IX SS Part 2 MM&EM                  👉IX SS Part 1 MM&EM 

 അധ്യായം 1: ലോകത്തിൻ്റെ മേൽക്കൂരയിൽ - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം

• സവിശേഷമായ സാംസ്കാരിക പരിണാമം: ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി വിവിധ മനുഷ്യവിഭാഗങ്ങളുടെയും കുടിയേറ്റങ്ങളുടെയും ഫലമായി രൂപപ്പെട്ട മിശ്ര സംസ്കാരത്തിൻ്റെയും ബഹുസ്വരതയുടെയും നാടാണ് ഇന്ത്യ.

• ഭൂപ്രകൃതിയുടെ നിർണ്ണായക സ്വാധീനം: ഭാഷ, വസ്ത്രധാരണം, പാരമ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തെ രാജ്യത്തിൻ്റെ ഭൂപ്രകൃതി കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു.

• പ്രധാന ഭൂപ്രകൃതി വിഭാഗങ്ങൾ:

  1. ഉത്തരപർവ്വത മേഖല

  2. ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലം

  3. ഉപദ്വീപീയ പീഠഭൂമി

  4. ഇന്ത്യൻ മരുഭൂമി

  5. തീരസമതലങ്ങളും ദ്വീപുകളും

II. ഉത്തരപർവ്വതനിരകൾ

• ലോകത്തിൻ്റെ മേൽക്കൂര: പർവതങ്ങൾ പാമീർ കെട്ടിൽ (Pamir Knot) നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

• വ്യാപ്തി: പടിഞ്ഞാറ് സിന്ധു നദി മുതൽ കിഴക്ക് ബ്രഹ്മപുത്ര നദി വരെ 2400 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിലും 150 മുതൽ 400 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയിലും ഇവ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.

• മടക്കുപർവ്വതങ്ങൾ: മടക്കുവീഴൽ (folding) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ അവസാദ ശിലാപാളികൾക്ക് (sedimentary rocks) സമ്മർദ്ദം ഉണ്ടാകുന്നതിന്റെ ഫലമായാണ് ഇവ രൂപംകൊണ്ടത്. ഹിമാലയവും ആൽപ്‌സും ഇതിന് ഉത്തമ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

• വർഗ്ഗീകരണം:

  1. ട്രാൻസ് ഹിമാലയം: കാരക്കോറം, സസ്കർ പർവതനിരകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു; പാമീർ കെട്ടുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

  2. ഹിമാലയം: സമാന്തരമായ മൂന്ന് പർവതനിരകൾ ചേർന്നതാണ്.

  3. കിഴക്കൻ മലനിരകൾ (പൂർവാചൽ): വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിൽ താഴ്ന്ന കുന്നുകൾ.

III. ഹിമാലയത്തിലെ മൂന്ന് സമാന്തര നിരകൾ

• ഹിമാദ്രി (Greater Himalayas):
  ◦ ശരാശരി ഉയരം 6100 മീറ്റർ.
  ◦ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടികൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഞ്ഞുമൂടിയ പർവതനിര.

• ഹിമാചൽ (Lesser Himalayas):
  ◦ ഉയരം 3500 മുതൽ 4500 മീറ്റർ വരെ.
  ◦ കുളു, കാംഗ്ര തുടങ്ങിയ മനോഹരമായ താഴ്വരകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്.

• സിവാലിക് (Outer Himalayas):
  ◦ ഏറ്റവും തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പർവതനിര, 60 മുതൽ 150 കിലോമീറ്റർ വരെ ഉയരം.
  ◦ ഗംഗാ സമതലത്തോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

IV. ഉത്ഭവവും രൂപീകരണവും

• ഫലകചലന സിദ്ധാന്തം (Plate Tectonics): ഭൂമിയുടെ ശിലാമണ്ഡലം അർദ്ധദ്രാവകാവസ്ഥയിലുള്ള അസ്തനോസ്ഫിയറിന് മുകളിലൂടെ സാവധാനം നീങ്ങുന്ന ഫലകങ്ങൾ (plates) ചേർന്നതാണ്.

• ഫലക സീമകൾ: സംയോജക, വിയോജക, രൂപാന്തര സീമകളിൽ പർവ്വതരൂപീകരണ പ്രക്രിയകൾ നടക്കുന്നു.

• ടെഥിസ് സമുദ്രം: ഇന്ത്യൻ ഫലകം വടക്കോട്ട് നീങ്ങി യുറേഷ്യൻ ഫലകവുമായി കൂട്ടിയിടിച്ചപ്പോൾ അവയ്ക്കിടയിലുണ്ടായിരുന്ന ടെഥിസ് സമുദ്രത്തിൻ്റെ അടിത്തട്ട് ഉയർന്നാണ് ഹിമാലയം രൂപംകൊണ്ടത്. ഇതൊരു സംയോജക സീമയിൽ (convergent boundary) സംഭവിച്ചതാണ്.

• ഗിരികന്ദരങ്ങൾ (Gorges): സിന്ധു, ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര തുടങ്ങിയ നദികൾ അപരദനത്തിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ച ആഴമേറിയതും കുത്തനെയുള്ളതുമായ താഴ്വരകൾ.

V. ഹിമാലയത്തിൻ്റെ പ്രാദേശിക വിഭജനം

• പടിഞ്ഞാറൻ ഹിമാലയം: സിന്ധു നദി മുതൽ കാളി നദി വരെ വ്യാപിക്കുന്നു.
  ◦ കാശ്മീർ ഹിമാലയം: ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടിയായ മൗണ്ട് K2 (ഗോഡ്വിൻ ഓസ്റ്റിൻ, 8611 മീറ്റർ) ഇവിടെയാണ്.
  ◦ മാർഗ്ഗുകൾ (Margs): വേനൽക്കാല പുൽമേടുകൾ (ഉദാ: സോൻമാർഗ്, ഗുൽമാർഗ്). മഞ്ഞുകാലത്ത് ശൈത്യകാല കായിക വിനോദങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  ◦ ഡൂണുകൾ (Duns): ഹിമാചലിനും സിവാലിക്കിനും ഇടയിലുള്ള പരന്ന താഴ്വരകൾ, ഉദാഹരണത്തിന് ഡെറാഡൂൺ.

• മധ്യ ഹിമാലയം: കാളി നദിക്കും ടീസ്റ്റ നദിക്കും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; എവറസ്റ്റ് കൊടുമുടി ഇവിടെയാണ്.

• കിഴക്കൻ ഹിമാലയം: ടീസ്റ്റ മുതൽ ബ്രഹ്മപുത്ര വരെ വ്യാപിക്കുന്നു; അസം ഹിമാലയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

• പൂർവാചൽ കുന്നുകൾ: പട്കായ്ബം, നാഗാ കുന്നുകൾ, മിസോ കുന്നുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  ◦ കെയ്ബുൾ ലംജാവോ: ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു ഒഴുകുന്ന ദേശീയോദ്യാനം, മണിപ്പൂരിലെ ലോക്താക് തടാകത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

VI. കാലാവസ്ഥ, നദികൾ, മണ്ണ്

• കാലാവസ്ഥാ വിഭജകൻ: ഹിമാലയം മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത കാറ്റിനെ തടയുകയും മൺസൂൺ കാറ്റുകളെ തടഞ്ഞുനിർത്തി ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ കനത്ത മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

• വറ്റാത്ത നദികൾ: സിന്ധു, ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര എന്നിവ മഴയെയും മഞ്ഞുരുകി വരുന്ന വെള്ളത്തെയും ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ വർഷം മുഴുവനും ജലസമൃദ്ധമാണ്.

• മണ്ണിനങ്ങൾ:
  ◦ പർവത മണ്ണ് (Mountain Soil): ഉയരം അനുസരിച്ച് മണ്ണിൻ്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസം വരുന്നു.
  ◦ കറേവ (Karewas): കാശ്മീർ താഴ്വരയിൽ കാണുന്ന ഹിമനിക്ഷേപം, കുങ്കുമപ്പൂവ് കൃഷിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണ്.

VII. മനുഷ്യജീവിതവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

• കൃഷി:
  ◦ തട്ടുതട്ടായുള്ള കൃഷി (Terrace Farming): നെല്ല്, പയർവർഗ്ഗങ്ങൾ, ഗോതമ്പ് എന്നിവ കൃഷി ചെയ്യാൻ ചരിവുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  ◦ തോട്ടവിളകൾ (Plantation Crops): ഡാർജിലിംഗ്, അസം എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന വിളയാണ് തേയില.
  ◦ പുനംകൃഷി (Shifting Cultivation): വടക്കുകിഴക്കൻ കുന്നുകളിലെ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ നിലവിലുണ്ട്.

• മൃഗപരിപാലനം: പ്രധാന തൊഴിൽ; തണുപ്പുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ആട്, ചെമ്മരിയാട്, യാക്ക് എന്നിവയെ വളർത്തുന്നു.
  ◦ ട്രാൻസ്ഹ്യൂമൻസ് (Transhumance): ഇടയന്മാരുടെ (ഗുജ്ജറുകളെപ്പോലെ) വേനൽക്കാല പുൽമേടുകളിലേക്കും (ബുഗ്യാൽസ്) ശൈത്യകാലത്ത് താഴ്വരകളിലേക്കുമുള്ള കാലികമായ ദേശാടനം.

• വിനോദസഞ്ചാരം:
  ◦ തീർത്ഥാടനം: അമർനാഥ്, കൈലാസം, മാനസസരോവരം.
  ◦ സാഹസിക വിനോദങ്ങൾ: പർവതാരോഹണം, പാരാഗ്ലൈഡിംഗ്, സ്കീയിംഗ്.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഹിമാലയൻ നദികൾ വറ്റാത്തത്?
   ◦ മഴയെയും മഞ്ഞുരുകി വരുന്ന വെള്ളത്തെയും ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ വർഷം മുഴുവൻ ജലസമൃദ്ധമാണ് (വറ്റാത്തവയാണ്).

2. ഏത് ഫലക സീമയിലാണ് ഹിമാലയം രൂപംകൊണ്ടത്?
   ◦ ഇന്ത്യൻ ഫലകവും യുറേഷ്യൻ ഫലകവും പരസ്പരം അടുത്തുവന്ന ഒരു സംയോജക സീമയിലാണ് (convergent boundary) ഹിമാലയം രൂപംകൊണ്ടത്.

3. എന്താണ് 'ബുഗ്യാൽസ്'?
   ◦ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹിമാലയത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ അതിരിനും മഞ്ഞിൻ്റെ അതിരിനും ഇടയിൽ കാണപ്പെടുന്ന വേനൽക്കാല ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളാണ് ബുഗ്യാൽസ്.

4. എന്താണ് "ലോകത്തിൻ്റെ മേൽക്കൂര"?
   ◦ പാമീർ കെട്ടാണ് (Pamir Knot) "ലോകത്തിൻ്റെ മേൽക്കൂര" എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെ നിന്നാണ് നിരവധി ഉത്തരപർവ്വതനിരകൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. ഫലകചലന സിദ്ധാന്തം ഉപയോഗിച്ച് ഹിമാലയത്തിൻ്റെ രൂപീകരണം വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ ഏകദേശം 150-160 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്ത്യൻ ഫലകം വടക്കോട്ട് യുറേഷ്യൻ ഫലകത്തിനടുത്തേക്ക് നീങ്ങി. അവയ്ക്കിടയിലുള്ള ടെഥിസ് സമുദ്രത്തിൻ്റെ അടിത്തട്ട് സമ്മർദ്ദം മൂലം ഉയർത്തപ്പെടുകയും ഹിമാലയം എന്ന മടക്കുപർവ്വതനിര രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

2. ഹിമാദ്രി, ഹിമാചൽ നിരകളെ വേർതിരിക്കുക.
   ◦ ഹിമാദ്രി: ശരാശരി 6100 മീറ്റർ ഉയരം, മഞ്ഞുമൂടിയത്, ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടികൾ ഇവിടെയാണ്.
   ◦ ഹിമാചൽ: 3500-4500 മീറ്റർ ഉയരം, കുളു, മണാലി പോലുള്ള മനോഹരമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളും താഴ്വരകളും ഇവിടെയാണ്.

3. എന്താണ് ട്രാൻസ്ഹ്യൂമൻസ്, എന്തുകൊണ്ടിത് практикуക്കുന്നു?
   ◦ ആളുകളും അവരുടെ കന്നുകാലികളും കാലത്തിനനുസരിച്ച് നടത്തുന്ന ദേശാടനമാണ് ട്രാൻസ്ഹ്യൂമൻസ്. കടുത്ത മഞ്ഞിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഹിമാലയത്തിലെ ഇടയന്മാർ വേനൽക്കാലത്ത് ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലേക്കും (ബുഗ്യാൽസ്) ശൈത്യകാലത്ത് സംരക്ഷിത താഴ്വരകളിലേക്കും മടങ്ങുന്നു.

4. കുങ്കുമപ്പൂവ് കൃഷി എന്തുകൊണ്ട് കാശ്മീർ താഴ്വരയിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നു?
   ◦ കാശ്മീർ താഴ്വരയിൽ 'കറേവ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന, വളക്കൂറുള്ളതും ജൈവാംശം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു പ്രത്യേകതരം ഹിമനിക്ഷേപം കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് കുങ്കുമപ്പൂവ് കൃഷിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണ്.

5. ഹിമാലയം ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥയെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു?
   ◦ ഒരു കാലാവസ്ഥാ വിഭജകനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹിമാലയം, മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ശീതക്കാറ്റിനെ തടയുകയും ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ മൺസൂൺ കാറ്റുകളെ തടഞ്ഞുനിർത്തി ഇന്ത്യയിൽ മഴ പെയ്യിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

---

അധ്യായം 2: വിശാലമായ സമതലത്തിൽ - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ആമുഖവും രൂപീകരണവും

• സ്ഥാനം: ഉത്തരപർവ്വതനിരകൾക്ക് തെക്കും ഉപദ്വീപീയ പീഠഭൂമിക്ക് വടക്കുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിസ്തൃതമായ എക്കൽ സമതലം. ഇത് ഇൻഡോ-ഗംഗ-ബ്രഹ്മപുത്ര സമതലം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

• ഭൂരൂപീകരണ പ്രക്രിയകൾ:
  ◦ ഭൂരൂപീകരണ ശക്തികൾ (Geomorphic Agents): ഒഴുകുന്ന വെള്ളം, കാറ്റ്, ഹിമാനികൾ, തിരമാലകൾ തുടങ്ങിയ ഭൂമിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ബാഹ്യശക്തികൾ.
  ◦ നിക്ഷേപണം (Deposition): ശിലാ പദാർത്ഥങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും (എക്കൽ) താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി നിക്ഷേപിക്കുന്ന പ്രക്രിയ.

• രൂപീകരണം:
  ◦ ഹിമാലയത്തിൻ്റെ രൂപീകരണം അതിന് തെക്ക് ഒരു വലിയ താഴ്ന്ന പ്രദേശം സൃഷ്ടിച്ചു.
  ◦ ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നും ഉപദ്വീപീയ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഈ താഴ്ന്ന പ്രദേശത്ത് അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിക്ഷേപിച്ചു.
  ◦ എക്കൽ (Alluvium): നദികൾ കൊണ്ടുവരുന്ന ചെളി, മണൽ, ചരൽ തുടങ്ങിയ അവശിഷ്ടങ്ങൾ.

• വ്യാപ്തി: സിന്ധുവിൻ്റെ മുഖം മുതൽ ഗംഗയുടെ മുഖം വരെ ഏകദേശം 3200 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്, അതിൽ 2400 കിലോമീറ്ററോളം ഇന്ത്യയിലാണ്. വീതി 150 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 300 കിലോമീറ്റർ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

II. സമതലത്തിന്റെ പ്രാദേശിക വിഭജനം
നദീതടങ്ങളെയും ഭൂപ്രകൃതിയെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി സമതലത്തെ നാല് പ്രധാന മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:

1. രാജസ്ഥാൻ സമതലം:
   ◦ താർ മരുഭൂമി ഉൾപ്പെടുന്നു; മരുസ്ഥലി (യഥാർത്ഥ മരുഭൂമി), രാജസ്ഥാൻ ബാഗർ (അർദ്ധ ഊഷര പ്രദേശം) എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
   ◦ ലൂണി ഇവിടുത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട വറ്റുന്ന നദിയാണ്.
   ◦ സാമ്പാർ, ദിദ്വാന, സർഗോൾ തുടങ്ങിയ ഉപ്പ് തടാകങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.

2. പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന സമതലം:
   ◦ രാജസ്ഥാൻ സമതലത്തിന് കിഴക്ക്, യമുനാ നദി വരെ വ്യാപിക്കുന്നു.
   ◦ സത്‌ലജ്, ഝലം, ചിനാബ്, രവി, ബിയാസ് എന്നീ നദികളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
   ◦ ദൊവാബ് (Doab): പിന്നീട് ഒന്നിക്കുന്ന രണ്ട് നദികൾക്കിടയിലുള്ള പ്രദേശം (ഉദാ: ബിസ്റ്റ്-ജലന്ധർ, ബാരി, രച്ന, ഛജ്, സിന്ധ്-സാഗർ ദൊവാബുകൾ).

3. ഗംഗാ സമതലം:
   ◦ യമുന മുതൽ ബംഗ്ലാദേശ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗം.
   ◦ ഗംഗയും അതിൻ്റെ പോഷകനദികളും (യമുന, ഘാഘര, ഗണ്ഡക്, കോസി മുതലായവ) ചേർന്ന് രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
   ◦ ഉപരി ഗംഗാ സമതലം, മധ്യ ഗംഗാ സമതലം, കീഴ് ഗംഗാ സമതലം എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.

4. ബ്രഹ്മപുത്ര സമതലം:
   ◦ ഏറ്റവും കിഴക്കുള്ള ഭാഗം, പ്രധാനമായും അസമിലാണ്.
   ◦ ബ്രഹ്മപുത്രയും അതിൻ്റെ പോഷകനദികളായ ടീസ്റ്റ, മാനസ്, ലോഹിത് എന്നിവയും ചേർന്ന് രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
   ◦ എക്കൽ ഫാനുകൾ (Alluvial Fans): പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് സമതലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ നദിയുടെ വേഗത പെട്ടെന്ന് കുറയുന്നതുമൂലം രൂപംകൊള്ളുന്ന ഫാൻ ആകൃതിയിലുള്ള നിക്ഷേപങ്ങൾ.

