchange of goods and services faster.
- It made specialisation possible; for example, a rubber farmer can focus solely on production, convert rubber into money, and then buy other needed goods and services.
3. General Functions of Money
Money facilitates various activities in the economy, including buying
and selling goods, comparing prices, storing value, and enabling lending
and borrowing.
- Medium of Exchange:
- Goods and services can be sold for money, which can then be used to purchase other necessities.
- Labour can be supplied, and its reward received in money, which is then used to buy goods and services.
- It is crucial for countless transactions in the economy.
- Measure of Value:
- The value of all goods can be expressed in monetary terms.
- Money simplifies comparing the value of different goods, which was difficult in the barter system.
- The value of a good is its assigned price in a transaction.
- The value of money itself is its purchasing power. This purchasing power decreases with inflation (rising prices) and increases with deflation (falling prices).
- Store of Value:
- Money's general acceptability allows the value of any good, even perishable items, to be stored in the form of money or as an asset for future use, unlike in the barter system.
- Means of Deferred Payments:
- Modern business activities benefit from the ability to settle financial transactions at a later date.
- Buyers and sellers agree that cash settlement for goods and services can be delayed.
- It allows for measuring the value of borrowing and lending, aiding short and long-term business transactions.
4. Characteristics of Money
Besides being generally recognised and accepted, money should possess other characteristics.
- Generally accepted
- Durable
5. Velocity of Circulation of Money
Money moves the economy and speeds up its functioning by stimulating production, distribution, and consumption.
- Concept: The number of times a unit of money is exchanged within a given period.
- Economic Impact:
- An increase in velocity indicates accelerated economic growth.
- A decrease in velocity indicates a slowdown in economic growth.
- High growth economies offer more spending opportunities for producers and consumers; low growth economies offer limited opportunities.
6. Money and the Central Bank (Reserve Bank of India - RBI)
Banks and financial institutions play a major role in facilitating money
transactions and regulating economic activities. In India, the central
bank is the Reserve Bank of India (RBI).
- Establishment: Established on 1 April 1935 in Kolkata under the Reserve Bank of India Act, 1934.
- Headquarters: Shifted to Mumbai in 1937.
- Nationalisation: Nationalized in 1949.
- Role: Regulates and coordinates the activities of banks and non-banking financial institutions.
6.1. Functions of the Reserve Bank of India
- Printing and Issuing Currency:
- RBI has the sole power to print and issue all currencies except coins and one-rupee notes, as per the RBI Act, 1934.
- Coins and one-rupee notes are printed and issued by the Ministry of Finance, Government of India, due to historical conventions (Paper Currency Act of 1835 and Coinage Acts of 1906 and 2011).
- RBI is responsible for designing, security features, printing, and distributing currency.
- Currency notes are printed at presses in Nasik, Dewas, Mysore, and Salboni.
- Coins are minted in Mumbai, Hyderabad, Kolkata, and Noida.
- RBI can withdraw currency notes from circulation based on government instructions (demonetization).
- Demonetization: The most recent demonetization in India was on 8 November 2016, targeting corruption, black money, terrorism, and counterfeit currencies. Old Rs 500 and Rs 1,000 notes ceased to be legal tender, replaced by new Rs 500 and Rs 2,000 notes.
- Bankers' Bank:
- Provides emergency loans to commercial banks during crises.
- Maintains the reserves of banks.
- Helps settle transactions between banks.
- Controls the Supply of Money and Credit:
- Inflation: Occurs when money supply increases disproportionately to goods and services, leading to a rise in general price levels.
- Measured by the Consumer Price Index (CPI), prepared by the National Statistical Office (MOSPI).
- Uncontrolled inflation decreases money's purchasing power and negatively affects economic growth and production, necessitating control.
- Money Supply (M1, M2, M3, M4):
- M1 = Coins and currency notes with the public + savings deposits in commercial banks.
- M2 = M1 + savings deposits in post office savings banks.
- M3 = M1 + net fixed deposits in commercial banks.
- M4 = M3 + total deposits in post offices (excluding National Savings Certificates).
- M1 and M2 are "narrow money"; M3 and M4 are "broad money".
- Credit Control Measures (Quantitative and Qualitative): RBI uses these to control money supply and inflation.
- Quantitative Measures:
- Change in Bank Rates (Repo Rate and Reverse Repo Rate):
- Repo Rate: Interest rate charged by RBI on loans to commercial banks.
- Reverse Repo Rate: Interest rate paid by RBI on deposits from commercial banks.
- When inflation is high, RBI increases these rates. This makes commercial bank borrowing from RBI more expensive and depositing with RBI more attractive, reducing money available for lending to the public. High interest rates also encourage public savings, thus controlling money supply and inflation.
- Open market operations
- Change in reserve rates
- Change in Bank Rates (Repo Rate and Reverse Repo Rate):
- Qualitative Measures:
- Margin requirement
- Moral suasion
- Cash Reserve Ratio (CRR): The amount of money banks must keep as reserves with RBI from their deposits.
- Decreasing CRR increases money available for bank lending, boosting credit and money supply.
- Increasing CRR reduces money available for bank lending, tightening credit and money supply.
- Quantitative Measures:
- Inflation: Occurs when money supply increases disproportionately to goods and services, leading to a rise in general price levels.
- Acts as the Government's Bank:
- Maintains government accounts.
- Provides banking services to the government.
- Implements financial management for the government.
- Advises the government on fiscal and monetary policy.
