അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

ത്രിതല ചേരുംപടി

1. ഉപഭോക്തൃ അവകാശം (A), അതിന്റെ അർത്ഥം (B), ഉദാഹരണം/ബന്ധപ്പെട്ട ആശയം (C) എന്നിവ ശരിയായി യോജിപ്പിച്ച ഓപ്ഷൻ കണ്ടെത്തുക.

• A) അറിയാനുള്ള അവകാശം - B) മത്സരാധിഷ്ഠിത വിലകളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം - C) MRP പരിശോധിച്ച് വാങ്ങുക.
• A) സുരക്ഷിതത്വത്തിനുള്ള അവകാശം - B) ജീവനും സ്വത്തിനും ഹാനികരമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം - C) ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളിലെ ISI മുദ്ര.
• A) തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം - B) ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ, വില എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അറിയാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം - C) ഒന്നിലധികം ബ്രാൻഡുകൾ ലഭ്യമാക്കുക.
• A) പരിഹാരം തേടാനുള്ള അവകാശം - B) ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനുള്ള അവസരം - C) ഉപഭോക്തൃ കോടതിയെ സമീപിക്കുക.

അവകാശവാദം - കാരണം

2. താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന അവകാശവാദവും (A) കാരണവും (R) പരിശോധിച്ച് ശരിയായ ഉത്തരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

അവകാശവാദം (A): ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 2019, 1986-ലെ നിയമത്തിന് പകരമായി നിലവിൽ വന്നു.

കാരണം (R): ഇ-കൊമേഴ്‌സിന്റെ വളർച്ചയും ഡിജിറ്റൽ വിപണനത്തിലെ പുതിയ തട്ടിപ്പുകളും നേരിടാൻ നിലവിലെ നിയമം അപര്യാപ്തമായതുകൊണ്ടാണ് പുതിയ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്.

• A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, R എന്നത് A-യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
• A, R എന്നിവ ശരിയാണ്, പക്ഷേ R എന്നത് A-യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമല്ല.
• A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
• A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.

കാലക്രമം / പ്രക്രിയ

3. ഒരു ഉപഭോക്താവ് ഉപഭോക്തൃ കോടതിയിൽ പരാതി നൽകുന്നതിന്റെ ശരിയായ നടപടിക്രമം ഏതാണ്?

1. ഉൽപ്പന്നം വാങ്ങിയതിന്റെ ബില്ല് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രേഖകൾ സഹിതം രേഖാമൂലം പരാതി തയ്യാറാക്കുക.
2. പരാതിയുടെ മൂല്യം അനുസരിച്ച് ജില്ലാ/സംസ്ഥാന/ദേശീയ കമ്മീഷനുകളിൽ ഒന്നിൽ പരാതി സമർപ്പിക്കുക.
3. ഉൽപ്പന്നത്തിനോ സേവനത്തിനോ അപാകതയോ ചൂഷണമോ കണ്ടെത്തുക.
4. എല്ലായ്പ്പോഴും സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുമ്പോൾ ബില്ല് ചോദിച്ച് വാങ്ങുക.

• 4 → 3 → 1 → 2
• 3 → 1 → 2 → 4
• 1 → 2 → 3 → 4
• 4 → 1 → 3 → 2

പ്രസ്താവന അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യം

4. ഗുണമേന്മാ ചിഹ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള താഴെ പറയുന്ന പ്രസ്താവനകളിൽ ശരിയായത് ഏതെല്ലാം?

1. ISI മുദ്ര വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
2. AGMARK കാർഷിക-വന ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
3. FSSAI എന്നത് ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉറപ്പുവരുത്തുന്ന ഏജൻസിയാണ്.

• 1, 2 എന്നിവ മാത്രം
• 2, 3 എന്നിവ മാത്രം
• 1, 3 എന്നിവ മാത്രം
• 1, 2, 3 എന്നിവയെല്ലാം ശരിയാണ്

താരതമ്യപരമായ ചോദ്യം

5. ഈടുള്ള ഉപഭോഗവസ്തുക്കളെയും (Durable Goods) ഈടില്ലാത്തവയെയും (Non-Durable Goods) താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഏറ്റവും ശരിയായ പ്രസ്താവന ഏതാണ്?

• വീട്, പാദരക്ഷകൾ തുടങ്ങിയവ ഈടില്ലാത്ത വസ്തുക്കളും പാൽ, പച്ചക്കറികൾ തുടങ്ങിയവ ഈടുള്ളവയുമാണ്.
• ഈടുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഈടില്ലാത്തവ നേരിട്ട് ഉപഭോഗം ചെയ്യുന്നു.
• ഈടുള്ള വസ്തുക്കൾ ദീർഘകാലം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നവയും പുനരുപയോഗിക്കാവുന്നവയുമാണ്, എന്നാൽ ഈടില്ലാത്തവ ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നവയാണ്.
• രണ്ട് തരം വസ്തുക്കളും ഒരേപോലെയാണ്, വിലയിൽ മാത്രമാണ് വ്യത്യാസം.

ആശയം / സിദ്ധാന്തം

6. "അപചയ സീമാന്ത ഉപയുക്തതാ നിയമം" (Law of Diminishing Marginal Utility) എന്ന സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കാതൽ എന്താണ്?