III. ഭൂരൂപീകരണ മേഖലകളും ഭൂരൂപങ്ങളും
വടക്ക് നിന്ന് തെക്കോട്ട്, സമതലം മൂന്ന് പ്രത്യേക മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:

• ഭാബർ (Bhabar): സിവാലിക്കിൻ്റെ താഴ്‌വരയിൽ പാറകളും ഉരുളൻകല്ലുകളും നിറഞ്ഞ 8-10 കിലോമീറ്റർ വീതിയുള്ള ഇടുങ്ങിയ പ്രദേശം; ഇവിടെ നദികൾ പലപ്പോഴും ഭൂമിക്കടിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

• ടെറായ് (Tarai): ഭാബറിന് തെക്ക്, ഭൂഗർഭ നദികൾ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ചതുപ്പുനിലം (10-20 കി.മീ); സസ്യജാലങ്ങളാലും വന്യജീവികളാലും സമ്പന്നം.

• എക്കൽ സമതലങ്ങൾ:
  ◦ ഭംഗർ (Bhangar): ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന പഴയ എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ.
  ◦ ഖാദർ (Khadar): പ്രളയ സമതലങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന പുതിയതും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ എക്കൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ.

• നദീതട ഭൂരൂപങ്ങൾ:
  ◦ വളവുകൾ (Meanders): നദിയുടെ ഗതിയിലുള്ള വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ രൂപങ്ങൾ.
  ◦ ഓക്സ്ബോ തടാകങ്ങൾ (Ox-bow Lakes): ഒരു വളവ് പ്രധാന നദിയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് രൂപംകൊള്ളുന്ന 'U' ആകൃതിയിലുള്ള ഒറ്റപ്പെട്ട ജലാശയങ്ങൾ.
  ◦ ഡെൽറ്റകൾ (Deltas): നദീമുഖങ്ങളിൽ കാണുന്ന ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ഭൂരൂപങ്ങൾ (ഉദാ: സുന്ദർബൻസ്).
  ◦ ലെവികളും മണൽത്തിട്ടകളും (Levees and Sandbars): നദീതടങ്ങളിലെ വരമ്പുകളും നിക്ഷേപങ്ങളും.

IV. ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലത്തിലെ കാലാവസ്ഥ

• ശൈത്യകാലം (നവംബർ-ഫെബ്രുവരി): ഭൂഖണ്ഡാന്തര സ്ഥാനവും ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞുവീഴ്ചയും കാരണം കടുത്ത തണുപ്പ്; ചെറിയ തോതിൽ മഴ ലഭിക്കുന്നു.

• വേനൽക്കാലം (മാർച്ച്-ജൂൺ): കഠിനമായ ചൂട് (48°C വരെ). മേയ്, ജൂൺ മാസങ്ങളിൽ വീശുന്ന ചൂടുള്ളതും വരണ്ടതുമായ കാറ്റാണ് 'ലൂ'. പൊടിക്കാറ്റുകൾ സാധാരണമാണ്.

• തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ (ജൂൺ-സെപ്റ്റംബർ): പ്രധാന മഴക്കാലം.
  ◦ അറബിക്കടൽ ശാഖ: ആരവല്ലി പർവതനിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി നീങ്ങുന്നു.
  ◦ ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖ: ബ്രഹ്മപുത്ര, ഗംഗാ സമതലങ്ങളിൽ കനത്ത മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.

• വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ (ഒക്ടോബർ-നവംബർ): പിൻവാങ്ങുന്ന മൺസൂൺ കാലം; "ഒക്ടോബർ ചൂട്" കാലാവസ്ഥയെ അസഹനീയമാക്കുന്നു.

V. പ്രകൃതിദത്ത സസ്യജാലങ്ങളും മണ്ണും

• സസ്യജാലങ്ങൾ:
  ◦ ഉഷ്ണമേഖലാ ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ: ഏറ്റവും പ്രധാനം; ഈർപ്പമുള്ളതും (100-200 സെ.മീ മഴ) വരണ്ടതും (70-100 സെ.മീ മഴ) ഉണ്ട്. ഇനങ്ങൾ: തേക്ക്, സാൽ, ചന്ദനം.
  ◦ ഉഷ്ണമേഖലാ മുൾക്കാടുകൾ: പടിഞ്ഞാറൻ വരണ്ട ഭാഗങ്ങളിൽ (പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, രാജസ്ഥാൻ) കാണപ്പെടുന്നു. ഇനങ്ങൾ: ബബൂൽ, വേപ്പ്, കാട്ടു ഈന്തപ്പന.
  ◦ ചതുപ്പ് വനങ്ങൾ/കണ്ടൽക്കാടുകൾ: സുന്ദർബൻസ് പോലുള്ള ഡെൽറ്റകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. സുന്ദരി മരവും റോയൽ ബംഗാൾ കടുവയും ഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകതകളാണ്.

• മണ്ണിനങ്ങൾ:
  ◦ എക്കൽ മണ്ണ്: ഏറ്റവും വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു; വളരെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമാണ്.
  ◦ ഊഷര മണ്ണ് (Arid Soil): മണൽ നിറഞ്ഞതും ലവണാംശമുള്ളതും; രാജസ്ഥാനിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
  ◦ ചെമ്മണ്ണ്: മധ്യ ഗംഗാ സമതലത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്ത് കാണപ്പെടുന്നു.
  ◦ ലവണ/പീറ്റ് മണ്ണ്: സുന്ദർബൻസിലും പശ്ചിമ ബംഗാളിലും കാണപ്പെടുന്നു.

VI. മനുഷ്യജീവിതം

• ഇന്ത്യയുടെ ധാന്യപ്പുര: ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണും വറ്റാത്ത നദികളും കാരണം ഉയർന്ന കാർഷിക ഉത്പാദനം.

• വിളവെടുപ്പ് കാലങ്ങൾ:

  1. ഖാരിഫ് (ജൂൺ-സെപ്റ്റംബർ): നെല്ല്, പരുത്തി, ചണം, ബജ്റ.

  2. റാബി (ഒക്ടോബർ-മാർച്ച്): ഗോതമ്പ്, പയർ, കടുക്, ബാർലി.

  3. സെയ്ദ് (ഏപ്രിൽ-ജൂൺ): പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, കാലിത്തീറ്റ.

• സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: വികസിതമായ റോഡ്/റെയിൽ ശൃംഖലകൾ വ്യാവസായികവൽക്കരണത്തിനും നഗരവൽക്കരണത്തിനും സഹായകമായി.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ
SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്താണ് ദൊവാബ്?
   ◦ പിന്നീട് ഒന്നിക്കുന്ന രണ്ട് നദികൾക്കിടയിലുള്ള ഭൂപ്രദേശമാണ് ദൊവാബ്.

2. എന്തുകൊണ്ടാണ് രാജസ്ഥാനിൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിൽ നിന്ന് വളരെ കുറഞ്ഞ മഴ ലഭിക്കുന്നത്?
   ◦ മൺസൂണിന്റെ അറബിക്കടൽ ശാഖ ആരവല്ലി പർവതനിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി തടസ്സമില്ലാതെ കടന്നുപോകുന്നു, ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖ ആരവല്ലി തടയുന്നതിനാൽ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ എത്തുന്നില്ല.

3. ഓക്സ്ബോ തടാകങ്ങൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു?
   ◦ ഒരു നദി വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുമ്പോൾ, തുടർച്ചയായ അപരദനവും നിക്ഷേപണവും വളവുകൾക്ക് ആഴം കൂട്ടുന്നു. ഒടുവിൽ, നദി ഒരു നേർരേഖയിലൂടെ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുകയും, വളഞ്ഞ ഭാഗം വേർപെട്ട് ഒറ്റപ്പെട്ട ജലാശയമായി (ഓക്സ്ബോ തടാകം) മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. എന്താണ് 'ഒക്ടോബർ ചൂട്'?
   ◦ പിൻവാങ്ങുന്ന മൺസൂൺ കാലത്ത് ഉയർന്ന താപനിലയും അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഈർപ്പവും ചേർന്ന് കാലാവസ്ഥയെ അസഹനീയമാക്കുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് 'ഒക്ടോബർ ചൂട്'.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. ഭംഗറും ഖാദറും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്ത്?
   ◦ ഭംഗർ സമതലത്തിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണുന്ന പഴയ എക്കൽ നിക്ഷേപമാണ്, എന്നാൽ ഖാദർ പ്രളയ സമതലങ്ങളിൽ കാണുന്ന പുതിയതും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ എക്കൽ നിക്ഷേപമാണ്.

2. ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലത്തിൻ്റെ രൂപീകരണം വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ ഹിമാലയത്തിൻ്റെ രൂപീകരണ സമയത്ത് അതിൻ്റെ തെക്ക് ഭാഗത്ത് ഒരു വലിയ താഴ്ന്ന പ്രദേശം രൂപപ്പെട്ടു. പർവതങ്ങളിൽ നിന്നും ഉപദ്വീപിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിച്ച നദികൾ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഈ താഴ്ന്ന പ്രദേശത്ത് അവശിഷ്ടങ്ങൾ (എക്കൽ) നിക്ഷേപിച്ചാണ് ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഈ സമതലം സൃഷ്ടിച്ചത്.

3. ഭാബർ, ടെറായ് മേഖലകളുടെ സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
   ◦ ഭാബർ പാറകളും ഉരുളൻകല്ലുകളും നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രദേശമാണ്, അവിടെ നദികൾ പലപ്പോഴും ഭൂമിക്കടിയിലൂടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ടെറായ്, ഭാബറിന് തെക്കുള്ള ഒരു ചതുപ്പ് പ്രദേശമാണ്, അവിടെ ഈ നദികൾ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളെയും വന്യജീവികളെയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ സമതലം ജനസാന്ദ്രമായത്?
   ◦ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ എക്കൽ മണ്ണ്, എളുപ്പമുള്ള ഗതാഗതത്തിനുള്ള പരന്ന ഭൂപ്രകൃതി (റോഡുകൾ/റെയിൽവേ), നദികളിൽ നിന്നുള്ള സ്ഥിരമായ ജലവിതരണം എന്നിവ കാരണം ഇത് "ഇന്ത്യയുടെ ധാന്യപ്പുര" എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

5. സുന്ദർബൻസിൻ്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ തിരിച്ചറിയുക.
   ◦ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കണ്ടൽക്കാടുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് സുന്ദരി മരങ്ങൾ) നിറഞ്ഞ ഒരു ചതുപ്പ് ഡെൽറ്റ പ്രദേശമാണിത്. ഇത് ഒരു ലവണാംശമുള്ള പരിസ്ഥിതിയാണ്, റോയൽ ബംഗാൾ കടുവയുടെ സ്വാഭാവിക ആവാസ കേന്ദ്രവുമാണ്.

---

അധ്യായം 3: ഭൂമിയുടെ ചരിത്രം ഉറങ്ങുന്ന പീഠഭൂമി - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ഉപദ്വീപീയ പീഠഭൂമിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം

• ഭൗതിക സവിശേഷതകൾ: ഉപദ്വീപീയ ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, ഏകദേശം ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ഒരു ഭൂപ്രകൃതി വിഭാഗമാണിത്.

• ഉയരം: ശരാശരി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 600 മുതൽ 900 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

• പ്രായവും ഭൂപ്രകൃതിയും: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ഭൂരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. വിസ്തൃതമായ മേശപോലുള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ, അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന പർവതനിരകൾ, ആഴം കുറഞ്ഞ നദീതടങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്.

• പീഠഭൂമി നിർവചനം: ചുറ്റുപാടുകളേക്കാൾ ഉയർന്നതും എന്നാൽ താരതമ്യേന പരന്നതും വിസ്തൃതവുമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളാണ് പീഠഭൂമികൾ.

• പീഠഭൂമികളുടെ തരങ്ങൾ:

  1. പർവതാന്തര പീഠഭൂമികൾ: പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവ.

  2. പർവതപ്രാന്ത പീഠഭൂമികൾ: ഒരു പർവതത്തിന്റെ താഴ്‌വരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

  3. വൻകര പീഠഭൂമികൾ: കടലിൽ നിന്നോ സമതലത്തിൽ നിന്നോ കുത്തനെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നവ.

II. പ്രധാന വിഭജനം: ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയും മധ്യ ഉന്നതതടങ്ങളും

• ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി:
  ◦ സത്പുര പർവതനിരകൾക്ക് തെക്ക്, പശ്ചിമഘട്ടത്തിനും പൂർവ്വഘട്ടത്തിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
  ◦ രൂപീകരണം: ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുള്ള ലാവ പ്രവാഹത്തിലൂടെ രൂപംകൊണ്ട ബസാൾട്ട്, ഗ്രാനൈറ്റ്, നീസ് തുടങ്ങിയ ക്രിസ്റ്റലൈൻ പാറകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്.
  ◦ ഡെക്കാൻ ട്രാപ്പ്: ബസാൾട്ട് ലാവ പാറകളാൽ നിർമ്മിതമായ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം.
  ◦ മണ്ണ്: ബസാൾട്ട് പാറകൾക്ക് അപക്ഷയം സംഭവിച്ച് കരിമണ്ണ് (റിഗർ അല്ലെങ്കിൽ ബ്ലാക്ക് കോട്ടൺ സോയിൽ) ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് വളരെ ഫലഭൂയിഷ്ഠവും മികച്ച ജലസംഭരണ ശേഷിയുള്ളതുമാണ്, അതിനാൽ പരുത്തി കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.

• മധ്യ ഉന്നതതടങ്ങൾ (Central Highlands):
  ◦ സത്പുര പർവതനിരകൾക്ക് വടക്കുള്ള വിസ്തൃതമായ പീഠഭൂമി പ്രദേശം.
  ◦ പടിഞ്ഞാറ് ആരവല്ലി പർവതങ്ങളാൽ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന മാൾവ പീഠഭൂമി ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  ◦ ആരവല്ലി പർവതനിരകൾ: പഴയ മടക്കുപർവ്വതങ്ങളുടെയോ അവശിഷ്ട പർവതങ്ങളുടെയോ ഉദാഹരണമാണ്.

III. ഘട്ടങ്ങളും പർവതനിരകളും

• പശ്ചിമഘട്ടം (സഹ്യാദ്രി):
  ◦ കന്യാകുമാരി മുതൽ ഗുജറാത്ത് വരെ 1600 കിലോമീറ്റർ വ്യാപിക്കുന്നു.
  ◦ ഉയരം വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് വർദ്ധിക്കുന്നു.
  ◦ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടി: ആനമുടി (2695 മീറ്റർ), പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ആനമല നിരകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
  ◦ നീലഗിരി കുന്നുകൾ: പശ്ചിമഘട്ടവും പൂർവ്വഘട്ടവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലം.

• പൂർവ്വഘട്ടം:
  ◦ പശ്ചിമഘട്ടത്തേക്കാൾ ഉയരം കുറഞ്ഞതും കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ കാരണം വിഘടിച്ചതുമാണ്.
  ◦ മഹാനദി തീരം മുതൽ നീലഗിരി വരെ വ്യാപിക്കുന്നു.

• ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി:
  ◦ മധ്യ ഉന്നതതടങ്ങളുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
  ◦ കൽക്കരി, ഇരുമ്പയിര്, ബോക്സൈറ്റ് എന്നിവ അടങ്ങിയ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ധാതുക്കളുടെ കലവറ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

IV. കാലാവസ്ഥയും നദികളും

• കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ:
  ◦ ഉഷ്ണമേഖലാ മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
  ◦ മഴനിഴൽ പ്രദേശം: പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ (windward side) ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ കാറ്റ് ഘനീഭവിച്ച് കനത്ത മഴ പെയ്യുന്നു; എന്നാൽ കിഴക്കൻ ചരിവുകൾ (leeward side) വരണ്ടതായി തുടരുന്നു (50 സെ.മീ-ൽ താഴെ മഴ).

• നദീതട സംവിധാനങ്ങൾ:
  ◦ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ: മഹാനദി, ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി എന്നിവ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു.
  ◦ ഗോദാവരി: ഏറ്റവും വലിയ ഉപദ്വീപീയ നദി, ദക്ഷിണ ഗംഗ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
  ◦ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികൾ: നർമ്മദയും താപ്തിയും അറബിക്കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു.
  ◦ കാവേരി തർക്കം: കർണാടകയും തമിഴ്‌നാടും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല ജലവിതരണ തർക്കം.

V. മണ്ണ്, സസ്യജാലങ്ങൾ, കൃഷി

• പ്രകൃതിദത്ത സസ്യജാലങ്ങൾ:
  ◦ ഉഷ്ണമേഖലാ ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ: ഏറ്റവും വ്യാപകമായത്; ഈർപ്പമുള്ളതും വരണ്ടതുമായ ഇനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  ◦ ചോലവനങ്ങൾ (Shola Forests): നീലഗിരിയിലും ആനമലയിലും കാണപ്പെടുന്ന സവിശേഷമായ ഉപോഷ്ണമേഖലാ സസ്യജാലങ്ങൾ.

• മണ്ണിനങ്ങൾ:
  ◦ കരിമണ്ണ്: ബസാൾട്ടിൽ നിന്ന്; പരുത്തിക്ക് അനുയോജ്യം.
  ◦ ചെമ്മണ്ണ്: പഴയ ക്രിസ്റ്റലൈൻ പാറകളിൽ നിന്ന് രൂപംകൊണ്ടത്; ഇരുമ്പിന്റെ അംശം കാരണം ചുവപ്പ് നിറം.
  ◦ ലാറ്ററൈറ്റ് മണ്ണ് (ചെങ്കൽ മണ്ണ്): കനത്ത മഴയും വരൾച്ചയും മാറിമാറി വരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ചോർച്ച (leaching) വഴി രൂപംകൊള്ളുന്നു.

• കൃഷി:
  ◦ കാപ്പി: കർണാടകയാണ് പ്രമുഖ ഉത്പാദകർ; ബാബാബുദാൻ കുന്നുകളിൽ കൃഷി ആരംഭിച്ചു.
  ◦ കരിമ്പ്: കറുത്ത ലാവ മണ്ണും നീണ്ട ചതയ്ക്കൽ കാലവും കാരണം ഡെക്കാനിൽ കൃഷിക്ക് അനുകൂലമാണ്.
  ◦ പരുത്തി: ഡെക്കാൻ-മാൾവ പീഠഭൂമിയിലെ കരിമണ്ണിൽ തഴച്ചുവളരുന്നു.

VI. ധാതുക്കളും മനുഷ്യജീവിതവും

• ധാതു മേഖലകൾ:
  ◦ വടക്കുകിഴക്കൻ പീഠഭൂമി: ഏറ്റവും വലിയ മേഖല (ഝാർഖണ്ഡ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ഒഡീഷ).
  ◦ മധ്യമേഖല: മാംഗനീസ്, ബോക്സൈറ്റ്, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് എന്നിവയാൽ സമ്പന്നം.