- Fiscal Policy: Pertains to taxation and government spending.
- Monetary Policy: Pertains to money supply and interest rates.
- Custodian of Foreign Exchange Reserves: RBI holds the country's foreign currencies and gold reserves.
- Publication of Reports: Publishes reports like Banking Trends in India, Monetary Policy Reports, Consumer Surveys, RBI Bulletin, and Statistical Supplements.
7. Banks and Non-Banking Financial Institutions
These institutions provide financial services to individuals, organisations, and businesses.
7.1. Commercial Banks
- Definition: Licensed by RBI to provide banking services and included in the Second Schedule of the RBI Act, 1934.
- Types: Public sector banks, private sector banks, small finance banks, payment banks, specialized banks, regional rural banks, and foreign banks.
- New Generation Banks: Banks operating after the financial reforms of the 1990s (e.g., Axis Bank, Mahindra Bank, Yes Bank, Indus Bank).
- Main Functions:
- Accepting Deposits: Act as a safe haven for savings and convert deposits into loans for entrepreneurs.
- Savings Deposit: Encourages saving, allows withdrawals with restrictions, typically offers low interest rates.
- Current Deposit: For business transactions, no limit on daily transactions, no interest paid, offers overdraft facility (withdraw more than available balance within limits).
- Term Deposit (Fixed Deposit Account): For money not needed immediately, offers higher interest than savings, but early withdrawal may reduce interest.
- Recurring Deposits: Fixed amount deposited at regular intervals for a specific period, earns higher interest than savings but lower than fixed deposits, accumulated amount plus interest withdrawn at tenure end.
- Lending Loans: Provide various loans to individuals and institutions, acting as intermediaries between depositors and borrowers.
- Keep a portion of deposits as reserves and lend the rest.
- Charge interest on loans, which is higher than interest paid to depositors. The difference is the bank's income, known as the spread.
- Accept collaterals like gold, land documents, salary certificates.
- Accepting Deposits: Act as a safe haven for savings and convert deposits into loans for entrepreneurs.
- Other Functions: Provide various banking services like Credit Card, Debit Card, ATM Services, Locker Facility.
- Technology in Banking: Increases transaction speed and accessibility.
- Online Banking/Mobile Banking: Services available 365 days a year, anywhere.
- National Electronic Fund Transfer System (NEFT): RBI system for easier, faster bank transfers using IFSC.
- Real Time Gross Settlement (RTGS): RBI system for large sum transfers in short time.
- Core Banking: Allows transactions from any branch of the same bank.
- Universal Payment Interface (UPI): NPCI payment system for real-time money transfers via mobile apps (e.g., Google Pay, Paytm).
- Challenges: Cyber technology provides personalised services and reduces costs but poses significant security challenges.
7.2. Non-Banking Financial Institutions (NBFIs)
- Definition: Financial institutions operating in the banking sector but performing only some bank functions.
- Limitations: Cannot accept savings and deposits from the public, and money cannot be withdrawn via cheques.
- Regulation: Regulated by institutions like RBI, SEBI, IRDA, and NHB.
- Examples: Insurance companies (LIC, GIC), mutual fund companies (UTI), and specific NBFIs like KSFE in Kerala.
8. Sources of Credit in India
Credit is crucial for financing development activities, including new ventures, expansions, and technology adoption.
- Formal Sources of Credit: Organised, institutionalised, and regulated systems.
- Banks
- Non-Banking Financial Institutions
- Self-Help Groups
- Microfinance Institutions
- Informal Sources of Credit: Unorganised and non-institutionalised systems.
- Local Money Lenders
- Friends, Relatives
- Other Methods
- Credit Deposit Ratio: Measures the proportion of a bank's deposits used for loans, monitored by RBI. A high ratio means a large portion of deposits is lent out.
9. Financial Inclusion
Steps taken to extend the benefits of money and financial institutions to everyone, accelerating inclusive economic growth.
- Nationalisation of Banks:
- 14 banks nationalised in 1969; 6 more in 1980.
- Objectives: Expand banking facilities in rural areas, provide low-rate credit to farmers, ensure equitable credit distribution, and prevent economic power concentration.
- Co-operative Banking Systems:
- Play a crucial role in rural economies by providing banking facilities to villagers and farmers.
- Operate on principles of co-operation, self-help, and mutual assistance.
- Objectives: Inculcate saving habits, protect from private moneylenders, and provide low-cost loans.
- Kerala Bank: Formed in 2019 by merging 13 district co-operative banks into the Kerala State Co-operative Bank. Operates with 823 branches across 14 districts, aiming for better banking services, financial inclusion, and economic development, with social commitment and support for marginalised communities.
- Microfinance:
- Provides financial services to low-income individuals, families, and businesses without access to conventional banking.
- Goals: Poverty alleviation, women empowerment, entrepreneurship promotion, job creation, and quality of life improvement.
- Examples: Grameen Bank (Bangladesh, founded by Muhammad Yunus), Kudumbashree (Kerala). These systems accept small deposits and provide loans through Neighbourhood Groups and Self-Help Groups.
- Jan Dhan Account:
- Scheme to open bank accounts for all unbanked individuals in the country.
- Features: Zero minimum balance account.
- Aims: Bring people into banking, provide financial services to low-income groups, promote financial literacy, and inculcate banking habits.
- Digital Currency and Cashless Economy:
- Government promotes Aadhaar-based payment systems, e-wallets, and National Finance Switch.