• ഒരു സാധനം കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്തോറും അതിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന മൊത്തം സംതൃപ്തി (Total Utility) കുറഞ്ഞുവരുന്നു.
• ഒരു സാധനത്തിന്റെ കൂടുതൽ യൂണിറ്റുകൾ തുടർച്ചയായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഓരോ അധിക യൂണിറ്റിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന സംതൃപ്തി (Marginal Utility) കുറഞ്ഞുവരുന്നു.
• വില കൂടുമ്പോൾ ഉപഭോഗം കുറയുകയും വില കുറയുമ്പോൾ ഉപഭോഗം കൂടുകയും ചെയ്യുന്നു.
• ഉപയുക്തതയുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഉപയോഗപ്രദമായിരിക്കണം.

അവകാശവാദം - കാരണം (ശരി/തെറ്റ്)

7. താഴെ പറയുന്ന പ്രസ്താവനകൾ വിലയിരുത്തുക:

അവകാശവാദം (A): ഉപയുക്തത (Utility) ഉള്ള എല്ലാ സാധനങ്ങളും ഉപയോഗപ്രദമായിരിക്കണമെന്നില്ല (Useful).

കാരണം (R): ഒരു സാധനത്തിന്റെ ആവശ്യം തൃപ്തിപ്പെടുത്താനുള്ള കഴിവിനെയാണ് ഉപയുക്തത എന്ന് പറയുന്നത്. സിഗരറ്റ് പോലുള്ള വസ്തുക്കൾക്ക് ഉപയുക്തതയുണ്ടെങ്കിലും അവ ആരോഗ്യത്തിന് ഹാനികരമാണ്.

• A തെറ്റാണ്, പക്ഷേ R ശരിയാണ്.
• A ശരിയാണ്, പക്ഷേ R തെറ്റാണ്.
• A, R എന്നിവ രണ്ടും ശരിയാണ്, R എന്നത് A-യുടെ ശരിയായ വിശദീകരണമാണ്.
• A, R എന്നിവ രണ്ടും തെറ്റാണ്.

ആശയം / സിദ്ധാന്തം

8. 2019-ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം രൂപീകരിച്ച സെൻട്രൽ കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ അതോറിറ്റിയുടെ (CCPA) പ്രധാന ലക്ഷ്യം എന്താണ്?

• ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് സൗജന്യമായി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നൽകുക.
• ഉപഭോക്തൃ തർക്കങ്ങളിൽ വിധി പറയുക.
• ഉപഭോക്താക്കളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ തടയുക, അനുചിതമായ വ്യാപാര രീതികൾ തടയുക എന്നിവയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുക.
• ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വില നിശ്ചയിക്കുക.

പ്രസ്താവന അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യം

9. ഉപഭോക്തൃ കോടതികളുടെ അധികാരപരിധിയെക്കുറിച്ചുള്ള താഴെപ്പറയുന്ന പ്രസ്താവനകളിൽ, 2019 ലെ നിയമപ്രകാരം ശരിയായത് ഏതാണ്?

• ജില്ലാ കമ്മീഷൻ: 1 കോടി രൂപ വരെ; സംസ്ഥാന കമ്മീഷൻ: 1 കോടി മുതൽ 10 കോടി വരെ; ദേശീയ കമ്മീഷൻ: 10 കോടിക്ക് മുകളിൽ.
• ജില്ലാ കമ്മീഷൻ: 50 ലക്ഷം വരെ; സംസ്ഥാന കമ്മീഷൻ: 50 ലക്ഷം മുതൽ 2 കോടി വരെ; ദേശീയ കമ്മീഷൻ: 2 കോടിക്ക് മുകളിൽ.
• ജില്ലാ കമ്മീഷൻ: 20 ലക്ഷം വരെ; സംസ്ഥാന കമ്മീഷൻ: 20 ലക്ഷം മുതൽ 1 കോടി വരെ; ദേശീയ കമ്മീഷൻ: 1 കോടിക്ക് മുകളിൽ.
• എല്ലാ പരാതികളും ആദ്യം ജില്ലാ കമ്മീഷനിലാണ് നൽകേണ്ടത്.

ത്രിതല ചേരുംപടി

10. സാധനങ്ങളുടെ തരം (A), അതിന്റെ സ്വഭാവം (B), ഉദാഹരണം (C) എന്നിവ ശരിയായി യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് ഏത്?

• A) ഉപഭോഗവസ്തു (Consumer Good) - B) ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയെ സഹായിക്കുന്നു - C) വസ്ത്രങ്ങൾ
• A) മൂലധനവസ്തു (Capital Good) - B) ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയിൽ മറ്റ് വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു - C) ഫാക്ടറിയിലെ യന്ത്രങ്ങൾ
• A) സൗജന്യ വസ്തു (Free Good) - B) വില നൽകി വാങ്ങേണ്ടവ - C) സൂര്യപ്രകാശം
• A) സാമ്പത്തിക വസ്തു (Economic Good) - B) പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് സൗജന്യമായി ലഭിക്കുന്നു - C) വായു