• മനുഷ്യജീവിതം:
  ◦ ഖനനം, വ്യവസായവൽക്കരണം, മെച്ചപ്പെട്ട ഗതാഗതം എന്നിവ കാരണം കാലക്രമേണ ജനസംഖ്യ വർദ്ധിച്ചു.
  ◦ ഖനന-വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും പ്രധാന നഗര കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ
SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്താണ് "മഴനിഴൽ പ്രദേശങ്ങൾ"?
   ◦ പർവതങ്ങളുടെ കിഴക്കൻ ചരിവുകളിൽ (leeward side) വളരെ കുറഞ്ഞ മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളാണിവ. കാരണം, ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ കാറ്റ് പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ മഴ പെയ്യിച്ച ശേഷം വരണ്ടതായി മാറുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.

2. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഗോദാവരി 'ദക്ഷിണ ഗംഗ' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്?
   ◦ 1465 കിലോമീറ്റർ നീളവും വിശാലമായ വൃഷ്ടിപ്രദേശവുമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഉപദ്വീപീയ നദിയാണിത്. വടക്ക് ഗംഗയുടെ പ്രാധാന്യത്തിന് തുല്യമായതിനാലാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.

3. എന്താണ് ചോലവനങ്ങൾ?
   ◦ നീലഗിരി, പളനി, ആനമല പർവതനിരകളിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഉപോഷ്ണമേഖലാ സസ്യജാലങ്ങളാണ് ഇവ.

4. കാവേരി ജല തർക്കം വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പുള്ള കരാറുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കർണാടകയും തമിഴ്‌നാടും തമ്മിലുള്ള ജലവിതരണ തർക്കമാണിത്. 1990-ലെ ട്രൈബ്യൂണലും 2007-ലെ വിധിയും തമിഴ്‌നാട്, കർണാടക, കേരളം, പുതുച്ചേരി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ (ടിഎംസി) വെള്ളം അനുവദിച്ചു.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി 'ധാതുക്കളുടെ ഹൃദയഭൂമി' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്?
   ◦ ലോഹ (ഇരുമ്പയിര്, ബോക്സൈറ്റ്, മാംഗനീസ്), അലോഹ (കൽക്കരി, മൈക്ക) ധാതുക്കളുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ മേഖല ഇവിടെയാണ്. ഇത് രാജ്യത്തെ ഖനന, ധാതു അധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്രമായി മാറുന്നു.

2. പശ്ചിമഘട്ടവും പൂർവ്വഘട്ടവും താരതമ്യം ചെയ്യുക.
   ◦ പശ്ചിമഘട്ടം തുടർച്ചയായതും ഉയരം കൂടിയതും (ആനമുടി - 2695 മീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തിന് സമാന്തരമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ പൂർവ്വഘട്ടം ഉയരം കുറഞ്ഞതും വിഘടിച്ചതും (നദികളാൽ മുറിക്കപ്പെട്ടത്) കിഴക്കൻ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

3. കരിമണ്ണ് എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു, കൃഷിക്ക് ഇത് പ്രധാനമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
   ◦ ബസാൾട്ട് (ലാവ) പാറകൾക്ക് ദീർഘകാലമായി അപക്ഷയം സംഭവിച്ചാണ് ഇത് രൂപംകൊള്ളുന്നത്. ഇത് വളരെ ഫലഭൂയിഷ്ഠവും ഉയർന്ന ജലസംഭരണ ശേഷിയുള്ളതും ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ അടങ്ങിയതുമാണ്. ഇത് പരുത്തി, കരിമ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാക്കുന്നു.

4. ഇന്ത്യൻ കാർഷിക രംഗത്ത് 'ബാബാബുദാൻ കുന്നുകളുടെ' പ്രാധാന്യം വിവരിക്കുക.
   ◦ ഇത് ഇന്ത്യൻ കാപ്പിയുടെ ജന്മസ്ഥലമാണ്. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബാബാബുദാൻ എന്ന പുരോഹിതൻ അറേബ്യയിൽ നിന്ന് ഏഴ് വിത്തുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് ആദ്യത്തെ തോട്ടം അവിടെ ആരംഭിച്ചു.

5. എന്താണ് 'ബഹുമുഖ നദീതട പദ്ധതികൾ'? പീഠഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകുക.
   ◦ വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണം, ജലസേചനം, വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം, ടൂറിസം തുടങ്ങിയ ഒന്നിലധികം ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിക്കുന്ന അണക്കെട്ടുകളാണിവ. ഉദാഹരണങ്ങൾ: ഹിരാക്കുഡ് (മഹാനദി), സർദാർ സരോവർ (നർമ്മദ).

അധ്യായം 4: ദേശീയ വികസനത്തിനുള്ള മാനവ വിഭവശേഷി - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ഉത്പാദന ഘടകങ്ങളും സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളും

• ഉത്പാദന പ്രക്രിയ: ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിന് സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും ഉത്പാദനവും വിതരണവും ആവശ്യമാണ്.

• നാല് ഉത്പാദന ഘടകങ്ങൾ:

  1. ഭൂമി (Land): മണ്ണ്, വെള്ളം തുടങ്ങിയ എല്ലാ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളും. പ്രതിഫലം: പാട്ടം (Rent).

  2. തൊഴിൽ (Labour): പ്രതിഫലത്തിനായി ചെയ്യുന്ന ബൗദ്ധികമോ ശാരീരികമോ ആയ പ്രയത്നങ്ങൾ. പ്രതിഫലം: വേതനം (Wages).

  3. മൂലധനം (Capital): ഉത്പാദനത്തെ സഹായിക്കുന്ന മനുഷ്യനിർമ്മിത വിഭവങ്ങൾ (യന്ത്രങ്ങൾ, ഉപകരണങ്ങൾ). പ്രതിഫലം: പലിശ (Interest).

  4. സംഘാടനം (Organisation): ഭൂമി, മൂലധനം, തൊഴിൽ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ച് ഉത്പാദനം സാധ്യമാക്കുന്ന പ്രക്രിയ. പ്രതിഫലം: ലാഭം (Profit).

• സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ: ഈ നാല് ഘടകങ്ങളെ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

II. പണത്തിൻ്റെ പരിണാമം

• ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായം: സാധനങ്ങൾക്ക് പകരം സാധനങ്ങൾ കൈമാറിയിരുന്ന പുരാതന സമ്പ്രദായം.
  ◦ പോരായ്മകൾ: സാധനങ്ങളുടെ വില നിശ്ചയിക്കുന്നതിലുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും പൊതുവായ ഒരു വിനിമയ മാധ്യമത്തിൻ്റെ അഭാവവും.

• പണത്തിൻ്റെ പരിണാമഘട്ടങ്ങൾ:

  1. ചരക്ക് പണം (Commodity Money): മൃഗത്തോലുകൾ, കന്നുകാലികൾ, കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ.

  2. ലോഹ പണം (Metallic Money): സ്വർണ്ണം, വിവിധ ലോഹങ്ങൾ, പിന്നീട് ലോഹ നാണയങ്ങൾ.

  3. കടലാസ് പണം (Paper Money): വ്യാപാരത്തിന് സൗകര്യപ്രദമായ ഒരു പൊതു മാധ്യമമായി വികസിപ്പിച്ചു.

  4. ആധുനിക പണം: പ്ലാസ്റ്റിക് കാർഡുകൾ (ഡെബിറ്റ്/ക്രെഡിറ്റ്), ഇലക്ട്രോണിക് പണം (ഡിജിറ്റൽ കൈമാറ്റങ്ങൾ).

• തൊഴിലിൻ്റെ പ്രാധാന്യം: ഉത്പാദന പ്രക്രിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകമായി തൊഴിൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, മിക്ക ആളുകളുടെയും പ്രാഥമിക വരുമാന സ്രോതസ്സ് വേതനമാണ്.

III. മാനവ വിഭവശേഷിയും ഉത്പാദനക്ഷമതയും

• മാനവ വിഭവശേഷി നിർവചനം: ശാരീരിക ശക്തിയും ബുദ്ധിയും ഉപയോഗിച്ച് ഉത്പാദന പ്രക്രിയയിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതും ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളതുമായ ആളുകളെയാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

• ഉത്പാദനക്ഷമത (Productivity): ഓരോ ഉത്പാദന ഘടകത്തിനും സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും ഉത്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ്.

• ജനസംഖ്യയുടെ ഗുണമേന്മ: വലുപ്പം മാത്രമല്ല, ഗുണമേന്മയുമാണ് മാനവ വിഭവശേഷിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

• തൊഴിൽ ശക്തി (Labour Force): ഇന്ത്യയിൽ, 15 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള, ജോലി ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധരും കഴിവുള്ളവരുമായ ജനസംഖ്യയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

• ജനസംഖ്യാ പിരമിഡ്: ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ പ്രായഘടനയും ലിംഗാനുപാതവും നിരീക്ഷിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണം.

IV. മാനവ മൂലധനവും രൂപീകരണവും

• മാനവ മൂലധനം (Human Capital): മാനവ വിഭവശേഷിയുടെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം.

• മാനവ മൂലധന രൂപീകരണം (Human Capital Formation): ജനങ്ങളിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നതിലൂടെ കാലക്രമേണ മാനവ മൂലധന ശേഖരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വർദ്ധനവ്.

• രൂപീകരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
  ◦ വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, തൊഴിൽ പരിശീലനം, കുടിയേറ്റം, വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള ലഭ്യത.

• വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Knowledge Economy): ബുദ്ധി, നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യ, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ (ഉദാ: ടെക്നോപാർക്ക്, ഇൻഫോപാർക്ക്).

V. ആരോഗ്യം, പരിശീലനം, കുടിയേറ്റം

• ആരോഗ്യം: ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ സുസ്ഥിതിയുടെ അവസ്ഥയെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO) നിർവചിക്കുന്നു.
  ◦ മോശം ആരോഗ്യത്തിൻ്റെ പ്രത്യാഘാതം: ഉത്പാദനക്ഷമത കുറയ്ക്കുന്നു, ജോലിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു, ദേശീയ ഉത്പാദനത്തെ മന്ദഗതിയിലാക്കുന്നു.

• കുടിയേറ്റം (Migration): തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, അല്ലെങ്കിൽ ഉയർന്ന ജീവിത നിലവാരം എന്നിവയ്ക്കായി ആളുകളുടെ സ്ഥിരമോ താൽക്കാലികമോ ആയ ചലനം.

• തൊഴിൽ പരിശീലനം: ജീവനക്കാരുടെ ഉത്പാദനക്ഷമതയും ഉത്പാദനവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന നൈപുണ്യ വികസനം.

VI. മാനവ മൂലധന രൂപീകരണത്തിലെ വെല്ലുവിളികൾ

• ദാരിദ്ര്യം (Poverty): കുറഞ്ഞ വരുമാനം കാരണം ഭക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ.
  ◦ ദാരിദ്ര്യത്തിൻ്റെ ദുഷിച്ച വലയം (Poverty Cycle): കുറഞ്ഞ വരുമാനം → വിദ്യാഭ്യാസ/ആരോഗ്യക്കുറവ് → കുറഞ്ഞ ഉത്പാദനക്ഷമത → ദാരിദ്ര്യം.

• തൊഴിലില്ലായ്മ (Unemployment): കഴിവുള്ളതും സന്നദ്ധനുമായ ഒരു വ്യക്തിക്ക് നിലവിലുള്ള വേതനത്തിൽ ജോലി കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ.

• തൊഴിലില്ലായ്മയുടെ തരങ്ങൾ:

  1. പ്രത്യക്ഷ തൊഴിലില്ലായ്മ (Open Unemployment): ജോലി ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്, പക്ഷേ ജോലി ലഭ്യമല്ല.

  2. ഘടനാപരമായ തൊഴിലില്ലായ്മ (Structural Unemployment): പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ കാരണം തൊഴിൽ നഷ്ടം.

  3. കാലികമായ തൊഴിലില്ലായ്മ (Seasonal Unemployment): നിശ്ചിത കാലങ്ങളിൽ മാത്രം തൊഴിൽ.

  4. പ്രച്ഛന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ (Disguised Unemployment): ആവശ്യമുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ നിയമിക്കുന്നു, മൊത്തം ഉത്പാദനത്തിൽ മാറ്റമില്ല.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. നാല് ഉത്പാദന ഘടകങ്ങളുടെ പ്രതിഫലം എന്തൊക്കെയാണ്?
   ◦ ഭൂമിക്ക് പാട്ടം, തൊഴിലിന് വേതനം, മൂലധനത്തിന് പലിശ, സംഘാടനത്തിന് ലാഭം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു.

2. എന്താണ് ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായം, അതിൻ്റെ പ്രധാന പോരായ്മ എന്തായിരുന്നു?
   ◦ സാധനങ്ങൾക്ക് പകരം സാധനങ്ങൾ കൈമാറുന്ന രീതിയാണിത്. വ്യത്യസ്ത സാധനങ്ങളുടെ വില നിശ്ചയിക്കുന്നതിലുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന പോരായ്മ.

3. 'വിജ്ഞാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ' നിർവചിക്കുക.
   ◦ വിവിധ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ബുദ്ധി, നൂതന സാങ്കേതിക ആശയങ്ങൾ, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയാണിത്.

4. ഇന്ത്യയുടെ 'തൊഴിൽ ശക്തി'യിൽ ആരെല്ലാമാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്?
   ◦ 15 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള, ജോലി ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധരും കഴിവുള്ളവരുമായ ജനസംഖ്യ.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. മാനവ മൂലധന രൂപീകരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ വിദ്യാഭ്യാസം (നൈപുണ്യവും സാങ്കേതികവിദ്യയും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു), ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം (ഉത്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു), തൊഴിൽ പരിശീലനം (പ്രത്യേക കഴിവുകൾ നൽകുന്നു), കുടിയേറ്റം (മെച്ചപ്പെട്ട അവസരങ്ങൾ തേടുന്നു), വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള ലഭ്യത (സേവനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം) എന്നിവയിലൂടെ മാനവ മൂലധനം ശക്തിപ്പെടുന്നു.

2. മോശം ആരോഗ്യം ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ വികസനത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?
   ◦ മോശം ആരോഗ്യം ഉത്പാദനക്ഷമത കുറയുന്നതിനും ജോലിയിൽ നിന്ന് പതിവായി വിട്ടുനിൽക്കുന്നതിനും രാജ്യത്തിൻ്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഉത്പാദന പ്രക്രിയ മന്ദഗതിയിലാകുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു.

3. അധ്യായത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്ന 'ദാരിദ്ര്യത്തിൻ്റെ ദുഷിച്ച വലയം' വിവരിക്കുക.
   ◦ കുറഞ്ഞ വരുമാനം പോഷകാഹാരത്തിൻ്റെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിൻ്റെയും അഭാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇത് കുറഞ്ഞ ഉത്പാദനക്ഷമതയ്ക്കും വിട്ടുമാറാത്ത രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു, ഇത് വീണ്ടും കുറഞ്ഞ വരുമാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇത് മാനവ മൂലധന രൂപീകരണത്തിന് ഒരു തുടർച്ചയായ തടസ്സമായി മാറുന്നു.

4. കാലികമായ തൊഴിലില്ലായ്മയും പ്രച്ഛന്ന തൊഴിലില്ലായ്മയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്ത്?
   ◦ വർഷത്തിലെ ചില സമയങ്ങളിൽ മാത്രം ആളുകൾക്ക് ജോലി ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് കാലികമായ തൊഴിലില്ലായ്മ സംഭവിക്കുന്നത്. ഒരു ജോലിയിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആവശ്യമുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ആളുകൾ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രച്ഛന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ സംഭവിക്കുന്നു, അതായത് അവരെ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് മൊത്തം ഉത്പാദനം കുറയ്ക്കില്ല.

5. എന്തുകൊണ്ടാണ് മാനവ വിഭവശേഷി ഒരു 'ചലനാത്മക' ഉത്പാദന ഘടകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്?
   ◦ മറ്റ് ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വിദ്യാഭ്യാസം, പരിശീലനം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം എന്നിവയിലെ നിക്ഷേപങ്ങളിലൂടെ കാലക്രമേണ മാനവ വിഭവശേഷിയെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമവും ഉത്പാദനക്ഷമവുമാക്കാൻ കഴിയും.

---

അധ്യായം 5: വിവിധ മേഖലകളിലൂടെ ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളും മേഖലകളും

• സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ: വരുമാനം നൽകുന്ന തൊഴിലുകൾ. ഇവയെ മൂന്ന് പ്രധാന മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
  ◦ പ്രാഥമിക മേഖല (കാർഷിക മേഖല):
  ▪ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  ▪ ഉദാഹരണങ്ങൾ: കൃഷി, മൃഗപരിപാലനം, മത്സ്യബന്ധനം, ഖനനം, വനപരിപാലനം.
  ◦ ദ്വിതീയ മേഖല (വ്യാവസായിക മേഖല):
  ▪ വ്യവസായത്തിലും നിർമ്മാണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, പ്രാഥമിക മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളെ സംസ്കരിച്ച് ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു.
  ▪ ഉദാഹരണങ്ങൾ: വ്യവസായം, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ജലവിതരണം, ഊർജ്ജം (വൈദ്യുതി, ഗ്യാസ്).
  ◦ ത്രിതീയ മേഖല (സേവന മേഖല):
  ▪ മറ്റ് രണ്ട് മേഖലകൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുകയും സംഭരണത്തിൻ്റെയും വിപണനത്തിൻ്റെയും കാര്യക്ഷമത ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  ▪ ഉദാഹരണങ്ങൾ: ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ്, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഗതാഗതം, ആശയവിനിമയം.

• മേഖലകളുടെ പരസ്പരാശ്രിതത്വം: ഈ മൂന്ന് മേഖലകളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വളരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, കരിമ്പ് ഉത്പാദനം (പ്രാഥമിക മേഖല) വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, കർഷകർക്ക് യന്ത്രങ്ങൾ/വളങ്ങൾ (ദ്വിതീയ മേഖല), സാമ്പത്തിക സഹായം/ഗതാഗതം (ത്രിതീയ മേഖല) എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.

• പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രക്രിയകൾ:
  ◦ ഉത്പാദനം: ഉത്പാദന ഘടകങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും നിർമ്മിക്കൽ.
  ◦ വിതരണം: ഉത്പാദിപ്പിച്ച സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും അല്ലെങ്കിൽ വരുമാനം വിഭജിക്കൽ.
  ◦ ഉപഭോഗം: ആവശ്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കൽ.