- Aims to reduce physical currency use and increase digital transactions.
Conclusion
Money is fundamental to economic activities, and its digitisation has
boosted transactions. Financial institutions like banks and NBFIs are
key to accelerating economic growth by facilitating these transactions.
Technology has expanded banking access to remote areas, contributing to a
more inclusive financial network. While capitalism has evolved through
stages, this period also highlights the collapse of human values before
capitalist interests.
Questions from Chapter 5: Money and Economy
1. Triple Match and Reasoning
Question 1: Match the function of money with its description and a relevant example.
| Column A (Function) | Column B (Description) | Column C (Example) |
|---|---|---|
| 1. Medium of Exchange | (a) Expresses value of goods | (i) Investing in a fixed deposit for future use |
| 2. Measure of Value | (b) Facilitates transactions | (ii) Comparing the price of a pen and a pencil |
| 3. Store of Value | (c) Holds wealth for future | (iii) Buying a birthday gift with money |
- Reasoning: Explain the connection between the matched items.
Question 2: Match the RBI's credit control measure with its definition and immediate impact on money supply.
| Column A (Measure) | Column B (Definition) | Column C (Impact on Money Supply) |
|---|---|---|
| 1. Repo Rate | (a) Interest on deposits by commercial banks | (i) Decreases money available for lending to the public |
| 2. Reverse Repo Rate | (b) Amount banks keep as reserves with RBI | (ii) Increases money available for bank lending |
| 3. Cash Reserve Ratio | (c) Interest on loans to commercial banks | (iii) Decreases money available for lending to the public |
- Reasoning: Explain how the matched measure achieves its impact on money supply.
Question 3: Match the type of bank deposit with its primary purpose and a key feature.
| Column A (Deposit Type) | Column B (Primary Purpose) | Column C (Key Feature) |
|---|---|---|
| 1. Savings Deposit | (a) Fixed amount at regular intervals | (i) Offers overdraft facility |
| 2. Current Deposit | (b) Business transactions | (ii) Low interest rates, withdrawal restrictions |
| 3. Recurring Deposit | (c) Instills habit of saving | (iii) Earns higher interest than savings, lower than fixed deposits |
- Reasoning: Describe why each deposit type is suited for its purpose given its features.
2. Assertion-Reason
Question 1:
- Assertion (A): Money made specialisation possible, allowing a rubber farmer to focus solely on production.
- Reason (R): Without money, the rubber farmer would have to barter rubber directly for all other goods and services, which is inefficient.
- Options:
(a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true, but R is false.
(d) A is false, but R is true.
Question 2:
- Assertion (A): The value of money, or its purchasing power, decreases during inflation.
- Reason (R): Inflation is defined as an increase in the general price level of goods and services, meaning the same amount of money buys less.
- Options:
(a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true, but R is false.
(d) A is false, but R is true.
Question 3:
- Assertion (A): The Reserve Bank of India (RBI) has the sole power to print and issue all currency notes except coins and one-rupee notes.
- Reason (R): Coins and one-rupee notes are printed and issued by the Ministry of Finance, Government of India, due to historical conventions established by acts like the Paper Currency Act of 1835 and Coinage Acts of 1906 and 2011.
- Options:
(a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true, but R is false.
(d) A is false, but R is true.
Question 4:
- Assertion (A): Increasing the Repo Rate is a measure used by the RBI to control inflation.
- Reason (R): A higher Repo Rate makes borrowing for commercial banks from the RBI more expensive, leading them to lend less to the public and encouraging public savings.
- Options:
(a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true, but R is false.
(d) A is false, but R is true.
3. Chronological Ordering
Question: Arrange the following events related to banking in India in chronological order from earliest to latest:
(a) Nationalisation of 14 commercial banks.
(b) Establishment of the Reserve Bank of India (RBI).
(c) Nationalisation of the Reserve Bank of India (RBI).
(d) Headquarters of RBI shifted to Mumbai.
(e) Formation of Kerala Bank through the merger of district cooperative banks.
(f) Demonetization of Rs 500 and Rs 1,000 notes in 2016.
4. Cause-Effect-Reasoning
Question 1:
- Cause: An increase in the velocity of circulation of money.
- Effect: An acceleration in economic growth.
- Reasoning: Explain why an increase in money velocity leads to accelerated economic growth.
Question 2:
- Cause: Uncontrolled lending by commercial banks.
- Effect: An increase in the money supply in the economy, potentially leading to inflation.
- Reasoning: Explain how uncontrolled lending contributes to inflation.
Question 3:
- Cause: The Indian government's desire to expand banking facilities in rural areas, provide low-rate credit to farmers, and ensure equitable distribution of credit.
- Effect: The nationalisation of 14 commercial banks in 1969 and an additional 6 banks in 1980.
- Reasoning: Elaborate on the rationale behind the nationalisation of banks in achieving the stated objectives.
Answers
1. Triple Match and Reasoning
Answer 1:
- 1-(b)-(iii): Medium of Exchange - Money facilitates the exchange of goods and services directly, allowing a student to use money to buy a birthday gift.
- 2-(a)-(ii): Measure of Value - Money serves as a common unit to express the value of all goods, making it easy to compare prices, such as between a pen and a pencil.
- 3-(c)-(i): Store of Value - Money allows individuals to save and store the value of their wealth or earnings for future use, like depositing money in a bank for higher education.
Answer 2:
- 1-(c)-(i): Repo Rate - The repo rate is the interest rate charged by the RBI on loans to commercial banks. When the RBI increases the repo rate, commercial banks find it more expensive to borrow from the RBI, thus reducing the money they have available to lend to the public and tightening credit.
- 2-(a)-(i): Reverse Repo Rate - The reverse repo rate is the interest rate paid by the RBI on deposits from commercial banks. When the RBI increases this rate, commercial banks are incentivised to deposit more money with the RBI, thereby reducing the funds available for lending to the public.
- 3-(b)-(iii): Cash Reserve Ratio (CRR) - The CRR is the amount of money banks must keep as reserves with the RBI from their deposits. When the RBI increases the CRR, banks must hold more money in reserves, leaving less available for lending, which decreases the money supply in the economy.
Answer 3:
- 1-(c)-(ii): Savings Deposit - This type of deposit is designed to encourage individuals to save and allows them to withdraw money with certain restrictions. Banks typically offer low interest rates on these accounts.
- 2-(b)-(i): Current Deposit - Primarily intended for business transactions, current accounts have no limit on daily transactions and often come with an overdraft facility, allowing withdrawals beyond the available balance up to a pre-determined limit. No interest is usually paid on these deposits.
- 3-(a)-(iii): Recurring Deposit - In this account, a fixed amount of money is deposited at regular intervals for a specific period. These deposits earn higher interest rates than savings deposits but generally lower than fixed deposits, with the accumulated amount and interest withdrawn at the end of the tenure.
2. Assertion-Reason
Answer 1: (a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
- Reasoning: Money acts as a medium of exchange, eliminating the need for direct barter. This allows individuals, like a rubber farmer, to specialise in producing one good, sell it for money, and then use that money to purchase all other needed goods and services, making specialisation economically viable and efficient.
Answer 2: (a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
- Reasoning: Inflation signifies a general rise in prices, meaning that each unit of currency buys fewer goods and services than before. Therefore, the purchasing power (value) of money diminishes during inflationary periods.
Answer 3: (a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
- Reasoning: The RBI Act, 1934, grants the RBI the sole authority to print and issue most currency notes. However, a historical convention, rooted in the Paper Currency Act of 1835 and subsequent Coinage Acts (1906, 2011), assigned the power to mint coins and issue one-rupee notes to the Ministry of Finance, Government of India, explaining the RBI's exception for these specific forms of currency.
Answer 4: (a) Both A and R are true, and R is the correct explanation of A.
- Reasoning: When the RBI increases the Repo Rate, it makes it more expensive for commercial banks to borrow money. This, in turn, reduces the commercial banks' ability or willingness to lend, thereby controlling the overall money supply in the economy. Higher interest rates also encourage the public to save more, further reducing the money in circulation and helping to curb inflation.
3. Chronological Ordering
Answer:
- (b) Establishment of the Reserve Bank of India (RBI) - 1 April 1935
- (d) Headquarters of RBI shifted to Mumbai - 1937
- (c) Nationalisation of the Reserve Bank of India (RBI) - 1949
- (a) Nationalisation of 14 commercial banks - 1969
- (f) Demonetization of Rs 500 and Rs 1,000 notes in 2016 - 8 November 2016
- (e) Formation of Kerala Bank through the merger of district cooperative banks - 2019
4. Cause-Effect-Reasoning
Answer 1:
- Cause: An increase in the velocity of circulation of money.
- Effect: An acceleration in economic growth.
- Reasoning: The velocity of circulation of money refers to how many times a unit of money is exchanged within a given period. When this velocity increases, it indicates that money is changing hands more frequently, stimulating more transactions in production, distribution, and consumption. In high-growth economies, both producers and consumers have more opportunities to spend, leading to a faster flow of money and, consequently, an accelerated pace of economic activity and growth.
Answer 2:
- Cause: Uncontrolled lending by commercial banks.
- Effect: An increase in the money supply in the economy, potentially leading to inflation.
- Reasoning: Commercial banks create credit by lending out a portion of their deposits. If this lending is uncontrolled, it injects a large amount of money into the economy. When the money supply increases disproportionately to the available goods and services, there is "too much money chasing too few goods," which drives up the general price level, resulting in inflation. This situation can decrease the purchasing power of money and negatively affect economic stability.
Answer 3:
- Cause: The Indian government's desire to expand banking facilities in rural areas, provide low-rate credit to farmers, and ensure equitable distribution of credit.
- Effect: The nationalisation of 14 commercial banks in 1969 and an additional 6 banks in 1980.
- Reasoning: Before nationalisation, commercial banks largely focused on urban areas and industrial sectors, with limited reach and credit provision to rural populations and agriculture. The government nationalised these banks to redirect credit towards neglected sectors like agriculture and small-scale industries, expand banking services to remote rural areas, encourage savings among the common people, and prevent the concentration of economic power in a few private hands. This was a crucial step towards financial inclusion and equitable economic development.