II. ദേശീയ വരുമാനം

• നിർവചനം: ഒരു സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ അന്തിമ സാധനങ്ങളുടെയും (നേരിട്ട് ഉപഭോഗം ചെയ്യുന്നത്) സേവനങ്ങളുടെയും പണമൂല്യത്തിൻ്റെ ആകെത്തുക.

• ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക വർഷം: ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ.

• അളക്കുന്ന രീതികൾ:

  1. ഉൽപ്പന്ന രീതി (Product Method): മൂന്ന് മേഖലകളിൽ നിന്നുമുള്ള എല്ലാ അന്തിമ സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും മൂല്യത്തിൻ്റെ ആകെത്തുക.

  2. വരുമാന രീതി (Income Method): ഉത്പാദന ഘടകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച വരുമാനത്തിൻ്റെ ആകെത്തുക: പാട്ടം (r) + വേതനം (w) + പലിശ (i) + ലാഭം (p).

  3. ചെലവ് രീതി (Expenditure Method): എല്ലാ ചെലവുകളുടെയും ആകെത്തുക. സൂത്രവാക്യം: C + I + G + (X-M) (ഉപഭോഗം + നിക്ഷേപം + സർക്കാർ ചെലവ് + അറ്റ കയറ്റുമതി).

• പ്രധാന ആശയങ്ങൾ:
  ◦ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പന്നം (GDP): ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ ആഭ്യന്തര അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ഉത്പാദിപ്പിച്ച മൂല്യം.
  ◦ മൊത്ത ദേശീയ ഉൽപ്പന്നം (GNP): ജിഡിപി, വിദേശത്തുള്ള പൗരന്മാരുടെ/സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വരുമാനം, ഇന്ത്യയിൽ വിദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ നേടിയ വരുമാനം കുറച്ചത്.
  ◦ അറ്റ ദേശീയ ഉൽപ്പന്നം (NNP): ജിഎൻപിയിൽ നിന്ന് തേയ്മാനച്ചെലവ് (യന്ത്രങ്ങളുടെ കേടുപാടുകൾ പരിഹരിക്കാനുള്ള ചെലവ്) കുറച്ചത്.
  ◦ ആളോഹരി വരുമാനം (Per Capita Income - PCI): ദേശീയ വരുമാനം / മൊത്തം ജനസംഖ്യ.

III. പ്രവണതകളും പരിവർത്തനവും

• മേഖല തിരിച്ചുള്ള സംഭാവന (GVA): മൊത്ത മൂല്യവർദ്ധനവ് (Gross Value Added) മേഖല തിരിച്ചുള്ള സംഭാവനകൾ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
  ◦ പ്രവണതകൾ: ഇന്ത്യയിൽ (2022-23), സേവന മേഖല ഏറ്റവും കൂടുതൽ (55%) സംഭാവന നൽകി, കാർഷിക മേഖല 17% സംഭാവന നൽകി.
  ◦ കേരള പശ്ചാത്തലം: സേവന മേഖലയുടെ പങ്ക് വളരെ ഉയർന്നതാണ്, 2022-23 ൽ 60 ശതമാനത്തിൽ കൂടുതൽ.

• വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത മേഖല: വളർച്ചയ്ക്കായി വിജ്ഞാനവും സാങ്കേതികവിദ്യയും (ഐസിടി) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  ◦ ഉദാഹരണങ്ങൾ: സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സേവനങ്ങൾ, ടെക്നോപാർക്ക്, ഇൻഫോപാർക്ക്.

• ഘടനാപരമായ പരിവർത്തനം (Structural Transformation): സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ സമയത്ത് വിവിധ മേഖലകളുടെ ആപേക്ഷിക പ്രാധാന്യത്തിൽ (സംഭാവനയിലും തൊഴിലിലും) ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റം.

IV. തൊഴിലും തൊഴിൽ മേഖലകളും

• തൊഴിൽ ഘടന: ദേശീയ വരുമാനത്തിൽ കുറഞ്ഞ സംഭാവന നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇപ്പോഴും ഏറ്റവും കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ (2019-20 ൽ ഏകദേശം 43.5%) ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് കാർഷിക മേഖലയാണ്.

• സംഘടിത മേഖല vs അസംഘടിത മേഖല:
  ◦ സംഘടിത മേഖല: രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതും, നിയമവ്യവസ്ഥകൾ (ഫാക്ടറി നിയമം മുതലായവ) പാലിക്കുന്നതും, തൊഴിൽ സുരക്ഷയും ഉയർന്ന വേതനവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
  ◦ അസംഘടിത മേഖല: രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തതും, തൊഴിൽ സുരക്ഷയുടെ അഭാവം, കുറഞ്ഞ വേതനം, ദീർഘനേരത്തെ ജോലി എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

• ഗിഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ: പരമ്പരാഗത തൊഴിലുടമ-തൊഴിലാളി ബന്ധങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്ന വ്യക്തികൾ, പലപ്പോഴും താൽക്കാലികവും ടാസ്ക് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും (ഉദാ: ഓൺലൈൻ ഭക്ഷണ വിതരണം, ഫ്രീലാൻസർമാർ).

• സംരക്ഷണ നിയമങ്ങൾ:
  ◦ അസംഘടിത തൊഴിലാളികളുടെ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ നിയമം (2008).
  ◦ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ കോഡ് (2020).

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്താണ് അന്തിമ സാധനങ്ങളും ഇടനില സാധനങ്ങളും?
   ◦ നേരിട്ട് ഉപഭോഗം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവയാണ് അന്തിമ സാധനങ്ങൾ. മറ്റ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളാണ് ഇടനില സാധനങ്ങൾ.

2. വരുമാന രീതി ഉപയോഗിച്ച് ദേശീയ വരുമാനം എങ്ങനെ കണക്കാക്കാം?
   ◦ നാല് ഉത്പാദന ഘടകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വരുമാനങ്ങൾ ചേർത്താണ് ഇത് കണക്കാക്കുന്നത്: പാട്ടം (r), വേതനം (w), പലിശ (i), ലാഭം (p). സൂത്രവാക്യം: NI = r + w + i + p.

3. ആളോഹരി വരുമാനം നിർവചിക്കുക.
   ◦ ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ മൊത്തം ദേശീയ വരുമാനത്തെ അതിൻ്റെ മൊത്തം ജനസംഖ്യ കൊണ്ട് ഹരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്നതാണ് ആളോഹരി വരുമാനം.

4. ഇന്ത്യയിൽ ദേശീയ വരുമാനത്തിനുള്ള "സാമ്പത്തിക വർഷം" ഏതാണ്?
   ◦ ഇന്ത്യയിൽ, സാമ്പത്തിക വർഷം ഏപ്രിൽ 1 ന് ആരംഭിച്ച് മാർച്ച് 31 ന് അവസാനിക്കുന്നു.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. സംഘടിത, അസംഘടിത തൊഴിൽ മേഖലകളെ താരതമ്യം ചെയ്യുക.
   ◦ സംഘടിത മേഖല കമ്പനി നിയമം പോലുള്ള നിയമങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതും, സ്ഥിരം ജോലികൾ, തൊഴിൽ സുരക്ഷ, ഉയർന്ന ശമ്പളം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. അസംഘടിത മേഖല രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തതും, തൊഴിൽ സുരക്ഷയില്ലാത്തതും, കുറഞ്ഞ വേതനം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതും, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ജോലിസ്ഥലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്.

2. ഇന്ത്യയിൽ ത്രിതീയ (സേവന) മേഖല അതിവേഗം വളരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ ആരോഗ്യം/വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിലെ നിക്ഷേപങ്ങൾ, വ്യാപാരത്തിനായുള്ള ബാങ്കിംഗ്/ഇൻഷുറൻസ് വിപുലീകരണം, ഗതാഗതം/ആശയവിനിമയം എന്നിവയിലെ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ, ടൂറിസം വികസനം, വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങളുടെ വളർച്ച എന്നിവയാണ് വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണം.

3. ദേശീയ വരുമാനം അളക്കുന്നതിലെ പരിമിതികൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
   ◦ കൃത്യമായ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ അഭാവം, ഉൽപ്പന്ന മൂല്യങ്ങളുടെ ഇരട്ട കണക്കെടുപ്പ്, സ്വയം ഉപഭോഗത്തിനുള്ള സാധനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താതിരിക്കൽ, വീട്ടുജോലിയുടെ മൂല്യം കണക്കാക്കാതിരിക്കൽ എന്നിവ പ്രധാന വെല്ലുവിളികളാണ്.

4. എന്താണ് "ഘടനാപരമായ പരിവർത്തനം"?
   ◦ ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ വിവിധ മേഖലകളുടെ ആപേക്ഷിക പ്രാധാന്യത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ, സേവന മേഖലയുടെ വരുമാന സംഭാവന വർദ്ധിക്കുകയും പ്രാഥമിക മേഖലയുടെ പങ്ക് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നതായി ഇത് കാണാം.

5. ആരാണ് "ഗിഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ"?
   ◦ താൽക്കാലികവും സമയബന്ധിതവുമായ ജോലികൾക്കായി ഔപചാരിക കരാറുകളിലൂടെ പരമ്പരാഗത തൊഴിലുടമ-തൊഴിലാളി ബന്ധങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് പണം സമ്പാദിക്കുന്ന തൊഴിലാളികളാണിവർ. ഉദാഹരണങ്ങൾ: ഫ്രീലാൻസർമാർ, ഓൺലൈൻ ഡെലിവറി ഡ്രൈവർമാർ.

---

അധ്യായം 6: വിലയും വിപണിയും - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ആവശ്യങ്ങളും അഭിലാഷങ്ങളും മനസ്സിലാക്കൽ

• അടിസ്ഥാന (പ്രാഥമിക) ആവശ്യങ്ങൾ: മനുഷ്യൻ്റെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യാവശ്യമായ വായു, ഭക്ഷണം, വെള്ളം, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം എന്നിവയാണ് ഇവ.

• അഭിലാഷങ്ങൾ (Wants): ജീവിതം സന്തോഷകരമാക്കാനും ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടാനും സഹായിക്കുന്നതും എന്നാൽ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമല്ലാത്തതുമായ ആഗ്രഹങ്ങളാണിവ (ഉദാ: വാഹനം, ആഡംബര വസ്തുക്കൾ).

• വിഭവ പരിമിതി: മനുഷ്യൻ്റെ ആവശ്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും പരിധിയില്ലാത്തതും എന്നാൽ വിഭവങ്ങൾ പരിമിതവുമായതിനാൽ, ഇവ നിറവേറ്റുന്നത് ലഭ്യമായ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

II. ഉത്പാദന പ്രക്രിയ

• ഉത്പാദനം: മനുഷ്യൻ്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി നിവേശങ്ങളെ (അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ) ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി (പൂർത്തിയായ സാധനങ്ങൾ) മാറ്റുന്ന സാങ്കേതിക പ്രക്രിയ.

• നിവേശങ്ങൾ (Inputs): ഉത്പാദന പ്രക്രിയയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭൂമി, തൊഴിൽ, മൂലധനം (യന്ത്രങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ, ഇന്ധനം), സംഘാടനം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ.

• ഉൽപ്പന്നം (Output): ഈ നിവേശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സാധനങ്ങളുടെ അന്തിമ അളവ്.

III. ഉത്പാദന ധർമ്മം (Production Function)

• നിർവചനം: ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിവേശങ്ങളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നവും തമ്മിലുള്ള സാങ്കേതിക ബന്ധമാണിത്.

• ഗണിത രൂപം: Q=f(N,L,K,O).
  ◦ Q: ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ മൊത്തം അളവ്.
  ◦ N: ഭൂമി.
  ◦ L: തൊഴിൽ.
  ◦ K: മൂലധനം (ഉപകരണങ്ങൾ, സാങ്കേതികവിദ്യ മുതലായവ).
  ◦ O: സംഘാടനം.

IV. നിവേശങ്ങളുടെ തരങ്ങളും സമയപരിധിയും

• സ്ഥിര നിവേശങ്ങൾ (Fixed Inputs): ഒരു ചെറിയ കാലയളവിൽ മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത ഘടകങ്ങൾ, ഉദാഹരണത്തിന് ഭൂമി അല്ലെങ്കിൽ സംഘാടനം.

• വിഭേദക നിവേശങ്ങൾ (Variable Inputs): ഉത്പാദന നില മാറ്റുന്നതിനായി വേഗത്തിൽ ക്രമീകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഘടകങ്ങൾ, ഉദാഹരണത്തിന് തൊഴിൽ അല്ലെങ്കിൽ മൂലധനം.

• ഉത്പാദന സന്ദർഭങ്ങൾ:
  ◦ ഹ്രസ്വകാലം (Short-run): ഭൂമി പോലുള്ള ഒരു നിവേശം എങ്കിലും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യം.
  ◦ ദീർഘകാലം (Long-run): എല്ലാ നിവേശങ്ങളും വിഭേദകവും മാറ്റാൻ കഴിയുന്നതുമായ ഒരു സമയപരിധി.

V. ഉപഭോഗവും ഉപഭോക്താവും

• ഉപഭോഗം: ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി.

• ഉപഭോക്താവ്: വില നൽകിയോ നൽകാമെന്ന് സമ്മതിച്ചോ സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുകയോ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന വ്യക്തി.

• ഉപഭോഗത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:

  1. വരുമാന നില (സാമ്പത്തിക ശേഷി).

  2. രുചികളും മുൻഗണനകളും.

  3. കാലാവസ്ഥയും പരിസ്ഥിതിയും.

  4. പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം.

VI. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലെ സുസ്ഥിരത

• സുസ്ഥിര ഉപഭോഗം: പരിസ്ഥിതിക്ക് കുറഞ്ഞ ആഘാതം വരുത്തിയും ഭാവി തലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചും സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുക.

• സുസ്ഥിര ഉത്പാദനം: പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ കുറഞ്ഞ ചൂഷണം, പരമാവധി ഊർജ്ജ സംരക്ഷണം, സുരക്ഷിതമായ ജോലിസ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവയോടെ സാധനങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുക.

• സുസ്ഥിര വികസനം: ഭാവി തലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുള്ള കഴിവിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ ഇന്നത്തെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന വികസനം.

• സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ (SDGs): 2030-ഓടെ കൈവരിക്കേണ്ട യുഎൻ-ന്റെ 17 ആഗോള ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടം (ഉദാ: ദാരിദ്ര്യമില്ലായ്മ, പട്ടിണിയില്ലായ്മ, കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനം).

VII. വിപണി സംവിധാനം: ചോദനവും പ്രധാനവും

• വിപണി: വാങ്ങുന്നവരും വിൽക്കുന്നവരും സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും കൈമാറുകയും വിലകൾ നിർണ്ണയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം.

• ചോദനം (Demand): ഒരു സാധനത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹവും അത് വാങ്ങാനുള്ള സന്നദ്ധതയും കഴിവും.
  ◦ ചോദന വക്രം: ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് താഴേക്ക് ചരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഇത് വില കൂടുമ്പോൾ ചോദനം കുറയുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു (വിപരീത ബന്ധം).

• പ്രധാനം (Supply): ഒരു നിശ്ചിത വിലയിലും സമയത്തും വിപണിയിൽ വിൽക്കാൻ ഒരു വിൽപ്പനക്കാരൻ തയ്യാറായ സാധനങ്ങളുടെ അളവ്.
  ◦ പ്രധാന വക്രം: ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് മുകളിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു, ഇത് വില കൂടുമ്പോൾ പ്രധാനം കൂടുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു (നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം).

VIII. വില നിർണ്ണയവും സന്തുലിതാവസ്ഥയും

• സന്തുലിത വില (Equilibrium Price): ഉപഭോക്താക്കൾ ആവശ്യപ്പെടുന്ന അളവ് ഉത്പാദകർ നൽകുന്ന അളവിന് കൃത്യമായി തുല്യമാകുന്ന നിർദ്ദിഷ്ട വില.

• വിപണി ക്രമീകരണം: വിപണി അസന്തുലിതാവസ്ഥയിലാണെങ്കിൽ (ചോദനം ≠ പ്രധാനം), വിലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ ഒടുവിൽ വിപണിയെ സന്തുലിത പോയിന്റിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു.

IX. വിപണനവും സർക്കാർ ഇടപെടലും

• വിപണന തന്ത്രങ്ങൾ: ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കാനും വിപണി പിടിച്ചെടുക്കാനും ഉത്പാദകർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദ്ധതികൾ, ഉദാഹരണത്തിന് ഡിസ്കൗണ്ടുകൾ, റിബേറ്റുകൾ, ഇ-കൊമേഴ്‌സ്.

• വില നിയന്ത്രണം: പൗരന്മാരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ആയ വിലകൾ നിശ്ചയിക്കാനുള്ള സർക്കാർ ഇടപെടൽ.

• പൊതുവിതരണ സമ്പ്രദായം (PDS): വിപണി വിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് അവശ്യസാധനങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുക (ഉദാ: ന്യായവിലക്കടകൾ, സപ്ലൈകോ).

• താങ്ങുവില (MSP): ഉത്പാദന നഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് കർഷകരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സർക്കാർ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഒരു മിനിമം വില നിശ്ചയിക്കുന്ന ഒരു സുരക്ഷാ വലയം.

• ഡിജിറ്റൽ വിപണനം: വിപണനത്തിനായി ഇൻ്റർനെറ്റും ഡിജിറ്റൽ ചാനലുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു; ഇത് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഒരു ഫിസിക്കൽ സ്റ്റോർ സന്ദർശിക്കാതെ ആഗോളതലത്തിൽ ഷോപ്പിംഗ് നടത്താൻ അനുവദിക്കുന്നു.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. ആവശ്യങ്ങളും അഭിലാഷങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?
   ◦ നിലനിൽപ്പിന് ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം തുടങ്ങിയവയാണ് ആവശ്യങ്ങൾ. ആഡംബര കാറുകൾ പോലുള്ള അഭിലാഷങ്ങൾ ജീവിതം സന്തോഷകരമാക്കുന്നു, പക്ഷേ നിലനിൽപ്പിന് അത്യാവശ്യമല്ല.

2. എന്താണ് ഉത്പാദന ധർമ്മം?
   ◦ ഉപയോഗിച്ച നിവേശങ്ങളുടെ അളവും ഉത്പാദിപ്പിച്ച ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ അളവും തമ്മിലുള്ള സാങ്കേതിക ബന്ധമാണിത്, പലപ്പോഴും Q=f(N,L,K,O) എന്ന് എഴുതുന്നു.

3. സുസ്ഥിര വികസനം നിർവചിക്കുക.
   ◦ ഭാവി തലമുറയുടെ സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുള്ള കഴിവിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ ഇന്നത്തെ തലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന വികസനമാണിത്.

4. എന്താണ് ഒരു സന്തുലിത വില?
   ◦ വിപണിയിൽ ചോദനത്തിന്റെ അളവും പ്രധാനത്തിന്റെ അളവും തുല്യമാകുന്ന വില.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. വിപണിയിൽ സർക്കാർ എങ്ങനെയാണ് കർഷകരെയും ഉപഭോക്താക്കളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നത്?
   ◦ നഷ്ടം തടയാൻ താങ്ങുവില നിശ്ചയിച്ച് സർക്കാർ കർഷകരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, വില നിയന്ത്രണത്തിലൂടെയും പൊതുവിതരണ സമ്പ്രദായത്തിലൂടെയും ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് മിതമായ നിരക്കിൽ അവശ്യസാധനങ്ങൾ നൽകി അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

2. വിലയും ചോദനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ ഒരു വിപരീത ബന്ധമുണ്ട്; ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിൻ്റെ വില കൂടുമ്പോൾ, ആവശ്യപ്പെടുന്ന അളവ് കുറയുന്നു. ഇത് താഴോട്ട് ചരിഞ്ഞ ചോദന വക്രത്താൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

3. ഡിജിറ്റൽ വിപണനത്തിൻ്റെ സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
   ◦ ഇത് ഇൻ്റർനെറ്റ് അധിഷ്ഠിത സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഒരു ഫിസിക്കൽ മാർക്കറ്റ് സന്ദർശിക്കാതെ എവിടെനിന്നും ഷോപ്പിംഗ് നടത്താൻ അനുവദിക്കുന്നു, സമയം ലാഭിക്കുന്നു, പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

4. സ്ഥിര, വിഭേദക നിവേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്ത്?
   ◦ സ്ഥിര നിവേശങ്ങൾ (ഭൂമി പോലെ) ഒരു ചെറിയ കാലയളവിൽ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല, അതേസമയം വിഭേദക നിവേശങ്ങൾ (തൊഴിൽ പോലെ) ഉത്പാദന നില മാറ്റുന്നതിനായി വേഗത്തിൽ ക്രമീകരിക്കാൻ കഴിയും.

5. എന്തുകൊണ്ടാണ് സുസ്ഥിര ഉപഭോഗം പ്രധാനമാകുന്നത്?
   ◦ ഇന്നത്തെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനൊപ്പം ഭാവി തലമുറകൾക്ക് മതിയായ വിഭവങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി വിഭവങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി ഉപയോഗിക്കുകയും പുനരുപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് ഇത് ഉറപ്പാക്കുന്നു.

---

അധ്യായം 7: മണൽ പരപ്പിലൂടെ - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. മരുഭൂമികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം

• സവിശേഷമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ: വരണ്ട കാലാവസ്ഥയും വിരളമായ സസ്യജാലങ്ങളുമുള്ള തരിശുഭൂമികളാണ് മരുഭൂമികൾ.

• നിർവചനം: വാർഷിക മഴ 25 സെൻ്റിമീറ്ററിൽ കുറവ് ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് മരുഭൂമി.

• ഇറിമോളജി (Eremology): മരുഭൂമികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനമാണിത്.

• മരുഭൂമികളുടെ തരങ്ങൾ:
  ◦ ശീത മരുഭൂമികൾ: ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലോ ഉയർന്ന പീഠഭൂമികളിലോ സ്ഥിരം മഞ്ഞുമൂടിയതും വർഷം മുഴുവനും അതിശൈത്യമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങൾ.
  ◦ ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾ: 15° മുതൽ 30° വരെ അക്ഷാംശങ്ങൾക്കിടയിൽ, സാധാരണയായി വൻകരകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അരികുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ വളരെ ഉയർന്ന പകൽ താപനിലയും താഴ്ന്ന രാത്രി താപനിലയും (ഉയർന്ന ദൈനിക താപാന്തരം) ഉണ്ട്.

II. താർ മരുഭൂമി: സ്ഥാനവും രൂപീകരണവും

• സ്ഥാനം: ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൻ്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

• വ്യാപ്തി: ഏകദേശം 200,000 ച.കി.മീ. വിസ്തൃതി, അതിൽ 175,000 ച.കി.മീ. ഇന്ത്യയിലാണ് (പ്രധാനമായും രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന, പഞ്ചാബ്, ഗുജറാത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിലും).

• പ്രകൃതിദത്ത അതിരുകൾ:
  ◦ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്: സത്‌ലജ് നദീതടം.
  ◦ കിഴക്ക്: ആരവല്ലി പർവതനിരകൾ.
  ◦ പടിഞ്ഞാറ്: സിന്ധു നദീതടം.
  ◦ തെക്ക്: റാൻ ഓഫ് കച്ച്.

• രൂപീകരണ ഘടകങ്ങൾ:
  ◦ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിൻ്റെ അറബിക്കടൽ ശാഖ ആരവല്ലിക്ക് സമാന്തരമായി ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കാതെ കടന്നുപോകുന്നു.
  ◦ ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖയെ ആരവല്ലി തടയുന്നു.
  ◦ ഉയർന്ന ബാഷ്പീകരണവും വരണ്ട കാറ്റും കാര്യമായ മഴയെ തടയുന്നു.

III. പ്രാദേശിക വിഭജനവും ഭൂപ്രകൃതിയും

• മരുസ്ഥലി (യഥാർത്ഥ മരുഭൂമി): നീസ്, ഷിസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ അടിത്തറ പാറകളുള്ള വിശാലമായ മണൽ പ്രദേശം. ഇവിടെ പ്രാദേശികമായി 'ധ്രിയാൻ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ചലിക്കുന്ന മണൽക്കൂനകൾ കാണപ്പെടുന്നു.

• രാജസ്ഥാൻ ബാഗർ (അർദ്ധ ഊഷര സമതലം): ആരവല്ലിക്ക് സമീപമുള്ള കിഴക്കൻ ഭാഗം. ഇവിടെ 'രോഹി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കാണാം.

• ലൂണി നദി: ആരവല്ലിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാലിക നദി. 'ലവണാവരി' (ഉപ്പുനദി) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര് വന്നത്.

• ഉപ്പ് തടാകങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപ്പ് തടാകമായ സാമ്പാർ തടാകം, ദിദ്വാന, സർഗോൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇവ ഉപ്പ് ഉത്പാദനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

IV. മരുഭൂമിയിലെ ഭൂരൂപങ്ങൾ

• കാറ്റിൻ്റെ അപരദനം (അപവാഹനം & ഉരസൽ):
  ◦ അപവാഹന ഗർത്തങ്ങൾ (Deflation Hollows): കാറ്റ് അയഞ്ഞ മണലിനെ പറത്തിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ രൂപപ്പെടുന്ന ആഴം കുറഞ്ഞ ഗർത്തങ്ങൾ.
  ◦ കൂൺ ശിലകൾ (Mushroom Rocks): കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന മണൽ ഒരു പാറയുടെ മുകൾ ഭാഗത്തേക്കാൾ താഴത്തെ ഭാഗം കൂടുതൽ തേയ്മാനത്തിന് വിധേയമാക്കുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു.

• നിക്ഷേപണ ഭൂരൂപങ്ങൾ:
  ◦ മണൽക്കൂനകൾ (Sand Dunes): കാറ്റിൻ്റെ വേഗത കുറയുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന മണൽ കൂനകൾ.
  ◦ തരങ്ങൾ: ബർക്കനുകൾ (ചന്ദ്രക്കലയുടെ ആകൃതി), സീഫ് (നീളമുള്ളത്), പരാബോളിക് മണൽക്കൂനകൾ.

V. കാലാവസ്ഥ, മണ്ണ്, സസ്യജാലങ്ങൾ

• കാലാവസ്ഥ:
  ◦ വേനൽക്കാലം (മാർച്ച്–ജൂൺ): കഠിനമായ ചൂട് (40°C–45°C), 'ലൂ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന വരണ്ട, അസഹനീയമായ കാറ്റ്.
  ◦ ശൈത്യകാലം (ഡിസംബർ–ഫെബ്രുവരി): തണുത്ത രാത്രികൾ, ചിലപ്പോൾ 0°C ന് താഴെയാകുന്നു.

• മരുപ്പച്ച (Oasis): ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സിന് (നീരുറവകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഭൂഗർഭജലം) ചുറ്റുമുള്ള ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പ്രദേശങ്ങൾ, ഇവിടെ പരുത്തി, ഗോതമ്പ് തുടങ്ങിയ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.

• മണ്ണ്: ഊഷര/മരുഭൂമി മണ്ണ് മണൽ നിറഞ്ഞതും തവിട്ടുനിറമുള്ളതും ബാഷ്പീകരണം കാരണം ഉയർന്ന ലവണാംശമുള്ളതുമാണ്.

• സസ്യജാലങ്ങൾ: കള്ളിമുൾച്ചെടി (മാംസളമായ തണ്ടുകൾ, ഇലകളില്ല), ഗം അറബിക് അക്കേഷ്യ, യൂഫോർബിയ തുടങ്ങിയ വരൾച്ചയെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ.

• ജന്തുജാലങ്ങൾ: ഒട്ടകം "മരുഭൂമിയിലെ കപ്പൽ" ആണ്. ചിങ്കാര, ചുവന്ന കുറുക്കൻ, അപൂർവമായ ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് എന്നിവ മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

VI. മനുഷ്യജീവിതവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

• കൃഷി: ഉപജീവന വിളകളായ ബജ്റ, ജോവർ, തിനവിളകൾ.

• ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ: പഴയ രാജസ്ഥാൻ കനാൽ, ഇത് ഹരികെ അണക്കെട്ടിൽ നിന്ന് മരുഭൂമിയിലെ ജില്ലകളിലേക്ക് വെള്ളം എത്തിക്കുകയും കൃഷിയെ മാറ്റിമറിക്കുകയും കുടിവെള്ളം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ഇടയവൃത്തി (Pastoralism): കന്നുകാലി വളർത്തൽ (ആട്, ചെമ്മരിയാട്, ഒട്ടകം) ഒരു പ്രധാന തൊഴിലാണ്, ഇന്ത്യയുടെ കന്നുകാലി സമ്പത്തിന്റെ 10% ഇവിടെയാണ്.

• ഖനനം: താജ്മഹലിൽ ഉപയോഗിച്ച മക്രാന മാർബിൾ, ഈയം, സിങ്ക്, ജിപ്സം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രശസ്തമാണ്.

• ഊർജ്ജം: വലിയ തോതിലുള്ള വിൻഡ് പാർക്കുകളും (ജയ്സാൽമീർ) സോളാർ പാനലുകളും പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം നൽകുന്നു.

• വിനോദസഞ്ചാരം: ഒട്ടക സഫാരികൾ, കോട്ടകൾ (അജ്മീർ), ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ദിൽവാര) എന്നിവ ആകർഷണങ്ങളാണ്.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. എന്തുകൊണ്ടാണ് താർ മരുഭൂമിയിൽ വളരെ കുറഞ്ഞ മഴ ലഭിക്കുന്നത്?
   ◦ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിന്റെ അറബിക്കടൽ ശാഖ ആരവല്ലി പർവതനിരകൾക്ക് സമാന്തരമായി കടന്നുപോകുന്നതിനാലും, ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖയെ ആരവല്ലി തടയുന്നതിനാലും ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഈർപ്പം എത്തുന്നില്ല.

2. എന്താണ് 'ധ്രിയാൻ'?
   ◦ താർ മരുഭൂമിയിലെ മരുസ്ഥലി മേഖലയിൽ കാണുന്ന ചലിക്കുന്ന മണൽക്കൂനകളുടെ പ്രാദേശിക നാമമാണ് ധ്രിയാൻ.

3. ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാലിൻ്റെ പ്രാധാന്യം വിശദീകരിക്കുക.
   ◦ ഇത് എട്ട് ജില്ലകളിലേക്ക് കുടിവെള്ളം നൽകുകയും വാണിജ്യ കൃഷിയെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് മരുഭൂമിയിലെ ഉത്പാദനവും കന്നുകാലി വളർത്തലും ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

4. 'ലൂ' വിൻ്റെ സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
   ◦ വേനൽക്കാല മാസങ്ങളിൽ (മെയ്, ജൂൺ) വീശുന്ന ചൂടുള്ളതും വരണ്ടതും അസഹനീയവുമായ കാറ്റാണ് ലൂ, ഇത് മരുഭൂമിയിലെ താപനില ഗണ്യമായി ഉയർത്തുന്നു.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. ഉഷ്ണ, ശീത മരുഭൂമികൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?
   ◦ ശീത മരുഭൂമികൾക്ക് സ്ഥിരം മഞ്ഞുപാളികളും അതിശൈത്യവുമുണ്ട് (ധ്രുവപ്രദേശങ്ങൾ). ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾക്ക് ഉയർന്ന പകൽ താപനിലയും വരണ്ട കാലാവസ്ഥയുമുണ്ട്, സാധാരണയായി വൻകരകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അരികുകളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

2. കൂൺ ശിലകൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു?
   ◦ കാറ്റിന്റെ ഉരസൽ മൂലമാണ് ഇവ രൂപം കൊള്ളുന്നത്. മരുഭൂമിയിലെ കാറ്റ് പാറകളുടെ മുകൾ ഭാഗത്തേക്കാൾ താഴത്തെ ഭാഗം വേഗത്തിൽ അപരദനത്തിന് വിധേയമാക്കുന്നു, ഇത് കൂൺ ആകൃതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

3. രാജസ്ഥാൻ്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ ആരവല്ലി പർവതനിരകളുടെ പങ്ക് വിവരിക്കുക.
   ◦ അവ ഒരു കാലാവസ്ഥാ വിഭജകനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അവയുടെ ദിശാസ്ഥിതി മൺസൂൺ കാറ്റുകളെ പടിഞ്ഞാറൻ മരുഭൂമിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നു, അങ്ങനെ അതിന്റെ വരണ്ട സ്വഭാവത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

4. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒട്ടകത്തെ 'മരുഭൂമിയിലെ കപ്പൽ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്?
   ◦ കഠിനമായ മരുഭൂമി സാഹചര്യങ്ങളുമായി തികച്ചും പൊരുത്തപ്പെട്ട ഒട്ടകത്തിന്, കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ മണലിലൂടെ ദീർഘദൂരം സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയും.

5. എന്താണ് ഒരു മരുപ്പച്ച, അത് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമാണ്?
   ◦ ഒരു ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സ് സൃഷ്ടിച്ച മരുഭൂമിയിലെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഒരു തുരുത്താണ് മരുപ്പച്ച. തരിശുഭൂമിയിൽ മനുഷ്യവാസത്തിനും കൃഷിക്കും ഇത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

---

അധ്യായം 8: തീരങ്ങളിലൂടെ - പഠനക്കുറിപ്പുകൾ

I. ഇന്ത്യയുടെ തീരദേശത്തിൻ്റെ ഒരു അവലോകനം

• മൊത്തം നീളം: ഇന്ത്യക്ക് ഏകദേശം 7517 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള വിശാലമായ തീരദേശമുണ്ട്, ഇതിൽ പ്രധാന കരയും ലക്ഷദ്വീപ്, ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

• ഭൂപ്രകൃതിപരമായ പ്രാധാന്യം: സമതലമായ ഭൂമി, സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥ, ജലലഭ്യത തുടങ്ങിയ അനുകൂല ഘടകങ്ങൾ കാരണം തീരസമതലം ജനസാന്ദ്രമായ ഒരു യൂണിറ്റാണ്.

• പ്രധാന വിഭജനം: സ്ഥാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, സമതലങ്ങളെ ഇങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:

  1. പടിഞ്ഞാറൻ തീരസമതലം: ഉപദ്വീപീയ പീഠഭൂമിക്കും അറബിക്കടലിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

  2. കിഴക്കൻ തീരസമതലം: പൂർവ്വഘട്ടത്തിനും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

• ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ നിർവചനങ്ങൾ:
  ◦ ഉത്ഥാന തീരം (Emerged Coast): ഭൗമ ചലനങ്ങൾ കാരണം തീരദേശ ഭൂമി ഉയരുകയോ കടൽനിരപ്പ് താഴുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  ◦ നിമജ്ജന തീരം (Submerged Coast): തീരദേശ ഭൂമി താഴുകയോ കടൽനിരപ്പ് ഉയരുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു.

II. പടിഞ്ഞാറൻ തീരസമതലം

• പൊതുവായ സവിശേഷതകൾ: കച്ചിൽ നിന്ന് കന്യാകുമാരി വരെ 1840 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇടുങ്ങിയ നിമജ്ജന തീരമാണിത്.

• പ്രാദേശിക വിഭജനം:

  1. ഗുജറാത്ത് തീരസമതലം:
     ▪ റാൻ ഓഫ് കച്ച് (ഒരു ഉപ്പ് ചതുപ്പ്), സൗരാഷ്ട്ര പ്രദേശം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
     ▪ റാൻ ഉത്സവം (നവംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ) ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക പരിപാടിയാണ്.
     ▪ അലാങ് (കപ്പൽ പൊളിക്കൽ), സൂററ്റ് (തുണിത്തരങ്ങൾ) എന്നിവ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.

  2. കൊങ്കൺ തീരം:
     ▪ ദാമൻ മുതൽ ഗോവ വരെ (ഏകദേശം 500 കിലോമീറ്റർ) വ്യാപിക്കുന്നു.
     ▪ ഗോവയിലെ പാറക്കെട്ടുകളും മനോഹരമായ ബീച്ചുകളും ഇതിന്റെ സവിശേഷതയാണ്.
     ▪ സവിശേഷമായ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള "സ്തംഭാകൃതിയിലുള്ള" (columnar joint) പാറ രൂപങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട സെൻ്റ് മേരീസ് ദ്വീപ് ഇവിടെയാണ്.

  3. മലബാർ തീരം:
     ▪ മംഗലാപുരം മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ (ഏകദേശം 580 കിലോമീറ്റർ) വ്യാപിക്കുന്നു.
     ▪ വേമ്പനാട് കായൽ പോലുള്ള കായലുകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്.
     ▪ ദേശീയ ജലപാത 3 (NW3) ഈ കായലുകളിലൂടെ കോട്ടപ്പുറത്തെ കൊല്ലവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

III. കിഴക്കൻ തീരസമതലം

• പൊതുവായ സവിശേഷതകൾ: ഉപദ്വീപീയ നദികളുടെ നിക്ഷേപണ പ്രക്രിയകളാൽ രൂപപ്പെട്ട, പടിഞ്ഞാറൻ സമതലത്തേക്കാൾ വീതിയേറിയ ഒരു ഉത്ഥാന തീരമാണിത്.