അദ്ധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും - ചോദ്യങ്ങൾ
1. ചേരുംപടി ചേർക്കുക, കാരണം കണ്ടെത്തുക
ചോദ്യം 1: പണത്തിൻ്റെ ധർമ്മം, അതിൻ്റെ വിവരണം, അനുയോജ്യമായ ഉദാഹരണം എന്നിവ ചേരുംപടി ചേർക്കുക.
| കോളം A (ധർമ്മം) | കോളം B (വിവരണം) | കോളം C (ഉദാഹരണം) |
|---|---|---|
| 1. വിനിമയ മാധ്യമം | (a) സാധനങ്ങളുടെ മൂല്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു | (i) ഭാവിയിലെ ഉപയോഗത്തിനായി സ്ഥിര നിക്ഷേപത്തിൽ പണം നിക്ഷേപിക്കുന്നു |
| 2. മൂല്യത്തിൻ്റെ അളവുകോൽ | (b) ഇടപാടുകൾ സുഗമമാക്കുന്നു | (ii) ഒരു പേനയുടെയും പെൻസിലിൻ്റെയും വില താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു |
| 3. മൂല്യം സംഭരിക്കാനുള്ള ഉപാധി | (c) ഭാവിയിലേക്ക് സമ്പത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നു | (iii) പണം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ജന്മദിന സമ്മാനം വാങ്ങുന്നു |
- കാരണം കണ്ടെത്തുക: ചേർത്ത ഇനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 2: ആർ.ബി.ഐ-യുടെ വായ്പാ നിയന്ത്രണ മാർഗ്ഗം, അതിൻ്റെ നിർവചനം, പണലഭ്യതയിൽ അതുണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനം എന്നിവ യോജിപ്പിക്കുക.
| കോളം A (മാർഗ്ഗം) | കോളം B (നിർവചനം) | കോളം C (പണലഭ്യതയിലെ സ്വാധീനം) |
|---|---|---|
| 1. റിപ്പോ നിരക്ക് | (a) വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ നിക്ഷേപത്തിനുള്ള പലിശ | (i) പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വായ്പ നൽകാനുള്ള പണം കുറയ്ക്കുന്നു |
| 2. റിവേഴ്സ് റിപ്പോ നിരക്ക് | (b) ബാങ്കുകൾ ആർ.ബി.ഐ-യിൽ കരുതൽ ധനമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട തുക | (ii) ബാങ്കുകൾക്ക് വായ്പ നൽകാനുള്ള പണം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു |
| 3. കരുതൽ ധനാനുപാതം | (c) വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്കുള്ള വായ്പയുടെ പലിശ | (iii) പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വായ്പ നൽകാനുള്ള പണം കുറയ്ക്കുന്നു |
- കാരണം കണ്ടെത്തുക: ചേർത്ത ഓരോ മാർഗ്ഗവും എങ്ങനെയാണ് പണലഭ്യതയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതെന്ന് വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 3: ബാങ്ക് നിക്ഷേപത്തിൻ്റെ തരം, അതിൻ്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം, പ്രധാന സവിശേഷത എന്നിവ യോജിപ്പിക്കുക.
| കോളം A (നിക്ഷേപത്തിൻ്റെ തരം) | കോളം B (പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം) | കോളം C (പ്രധാന സവിശേഷത) |
|---|---|---|
| 1. സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപം | (a) കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നിശ്ചിത തുക | (i) ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യം നൽകുന്നു |
| 2. കറൻ്റ് നിക്ഷേപം | (b) ബിസിനസ് ഇടപാടുകൾ | (ii) കുറഞ്ഞ പലിശനിരക്ക്, പണം പിൻവലിക്കുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ |
| 3. ആവർത്തന നിക്ഷേപം | (c) സമ്പാദ്യശീലം വളർത്തുന്നു | (iii) സേവിംഗ്സിനേക്കാൾ ഉയർന്നതും സ്ഥിരനിക്ഷേപത്തേക്കാൾ കുറഞ്ഞതുമായ പലിശ |
- കാരണം കണ്ടെത്തുക: ഓരോ നിക്ഷേപവും അതിൻ്റെ സവിശേഷതകൾ പരിഗണിച്ച് എപ്രകാരമാണ് ലക്ഷ്യത്തിന് അനുയോജ്യമാകുന്നതെന്ന് വിവരിക്കുക.
2. പ്രസ്താവനയും കാരണവും (Assertion-Reason)
ചോദ്യം 1:
- പ്രസ്താവന (A): പണം വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടുന്നത് സാധ്യമാക്കി, ഒരു റബ്ബർ കർഷകന് ഉത്പാദനത്തിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു.
- കാരണം (R): പണമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ, റബ്ബർ കർഷകന് മറ്റ് എല്ലാ സാധനങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കുമായി റബ്ബർ നേരിട്ട് കൈമാറേണ്ടി വരുമായിരുന്നു, ഇത് കാര്യക്ഷമമല്ലാത്ത ഒരു രീതിയാണ്.
- ഓപ്ഷനുകൾ:
(a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
(b) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, പക്ഷേ R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമല്ല.
(c) A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
(d) A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.
ചോദ്യം 2:
- പ്രസ്താവന (A): പണപ്പെരുപ്പ സമയത്ത് പണത്തിൻ്റെ മൂല്യം അഥവാ വാങ്ങൽ ശേഷി കുറയുന്നു.
- കാരണം (R): സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും പൊതുവായ വിലനിലവാരത്തിലുള്ള വർദ്ധനവിനെയാണ് പണപ്പെരുപ്പം എന്ന് നിർവചിക്കുന്നത്. ഇതിനർത്ഥം ഒരേ അളവ് പണം കൊണ്ട് കുറച്ച് സാധനങ്ങൾ മാത്രമേ വാങ്ങാൻ കഴിയൂ എന്നാണ്.
- ഓപ്ഷനുകൾ:
(a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
(b) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, പക്ഷേ R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമല്ല.
(c) A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
(d) A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.
ചോദ്യം 3:
- പ്രസ്താവന (A): നാണയങ്ങളും ഒരു രൂപ നോട്ടുകളും ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ കറൻസി നോട്ടുകളും അച്ചടിക്കാനും വിതരണം ചെയ്യാനുമുള്ള പൂർണ്ണ അധികാരം ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്കിനാണ് (RBI).
- കാരണം (R): 1835-ലെ പേപ്പർ കറൻസി നിയമം, 1906, 2011-ലെ നാണയ നിയമങ്ങൾ എന്നിവ സ്ഥാപിച്ച ചരിത്രപരമായ കീഴ്വഴക്കങ്ങൾ കാരണം, നാണയങ്ങളും ഒരു രൂപ നോട്ടുകളും അച്ചടിച്ച് വിതരണം ചെയ്യുന്നത് ഭാരത സർക്കാരിൻ്റെ ധനകാര്യ മന്ത്രാലയമാണ്.
- ഓപ്ഷനുകൾ:
(a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
(b) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, പക്ഷേ R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമല്ല.
(c) A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
(d) A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.
ചോദ്യം 4:
- പ്രസ്താവന (A): പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കാൻ ആർ.ബി.ഐ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ് റിപ്പോ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത്.
- കാരണം (R): ഉയർന്ന റിപ്പോ നിരക്ക് വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് ആർ.ബി.ഐ-യിൽ നിന്ന് കടം വാങ്ങുന്നത് ചെലവേറിയതാക്കുന്നു. ഇത് അവരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് കുറഞ്ഞ വായ്പ നൽകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും പൊതുജനങ്ങളെ സമ്പാദ്യത്തിന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- ഓപ്ഷനുകൾ:
(a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
(b) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, പക്ഷേ R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമല്ല.
(c) A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
(d) A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.
3. കാലക്രമത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക
ചോദ്യം: ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കിംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ട താഴെ പറയുന്ന സംഭവങ്ങൾ ആദ്യത്തേത് മുതൽ അവസാനം വരെ കാലക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിക്കുക:
(a) 14 വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം.
(b) ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്കിൻ്റെ (RBI) സ്ഥാപനം.
(c) ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്കിൻ്റെ (RBI) ദേശസാൽക്കരണം.
(d) ആർ.ബി.ഐ-യുടെ ആസ്ഥാനം മുംബൈയിലേക്ക് മാറ്റിയത്.
(e) ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ ലയിപ്പിച്ച് കേരള ബാങ്ക് രൂപീകരിച്ചത്.
(f) 2016-ൽ 500, 1000 രൂപ നോട്ടുകൾ നിരോധിച്ചത്.
4. കാരണം-ഫലം-വിശദീകരണം
ചോദ്യം 1:
- കാരണം: പണത്തിൻ്റെ പ്രചാര വേഗതയിലെ വർദ്ധനവ്.
- ഫലം: സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ വേഗത കൂടുന്നു.
- വിശദീകരണം: പണത്തിൻ്റെ പ്രചാര വേഗതയിലെ വർദ്ധനവ് സാമ്പത്തിക വളർച്ച ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 2:
- കാരണം: വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ വായ്പ നൽകൽ.
- ഫലം: സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ പണലഭ്യത വർദ്ധിക്കുകയും, ഇത് പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
- വിശദീകരണം: അനിയന്ത്രിതമായ വായ്പ നൽകൽ എങ്ങനെയാണ് പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമാകുന്നതെന്ന് വിശദീകരിക്കുക.
ചോദ്യം 3:
- കാരണം: ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക, വായ്പയുടെ തുല്യമായ വിതരണം ഉറപ്പാക്കുക എന്നീ ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
- ഫലം: 1969-ൽ 14 വാണിജ്യ ബാങ്കുകളെയും 1980-ൽ 6 ബാങ്കുകളെയും ദേശസാൽക്കരിച്ചു.
- വിശദീകരണം: പറഞ്ഞ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിൽ ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണത്തിന് പിന്നിലെ യുക്തി വിശദമാക്കുക.
ഉത്തരങ്ങൾ
1. ചേരുംപടി ചേർക്കുക, കാരണം കണ്ടെത്തുക
ഉത്തരം 1:
- 1-(b)-(iii): വിനിമയ മാധ്യമം - സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും നേരിട്ട് കൈമാറാൻ പണം സഹായിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി, ഒരു വിദ്യാർത്ഥിക്ക് പണം ഉപയോഗിച്ച് ജന്മദിന സമ്മാനം വാങ്ങാം.
- 2-(a)-(ii): മൂല്യത്തിൻ്റെ അളവുകോൽ - എല്ലാ സാധനങ്ങളുടെയും മൂല്യം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു പൊതു യൂണിറ്റായി പണം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു പേനയുടെയും പെൻസിലിൻ്റെയും വിലകൾ തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നു.
- 3-(c)-(i): മൂല്യം സംഭരിക്കാനുള്ള ഉപാധി - വ്യക്തികൾക്ക് അവരുടെ സമ്പത്തിൻ്റെയോ വരുമാനത്തിൻ്റെയോ മൂല്യം ഭാവിയിലെ ഉപയോഗത്തിനായി സംരക്ഷിക്കാനും സംഭരിക്കാനും പണം അനുവദിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ബാങ്കിൽ പണം നിക്ഷേപിക്കുന്നത്.