• പ്രാദേശിക വിഭജനം:

  1. വടക്കൻ സിർക്കാർസ്:
     ▪ മഹാനദി ഡെൽറ്റ മുതൽ കൃഷ്ണ ഡെൽറ്റ വരെ (ഒഡീഷ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്) വ്യാപിക്കുന്നു.
     ▪ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപ്പുവെള്ള തടാകങ്ങളിലൊന്നായ ചിൽക്ക തടാകം ഇവിടെയുണ്ട്.

  2. കോറമാണ്ടൽ തീരം:
     ▪ കൃഷ്ണ ഡെൽറ്റ മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ വ്യാപിക്കുന്നു.
     ▪ ഇന്ത്യയുടെ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രമായ ശ്രീഹരിക്കോട്ട സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുലിക്കാട്ട് തടാകം ഇവിടെയുണ്ട്.
     ▪ ചെന്നൈയിലെ പ്രശസ്തമായ മറീന ബീച്ച് ഇവിടെയാണ്.

IV. ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപുകൾ

• ലക്ഷദ്വീപ് (അറബിക്കടൽ):
  ◦ പവിഴപ്പുറ്റുകളാൽ (കോറൽ പോളിപ്പുകൾ എന്ന ചെറിയ സമുദ്രജീവികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ) രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
  ◦ തലസ്ഥാനം കവരത്തി; ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപ് ആൻഡ്രോത്ത്.
  ◦ പ്രധാന തൊഴിലുകൾ മത്സ്യബന്ധനം (ട്യൂണ), തേങ്ങ/കയർ സംബന്ധമായ ജോലികൾ എന്നിവയാണ്.

• ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ (ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ):
  ◦ ഇന്ത്യയിലെ ഏക സജീവ അഗ്നിപർവ്വതം ബാരൻ ദ്വീപിൽ കാണപ്പെടുന്ന അഗ്നിപർവ്വത ദ്വീപുകളാണിത്.
  ◦ 10 ഡിഗ്രി ചാനൽ ആൻഡമാൻ ഗ്രൂപ്പിനെ നിക്കോബാർ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു.
  ◦ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റമായ ഇന്ദിരാ പോയിൻ്റ് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

V. തീരദേശ ഭൂരൂപങ്ങൾ

• അപരദന ഭൂരൂപങ്ങൾ (തിരമാലകളുടെ പ്രവർത്തനം):
  ◦ കടൽത്തീര ഭിത്തികൾ (Cliffs): കടൽനിരപ്പിന് മുകളിലൂടെ കുത്തനെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന കര.
  ◦ സമുദ്രഗുഹകൾ (Sea Caves): തുടർച്ചയായ തിരമാലകൾ അടിക്കുന്നതിലൂടെ തീരദേശ പാറകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തുളകൾ.
  ◦ കടൽ കമാനം (Sea Arch): ഒരു പാറയുടെ ഇരുവശത്തുനിന്നുമുള്ള ഗുഹകൾ ലയിക്കുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു.
  ◦ കടൽത്തൂൺ (Sea Stack): ഒരു കമാനത്തിൻ്റെ മേൽക്കൂര തകരുമ്പോൾ ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്ന തൂണുപോലുള്ള പാറ.

• നിക്ഷേപണ ഭൂരൂപങ്ങൾ:
  ◦ പുളിനങ്ങൾ (Beaches): വേലിയേറ്റ, വേലിയിറക്ക പരിധികൾക്കിടയിലുള്ള മണൽ/ചരൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ.
  ◦ മണൽത്തിട്ടകൾ (Sandbars): തീരത്തിന് സമാന്തരമായി നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട മണൽ തിട്ടകൾ.
  ◦ സ്പിറ്റ് (Spit): കരയിൽ നിന്ന് കടലിലേക്ക് നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഒരു മണൽത്തിട്ട.
  ◦ ലഗൂണുകൾ (കായലുകൾ): മണൽത്തിട്ടകളാലോ പവിഴപ്പുറ്റുകളാലോ കടലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കപ്പെട്ട ആഴം കുറഞ്ഞ ജലാശയങ്ങൾ.

VI. കാലാവസ്ഥ, മണ്ണ്, സസ്യജാലങ്ങൾ

• കാലാവസ്ഥ: കടലിന്റെ സാമീപ്യം കാരണം മിതമായ താപനില; കടൽക്കാറ്റും (പകൽ കടലിൽ നിന്ന് കരയിലേക്ക്) കരക്കാറ്റും (രാത്രി കരയിൽ നിന്ന് കടലിലേക്ക്) സവിശേഷതകളാണ്.

• മഴ: പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂണിൽ നിന്ന് കനത്ത മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ, കോറമാണ്ടൽ തീരത്ത് വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ കാലത്ത് (ഒക്ടോബർ/നവംബർ) മഴ ലഭിക്കുന്നു.

• മണ്ണ്: പ്രധാനമായും തീരദേശ/ഡെൽറ്റ എക്കൽ മണ്ണ്; ഗുജറാത്ത് തീരത്ത് കരിമണ്ണ് കാണപ്പെടുന്നു.

• സസ്യജാലങ്ങൾ: കണ്ടൽക്കാടുകൾ (ഉപ്പുവെള്ള സസ്യങ്ങൾ) ശ്രദ്ധേയമാണ്, സുന്ദർബൻസ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കണ്ടൽക്കാടാണ്.

VII. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും വെല്ലുവിളികളും

• സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ: കൃഷി (തേങ്ങ, അരി), മത്സ്യബന്ധനം, ഉപ്പ് നിർമ്മാണം, വിനോദസഞ്ചാരം.

• ധാതു സമ്പത്ത്: ഇരുമ്പയിര്, ബോക്സൈറ്റ് എന്നിവയുടെ വലിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ; കേരളം, ഒഡീഷ, തമിഴ്‌നാട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ കരിമണലിൽ മോണോസൈറ്റ് (അണു ഇന്ധനം) പോലുള്ള അപൂർവ ധാതുക്കൾ കാണപ്പെടുന്നു.

• വെല്ലുവിളികൾ: തീരദേശ ശോഷണം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുള്ള കടൽനിരപ്പ് ഉയർച്ച, സുനാമി, ചുഴലിക്കാറ്റ് തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ.

---

ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ

SCERT അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

1. ഉത്ഥാന തീരവും നിമജ്ജന തീരവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?
   ◦ കര ഉയരുകയോ കടൽനിരപ്പ് താഴുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഉത്ഥാന തീരം രൂപം കൊള്ളുന്നു (ഉദാ: കിഴക്കൻ തീരം), അതേസമയം കര താഴുകയോ കടൽനിരപ്പ് ഉയരുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ നിമജ്ജന തീരം രൂപം കൊള്ളുന്നു (ഉദാ: പടിഞ്ഞാറൻ തീരം).

2. എന്താണ് 'കായലുകൾ'? ഒരു ഉദാഹരണം നൽകുക.
   ◦ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാർ മേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജലാശയങ്ങളാണ് കായലുകൾ. വേമ്പനാട് കായൽ ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ്.

3. ലക്ഷദ്വീപിലെ ദ്വീപുകൾ എങ്ങനെയാണ് രൂപംകൊണ്ടത്?
   ◦ കോറൽ പോളിപ്പുകൾ എന്ന ചെറിയ സമുദ്രജീവികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ അടിഞ്ഞുകൂടി രൂപംകൊണ്ട പവിഴദ്വീപുകളാണിവ.

4. കടൽക്കാറ്റും കരക്കാറ്റും നിർവചിക്കുക.
   ◦ കടൽക്കാറ്റ്: പകൽ സമയത്ത് തണുത്ത കടലിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള കരയിലേക്ക് വീശുന്ന കാറ്റ്. കരക്കാറ്റ്: രാത്രിയിൽ തണുത്ത കരയിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള കടലിലേക്ക് വീശുന്ന കാറ്റ്.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

1. പടിഞ്ഞാറൻ തീരസമതലത്തേക്കാൾ കിഴക്കൻ തീരസമതലത്തിന് വീതി കൂടുതലെന്തുകൊണ്ട്?
   ◦ മഹാനദി, ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഉപദ്വീപീയ നദികളുടെ വിശാലമായ ഡെൽറ്റ നിക്ഷേപങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ട ഒരു ഉത്ഥാന തീരമായതിനാലാണ് കിഴക്കൻ സമതലത്തിന് വീതി കൂടുതൽ.

2. 10 ഡിഗ്രി ചാനലിൻ്റെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിയുക.
   ◦ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ ആൻഡമാൻ ദ്വീപുകളെ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വേർതിരിക്കുന്ന കടൽ ഭാഗമാണ് 10 ഡിഗ്രി ചാനൽ.

3. തീരദേശ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ കണ്ടൽക്കാടുകൾ എന്ത് പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്?
   ◦ കണ്ടൽക്കാടുകൾ ("തീരങ്ങളുടെ ശ്വാസകോശം") സമുദ്രജീവികളുടെ പ്രജനന കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും സുനാമി, ചുഴലിക്കാറ്റ് തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് തീരദേശ സമൂഹങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇന്ത്യയിലെ തീരപ്രദേശങ്ങൾ ജനസാന്ദ്രമായത്?
   ◦ മിതമായ കാലാവസ്ഥ, കൃഷിക്കുള്ള (അരി/തേങ്ങ) ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ സമതലങ്ങൾ, തുറമുഖങ്ങളിലൂടെയുള്ള മികച്ച ഗതാഗതം, മത്സ്യബന്ധനത്തിലും വിനോദസഞ്ചാരത്തിലുമുള്ള സമൃദ്ധമായ തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ അനുകൂല ഘടകങ്ങൾ കാരണമാണിത്.

5. എന്താണ് 'മോണോസൈറ്റ്', അത് എവിടെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്?
   ◦ അണു ഇന്ധനത്തിനുള്ള (യുറേനിയം) അയിരായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു അപൂർവ ധാതുവാണ് മോണോസൈറ്റ്. ഇത് കേരളം (ചവറ), ഒഡീഷ, തമിഴ്‌നാട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ കരിമണലിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

Chapter 1: On the Roof of the World - Study Notes
I. Introduction to India's Diversity
• Unique Cultural Evolution: India is a land of mixed culture and pluralism, shaped by primitive human groups and migrations over thousands of years.
• Geographical Decisiveness: Cultural diversity in language, costumes, and traditions is heavily influenced by the country’s varied topography.
• Major Physiographic Divisions:
    1. The Northern Mountain Region.
    2. The North Indian Plain.
    3. The Peninsular Plateau.
    4. The Indian Desert.
    5. The Coastal Plains and Islands.
II. The Northern Mountains
• The Roof of the World: The mountains originate from the Pamir Knot.
• Extent: They stretch 2400 km from the Indus River in the west to the Brahmaputra River in the east, with a width of 150 to 400 km.
• Fold Mountains: These are formed by the compression of sedimentary rock layers, a process known as folding. The Himalayas and the Alps are prime examples.
• Classification:
    1. Trans Himalayas: Includes the Karakoram and Zaskar ranges; connects to the Pamir Knot....
    2. The Himalayas: Comprised of three parallel ranges.
    3. The Eastern Hills (Purvachal): Lower elevation hills in the north-south direction.
III. The Three Parallel Himalayan Ranges
• Himadri (Greater Himalayas):
    ◦ Average elevation of 6100 metres.
    ◦ Snow-clad mountains containing the world’s highest peaks.
• Himachal (Lesser Himalayas):
    ◦ Elevation ranges from 3500 to 4500 metres.
    ◦ Known for beautiful valleys like Kulu and Kangra.
• Shiwaliks (Outer Himalayas):
    ◦ Southernmost range with an elevation of 60 to 150 km.
    ◦ Bordered by the Ganga Plains.
IV. Origin and Formation
• Plate Tectonics: The earth’s lithosphere consists of plates that move slowly over the semi-plastic asthenosphere.
• Plate Boundaries: Orogenic (mountain-building) processes occur at convergent, divergent, and transform boundaries.
• The Tethys Sea: The Himalayas formed at a convergent boundary where the Indian Plate moved north and collided with the Eurasian Plate, uplifting the Tethys seabed.
• Gorges: Deep, steep-sided valleys created by rivers like the Indus, Ganga, and Brahmaputra through erosion.
V. Regional Divisions of the Himalayas
• Western Himalayas: Stretches from the Indus to the Kali River.
    ◦ Kashmir Himalaya: Home to Mount K2 (Godwin Austin), the world’s second-highest peak (8611m).
    ◦ Margs: Summer meadows on mountain slopes (e.g., Sonmarg, Gulmarg) used for winter sports when snow-covered.
    ◦ Duns: Flat valleys between the Lesser Himalayas and Shiwaliks, such as Dehradun.
• Central Himalayas: Located between the Kali and Teesta rivers; contains Mount Everest.
• Eastern Himalayas: Extends from the Teesta to the Brahmaputra; known as Assam Himalayas.
• Purvachal Hills: Includes Patkaibum, Naga Hills, and Mizo Hills.
    ◦ Keibul Lamjao: The world's only floating national park, located in Loktak Lake, Manipur.
VI. Climate, Drainage, and Soil
• Climatic Divide: The Himalayas block cold Central Asian winds and trap monsoon winds, causing heavy rainfall in Northeast India.
• Perennial Rivers: The Indus, Ganga, and Brahmaputra are water-rich year-round because they are both rain-fed and snow-fed.
• Soil Types:
    ◦ Mountain and Forest Soil: Texture varies by altitude.
    ◦ Karewas: Glacial sediments in the Kashmir Valley, ideal for saffron cultivation.
VII. Human Life and Economy
• Agriculture:
    ◦ Terrace Farming: Used on slopes for paddy, legumes, and wheat.
    ◦ Plantation Crops: Tea is a major crop in Darjeeling and Assam.
    ◦ Shifting Cultivation: Practiced by tribal populations in the NE hills.
• Animal Rearing: Main occupation; includes goats, sheep, and yaks in colder regions.
    ◦ Transhumance: The seasonal migration of shepherds (like the Gujjars) between summer meadows (Bugyals) and winter valleys.
• Tourism:
    ◦ Pilgrimage: Amarnath, Kailas, and Manasarovar.
    ◦ Adventure: Mountaineering, paragliding, and skiing.

Questions and Answers
SCERT Based Questions (from the textbook)

1. Why are the Himalayan rivers perennial?
       ◦ They are perennial (water-rich throughout the year) because they are both rain-fed and snow-fed from melting glaciers.

2. In which plate boundary was the Himalayas formed?
       ◦ They were formed at a convergent boundary where the Indian and Eurasian plates moved toward each other.

3. What are Bugyals?
       ◦ Bugyals are alpine summer meadows found in the Uttarakhand Himalaya between the tree line and snow line.

4. What is the "Roof of the World"?
       ◦ The Pamir Knot is known as the "Roof of the World," from which several Northern mountain ranges originate.
   Most Important Questions for Chapter 1

5. Explain the formation of the Himalayas through plate tectonics.
       ◦ About 150-160 million years ago, the Indian Plate moved northward toward the Eurasian Plate. The Tethys seabed between them was compressed and uplifted due to the convergent movement, forming the fold mountains known as the Himalayas.

6. Distinguish between Himadri and Himachal ranges.
       ◦ Himadri: Average elevation of 6100m, snow-clad, contains the highest peaks.
       ◦ Himachal: Elevation of 3500-4500m, contains beautiful hill stations and valleys like Kulu and Manali....

7. What is Transhumance and why is it practiced?
       ◦ Transhumance is the seasonal migration of people and their livestock. In the Himalayas, shepherds move to high-altitude meadows (Bugyals) in the summer and return to protected valleys in the winter to avoid extreme snow.

8. Why is saffron cultivation specific to the Kashmir Valley?
       ◦ The Kashmir Valley contains a unique type of fertile glacial sediment called Karewas, which is humus-rich and ideal for growing saffron.

9. How do the Himalayas influence India's climate?
       ◦ They act as a climatic divide, preventing cold Central Asian winds from entering the subcontinent and forcing moisture-laden monsoon winds to shed rain over India.

Chapter 2: In the Expansive Plain - Study Notes
I. Introduction and Formation
• Location: An extensive alluvial plain situated south of the Northern Mountains and north of the Peninsular Plateau, known as the Indo-Gangetic-Brahmaputra Plain.
• Geomorphic Processes:
    ◦ Geomorphic Agents: External forces like running water, wind, glaciers, and waves that shape the Earth.
    ◦ Deposition: The process where rock materials and sediments (alluvium) are transported and settled in low-lying regions.
• How it Formed:
    ◦ The formation of the Himalayas created a vast depression to its south.
    ◦ Rivers originating from the Himalayas and Peninsular India carried sediments and deposited them in this depression over millions of years.
    ◦ Alluvium: Debris including silt, sand, and gravel brought by rivers.
• Extent: It stretches approximately 3200 km from the mouth of the Indus to the mouth of the Ganga, with about 2400 km lying within India. The width varies between 150 km and 300 km.
II. Regional Divisions of the Plain
The plain is divided into four main regions based on river systems and topography:

1. Rajasthan Plain:
       ◦ Includes the Thar Desert; divided into Marusthali (actual desert) and Rajasthan Bagar (semi-arid).
       ◦ The Luni is the significant non-perennial river here.
       ◦ Contains salt lakes like Sambhar, Didwana, and Sargol.

2. Punjab-Haryana Plain:
       ◦ Located east of the Rajasthan Plain, extending to the Yamuna River.
       ◦ Formed by the Satluj, Jhelum, Chenab, Ravi, and Beas rivers.
       ◦ Doab: The land lying between two joining rivers (e.g., Bist-Jalandhar, Bari, Rachna, Chaj, and Sindh-Sagar doabs).

3. Ganga Plain:
       ◦ The largest part, stretching from the Yamuna to Bangladesh.
       ◦ Formed by the Ganga and its tributaries (Yamuna, Ghaghara, Gandak, Kosi, etc.).
       ◦ Subdivided into Upper, Middle, and Lower Ganga Plains.