ഉത്തരം 2:
- 1-(c)-(i): റിപ്പോ നിരക്ക് - വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് ആർ.ബി.ഐ നൽകുന്ന വായ്പയ്ക്ക് ഈടാക്കുന്ന പലിശ നിരക്കാണിത്. ആർ.ബി.ഐ റിപ്പോ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് കടം വാങ്ങുന്നത് ചെലവേറിയതാകുന്നു. ഇത് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വായ്പ നൽകാനുള്ള പണം കുറയ്ക്കുകയും വായ്പാ ലഭ്യത കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- 2-(a)-(i): റിവേഴ്സ് റിപ്പോ നിരക്ക് - വാണിജ്യ ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് ആർ.ബി.ഐ സ്വീകരിക്കുന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന പലിശ നിരക്കാണിത്. ആർ.ബി.ഐ ഈ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ കൂടുതൽ പണം ആർ.ബി.ഐ-യിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വായ്പ നൽകാനുള്ള ഫണ്ട് കുറയ്ക്കുന്നു.
- 3-(b)-(iii): കരുതൽ ധനാനുപാതം (CRR) - ബാങ്കുകൾ തങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ നിന്ന് ആർ.ബി.ഐ-യിൽ കരുതൽ ധനമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട തുകയാണിത്. ആർ.ബി.ഐ CRR വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ബാങ്കുകൾ കൂടുതൽ പണം കരുതൽ ധനമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടി വരുന്നു, ഇത് വായ്പ നൽകാൻ ലഭ്യമായ പണം കുറയ്ക്കുകയും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലെ പണലഭ്യത കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉത്തരം 3:
- 1-(c)-(ii): സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപം - വ്യക്തികളെ സമ്പാദിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഈ നിക്ഷേപം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ചില നിയന്ത്രണങ്ങളോടെ പണം പിൻവലിക്കാൻ ഇത് അനുവദിക്കുന്നു. ഈ അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് സാധാരണയായി കുറഞ്ഞ പലിശ നിരക്കാണ് ബാങ്കുകൾ നൽകുന്നത്.
- 2-(b)-(i): കറൻ്റ് നിക്ഷേപം - പ്രധാനമായും ബിസിനസ്സ് ഇടപാടുകൾക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ് കറൻ്റ് അക്കൗണ്ടുകൾ. ദൈനംദിന ഇടപാടുകൾക്ക് പരിധിയില്ല, കൂടാതെ പലപ്പോഴും ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സൗകര്യവും നൽകുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി പലിശയൊന്നും നൽകാറില്ല.
- 3-(a)-(iii): ആവർത്തന നിക്ഷേപം - ഈ അക്കൗണ്ടിൽ, ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക് കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ ഒരു നിശ്ചിത തുക നിക്ഷേപിക്കുന്നു. ഈ നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് സേവിംഗ്സ് നിക്ഷേപങ്ങളേക്കാൾ ഉയർന്നതും എന്നാൽ സ്ഥിര നിക്ഷേപങ്ങളേക്കാൾ കുറഞ്ഞതുമായ പലിശ ലഭിക്കുന്നു. കാലാവധി തീരുമ്പോൾ നിക്ഷേപിച്ച തുകയും പലിശയും പിൻവലിക്കാം.
2. പ്രസ്താവനയും കാരണവും
ഉത്തരം 1: (a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
- വിശദീകരണം: പണം ഒരു വിനിമയ മാധ്യമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ നേരിട്ടുള്ള ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ആവശ്യം ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇത് ഒരു റബ്ബർ കർഷകനെപ്പോലുള്ള വ്യക്തികളെ ഒരു സാധനം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടാനും, അത് പണത്തിന് വിൽക്കാനും, ആ പണം ഉപയോഗിച്ച് ആവശ്യമായ മറ്റ് സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങാനും അനുവദിക്കുന്നു. ഇത് വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടുന്നത് സാമ്പത്തികമായി ലാഭകരവും കാര്യക്ഷമവുമാക്കുന്നു.
ഉത്തരം 2: (a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
- വിശദീകരണം: പണപ്പെരുപ്പം വിലകളിൽ പൊതുവായ വർദ്ധനവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിനർത്ഥം ഓരോ യൂണിറ്റ് കറൻസിക്കും മുമ്പത്തേക്കാൾ കുറച്ച് സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും മാത്രമേ വാങ്ങാൻ കഴിയൂ എന്നാണ്. അതിനാൽ, പണപ്പെരുപ്പ കാലഘട്ടത്തിൽ പണത്തിൻ്റെ വാങ്ങൽ ശേഷി (മൂല്യം) കുറയുന്നു.
ഉത്തരം 3: (a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
- വിശദീകരണം: 1934-ലെ ആർ.ബി.ഐ നിയമം, മിക്ക കറൻസി നോട്ടുകളും അച്ചടിക്കാനും വിതരണം ചെയ്യാനുമുള്ള പൂർണ്ണ അധികാരം ആർ.ബി.ഐ-ക്ക് നൽകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 1835-ലെ പേപ്പർ കറൻസി നിയമത്തിലും തുടർന്നുള്ള നാണയ നിയമങ്ങളിലും (1906, 2011) വേരൂന്നിയ ഒരു ചരിത്രപരമായ കീഴ്വഴക്കം, നാണയങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും ഒരു രൂപ നോട്ടുകൾ വിതരണം ചെയ്യാനുമുള്ള അധികാരം ഭാരത സർക്കാരിൻ്റെ ധനകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന് നൽകി. ഇത് ഈ പ്രത്യേക കറൻസികളുടെ കാര്യത്തിൽ ആർ.ബി.ഐ-ക്കുള്ള ഒഴിവാക്കൽ വിശദീകരിക്കുന്നു.