4. Brahmaputra Plain:
       ◦ The easternmost part, primarily in Assam.
       ◦ Formed by the Brahmaputra and its tributaries like Teesta, Manas, and Lohit.
       ◦ Features Alluvial Fans: Fan-shaped deposits formed when a river's velocity decreases abruptly as it enters a plain from mountains.
   III. Geomorphic Zones and Landforms
   From north to south, the plain consists of three specific zones:
   • Bhabar: A narrow belt (8-10 km) at the foothills of the Shiwaliks composed of rocks and boulders; rivers often flow underground here.
   • Tarai: A marshy, swampy tract (10-20 km) south of Bhabar where underground rivers re-emerge; rich in vegetation and wildlife.
   • Alluvial Plains:
       ◦ Bhangar: Older alluvial deposits located at higher levels.
       ◦ Kadar: Newer, fertile alluvial deposits found in flood plains.
   • River Landforms:
       ◦ Meanders: Sinuous curves in a river's course.
       ◦ Ox-bow Lakes: Isolated U-shaped water bodies formed when a meander is cut off from the main river.
       ◦ Deltas: Triangular-shaped landforms at river mouths (e.g., Sundarbans).
       ◦ Levees and Sandbars: Ridges and linear deposits along river beds.
   IV. Climate of the North Indian Plain
   • Cold Weather (Nov-Feb): Excessive cold due to continental location and snowfall in the Himalayas; slight rainfall occurs.
   • Hot Weather (Mar-June): Extremely severe heat (up to 48°C). The 'Loo' is a hot, dry, oppressive wind that blows in May and June. Dust storms are common.
   • Southwest Monsoon (June-Sept): The main rainy season.
       ◦ Arabian Branch: Moves parallel to the Aravali Mountains.
       ◦ Bay of Bengal Branch: Causes heavy rain in the Brahmaputra and Ganga plains.
   • Northeast Monsoon (Oct-Nov): A retreating monsoon season with dry winds; the "October Heat" makes weather oppressive.
   V. Natural Vegetation and Soil
   • Vegetation Types:
       ◦ Tropical Deciduous Forests: Most prominent; include Moist (100-200 cm rain) and Dry (70-100 cm rain) types. Species: Teak, sal, sandalwood.
       ◦ Tropical Thorn Forests: Found in arid western parts (Punjab, Haryana, Rajasthan). Species: Babool, neem, wild date palm.
       ◦ Swamp Forests/Mangroves: Found in deltas like Sundarbans. Features the Sundri tree and is home to the Royal Bengal Tiger.
   • Soil Types:
       ◦ Alluvial Soil: Most widespread; highly fertile.
       ◦ Arid Soil: Sandy and saline; found in Rajasthan.
       ◦ Red Soil: Found in the southern Middle Ganga Plain.
       ◦ Saline/Peat Soil: Found in the Sundarbans and coastal West Bengal.
   VI. Human Life
   • The Granary of India: High agricultural productivity due to fertile soil and perennial rivers.
   • Cropping Seasons:
       1. Kharif (June-Sept): Rice, cotton, jute, bajra.
       2. Rabi (Oct-March): Wheat, gram, mustard, barley.
       3. Zaid (April-June): Vegetables, fruits, fodder.
   • Economy: Well-developed road/rail networks facilitate large-scale industrialisation and urbanisation.

---

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. What is a doab?
       ◦ A doab is a tract of land lying between two rivers that join together later.

2. Why is the rainfall received in Rajasthan from the southwest monsoon very scanty?
       ◦ The Arabian branch of the monsoon blows parallel to the Aravali Mountains without being obstructed, and the Bay of Bengal branch is checked by the Aravalis before reaching the interior.

3. How are ox-bow lakes formed?
       ◦ When a river meanders, continuous erosion and deposition cause the curves to sharpen. Eventually, the river takes a straighter course, detaching the curved section into an isolated water body called an ox-bow lake.

4. What is the 'October Heat'?
       ◦ During the retreating monsoon, the combination of high temperature and atmospheric humidity makes the weather oppressive, a phenomenon known as 'October heat'.
   Most Important Questions for Chapter 2

5. Distinguish between Bhangar and Khadar.
       ◦ Bhangar refers to the older alluvial deposits found in higher regions of the plain, whereas Khadar refers to the newer, highly fertile alluvial deposits found in the flood plains.

6. Explain the formation of the North Indian Plain.
       ◦ A vast depression was formed south of the Himalayas during their upliftment. Rivers from the mountains and the peninsula deposited sediments (alluvium) in this depression over millions of years, creating the fertile plain.

7. What are the features of the Bhabar and Tarai regions?
       ◦ Bhabar is a belt of rocks and boulders where rivers often disappear underground. Tarai is a marshy tract south of Bhabar where these rivers re-emerge, supporting thick forests and wildlife.

8. Why is the North Indian Plain densely populated?
       ◦ It offers fertile alluvial soil for agriculture, a flat topography for easy transport (roads/railways), and a perennial water supply from rivers, making it the "granary of India".

9. Identify the major characteristics of the Sundarbans.
       ◦ It is a swampy deltaic region in West Bengal covered with mangrove forests (especially Sundri trees). It is a saline environment and serves as the natural habitat for the Royal Bengal Tiger.

Chapter 3: Plateau where the Earth’s History Slumbers - Study Notes
I. Introduction to the Peninsular Plateau
• Physical Features: This is an almost triangular-shaped physiographic unit occupying the major share of Peninsular India.
• Altitude: It sits at an average altitude of 600 to 900 metres above mean sea level.
• Age and Landscape: It is one of the oldest landforms in the world, characterised by extensive table lands, bordering mountain ranges, and shallow river valleys.
• Definition of a Plateau: Plateaus are relatively flat, extensive landforms situated at higher elevations than their surroundings.
• Types of Plateaus:
    1. Intermontane plateaus: Surrounded by mountains.
    2. Piedmont plateaus: Located at the foot of a mountain.
    3. Continental plateaus: Rising abruptly from the sea or plain.
II. Major Divisions: Deccan Plateau and Central Highlands
• Deccan Plateau:
    ◦ Located south of the Satpura ranges, between the Western and Eastern Ghats.
    ◦ Formation: Composed of crystalline rocks like basalt, granite, and gneiss formed by lava flows millions of years ago.
    ◦ Deccan Trap: The northwestern part made of basalt lava rocks.
    ◦ Soil: The weathering of basalt rocks produces Black Soil (also known as Regur or Black Cotton Soil). It is highly fertile and has excellent water-retaining capacity, making it ideal for cotton.
• Central Highlands:
    ◦ Extensive plateau region north of the Satpura ranges.
    ◦ Includes the Malwa Plateau, bordered by the Aravali mountains in the west.
    ◦ Aravali Ranges: An example of old fold mountains or residual mountains.
III. The Ghats and Mountain Ranges
• Western Ghats (Sahyadris):
    ◦ Extends 1600 km from Kanyakumari to Gujarat.
    ◦ Height increases from north to south.
    ◦ Highest Peak: Anamudi (2695 metres), located in the Anamalai ranges of the Western Ghats.
    ◦ Nilgiri Hills: The meeting point of the Western and Eastern Ghats.
• Eastern Ghats:
    ◦ Lower in height than the Western Ghats and discontinuous due to east-flowing rivers.
    ◦ Extends from the Mahanadi banks to the Nilgiris.
• Chota Nagpur Plateau:
    ◦ Located in the eastern part of the Central Highlands.
    ◦ Known as the richest storehouse of minerals in India, containing coal, iron ore, and bauxite.
IV. Climate and Drainage
• Climatic Characteristics:
    ◦ Experiences a tropical monsoon climate.
    ◦ Rain Shadow Regions: Moisture-laden winds condensation on the windward side of the Western Ghats causing heavy rain; the leeward side remains dry (less than 50cm rain).
• River Systems:
    ◦ East-flowing Rivers: Mahanadi, Godavari, Krishna, and Kaveri flow into the Bay of Bengal.
    ◦ Godavari: The largest peninsular river, also called Dakshin Ganga.
    ◦ West-flowing Rivers: Narmada and Tapti flow into the Arabian Sea.
    ◦ Kaveri Dispute: A long-standing water-sharing conflict between Karnataka and Tamil Nadu.
V. Soil, Vegetation, and Agriculture
• Natural Vegetation:
    ◦ Tropical Deciduous Forests: Most widespread; includes Moist and Dry types.
    ◦ Shola Forests: Unique subtropical vegetation found in the Nilgiris and Anamalai.
• Soil Types:
    ◦ Black Soil: From basalt; ideal for cotton.
    ◦ Red Soil: Formed from old crystalline rocks; red due to iron content.
    ◦ Laterite Soil: Formed by leaching in areas with alternating heavy rain and drought.
• Agriculture:
    ◦ Coffee: Karnataka is the leading producer; cultivation started in the Bababudan Hills.
    ◦ Sugarcane: Favourable in the Deccan due to black lava soil and long crushing seasons.
    ◦ Cotton: Thrives in the black soil of the Deccan-Malwa Plateau.
VI. Minerals and Human Life
• Mineral Zones:
    ◦ Northeastern Plateau: Largest belt (Jharkhand, West Bengal, Odisha).
    ◦ Central Region: Rich in manganese, bauxite, and limestone.
• Human Life:
    ◦ Population has increased over time due to mining, industrialisation, and improved transport.
    ◦ Major urban centres have emerged around mining and industrial hubs.

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. What are "Rain Shadow Regions"?
       ◦ These are regions on the leeward side of mountains that receive very little rainfall because the moisture-laden winds have already shed their water on the windward side and become dry as they descend the leeward slope.

2. Why is Godavari known as 'Dakshin Ganga'?
       ◦ It is the largest peninsular river, with a length of 1465 km and a vast catchment area, earning it the title due to its significance similar to the Ganga in the north.

3. What are Shola forests?
       ◦ These are the subtropical vegetation types found in the higher reaches of the Nilgiris, Palani, and Anamalai ranges.

4. Explain the Kaveri water dispute.
       ◦ It is a dispute between Karnataka and Tamil Nadu over water sharing based on pre-independence agreements. A tribunal in 1990 and a verdict in 2007 allocated specific amounts (TMC) of water to Tamil Nadu, Karnataka, Kerala, and Puducherry.
   Most Important Questions for Chapter 3

5. Why is the Chota Nagpur Plateau called the 'Heartland of Minerals'?
       ◦ It contains the richest belt of both metallic (iron ore, bauxite, manganese) and non-metallic (coal, mica) minerals in India, making it central to the country's mining and mineral-based industries.

6. Compare the Western Ghats and Eastern Ghats.
       ◦ The Western Ghats are continuous, higher (Anamudi - 2695m), and run parallel to the west coast, whereas the Eastern Ghats are lower, discontinuous (cut by rivers), and run along the east coast.

7. How is Black Soil formed and why is it important for agriculture?
       ◦ It is formed by the long-term weathering of basalt (lava) rocks. It is important because it is highly fertile, has a high water-retaining capacity, and contains minerals like iron and magnesium, making it perfect for cotton and sugarcane....

8. Describe the 'Bababudan Hills' significance in Indian agriculture.
       ◦ It is the birthplace of Indian coffee. A priest named Bababudan brought seven seeds from Arabia in the 17th century and started the first plantation there.

9. What are 'Multipurpose River Valley Projects'? Provide examples from the plateau.
       ◦ These are dams built for multiple goals such as flood control, irrigation, power generation, and tourism. Examples include Hirakud (Mahanadi) and Sardar Sarovar (Narmada).

Chapter 4: Human Resources for National Development - Study Notes
I. Factors of Production and Economic Resources
• Production Process: Fulfilling daily needs requires the production and distribution of goods and services.
• The Four Factors of Production:
    1. Land: All natural resources like soil and water. Reward: Rent.
    2. Labour: Intellectual or physical efforts done for reward. Reward: Wages.
    3. Capital: Man-made resources that aid production (machines, equipment). Reward: Interest.
    4. Entrepreneurship/Organisation: The process of combining land, capital, and labour to make production possible. Reward: Profit.
• Economic Resources: These four factors are also known as economic resources.
II. The Evolution of Money
• Barter System: The ancient system where goods were exchanged for other goods.
    ◦ Disadvantages: Difficulty in determining the price of goods and the lack of a common medium of exchange.
• Stages of Money Evolution:
    1. Commodity Money: Animal skins, cattle, and agricultural products.
    2. Metallic Money: Gold, various metals, and then metal coins.
    3. Paper Money: Developed for convenience as a common medium for trade.
    4. Modern Money: Plastic cards (debit/credit) and electronic money (digital transfers).
• Importance of Labour: Labour is considered the most important factor in the production process, and wages are the primary source of income for most people.
III. Human Resources and Productivity
• Defining Human Resources: The term denotes people who can work and are used in the production process by using their physical power and intelligence.
• Productivity: The ability of each factor of production to produce goods and services.
• Quality of Population: The quality, not just the size, determines human resources.
• Labour Force: In India, this refers to the population aged 15 years and above who are willing and able to work.
• Population Pyramid: A tool used to observe the age structure and sex ratio of a country's population.
IV. Human Capital and Formation
• Human Capital: The economic value of human resources.
• Human Capital Formation: The additions made over time to the stock of human capital through investment in people.
• Factors Influencing Formation:
    ◦ Education, Healthcare, Job Training, Migration, and Access to Information.
• Knowledge Economy: An economic system that utilises intelligence, innovative technology, and information technology (e.g., Technopark and Infopark).
V. Health, Training, and Migration
• Health: Defined by the WHO as a state of physical, mental, and social well-being.
    ◦ Impact of Poor Health: Decreases productivity, causes work absence, and slows down national production.
• Migration: The permanent or temporary movement of people for employment, education, or a higher standard of living.
• Job Training: Skill development that increases employee productivity and output.
VI. Challenges to Human Capital Formation
• Poverty: The state of being unable to meet basic needs like food, education, and health due to low income.
    ◦ The Poverty Cycle: Low income → Lack of education/health → Low productivity → Poverty.
• Unemployment: A condition where a capable and willing person cannot find work at prevailing wages.
• Types of Unemployment:
    1. Open Unemployment: Willing to work but no job available.
    2. Structural Unemployment: Job loss due to new technology.
    3. Seasonal Unemployment: Only employed during specific seasons.
    4. Disguised Unemployment: More labourers are employed than required, with no change in total output.

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. What are the rewards for the four factors of production?
       ◦ Land receives Rent, Labour receives Wages, Capital receives Interest, and Entrepreneurship receives Profit.

2. What is the Barter System and what was its main drawback?
       ◦ It is the exchange of goods for goods. Its main drawback was the difficulty in determining the price of different goods.

3. Define 'Knowledge Economy'.
       ◦ It is an economic system that utilises intelligence, innovative technological ideas, and information technology in various economic activities.

4. Who is included in India's 'Labour Force'?
       ◦ The population aged 15 years and above who are willing and able to work.
   Most Important Questions for Chapter 4

5. Explain the factors that influence Human Capital Formation.
       ◦ Human capital is strengthened through Education (improves skills/tech use), Healthcare (increases productivity), Job Training (specialised skills), Migration (seeking better opportunities), and Access to Information (awareness of services)....

6. How does poor health affect a nation's development?
       ◦ Poor health leads to decreased productivity, frequent absence from work, and a slowdown in the overall production process of the country.

7. Describe the 'Cycle of Poverty' shown in the chapter.
       ◦ Low income leads to a lack of access to nutritious food and education. This results in low productivity and chronic illness, which in turn leads back to low income, creating a continuous barrier to human capital formation.

8. Distinguish between Seasonal and Disguised unemployment.
       ◦ Seasonal unemployment occurs when people have work only during certain times of the year. Disguised unemployment occurs when more people are working in a task than are actually needed, meaning their removal would not decrease total production.

9. Why is Human Resource considered a 'dynamic' factor of production?
       ◦ Unlike other factors, human resources can be made more efficient and productive over time through investments in education, training, and healthcare.

Chapter 5: Indian Economy Through Various Sectors - Study Notes
I. Economic Activities and Sectors
• Economic Activities: Occupations that provide income. These are categorised into three main sectors:
    ◦ Primary Sector (Agricultural Sector):
        ▪ Involves activities that utilise natural resources directly.
        ▪ Examples: Agriculture, animal husbandry, fishing, mining, quarrying, and forestry....
    ◦ Secondary Sector (Industrial Sector):
        ▪ Focuses on industry and manufacturing, processing raw materials from the primary sector into finished products.
        ▪ Examples: Industry, construction works, water supply, and energy (electricity, gas).
    ◦ Tertiary Sector (Service Sector):
        ▪ Provides support and ensures the efficiency of storing and marketing for the other two sectors.
        ▪ Examples: Banking, insurance, education, health, real estate, transportation, and communication....
• Interdependence of Sectors: The economy grows when these three sectors work together. For example, to increase sugarcane production (Primary), farmers need machinery/fertilisers (Secondary) and financial assistance/transportation (Tertiary).
• Core Economic Processes:
    ◦ Production: Making goods/services using factors of production.
    ◦ Distribution: Allocating produced goods/services or income.
    ◦ Consumption: Utilising products to satisfy needs and wants.
II. National Income
• Definition: The sum total of the money value of all final goods (consumed directly) and services produced in an accounting year.
• Accounting Year in India: 1st April to 31st March.
• Measuring Methods:
    1. Product Method: Sum of the value of all final goods and services from all three sectors.
    2. Income Method: Sum of incomes generated by factors of production: Rent (r) + Wages (w) + Interest (i) + Profit (p).
    3. Expenditure Method: Sum of all expenses incurred. Formula: C + I + G + (X-M) (Consumption + Investment + Government Expenditure + Net Exports).
• Key Concepts:
    ◦ Gross Domestic Product (GDP): Value produced within a country's domestic territory.
    ◦ Gross National Product (GNP): GDP plus income of residents/firms abroad minus income earned in India by foreign firms.
    ◦ Net National Product (NNP): GNP minus Depreciation cost (the expense to rectify wear and tear of machinery).
    ◦ Per Capita Income (PCI): National Income divided by Total Population.
III. Trends and Transformation
• Sectoral Contribution (GVA): Gross Value Added helps identify sector-wise contributions.
    ◦ Trends: In India (2022-23), the Service sector contributed the most (55%), while Agriculture contributed 17%.
    ◦ Kerala Context: The service sector share is significantly high, over 60% in 2022-23.
• Knowledge-based Sector: Utilises knowledge and technology (ICT) for growth.
    ◦ Examples: Software services, Technopark, and Infopark.
• Structural Transformation: A change in the relative importance (contribution and employment) of different sectors during economic growth.
IV. Employment and Work Sectors
• Occupational Structure: Despite a lower contribution to National Income, Agriculture still employs the largest volume of labourers (approx. 43.5% in 2019-20)....
• Organised vs. Unorganised Sectors:
    ◦ Organised: Registered, follows legal systems (Factory law, etc.), offers job security and higher wages.
    ◦ Unorganised: Unregistered, lack of job security, low wages, and long hours.
• Gig Platform Workers: Individuals working outside conventional employer-employee relationships, often temporary and task-based (e.g., online food delivery, freelancers).
• Protective Laws:
    ◦ Unorganised Worker's Social Security Act (2008).
    ◦ Code on Social Security (2020).

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. What are final goods and intermediate goods?
       ◦ Final goods are those that can be consumed directly. Intermediate goods are products used as raw materials to produce other products.

2. How is National Income calculated using the Income Method?
       ◦ It is calculated by adding the incomes generated by the four factors of production: Rent (r), Wages (w), Interest (i), and Profit (p). Formula: NI = r + w + i + p.

3. Define Per Capita Income.
       ◦ Per Capita Income (PCI) is obtained by dividing the total National Income of a country by its total population.

4. What is the "accounting year" for National Income in India?
       ◦ In India, the financial (accounting) year starts on April 1st and ends on March 31st.
   Most Important Questions for Chapter 5

5. Compare the Organised and Unorganised employment sectors.
       ◦ The Organised sector is registered under laws like the Companies Act, offers permanent jobs, job security, and higher salaries. The Unorganised sector is unregistered, lacks job security, offers low wages, and involves unsafe workplaces....

6. Explain why the Tertiary (Service) sector is growing rapidly in India.
       ◦ Growth is driven by investments in health/education, the expansion of banking/insurance for trade, improvements in transport/communication, tourism development, and the rise of knowledge-based industries.

7. What are the limitations in measuring National Income?
       ◦ Major challenges include a lack of accurate statistical data, double counting of product values, non-inclusion of goods for self-consumption, and not accounting for the value of household work.

8. What is "Structural Transformation"?
       ◦ It refers to the shift in the relative importance of different sectors in an economy. In India, this is seen as the service sector's contribution to income increases while the primary sector's share declines.

9. Who are "Gig Platform Workers"?
       ◦ These are workers who earn money outside conventional employer-employee relationships through formal contracts for temporary, time-bound tasks. Examples include freelancers and online delivery drivers.

Chapter 6: Price and Market - Study Notes
I. Understanding Needs and Wants
• Basic (Primary) Needs: These are essentials for human survival, such as air, food, water, clothing, and shelter.
• Wants: These are desires that help make life happy and achieve aspirations but are not essential for survival (e.g., a vehicle or luxury items).
• Resource Constraint: Fulfilling these depends on available economic resources, as human needs and wants are unlimited while resources are limited.
II. The Production Process
• Production: The technical process of converting inputs (raw materials) into outputs (finished goods) to satisfy human needs.
• Inputs: Factors like land, labour, capital (machines, buildings, fuel), and organization used in the production process.
• Output: The final quantity of commodities produced using these inputs.
III. Production Function
• Definition: It is the technical relationship between the inputs used and the outputs produced within a specific period.
• Mathematical Form: Q=f(N,L,K,O).
    ◦ Q: Total quantity of output.
    ◦ N: Land.
    ◦ L: Labour.
    ◦ K: Capital (tools, technology, etc.).
    ◦ O: Organisation.
IV. Types of Inputs and Timeframes
• Fixed Inputs: Factors that cannot be changed in a short period, such as land or organization.
• Variable Inputs: Factors that can be adjusted quickly to change output levels, such as labour or capital.
• Production Contexts:
    ◦ Short-run: A situation where at least one input (like land) remains fixed.
    ◦ Long-run: A timeframe where all inputs are variable and can be changed.
V. Consumption and the Consumer
• Consumption: The act of buying and using goods and services to fulfill needs.
• Consumer: A person who buys or uses goods/services by paying the price or agreeing to pay for them.
• Factors Influencing Consumption:
    1. Income levels (financial capacity).
    2. Tastes and preferences.
    3. Climate and environment.
    4. Environmental awareness....
VI. Sustainability in Economics
• Sustainable Consumption: Buying goods/services while minimizing environmental impact and considering the needs of future generations.
• Sustainable Production: Producing goods with minimum exploitation of natural resources, maximum energy conservation, and safe workplace environments.
• Sustainable Development: Development that meets present needs without compromising the ability of future generations to meet theirs.
• Sustainable Development Goals (SDGs): A set of 17 global goals by the UN (e.g., No Poverty, Zero Hunger, Climate Action) to be achieved by 2030....
VII. Market Mechanism: Demand and Supply
• Market: The mechanism where buyers and sellers exchange goods and services and determine prices.
• Demand: The desire for a commodity backed by both the willingness and the ability to pay for it.
    ◦ Demand Curve: Slopes downward from left to right, indicating that as price increases, demand decreases (inverse relationship).
• Supply: The quantity of goods a seller is ready to sell in the market at a given price and time.
    ◦ Supply Curve: Moves upward from left to right, showing that as price increases, supply also increases (direct relationship).
VIII. Price Determination and Equilibrium
• Equilibrium Price: The specific price at which the quantity demanded by consumers exactly equals the quantity supplied by producers.
• Market Adjustment: If the market is in disequilibrium (demand ≠ supply), price changes eventually force the market back to the equilibrium point.
IX. Marketing and Government Intervention
• Marketing Techniques: Plans used by producers to attract customers and capture the market, such as discounts, rebates, and e-commerce.
• Price Control: Government intervention to fix the highest or lowest prices of essential goods to protect citizens.
• Public Distribution System (PDS): Distributing essential goods at prices lower than the market rate (e.g., Fair Price Shops, Supply-co).
• Minimum Support Price (MSP): A safety net where the government fixes a minimum price for agricultural products to protect farmers from production losses.
• Digital Marketing: Using the internet and digital channels for marketing; it allows consumers to shop globally without visiting a physical store.

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. Distinguish between Needs and Wants.
       ◦ Needs are essentials like food and shelter required for survival. Wants are desires like luxury cars that make life happy but are not essential for survival.

2. What is the Production Function?
       ◦ It is the technical relationship between the quantity of inputs used and the quantity of output produced, often written as Q=f(N,L,K,O).

3. Define Sustainable Development.
       ◦ It is development that meets the needs of the present generation without compromising the ability of future generations to meet their own needs.

4. What is an Equilibrium Price?
       ◦ The price at which the quantity demanded and the quantity supplied are equal in the market.
   Most Important Questions for Chapter 6

5. How does the government protect farmers and consumers in the market?
       ◦ The government protects farmers by fixing a Minimum Support Price (MSP) to prevent losses and protects consumers through Price Control and the Public Distribution System (PDS) to provide essential goods at affordable rates.

6. Explain the relationship between Price and Demand.
       ◦ There is an inverse relationship; when the price of a product increases, the quantity demanded decreases. This is represented by a downward-sloping demand curve.

7. What are the features of Digital Marketing?
       ◦ It uses internet-based technology, allows customers to shop from anywhere without visiting a physical market, saves time, and creates new job opportunities.

8. Differentiate between Fixed and Variable inputs.
       ◦ Fixed inputs (like land) cannot be changed in a short period, whereas variable inputs (like labour) can be adjusted quickly to change the level of production.

9. Why is Sustainable Consumption important?
       ◦ It ensures that resources are used and reused scientifically so that the needs of the present are met while preserving enough for future generations.

Chapter 7: Through the Sandy Expanse - Study Notes
I. Introduction to Deserts
• The Unique Ecosystem: Deserts are barren lands characterized by an arid climate and scanty vegetation.
• Definition: A desert is defined as a place that receives an annual rainfall of less than 25 cm.
• Eremology: This is the scientific study of deserts.
• Types of Deserts:
    ◦ Cold Deserts: Polar regions or high-altitude plateaus covered in permanent snow with extreme cold year-round.
    ◦ Hot Deserts: Located between 15° and 30° latitudes, typically on the western margins of continents. They have very high daytime temperatures and low nighttime temperatures (high diurnal range).
II. The Thar Desert: Location and Formation
• Location: Situated in the northwestern part of the Indian subcontinent.
• Extent: Covers about 200,000 sq. km, with 175,000 sq. km in India (primarily Rajasthan, but also Haryana, Punjab, and Gujarat).
• Natural Boundaries:
    ◦ Northwest: Sutlej River Basin.
    ◦ East: Aravali Mountains.
    ◦ West: Indus River Basin.
    ◦ South: Rann of Kachchh.
• Formation Factors:
    ◦ The Arabian branch of the southwest monsoon blows parallel to the Aravalis without entering the interior.
    ◦ The Bay of Bengal branch is blocked by the Aravalis.
    ◦ High evaporation and arid winds prevent significant rainfall.
III. Regional Divisions and Topography
• Marusthali (Desert Proper): A vast sandy expanse with bedrocks of gneiss and schists. It features shifting dunes locally called Dhrian.
• Rajasthan Bagar (Semi-arid Plain): The eastern part near the Aravalis. It contains patches of fertile land known as Rohi.
• River Luni: The most significant seasonal river, originating in the Aravalis. Its name comes from 'Lavanavari' (Salt River).
• Salt Lakes: Includes Sambhar Lake (India's largest salt lake), Didwana, and Sargol, which are used for salt production.
IV. Desert Landforms
• Wind Erosion (Deflation & Abrasion):
    ◦ Deflation Hollows: Shallow depressions formed when the wind blows away loose sand.
    ◦ Mushroom Rocks: Formed by abrasion, where the wind-carried sand wears away the lower part of a rock more than the top.
• Depositional Landforms:
    ◦ Sand Dunes: Mounds of sand formed when wind velocity decreases.
    ◦ Types: Barchans (crescent-shaped), Sief (linear), and Parabolic dunes.
V. Climate, Soil, and Vegetation
• Climate:
    ◦ Summer (March–June): Extremely hot (40°C–45°C) with dry, oppressive winds called Loo.
    ◦ Winter (Dec–Feb): Cold nights, sometimes falling below 0°C.
• Oases: Fertile patches around a freshwater source (springs or groundwater) where crops like cotton and wheat are grown.
• Soil: Arid/Desert soil is sandy, brown, and has high salinity due to evaporation.
• Vegetation: Drought-resistant plants like Cacti (fleshy stems, no leaves), Gum arabic acacia, and Euphorbia.
• Fauna: The Camel is the "ship of the desert." Other animals include the chinkara, red fox, and the rare Indian Bustard.
VI. Human Life and Economy
• Agriculture: subsistence crops like bajra, jowar, and millets.
• Indira Gandhi Canal: Formerly the Rajasthan Canal, it brings water from Harike Barrage to desert districts, transforming agriculture and providing drinking water.
• Pastoralism: Livestock rearing (sheep, goats, camels) is a major occupation, accounting for 10% of India's livestock.
• Mining: Famous for Makrana marble (used in the Taj Mahal), lead, zinc, and gypsum.
• Energy: Large-scale Wind Parks (Jaisalmer) and solar panels provide renewable energy.
• Tourism: Attractions include camel safaris, forts (Ajmer), and temples (Dilwara).

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. Why does the Thar Desert receive very little rainfall?
       ◦ The Arabian branch of the southwest monsoon blows parallel to the Aravali Mountains, and the Bay of Bengal branch is blocked by them, preventing moisture from reaching the interior.

2. What is a 'Dhrian'?
       ◦ Dhrian is the local name for shifting sand dunes found in the Marusthali region of the Thar Desert.

3. Explain the significance of the Indira Gandhi Canal.
       ◦ It provides drinking water to eight districts and supports commercial agriculture, which has significantly increased production and livestock rearing in the desert.

4. What are the features of 'Loo'?
       ◦ Loo refers to hot, dry, and oppressive winds that blow during the summer months (May and June), significantly raising the temperature in the desert.
   Most Important Questions for Chapter 7

5. Differentiate between Hot and Cold deserts.
       ◦ Cold Deserts have permanent snow cover and extreme cold (polar regions). Hot Deserts have high daytime temperatures, arid climates, and are usually on the western margins of continents.

6. How are Mushroom Rocks formed?
       ◦ They are formed by wind abrasion. Desert winds carry sand that erodes the lower part of rock outcrops more rapidly than the top, resulting in a mushroom-like shape.

7. Describe the role of the Aravali Mountains in the geography of Rajasthan.
       ◦ They act as a climatic divide; their orientation prevents monsoon winds from entering the western desert, thus contributing to its arid nature.

8. Why is the Camel called the 'Ship of the Desert'?
       ◦ The camel is perfectly adapted to the harsh desert environment, capable of traveling long distances across sand with minimal water.

9. What is an Oasis and why is it important?
       ◦ An oasis is a fertile patch in the desert created by a freshwater source. It is vital for human settlement and agriculture in an otherwise barren landscape.

Chapter 8: Along the Coasts - Study Notes
I. Overview of India’s Coastline
• Total Length: India has a vast coastline of approximately 7517 km, which includes the mainland and the islands of Lakshadweep and Andaman and Nicobar.
• Physiographic Importance: The coastal plain is a densely populated unit due to favourable factors like level land, a pleasant climate, and the availability of water.
• Primary Divisions: Based on location, the plains are divided into:
    1. The Western Coastal Plain: Located between the Peninsular Plateau and the Arabian Sea.
    2. The Eastern Coastal Plain: Located between the Eastern Ghats and the Bay of Bengal.
• Geological Definitions:
    ◦ Emerged Coasts: Formed when coastal land rises or sea level falls due to tectonic activities.
    ◦ Submerged Coasts: Formed when coastal land subsides or sea level rises.
II. The Western Coastal Plain
• General Features: It is a narrow submerged coast stretching 1840 km from Kachchh to Kanyakumari.
• Regional Divisions:
    1. Gujarat Coastal Plain:
        ▪ Includes the Rann of Kachchh (a salt marsh) and the Saurashtra region.
        ▪ The Rann Utsav (November to February) is a major cultural event.
        ▪ Economic hubs include Alang (ship dismantling) and Surat (textiles).
    2. Konkan Coast:
        ▪ Stretches from Daman to Goa (approx. 500 km).
        ▪ Characterised by rocky cliffs and beautiful beaches in Goa.
        ▪ Home to St. Mary's Island, famous for its unique hexagonal "columnar joint" rock formations.
    3. Malabar Coast:
        ▪ Stretches from Mangalore to Kanyakumari (approx. 580 km).
        ▪ Known for Kayals (backwaters) like Vembanad Lake.
        ▪ The National Waterway 3 (NW3) connects Kottapuram to Kollam through these backwaters.
III. The Eastern Coastal Plain
• General Features: An emerged coast that is relatively wider than the western plain, formed by depositional processes of peninsular rivers.
• Regional Divisions:
    1. Northern Circars:
        ▪ Extends from the Mahanadi Delta to the Krishna Delta (Odisha and Andhra Pradesh).
        ▪ Features Chilka Lake, one of India's largest saltwater lakes.
    2. Coromandel Coast:
        ▪ Extends from the Krishna Delta to Kanyakumari.
        ▪ Features Pulikat Lake, where India's rocket-launching station, Sriharikota, is situated.
        ▪ Home to the famous Marina Beach in Chennai.
IV. The Islands of India
• Lakshadweep (Arabian Sea):
    ◦ Formed by coral reefs (remains of tiny marine organisms called coral polyps).
    ◦ Capital is Kavaratti; the largest island is Androth.
    ◦ Main occupations are fishing (Tuna) and coconut/coir-related works.
• Andaman and Nicobar Islands (Bay of Bengal):
    ◦ Volcanic islands with the only active volcano in India found on Barren Island.
    ◦ The 10 Degree Channel separates the Andaman group from the Nicobar group.
    ◦ The southernmost point of India, Indira Point, is located here.
V. Coastal Landforms
• Erosional Landforms (Action of Waves):
    ◦ Cliffs: Steep-sided land rising above sea level.
    ◦ Sea Caves: Holes in coastal rocks created by continuous wave hitting.
    ◦ Sea Arch: Formed when caves from both sides of a rock merge.
    ◦ Sea Stack: A pillar-like rock left standing when an arch roof collapses.
• Depositional Landforms:
    ◦ Beaches: Deposits of sand/gravel between high and low tidal limits.
    ◦ Sandbars: Embankments of sand deposited parallel to the coast.
    ◦ Spit: A sandbar that extends from the land into the sea.
    ◦ Lagoons: Shallow water bodies separated from the sea by sandbars or reefs.
VI. Climate, Soil, and Vegetation
• Climate: Moderate temperature due to the maritime effect; features Sea Breezes (daytime wind from sea to land) and Land Breezes (nighttime wind from land to sea).
• Rainfall: The west coast receives heavy rain from the Southwest Monsoon, while the Coromandel coast receives rain during the Northeast Monsoon (October/November).
• Soil: Predominantly coastal/delta alluvial soil; black soil is found on the Gujarat coast.
• Vegetation: Notable for Mangroves (salt-water plants), with the Sundarbans being the largest mangrove forest in India.
VII. Economy and Challenges
• Economic Activities: Agriculture (coconut, rice), fishing, salt manufacturing, and tourism.
• Mineral Wealth: Large deposits of iron ore and bauxite; rare earth minerals like monazite (atomic fuel) are found in the black sands of Kerala, Odisha, and Tamil Nadu.
• Challenges: Coastal erosion, sea-level rise due to climate change, and natural disasters like Tsunamis and cyclones.

Questions and Answers
SCERT Based Questions

1. What is the difference between an emerged coast and a submerged coast?
       ◦ An emerged coast forms when land rises or sea level falls (e.g., Eastern Coast), whereas a submerged coast forms when land subsides or sea level rises (e.g., Western Coast).

2. What are 'Kayals'? Provide an example.
       ◦ Kayals are backwaters found along the coast, particularly in the Malabar region. Vembanad Lake is a prominent example.

3. How are the islands of Lakshadweep formed?
       ◦ They are coral islands formed by the accumulation of the remains of small marine organisms called coral polyps.

4. Define Sea Breeze and Land Breeze.
       ◦ Sea Breeze: Wind blowing from the cooler sea to the warmer land during the day. Land Breeze: Wind blowing from the cooler land to the warmer sea at night.
   Most Important Questions for Chapter 8

5. Why is the Eastern Coastal Plain wider than the Western Coastal Plain?
       ◦ The Eastern Plain is wider because it is an emerged coast formed by the vast deltaic deposits of major peninsular rivers like the Mahanadi, Godavari, Krishna, and Kaveri.

6. Identify the significance of the 10 Degree Channel.
       ◦ The 10 Degree Channel is the sea portion that geographically separates the Andaman Islands from the Nicobar Islands in the Bay of Bengal.

7. What role do mangroves play in coastal ecosystems?
       ◦ Mangroves (the "Lungs of the Coasts") act as breeding grounds for marine life and protect coastal communities from natural disasters like Tsunamis and cyclones.

8. Why are coastal regions of India densely populated?
       ◦ This is due to favourable factors such as a moderate climate, fertile plains for agriculture (rice/coconut), excellent transportation through ports, and abundant employment in fishing and tourism.

9. What is 'Monazite' and where is it found?
       ◦ Monazite is a rare earth mineral used as an ore for atomic fuel (Uranium). It is found in the black sands of coastal regions in Kerala (Chavara), Odisha, and Tamil Nadu.