ഉത്തരം 4: (a) A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
- വിശദീകരണം: ആർ.ബി.ഐ റിപ്പോ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് പണം കടം വാങ്ങുന്നത് കൂടുതൽ ചെലവേറിയതാകുന്നു. ഇത് വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ വായ്പ നൽകാനുള്ള കഴിവിനെയോ സന്നദ്ധതയെയോ കുറയ്ക്കുന്നു, അതുവഴി സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള പണലഭ്യത നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പലിശ നിരക്കുകൾ പൊതുജനങ്ങളെ കൂടുതൽ സമ്പാദിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് പ്രചാരത്തിലുള്ള പണം കുറയ്ക്കുകയും പണപ്പെരുപ്പം തടയാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
3. കാലക്രമത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക
ഉത്തരം:
- (b) ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്കിൻ്റെ (RBI) സ്ഥാപനം - 1935 ഏപ്രിൽ 1
- (d) ആർ.ബി.ഐ-യുടെ ആസ്ഥാനം മുംബൈയിലേക്ക് മാറ്റിയത് - 1937
- (c) ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്കിൻ്റെ (RBI) ദേശസാൽക്കരണം - 1949
- (a) 14 വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാൽക്കരണം - 1969
- (f) 2016-ൽ 500, 1000 രൂപ നോട്ടുകൾ നിരോധിച്ചത് - 2016 നവംബർ 8
- (e) ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ ലയിപ്പിച്ച് കേരള ബാങ്ക് രൂപീകരിച്ചത് - 2019
4. കാരണം-ഫലം-വിശദീകരണം
ഉത്തരം 1:
- കാരണം: പണത്തിൻ്റെ പ്രചാര വേഗതയിലെ വർദ്ധനവ്.
- ഫലം: സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ വേഗത കൂടുന്നു.
- വിശദീകരണം: ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ ഒരു യൂണിറ്റ് പണം എത്ര തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതിനെയാണ് പണത്തിൻ്റെ പ്രചാര വേഗത എന്ന് പറയുന്നത്. ഈ വേഗത വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, പണം കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഉത്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവയിലെ കൂടുതൽ ഇടപാടുകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഉയർന്ന വളർച്ചയുള്ള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളിൽ, ഉത്പാദകർക്കും ഉപഭോക്താക്കൾക്കും ചെലവഴിക്കാൻ കൂടുതൽ അവസരങ്ങളുണ്ട്. ഇത് പണത്തിൻ്റെ വേഗതയേറിയ ഒഴുക്കിനും, തന്മൂലം സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും വളർച്ചയുടെയും വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു.
ഉത്തരം 2:
- കാരണം: വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ വായ്പ നൽകൽ.
- ഫലം: സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ പണലഭ്യത വർദ്ധിക്കുകയും, ഇത് പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
- വിശദീകരണം: വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ തങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗം വായ്പ നൽകി പണം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ വായ്പ നൽകൽ അനിയന്ത്രിതമായാൽ, അത് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് വലിയ അളവിൽ പണം എത്തിക്കുന്നു. ലഭ്യമായ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും അളവിന് ആനുപാതികമല്ലാത്ത രീതിയിൽ പണലഭ്യത വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, "കുറച്ച് സാധനങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ കൂടുതൽ പണം" എന്ന അവസ്ഥയുണ്ടാകുന്നു. ഇത് പൊതുവായ വിലനിലവാരം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സാഹചര്യം പണത്തിൻ്റെ വാങ്ങൽ ശേഷി കുറയ്ക്കുകയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഉത്തരം 3:
- കാരണം: ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുക, വായ്പയുടെ തുല്യമായ വിതരണം ഉറപ്പാക്കുക എന്നീ ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൻ്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
- ഫലം: 1969-ൽ 14 വാണിജ്യ ബാങ്കുകളെയും 1980-ൽ 6 ബാങ്കുകളെയും ദേശസാൽക്കരിച്ചു.
- വിശദീകരണം: ദേശസാൽക്കരണത്തിന് മുമ്പ്, വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ പ്രധാനമായും നഗരപ്രദേശങ്ങളിലും വ്യാവസായിക മേഖലകളിലുമായിരുന്നു ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഗ്രാമീണ ജനതയ്ക്കും കൃഷിക്കും പരിമിതമായ സേവനങ്ങളും വായ്പകളുമാണ് നൽകിയിരുന്നത്. അവഗണിക്കപ്പെട്ട മേഖലകളായ കൃഷി, ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് വായ്പ തിരിച്ചുവിടാനും, വിദൂര ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കാനും, സാധാരണക്കാർക്കിടയിൽ സമ്പാദ്യശീലം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും, സാമ്പത്തിക അധികാരം ചുരുക്കം ചില സ്വകാര്യ വ്യക്തികളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് തടയാനുമാണ് സർക്കാർ ഈ ബാങ്കുകളെ ദേശസാൽക്കരിച്ചത്. സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളലിനും തുല്യമായ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള നിർണായക ചുവടുവെപ്പായിരുന്നു ഇത്.
